Raadsvoorstel (Advies) zienswijze Kadernota 2027 ODNHN.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder Bais

Van team: Adviseur: E-mail:

Omgeving Yuri Klaver y.klaver@denhelder.nl

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000555337 Datum voorstel: 20 januari 2026

Onderwerp:

Raadsvoorstel zienswijze Kadernota 2027 ODNHN

Publiekssamenvatting: De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (ODNHN) heeft de Kadernota 2027 aangeboden aan de gemeenteraad. De ODNHN voert de wettelijke en niet wettelijke taken uit op het gebied van milieu en natuur voor zowel gemeente als provincie. De Kadernota bevat de belangrijkste onderwerpen en de financiering voor de komende jaren. De gemeenteraad kan een zienswijze uitbrengen. De raad wordt voorgesteld om een negatieve zienswijze in te dienen op de posten robuustheid en bedrijfsvoering. Wel wordt de raad voorgesteld om incidenteel te investeren in beide posten in 2027, in afwachting van het effect van 5% efficiencybezuiniging en de nieuwe financieringssystematiek. Daarnaast wordt voor een aantal posten, in de begroting 2027 om een nadere financiële onderbouwing gevraagd. Geadviseerd besluit: 1. Een negatieve zienswijze vast te stellen op structureel investeren in de posten robuustheid en bedrijfsvoering. Wel wordt ingestemd met een incidentele investering in beide posten in 2027, in afwachting van het effect van 5% efficiencybezuiniging en de nieuwe financieringssystematiek; 2. Een negatieve zienswijze vast te stellen op de post werkgerichte personenmobiliteit en voor te stellen dat in verband met een aankomende wetswijziging, voor de begroting 2027 twee scenario's worden uitgewerkt.

Aanleiding en context Op 15 december 2025 heeft de Omgevingsdienst Noord–Holland Noord (ODNHN) haar Kadernota 2027 aangeboden. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld om hierop een zienswijze in te dienen, waarvan de uitkomsten kunnen worden verwerkt in de Begroting 2027. Doelen en resultaten Door de gemeenteraden in de gelegenheid te stellen om zienswijzen in te dienen, worden deelnemende gemeenten in staat gesteld om te sturen op de werkzaamheden die aan de ODNHN zijn gemandateerd. Deze werkzaamheden zijn van groot belang om de milieu- en omgevingskwaliteit in de regio te waarborgen. Kaders en omstandigheden 0000555337- pag. 1 van 4

Wettelijk kader is de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en het beleidskader Verbonden partijen van de GR. Hierin staan onder andere de regels voor het indienen van een zienswijze door de gemeenteraad. De OD heeft van het rijk de opdracht gekregen te investeren in haar ontwikkeling. Daarnaast is sprake van uitbreiding van het wettelijke takenpakket. De voorgestelde investeringen leiden samen met de indexatie tot forse verhoging van de gemeentelijke bijdragen. Tegelijkertijd ligt er bij de diverse gemeenten waaronder Den Helder, een bezuinigingstaakstelling van minstens 5 %. Argumenten en alternatieven De zienswijzen worden hieronder puntsgewijs toegelicht. 1. Indexatie Conform de geldende Financiële Uitgangspunten voor Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR) wordt uitgegaan van een indexatie van 7,94%. Er wordt geen zienswijze vastgesteld omdat de indexatie niet strijdig is met de FUGR. 2. Investering richting robuustheid. De Omgevingsdiensten hebben van het Rijk opdracht per 1 april 2026 te voldoen aan robuustheidscriteria, overeenkomstig het Interbestuurlijk Programma (IBP) Versterking VTH (vergunning, toezicht en handhaving) -stelsel. Het gaat daarbij om de effectiviteit, het ontwikkelvermogen, de wendbaarheid en de efficiency van de diensten. Het Algemeen Bestuur (AB) stelde in 2024 het plan van aanpak vast.

De deelnemers stelden destijds de middelen nog niet beschikbaar. Deze kwamen als p.m.-post in de begroting. Voor 2026 wordt een eerste stap in de realisatie van het plan bekostigd uit het positieve jaarsaldo over 2024. In een recente Kamerbrief heeft I en W kritische kanttekeningen geplaatst bij het uitblijven van structurele investering. Het AB heeft onlangs over de toekomst gesproken aan de hand van drie mogelijke scenario’s: - Zelfstandig robuust, - Verdergaande samenwerking of fusie, - Niet investeren. De deelnemende gemeenten en de provincie Noord-Holland hebben aangegeven dat fuseren als ongewenst wordt beschouwd: de dienst komt dan verder van de opdrachtgevers af te bestaan en er is de kans dat het kostenverhogend gaat werken. Echter ook als fusiepartner zou de ODNHN eerst zelf robuust moeten zijn. Niet investeren zou leiden tot ingreep door het Rijk, waardoor de OD zelf de regie zou kwijtraken. De investering in robuustheid zou binnen enkele jaren (deels) kunnen worden terugverdiend als gevolg van: 1. Het efficiency-rapport van Berenschot geeft aan dat vanaf 2029 jaarlijks 5% kan worden bespaard; 2. een nieuwe systematiek van financiering die in 2028 wordt ingevoerd, welke zal leiden tot verschuivingen in bijdragen van de deelnemers; 3. het jaarlijks afsluiten van de ODNHN met een positief saldo hetgeen een trend lijkt te worden.

Hoewel nog onduidelijk is hoe de samenhang van dit alles gaat uitwerken, is er een perspectief waarbij de gemeentelijke bijdragen op termijn zouden kunnen dalen. De eerder besproken gewenste bezuiniging van 5 % komt daarmee weer in beeld. Deze zou overeenkomstig de aanbeveling van Berenschot concreet moeten worden gemaakt voor 2029. Er wordt een negatieve zienswijze vastgesteld op structureel investeren in robuustheid, enerzijds vanwege de financiële situatie van Den Helder, anderzijds omdat de genoemde ontwikkelingen onder de punten 1-3 tot gewijzigde financiële inzichten kunnen leiden. De raad wordt voorgesteld om akkoord te gaan met een incidentele investering in 2027 in afwachting van het effect van 5% effiencybezuiniging en de nieuwe financieringssystematiek. 0000555337- pag. 2 van 4

3. Investering in bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering en robuustheid hangen met elkaar samen. De bedrijfsvoering als post bevat echter de raming van de bedrijfsvoering exclusief de raming voor de kosten van robuustheid. Het betreft de volgende onderwerpen: -

Materiële kosten: het risico bestaat dat continuïteit in de uitvoering, ondersteuning van de primaire taken en de rechtmatigheid niet kan worden gewaarborgd; Toekomstbestendige ICT: er zijn zorgen voor de uitvoering van de primaire processen, door ontbreken van goede data(analyses); bovendien stelt de Omgevingswet in dit opzicht meer eisen, door het moeten rapporteren over de waarden die in het Omgevingsplan staan. Herijking functiehuis: naar aanleiding van een extern onderzoek heeft het DB besloten de functie van teamleider te herwaarderen en de conversietabel van de OD in zijn geheel te herijken.

Er wordt een negatieve zienswijze vastgesteld op bedrijfsvoering, enerzijds vanwege de financiële situatie van Den Helder, anderzijds omdat de genoemde ontwikkelingen onder de punten 1-3 (zie de post robuustheid) tot gewijzigde financiële inzichten kunnen leiden. De raad wordt voorgesteld om akkoord te gaan met een incidentele investering in 2027, in afwachting van het effect van 5% effiencybezuiniging en de nieuwe financieringssystematiek. 4. Werkgerichte Personenmobiliteit. Om de CO2-uitstoot door het verkeer te verminderen zijn voor werkgevers met meer dan 100 werknemers wettelijke maatregelen van kracht. Verwacht wordt op korte termijn een wijziging waarbij de wet wordt beperkt tot 250+- bedrijven. Er wordt een negatieve zienswijze vastgesteld vanwege de komende wetswijziging. We stellen voor om in de begroting 2027 twee scenario’s uit te werken: één met en zonder wetswijziging. 5. Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Bedrijven met een vergunningplicht moeten de uitstoot van ZZS minimaliseren. Het gaat om kankerverwekkende, giftige of hormoonverstorende stoffen in bodem, lucht en water. Er wordt geen zienswijze ingediend omdat dit een wettelijke taak betreft. 6. Voortzetting Energiebesparing bij bedrijven (EML). Voor 2027 vervallen de huidige subsidie en de specifieke uitkering hiervoor. Nagegaan moet worden hoe we structureel uitvoering gaan geven aan de uitvoering hiervan.

Het betreft een p.m. post. Er wordt geen zienwijze vastgesteld. 7. Uitvoering watertaak indirecte lozingen. Vanaf 2024 loopt het regionale project Grip op Indirecte Lozingen. Bij de start hebben de colleges de intentie uitgesproken deze taak per 2027 geheel aan de ODNHN over te dragen. Er wordt geen zienswijze ingediend. 8. Adviseur water. Gemeenten en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) zijn bevoegd gezag voor de kwaliteit van het oppervlaktewater. De ODNHN mist de specialistische kennis op dit gebied. Werkzaamheden bestaan uit de coördinatie met de provincie als bevoegd gezag voor grondwater, het project Indirecte Lozingen en taken uit de Kader Richtlijn Water. Er wordt geen zienswijze vastgesteld omdat de verplichte watertaken niet kunnen worden uitgevoerd zonder de benodigde personele capaciteit. 0000555337- pag. 3 van 4

9. Gewasbeschermingsmiddelen. De ODNHN ziet noodzaak in het intensiveren van de inzet op gewasbeschermingsmiddelen, mede door rechterlijke uitspraken hierover. Er wordt geen zienswijze vastgesteld vanwege het belang van deze taak, met name gezien de ruimtelijke ontwikkelingen in de nabijheid van landbouwgebieden. 10. Financiële onderbouwing. Voor een aantal posten wordt bij de begroting 2027 een passende toelichting gevraagd en een nadere financiële onderbouwing, omdat niet altijd duidelijk is waar sommige posten uit worden betaald. Het betreft de posten bedrijfsvoering, ZZS, gewasbeschermingsmiddelen, indirecte lozingen en adviseur water. Duurzaamheid Duurzaamheid maakt een inherent onderdeel uit van dit voorstel vanwege de aard van het takenpakket van de ODNHN, te weten natuur, milieu en het thema energie & klimaat. Bestuurlijke vernieuwing Het voorstel bevat geen aspecten ten aanzien van bestuurlijke vernieuwing. Financiële consequenties De Kadernota leidt in de begroting 2027 van Den Helder tot een ophoging van € 213.000. Indien de ODNHN ervoor kiest om geen gehoor te geven aan de zienswijze van Den Helder, dan wordt de ophoging van € 213.000 in de meerjarenbegroting opgenomen. In gezamenlijkheid met andere gemeenten kan een meerderheid worden georganiseerd om besluitvorming in het AB van de ODNHN te keren.

Mocht dit geen effect hebben dan heeft de gemeente geen keuze meer en zal het de kostenverhoging als verplichte uitgave in de meerjarenbegroting moeten meenemen. Uitvoering en planning Nadat de raad heeft besloten over de zienswijze wordt de ODNHN hierover geïnformeerd. Het dagelijks bestuur van de ODNHN stelt de gemeenteraden schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de ontvangen zienswijzen, evenals van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt. Communicatie Het voorstel bevat geen aspecten ten aanzien van de communicatie.

0000555337- pag. 4 van 4