Raadsvoorstel (Advies).pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder Bais

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Burgemeester De Boer Openbaar

Van team: Adviseur: E-mail:

Omgeving Thomas Blonk t.blonk@denhelder.nl

Kenmerk: 0000535385 Datum voorstel: 16 december 2025

Onderwerp:

Voorstel tot het vaststellen van de (inhoudelijk ongewijzigde) Huisvestingsverordening 2026 Den Helder

Publiekssamenvatting: De gemeente heeft in 2022 een huisvestingsverordening vastgesteld. Huisvestingsverordeningen zijn maximaal vier jaar geldig. Dit betekent dat de huidige verordening op 28 januari vervalt. Om ervoor te zorgen dat belangrijke regels blijven gelden, zoals de urgentieregeling voor mensen die in bepaalde situaties dringend een woning nodig hebben en de opkoopbescherming, wil de gemeente een inhoudelijk ongewijzigde huisvestingsverordening vaststellen. Ondertussen werkt de gemeente in 2026 samen met regiogemeenten en partners aan een nieuwe huisvestingsverordening, waarin nieuwe landelijke wetgeving, uitkomsten van de regionale woonzorgvisie en inzichten van nieuw woonbeleid worden meegenomen. Deze nieuwe huisvestingsverordening wordt in de loop van 2026 ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. Hiermee blijft de woonruimte in onze gemeente eerlijk en zorgvuldig verdeeld. Geadviseerd besluit: Het college besluit de gemeenteraad voor te stellen: 1. de Huisvestingsverordening 2026 Den Helder, zoals opgenomen in de bijlage ‘Huisvestingsverordening 2026 Den Helder’, vast te stellen. 2. in de Tarieventabel behorende bij de Legesverordening Gemeente Den Helder 2026 in Paragraaf 1.9 Bijzondere wetten in Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening, komt artikel 1.29.2 te luiden: 1.29.2

Tot het verlenen van een vergunning voor het in gebruik geven van een woonruimte als bedoeld in artikel 2A.2., lid 1, van de Huisvestingsverordening 2026 Den Helder

€ 332,35

3. het besluit tot wijziging van de Tarieventabel behorende bij de Verordening op de heffing en invordering van leges Den Helder 2026 als bedoeld onder beslispunt 2, in werking te laten treden op de dag na die waarop dit besluit is bekendgemaakt in het elektronisch Gemeenteblad doch niet eerder dan de dag waarop de wijziging van de Huisvestingsverordening 2026 Den Helder als bedoeld in beslispunt 1 in werking is getreden.

Aanleiding en context

0000535385- pag. 1 van 4

De huidige huisvestingsverordening van de gemeente Den Helder verloopt op 28 januari 2026, een huisvestingsverordening is namelijk altijd maximaal vier jaar geldig. Dit is in artikel 4 van de Huisvestingswet vastgelegd. Naar aanleiding van de motie over eerlijke woningtoewijzing voor eigen inwoners laat de gemeente Den Helder samen met de gemeente Hollands Kroon onderzoek doen naar de inzet van voorrangsinstrumenten. Dit proces is nog niet afgerond en vergt ook nadere afstemming met de regiogemeenten. Tegelijkertijd wordt komend jaar de Wet versterking regie volkshuisvesting naar verwachting door het Rijk vastgesteld. Ook worden in 2026 de regionale woonzorgvisie en het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting aan de gemeenteraad aangeboden. Deze wet en documenten kunnen effect hebben op de huisvestingsverordening. Daarom wordt voorgesteld een inhoudelijk ongewijzigde huisvestingsverordening door de gemeenteraad te laten vaststellen, om te voorkomen dat per 28 januari 2026 er geen huisvestingsverordening meer van kracht is in de gemeente. Vervolgens wordt in 2026 gewerkt aan een inhoudelijk gewijzigde huisvestingsverordening en deze zal ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad. Doelen en resultaten Het vaststellen van een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen, zorgt voor continuïteit en voorkomt dat een periode ontstaat zonder geldige verordening.

Hierdoor kunnen urgent woningzoekenden die binnen de urgentiecategorieën vallen worden gehuisvest. Ook blijft daarmee de opkoopbescherming van kracht. De opkoopbescherming geldt voor de buurten Centrum, Van Galenbuurt, Visbuurt en Oostsloot en heeft als doel de leefbaarheid die in deze buurten onder druk staat te verbeteren. Met het inhoudelijk ongewijzigd vaststellen van de verordening wordt ook tijd gecreëerd voor een zorgvuldige actualisatie van het woonbeleid, afgestemd op landelijke en regionale ontwikkelingen. Kaders en omstandigheden - Huisvestingswet 2014 De Huisvestingswet vormt de wettelijke grondslag voor gemeenten om huisvestingsverordeningen op te stellen. - Huisvestingsverordening 2015 gemeente Den Helder De huidige verordening van Den Helder bestaat uit twee instrumenten: een urgentieregeling en een opkoopbescherming. De urgentieregeling is een instrument om schaarse woonruimte eerlijk toe te wijzen aan bewoners die urgent een woning nodig hebben. De opkoopbescherming is een instrument waarmee de zelfbewoning van woningen wordt verplicht in de vier buurten Centrum, Van Galenbuurt, Visbuurt en Oostsloot. Dit voorkomt dat woningen worden opgekocht als beleggingsobject. Daarmee wordt verdere opdeling en versnippering van woningen voorkomen en herstelt de sociale balans in de vier genoemde buurten.

De opkoopbescherming is in 2022 aan de huisvestingsverordening toegevoegd. - Wet versterking regie volkshuisvesting Het Rijk werkt sinds enkele jaren aan de Wet versterking regie volkshuisvesting. Deze wet is nog niet aangenomen en de verwachting is dat dit in de loop van 2026 gebeurt. Bij vaststelling worden gemeenten verplicht om meer urgentiecategorieën in de huisvestingsverordening op te nemen, dan nu in de huisvestingsverordening van Den Helder zijn opgenomen. Dit vergt na vaststelling van de wet dus een aanpassing van de huisvestingsverordening. Hierbij is het van belang om op regionale schaal gelijke regels in de huisvestingsverordening op te nemen, hieraan wordt momenteel door de regiogemeenten gewerkt in relatie tot het regionale woonzorgvisietraject. Argumenten en alternatieven - Het vaststellen van een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen, is nu nodig om te voorkomen dat er vanaf 28 januari 2026 geen huisvestingsverordening meer van kracht is in Den Helder. Het is onwenselijk als de urgentieregeling en opkoopbescherming na 28 januari 2026 niet meer van kracht zijn. Een tijdelijke regelloze periode betekent dat deze instrumenten niet kunnen worden gebruikt. Dit leidt tot onzekerheid en kan ongewenste effecten hebben op de doorstroming op de woningmarkt.

Door de verordening nu inhoudelijk ongewijzigd opnieuw vast te stellen, blijft de huidige bescherming gewaarborgd en wordt de tijd genomen om eventuele toekomstige aanpassingen zorgvuldig voor te bereiden. - De Wet versterking regie volkshuisvesting wordt naar verwachting in 2026 door het Rijk vastgesteld en vergt aanpassing van de huisvestingsverordening. Daarnaast is het verstandig een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen, vast te stellen omdat er op landelijk niveau belangrijke ontwikkelingen gaande zijn. De Wet versterking regie volkshuisvesting is in voorbereiding en heeft, zodra deze is vastgesteld en in werking treedt, gevolgen voor de inrichting van de huisvestingsverordening. Deze wet verplicht gemeenten om meer wettelijk verplichte urgentiecategorieën op te nemen in de huisvestingsverordening. Het is daarom niet doelmatig om vooruitlopend op deze landelijke wijzigingen al inhoudelijke aanpassingen door te voeren, terwijl de exacte wettelijke kaders nog niet definitief zijn. Met de vaststelling van de inhoudelijke ongewijzigde verordening blijven de regels gelden, terwijl ruimte ontstaat om op een later moment in één keer aan te sluiten bij de nieuwe wettelijke vereisten.

0000535385- pag. 2 van 4

- Samen met de Noordkopgemeenten wordt gewerkt aan een regionale woonzorgvisie, die ook gevolgen heeft voor de huisvestingsverordening. Samen met de regiogemeenten wordt gewerkt aan een regionale woonzorgvisie, waarin onder andere afspraken over een evenwichtige verdeling (fair-share) van urgent woningzoekenden over de regio worden gemaakt. Deze afspraken moeten uiteindelijk ook juridisch worden verankerd in de huisvestingsverordening. Samen met de regio wordt tegelijkertijd gewerkt aan een regionaal afgestemde urgentieregeling die in de lokale huisvestingsverordening moet worden opgenomen. Dit is in de Regionale Raadscommissie Noordkop op 27 november toegelicht. Naar verwachting zijn deze processen in het tweede of derde kwartaal van 2026 afgerond. Door een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen, vast te stellen, ontstaat er tijd om de regionale visie en afspraken zorgvuldig af te ronden, zodat deze kunnen worden verwerkt in een inhoudelijk aangepaste verordening. Dit voorkomt ook dat in 2026 kort achter elkaar meerdere nieuwe huisvestingsverordeningen moeten worden opgesteld. - De gemeente werkt aan het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting, dit heeft mogelijk consequenties voor de huisvestingsverordening.

Daarnaast werkt de gemeente momenteel aan het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting, waarin de strategische doelen en uitvoeringskeuzes voor het lokale woonbeleid worden uitgewerkt. Naar verwachting wordt dit document in het derde kwartaal van 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting kan nieuwe inzichten voor de huisvestingsverordening opleveren, bijvoorbeeld over de toewijzing van woonruimte of het behoud van betaalbare woningen in bepaalde buurten. Omdat het Omgevingsprogramma nog in ontwikkeling is, is het niet wenselijk om de huisvestingsverordening nu al inhoudelijk te wijzigen. Door eerst het Omgevingsprogramma vast te stellen, kan de gemeente eventuele noodzakelijke aanpassingen aan de huisvestingsverordening later in één keer verwerken in de huisvestingsverordening. Onderbouwing van de opkoopbescherming In dit voorstel wordt voorgesteld om een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen vast te stellen. Vanuit dat perspectief is het voorstel om de opkoopbescherming niet af te schaffen, in te perken of uit te breiden naar andere buurten, of de WOZ-waarde waarop de regeling van toepassing is te verhogen. Een afweging hiervoor wordt meegenomen in het proces om de huisvestingsverordening inhoudelijk te wijzigen, en in samenhang met regionale en landelijke wetgeving bekeken.

Het continueren van de opkoopbescherming in de huisvestingsverordening vergt wel een onderbouwing van dit instrument. Deze onderbouwing is hieronder uitgewerkt. Leefbaarheid Bij het vaststellen van de huisvesting vier jaar geleden in 2022, is op basis van signalen dat de leefbaarheid in de buurten Centrum, Visbuurt, Oostsloot en Van Galenbuurt onder druk staat, onderzocht in hoeverre daar ook daadwerkelijk sprake van is. Daarbij zijn een aantal instrumenten gebruikt, namelijk de Leefbaarometer en Sociale Leefomgeving. De scores destijds waren gebaseerd op cijfers uit 2019. Er is opnieuw naar deze indicatoren gekeken, op basis van cijfers uit 2024, en er is vervolgens een vergelijking gemaakt. Leefbaarometer en sociale leefomgeving In de Leefbaarometer scoren de buurten Centrum en Visbuurt in 2024 ‘zwak’ en Oostsloot scoort ‘voldoende’. Dit is echter minder dan het gemiddelde van Den Helder (een ruim voldoende). De Van Galenbuurt scoort ‘ruim voldoende’ en ligt daarmee op het gemiddelde van Den Helder. Deze buurten grenzen echter allemaal aan het centrum en moeten in samenhang worden gezien.

De sociale leefomgeving is een samengestelde indicator die bestaat uit: veiligheid (aantal misdrijven en diefstal of inbraak in woningen), zelfredzaamheid (hoeveelheid ontvangen mantelzorg, mate van eenzaamheid en mate van regie over eigen leven) en betrokkenheid (vrijwilligerswerk en hoeveelheid gegeven mantelzorg). De sociale leefomgeving is de primaire indicator waar effect te verwachten is met de invoering van de opkoopbescherming. Doordat koopwoningeigenaren veelal een grotere binding hebben met de buurt kan dit de leefbaarheid van de betreffende buurt behouden. De cijfers zijn per buurt afgezet tegen het gemiddelde van de gemeente. Hieronder staat per buurt omschreven in hoeverre de sociale leefomgeving van inwoners van de specifieke buurten onder druk staat. In de bijlage zijn de resultaten ook terug te zien in cirkeldiagrammen. Centrum Het Centrum scoort op de indicator veiligheid vergelijkbaar met het gemiddelde van de gemeente. De overlast in het centrum scoort beter, echter de dimensie veiligheid scoort veel slechter dan het gemiddelde van de gemeente. Ook scoort het centrum slechter dan gemiddeld op zelfredzaamheid. In vergelijking met de situatie in 2019 is de huidige situatie licht verbeterd, echter scoort de buurt in de Leefbaarometer ‘zwak’ en is er nog steeds sprake van leefbaarheidsproblematiek.

Van Galenbuurt De Van Galenbuurt scoort in vergelijking met de situatie in 2019 vergelijkbaar. De scores op veiligheid en zelfredzaamheid zijn gemiddeld. Net als in 2019 blijkt dat het probleem in de Van Galenbuurt relatief kleiner is 0000535385- pag. 3 van 4

dan met de andere drie buurten. Echter, omdat de Van Galenbuurt grenst aan de andere drie buurten is het logisch om de opkoopbescherming ook in deze buurt te continueren. Omdat de buurten klein zijn is de verwachting dat het probleem zich makkelijk verschuift naar de Van Galenbuurt als in die buurt geen opkoopbescherming van kracht is. Visbuurt De Visbuurt scoort op de indicatoren veiligheid en zelfredzaamheid gemiddeld in vergelijking met de rest van de gemeente. Dit is een verbetering ten opzichte van de situatie in 2019. Echter, op de subindicator dimensie veiligheid scoort de buurt slechter dan gemiddeld. De buurt scoort in de Leefbaarometer ‘zwak’. Dit tezamen geeft aanleiding om de opkoopbescherming van kracht te laten blijven in deze buurt. Oostsloot In Oostsloot is de veiligheid iets verbeterd ten opzicht van 2019 en scoort deze indicator nu gemiddeld, waar deze in 2019 slechter dan gemiddeld scoorde. Echter, op de subindicator dimensie veiligheid scoort de buurt veel slechter dan gemiddeld. De score op basis van zelfredzaamheid is echter verslechterd ten opzichte van 2019, en scoort nu slechter dan gemiddeld. Dit geeft aanleiding om de opkoopbescherming ook in deze buurt te behouden. Proportionaliteit maatregel De opkoopbescherming is een proportionele en noodzakelijke maatregel om de leefbaarheid in kwetsbare buurten te behouden.

Sinds de invoering in 2022 is een lichte verbetering in de vier buurten zichtbaar, maar de leefbaarheid staat nog steeds onder druk. Continuering van deze maatregel is daarom gerechtvaardigd. De opkoopbescherming voorkomt dat woningen door beleggers worden opgekocht en verhuurd, waardoor zelfbewoning wordt gestimuleerd. Dit draagt bij aan de sociale cohesie in buurten, doordat koopwoningeigenaren minder snel geneigd zijn te verhuizen dan huurders. Koopwoningeigenaren kopen een woning aan met een lang verblijfsduurperspectief. Bewoners voelen zich hierdoor vaak in verhouding meer verbonden met de buurt. Dit draagt bij aan een stabiele buurtstructuur en vermindert de mutatiegraad. Minder wisselingen van bewoners versterken veiligheid, betrokkenheid en zelfredzaamheid. Het behoud van koopwoningen in deze buurten is daarmee essentieel om verdere aantasting van de leefbaarheid te voorkomen. Het doel om leefbaarheid en sociale cohesie te waarborgen kwalificeert als een dwingende reden van algemeen belang. Er zijn geen minder ingrijpende maatregelen beschikbaar die hetzelfde effect bereiken. De opkoopbescherming voldoet daarmee aan de vereisten van noodzakelijkheid en geschiktheid zoals bedoeld in de Dienstenrichtlijn. De maatregel is proportioneel, omdat zij beperkt is tot buurten waar de leefbaarheid aantoonbaar onder druk staat.

Duurzaamheid Voor het vaststellen van een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen, is duurzaamheid niet van toepassing. Bestuurlijke vernieuwing Voor het vaststellen van een huisvestingsverordening, zonder inhoudelijke wijzigingen, heeft afstemming plaatsgevonden met woningcorporaties, huurdersbelangenverenigingen en regiogemeenten. Partijen hebben allemaal aangegeven geen bezwaar te hebben. Financiële consequenties Er zijn geen financiële consequenties voor de gemeente. Het huidige beleid wordt gecontinueerd. Voor het verlenen van vergunningen op basis van de opkoopbescherming worden leges geheven, omdat de titel van de huisvestingsverordening wijzigt, moet de Legesverordening Gemeente Den Helder 2026 worden aangepast, deze aanpassing is meegenomen in het raadsvoorstel voor de wijziging van de legesverordening die ook in januari door de gemeenteraad wordt behandeld. Uitvoering en planning Na vaststelling blijft de uitvoering plaatsvinden binnen bestaande processen en samenwerkingsafspraken met woningcorporaties en toezicht en handhaving. In 2026 wordt gewerkt aan een inhoudelijke wijziging van de huisvestingsverordening, aansluitend op de regionale woonzorgvisie, het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting en de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting. De gemeenteraad wordt hierover tijdig geïnformeerd.

Communicatie De vaststelling van de huisvestingsverordening zonder inhoudelijke wijzigingen vraagt geen separate communicatie richting inwoners. Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de huisvestingsverordening bekendgemaakt in het Gemeenteblad.

0000535385- pag. 4 van 4