Raadsvoorstel controllerstatuut_definitief.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder Van Diepen

Van team: Adviseur: E-mail:

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000555755

Koen van Veen k.van.veen@denhelder.nl

Datum voorstel: 20 januari 2026 Onderwerp:

Voorstel tot vaststellen van het controllerstatuut gemeente Den Helder 2026

Publiekssamenvatting: Zowel de gemeenteraad als het college hebben in Den Helder duidelijke verantwoordelijkheden: de gemeenteraad richt zich op het formuleren van beleidskaders en het houden van toezicht, terwijl het college zorgdraagt voor de uitvoering en het dagelijks bestuur. De concerncontroller ondersteunt deze rollen door onafhankelijk toezicht te houden op de financiële en bestuurlijke processen binnen de gemeente. Het controllerstatuut waarborgt de onafhankelijke informatieverstrekking van deze functionaris aan het college en de gemeenteraad. Geadviseerd besluit: Het controllerstatuut gemeente Den Helder 2026 vast te stellen.

Aanleiding en context In Den Helder is, als onderdeel van de ambtelijke organisatie, een concerncontroller aangesteld. De concerncontroller ondersteunt de gemeente door toezicht te houden op (financiële) processen, risico’s te signaleren en hierover te adviseren en rapporteren. Deze functionaris heeft een zelfstandige en onafhankelijke rol richting zowel de directie als het college en (in uitzonderlijke gevallen) de gemeenteraad. De concerncontroller is, zoals gebruikelijk, organisatorisch hiërarchisch geplaatst onder de gemeentesecretaris, de hoogste ambtelijke leidinggevende binnen de gemeente. Dit betekent dat de gemeentesecretaris verantwoordelijk is voor de formele aanstelling, functioneringsgesprekken, arbeidsvoorwaarden en de organisatorische inzet van de concerncontroller binnen de ambtelijke organisatie. Deze hiërarchische positie zorgt voor een duidelijke aansturing en draagt bij aan de integratie van de controlfunctie binnen de ambtelijke organisatie. Tegelijkertijd kan deze hiërarchische relatie spanning opleveren met de noodzakelijke onafhankelijkheid van de concerncontroller. Doelen en resultaten Het controllerstatuut legt vast hoe de concerncontroller zijn controlfunctie uitvoert binnen de gemeentelijke organisatie en borgt de onafhankelijkheid van deze functionaris.

Het zorgt voor een duidelijke scheiding tussen organisatorische aansturing en inhoudelijke onafhankelijkheid. Hiermee draagt het bij aan de controlerende taak van de gemeenteraad en biedt het ondersteuning aan het college bij het bewaken van de kwaliteit en samenhang van besluiten en processen.

0000555755- pag. 1 van 3

Het statuut bevordert openheid, betrouwbaarheid en effectiviteit in de interne controle en besluitvorming en voorkomt belangenverstrengeling. Het is voor het college en de gemeenteraad van belang dat de concerncontroller zijn controlerende en adviserende taken onafhankelijk en onpartijdig kan uitvoeren. Het controllerstatuut borgt dit door vast te leggen dat de concerncontroller, ondanks zijn hiërarchische positie binnen de organisatie, vrij moet kunnen opereren zonder beïnvloeding of druk van de gemeentesecretaris of andere ambtelijke leidinggevenden. Hierdoor kan het college en de gemeenteraad vertrouwen op objectieve en onbevangen informatie. Deze geborgde onafhankelijkheid omvat het recht van de concerncontroller om kritisch te rapporteren, afwijkingen en risico’s te signaleren en zijn bevindingen, onder vastgestelde voorwaarden, rechtstreeks aan het college en de gemeenteraad te rapporteren. Kaders en omstandigheden De recent door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde visie op control vormt de overkoepelende leidraad voor het organisatorisch stelsel van control binnen de gemeente.

In deze visie zijn de uitgangspunten, doelen en gewenste cultuur van control beschreven, waarbij wordt aangegeven hoe control bijdraagt aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen, het beheersen van risico’s en het waarborgen van rechtmatigheid, doelmatigheid en efficiëntie. Het controllerstatuut is een document dat voortbouwt op de visie en de organisatorische invulling van de concerncontroller regelt. Het controllerstatuut bevat bepalingen die betrekking hebben op zowel het college als de gemeenteraad. Daarom zal het statuut worden vastgesteld door beide instanties, ieder voor zover het binnen zijn eigen verantwoordelijkheids- en bevoegdheidsgebied valt. Op deze wijze wordt recht gedaan aan de kaderstellende en controlerende rol van de raad, evenals aan de uitvoerende en organisatorische verantwoordelijkheid van het college. In de collegevergadering van 20 januari 2026 heeft het college het statuut vastgesteld. Het op- en vaststellen van een controllerstatuut is onderwerp van gesprek geweest met zowel de auditcommissie als met de externe accountant. Beiden onderstrepen het belang hiervan. Argumenten en alternatieven Het controllerstatuut zorgt voor vastlegging van de onafhankelijke positie, taken en verantwoordelijkheden van de concerncontroller binnen de gemeentelijke organisatie.

Hiermee wordt geborgd dat de concerncontroller zijn controlerende en adviserende rol, vrij van beïnvloeding door het bestuur of de ambtelijke organisatie kan uitvoeren, zowel richting college als richting gemeenteraad. Wanneer ervoor wordt gekozen het controllerstatuut niet vast te stellen, betekent dit dat er geen afzonderlijk formeel document is waarin de positie, taken, bevoegdheden en onafhankelijkheid van de concerncontroller expliciet zijn vastgelegd. Het niet hebben van een controllerstatuut brengt risico’s met zich mee. Zonder formeel vastgelegde afspraken kan de positie en onafhankelijkheid van de concerncontroller onduidelijk zijn, wat kan leiden tot rolvermenging en mogelijk beïnvloeding vanuit de ambtelijke organisatie. Dit kan het vertrouwen in de kwaliteit en betrouwbaarheid van de controlfunctie ondermijnen en daarmee het bestuurlijk toezicht belemmeren. Een alternatief is om de vastlegging te organiseren via andere (vast te stellen) documenten, zoals de financiële verordening of visie op control. Het is echter logischer dit in een apart document te doen.

Enerzijds omdat bijvoorbeeld de visie op control niet een document is dat door de gemeenteraad wordt vastgesteld en anderzijds omdat het separaat vaststellen het mogelijk maakt om gedetailleerde en duidelijke vastlegging te organiseren zonder het risico te lopen ondergesneeuwd te raken tussen andere onderwerpen, waardoor de helderheid en zichtbaarheid afnemen. Duurzaamheid Dit voorstel heeft geen relatie met duurzaamheid. Bestuurlijke vernieuwing Door de formele verankering van de onafhankelijke positie van de concerncontroller wordt de transparantie en integriteit van de gemeentelijke financiële en bestuurlijke informatievoorziening 0000555755- pag. 2 van 3

versterkt. Dit draagt bij aan een betere controle door de gemeenteraad en tegelijkertijd ondersteunt het statuut het college bij het bewaken van de kwaliteit van het gemeentelijk bestuur en het verbeteren van interne processen. Financiële consequenties Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Uitvoering en planning Na vaststelling van het controllerstatuut draagt het college zorg voor de (continuering van de) implementatie en naleving van het statuut binnen de gemeentelijke organisatie. Communicatie Bekendmaking van het vastgestelde statuut zal plaatsvinden via het elektronisch gemeenteblad, waarna het vindbaar zal zijn via www.overheid.nl.

0000555755- pag. 3 van 3