Programmabegroting 2024.pdf
Tekst van het document
-36
-36
-36
Het realiseren van doorfietsroutes. Totale investeringsbedrag bedraagt €600.000. De hiermee samenhangende kapitaallasten bedragen €36.000 per jaar. Helders Perspectief
-300
-300
-300
-300
Het huidige uitvoeringsprogramma Helders Perspectief loopt in 2023 af. Eventuele resterende middelen gaan terug naar de algemene reserve. Op dit moment is een nieuw uitvoeringsprogramma in ontwikkeling waarin verdere focus, richting en structuur in het programma wordt gebracht. Onder andere het (laten) organiseren van verschillende evenementen voor jongeren (om jongeren aan Den Helder te blijven binden én ook jongeren van buiten met Den Helder kennis te laten maken) en het optimaliseren van de Experience Store worden in 2023 verwerkt in het nieuwe uitvoeringsprogramma. Lobby Den helder
-25
-25
-25
-25
Bestuurlijke inzet op het verwerven van Europese en nationale subsidies: communicatie, activiteiten. Tekpark
-75
-75
-75
-75
Het concept Tekpark wordt op dit moment onder regie van de Regio Deal verder ontwikkeld. Om de basisorganisatie vorm te geven zijn er onder meer kosten voor de huur van de locatie. Bij voldoende draagvlak voor het concept en de (nog te bepalen) structurele plek, wordt de huidige financiering vanuit de gemeente gecontinueerd. Monitor Toerisme en Recreatie
-20
-20
Kosten van de Monitor Toerisme en Recreatie. Dit om inzicht te krijgen over de ontwikkelingen op het gebied van Toerisme en Recreatie en op basis van deze cijfers te kunnen sturen in onder andere de P&C cyclus en het toeristisch beleid. Leader
-30
-30
-30
-30
Leader is een Europees subsidieprogramma (met cofinanciering van de gemeenten in de Kop van Noord-Holland) dat bedoeld is om innovatieve projecten te ondersteunen die bijdragen aan een leefbaar en economisch vitaal platteland. Bijdrage voor de komende Leader-periode van 2023 tot en met 2027.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
47
Maritiem Cluster
-500
De verwachting is dat medio 2023 een overeenkomst met provincie en Defensie wordt gesloten voor de gezamenlijke inzet voor het maritiem cluster. Dit vraagt de opbouw van een gezamenlijke programmaorganisatie waarin ook Den Helder zal moeten meefinancieren. De kosten zijn nog niet bekend maar een reservering is noodzakelijk om zichtbaar te maken dat de gemeente wil investeren. Daarom is hier € 500.000 voor gereserveerd. Fonds cofinanciering subsidieaanvragen
-200
-200
Dit betreft een fonds om cofinanciering toe te kunnen passen bij externe subsidieaanvragen van initiatieven binnen de gemeente (cofinanciering van de gemeente is vaak nodig, zoals bij het Waddenfonds). Technisch financiële ontwikkelingen Saldo van baten en lasten
-575
-527
-527
-527
-10.577
-9.241
-8.472
-8.492
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
48
Toelichting investeringen en reserves Investeringen Investeringen
2024 2.100
Baggeren Koopvaardersbinnenhaven
1.500
Doorfietsroute
600
Totaal
2.100
Reserves Reserves Bestemmingsreserves
toevoeging
onttrekking
888
285
Reserve Wet Voorkeursrecht Gemeenten
63
Koningstraat-Spoorstraat, kapitaallasten
47
Stadspark, kapitaallasten
175
Egalisatiereserve Port of Den Helder
888
Subtotaal
888
Saldo toevoegingen
285 603
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
49
Leefbare gemeente We bieden onze inwoners kansen op een leven lang ontwikkelen door goede onderwijsfaciliteiten en een breed onderwijsaanbod. Verder koesteren we ons cultuuraanbod en ons erfgoed. Daarnaast stimuleren we sport en bewegen want dit vergroot de kans op een goede gezondheid. Tot slot is de openbare ruimte ingericht voor deze activiteiten en aantrekkelijk om te verblijven en elkaar te ontmoeten. Schoon, heel en veilig blijft daarbij het uitgangspunt. Trends •
De beroepsbevolking met een laag onderwijsniveau neemt af in Den Helder.
•
Den Helder onderscheidt zich van andere gemeenten door een groot en kwalitatief goed aanbod van natuur, cultuur en erfgoed.
•
De leefbaarheid en samenleving staat onder druk en dat is als eerste zichtbaar in kwetsbare buurten.
•
Er is een afname van fysieke winkels waardoor het veel werk is om de winkelgebieden levendig, vitaal en toekomstbestendig te maken en te houden.
•
Evenementen organiseren wordt lastiger door een tekort aan vrijwilligers en (soms complexe) regelgeving (zoals rondom stikstof).
•
Noodzaak om van fossiele energie naar schone energie te gaan.
•
Het hebben van voldoende sportvoorzieningen en daardoor ook iedereen bereiken vormt een uitdaging.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
50
Doelen Doel 4.1 We zetten in op doorgaande leerlijnen en passende gebouwen om onze inwoners goed op te leiden.
Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Beroepsbevolking met laag onderwijsniveau Beroepsbevolking met laag onderwijs niveau (aantal per 1000 inwoners tussen 15-74 jaar) 2024
2025
2026
2027
163
162
160
158
Bron: waarstaatjegemeente.nl Wat gaan we ervoor doen? Activiteit 4.1.1 Prinses Margriet school Het realiseren van nieuwbouw van de Prinses Margrietschool bij het Juniorcollege.
Activiteit 4.1.2 Nieuwbouw Scholen aan Zee We faciliteren Scholen aan Zee voor de ontwikkeling van hun nieuwbouwplannen.
Activiteit 4.1.3 Initiatieven onderwijs We werken samen met Scholen aan Zee en het MBO om initiatieven te verbinden, zoals kenniswerkplaatsen en doorgaande leerlijnen.
Activiteit 4.1.4 Nationaal onderwijs Plan We geven invulling aan de speerpunten Nationaal Plan Onderwijs. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) n.v.t.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
51
Doel 4.2 Voor de openbare ruimte zetten we in op een toekomstbestendige inrichting en gebruik.
Wat gaan we ervoor doen? Activiteit 4.2.1 Helders ommetje Er wordt een begaanbaar pad voor mindervaliden door de Donkere Duinen aangelegd (Kees de Jagerpad) als onderdeel van het Helders ommetje. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) n.v.t.
Doel 4.3 We kiezen voor een programmatische aanpak van buurten met achterstanden op het gebied van leefbaarheid, samenleving en overlast/veiligheid.
Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Sociale veiligheid Onveiligheidsperceptie (2014 = 100) 2024
2025
2026
2027
90
87
85
83
Bron: waarstaatjegemeente.nl Wat gaan we ervoor doen? Activiteit 4.3.1 Doorontwikkelingen Ketenhuis Met de doorontwikkeling van het Ketenhuis zetten we in op het aan de voorkant komen en vroegtijdig (laagdrempelige) hulp inzetten. Dit doen we om escalatie van problematiek te voorkomen en overlast en zeer complexe zorgvragen op het snijvlak zorg en veiligheid integraal aan te pakken.
Activiteit 4.3.2 Inzet Kwetsbare buurten. Gerichte inzet vanuit het fonds kwetsbare buurten voor projecten in deze buurten, zoals de ontwikkelingen rond de huisvesting van de dak- en thuislozen. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) n.v.t.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
52
Doel 4.4 We zetten in op goed functionerende winkelcentra en een aantrekkelijk stadshart waar mensen graag verblijven.
Wat gaan we ervoor doen? Activiteit 4.4.2 Winkelcentra We faciliteren de winkelcentra buiten het centrum met een nog op te stellen regeling voor gevelrenovatieprojecten, in het stadscentrum geven we de gevelrenovatie aan het Julianaplein een extra impuls. We evalueren de rol van de gemeente in de uitvoering van de actieplannen voor de winkelcentra De Schooten en Marsdiepstraat.
Activiteit 4.4.3 Stadshart Zeestad werkt verder aan de lopende projecten in het stadshart. Daarnaast vragen we Zeestad CV/BV om de herinrichting van het Breewaterplein te realiseren. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) n.v.t.
Doel 4.5 We consolideren het huidige cultuuraanbod en zetten in op versterking van de kwaliteit van het erfgoed.
Wat gaan we ervoor doen? Activiteit 4.5.1 Cultuuraanbod We subsidiëren het cultuuraanbod via de subsidiepartners Theater de Kampanje, KopGroep Bibliotheken, Triade, Reddingmuseum en Museumhaven. Daarbij voeren we get gesprek met Triade, Kopgroep, De Kampanje en De Helderse Vallei over de financiering vanaf 2026.
Activiteit 4.5.2 De Nollen We stimuleren het afronden van het totaalkunstwerk De Nollen.
Activiteit 4.5.3 Monumentenfonds We stellen een monumentenfonds in om eigenaren van gemeentelijke monumenten tegemoet te kunnen komen in extra kosten.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
53
Activiteit 4.5.4 Erfgoed We ontwikkelen beleid voor (nautisch) erfgoed.
Activiteit 4.5.5 Stichting Erfgoed Met Stichting Erfgoed Den Helder maken we afspraken gericht op de professionalisering. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) n.v.t.
Doel 4.6 Er is een adequaat aanbod van voorzieningen gericht op gezond bewegen voor alle doelgroepen.
Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Beweging Beweegt voldoende 2024
2025
2026
2027
49.5%
50%
50,5%
51%
Bron: waarstaatjegemeente.nl Wat gaan we ervoor doen? Activiteit 4.6.1 Binnensportaccommodaties We zoeken naar oplossingen om de binnensportaccommodaties beter te laten aansluiten bij de vraag, onder andere voor het bewegingsonderwijs Binnen de Linie.
Activiteit 4.6.2 Initiatief ONS We zetten een volgende stap in het bevorderen van het initiatief ONS in Julianadorp.
Activiteit 4.6.3 Sportvoorzieningen We zorgen dat onze sportvoorzieningen op orde zijn. Zo realiseren we de vernieuwing van voorzieningen voor FC Den Helder en kijken we naar de toekomst van De Brug en Quelderduyn.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
54
Activiteit 4.6.4 Evenementen/activiteiten We zetten actief in op evenementen/activiteiten waarmee topsporters hun sport laagdrempelig presenteren. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) n.v.t.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
55
Verbonden partijen
Bijdragen verbonden partijen Cocensus, taakveld Afval
bedrag 226
Cocensus, taakveld Begraafplaatsen en crematoria
0
Cocensus, taakveld Riolering
78
Omgevingsdienst, taakveld Milieubeheer
1.069
Veiligheidsregio, taakveld Crisisbeheersing en brandweer
4.089
Veiligheidsregio, taakveld Openbare orde en veiligheid Totaal
43 5.505
Bedragen x € 1.000
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
56
BBV verplichte indicatoren Indicator
NL 2022
DH 2022
DH 2023
DH 2024
Verwijzingen Halt: Aantal per 1.000 jongeren
8
15
9
10
Winkeldiefstallen: Aantal per 1.000 inwoners
2,3
3,7
2,4
3
Geweldsmisdrijven: Aantal per 1.000 inwoners
4,6
6,4
6,3
6,2
Diefstallen uit woning: Aantal per 1.000 inwoners
1,4
1
1
0,9
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte), aantal per 1.000 inwoners
6
8
10
7,5
Absoluut verzuim: aantal per 1.000 leerlingen
4,2
4,9
8
4,5
Relatief verzuim: aantal per 1.000 leerlingen
24
33
27
25
% vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VO + MBO)
NB
NB
2,4
2,6
% niet-sporters
NB
NB
NB
NB
Omvang huishoudelijk restafval in kg/inwoner
NB
195
190
150
Hernieuwbare elektriciteit %
NB
NB
NB
NB
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl en www.denhelder.incijfers.nl
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
57
Wat gaat het kosten?
Rekening Begroting Begroting 2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-56.278
-60.819
-67.389
-63.866
-62.117
-61.883
Baten
23.716
22.439
23.665
23.714
23.730
23.449
-32.563
-38.380
-43.725
-40.152
-38.387
-38.434
Stortingen (lasten)
-1.615
-120
-120
-120
-120
-120
Onttrekkingen (baten)
1.414
589
213
213
213
213
-200
469
93
93
93
93
-32.763
-37.911
-43.631
-40.059
-38.294
-38.341
Leefbare gemeente Exploitatie
Saldo
Reserves
Saldo
Saldo van baten en lasten
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
58
Begroting 2024
2025
2026
2027
-37.207
-36.188
-36.354
-36.354
-72
-72
-72
-72
Programmabegroting 2024
-6.352
-3.798
-1.867
-1.914
Saldo van baten en lasten
-43.631
-40.059
-38.294
-38.341
Primitieve begroting Eerste tussenrapportage 2023
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
59
De mutaties uit de Programmabegroting 2024 worden hieronder toegelicht, waarbij de administratieve wijzigingen en de mutaties van € 10.000 en kleiner als totaal worden weergegeven. De mutaties uit de eerste tussenrapportage 2023 zijn als totaal opgenomen. De administratieve wijzigingen en technisch financiële ontwikkelingen betreffen mutaties tussen programma's. Hierbij kan gedacht worden aan de doorbelasting van personeelslasten, actualisatie van kapitaallasten of verdeling van algemene uitkering. Dit geeft op de verschillende programma's grote verschillen. In totaal (dus over alle programma's) gaat het echter over veel kleinere bedragen. Begroting 2024
2025
2026
2027
-37.207
-36.188
-36.354
-36.354
-72
-72
-72
-72
Programmabegroting 2024
-6.352
-3.798
-1.867
-1.914
Administratieve wijzigingen
-436
-436
-436
-436
-590
-436
-247
-155
-590
-436
-247
-155
-12
-12
-18
-18
Primitieve begroting Eerste tussenrapportage 2023
Mutaties < € 10.000
-8
Autonome ontwikkelingen Exploitatie Vaststelling 'laadvisie electrische voertuigen'
Bij raadsbesluit 2023-012211 is de laadvisie electrische voertuigen vastgesteld. De hieruit voortvloeiende financiële consequenties worden in deze wijziging verwerkt. Tijdelijke capaciteitmaatregel duurzaamheiden klimaatbeleid Het Rijk stelt tijdelijk extra geld beschikbaar om in te zetten voor capaciteit voor klimaat-- en duurzaamheidsbeleid. Voor elk jaar een tranche van 1,2 miljoen met bestedingsverplichting binnen een periode van 3 jaar voor het gestelde doel. Verhoging openstellingsvergoeding zwembad
-433
-433
-433
-433
In het contract met stichting Aquacentrum voor exploitatie van het zwembad Heersdiep zijn bepalingen inzake toe te passen inflatieparameters opgenomen. Door extreme prijsontwikkelingen op met name energie gebied leiden deze tot een extra stijging van de openstellingsvergoeding. Actualisatie storting onderhoudsvoorziening
-143
-143
-143
-143
De onderhoudsraming voor de overige gebouwen wordt jaarlijks geactualiseerd. Bij de huidige actualisatie komt de sterke prijsstijging tot uitdrukking. Programma Stedelijk Water en Riolering
-46
109
303
395
In mei 2023 is het Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2027 vastgesteld door de raad. Voor de realisatie van dit programma worden verschillende budgetten aangepast. Dit geldt voor uitvoeringsbudgetten, maar ook voor kapitaal- en personeelslasten. Het verschil wordt verrekend met de beschikbare voorziening. Actualisering prijspeil afvalstoffenheffing
44
44
44
44
Verwerking mutaties HVC, doorberekening salarislasten en tariefstijging met 1,5%.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
60
Nieuw beleid
-4.325
-1.957
-68
-115
Exploitatie
-4.325
-1.957
-68
-115
-42
-42
-42
Overdekte fietsenstalling stadshart
We houden rekening met een investeringsbedrag van € 1,2 mln om een fietsenstalling in 2024 te realiseren in het stadshart. Opknappen kades Helders kanaal
-20
-97
-158
-205
Fases 1 t/m 3 van het opknappen van de kades Binnen de Linie zijn voltooid. Het opknappen van de overige kades zal verspreid worden over een aantal jaren. De totale investering die hiermee gemoeid is, bedraagt iets minder dan €5,5 miljoen. FC DH accommodatie
-22
-22
-22
Investering in de FCDH accommodatie wordt een investeringskrediet van € 800.000 (excl. BTW) aangevraagd. De bijbehorende kapitaallasten betreffen €22.000. Hiervoor worden een tribune, 4 kleedkamers, een materiaalberging en, indien passend binnen het budget, een bestuurs/vergaderkamer gebouwd. De BTW komt weer terug via de rijksregeling SPUK-sport. De kosten van de investering worden geactiveerd. De toekomstige beheer- en onderhoudskosten worden door de vereniging opgevangen. Quelderduyn
-800
Woningstichting Den Helder heeft een bijdrage gevraagd in de kosten van de verbouwing/renovatie van de sporthal ten behoeve van breedtesport en topsport. Voorgesteld wordt een bijdrage aan de investering beschikbaar te stellen voor een bedrag van €800.000. Beweegtuinen
-50
Naar aanleiding van het onderzoek naar een beweegvriendelijke openbare ruimte (inclusief de beweegtuin bij het Timorpark) wordt een plan opgesteld voor fysieke aanpassingen. Zeestad
-900
Bureaukosten voor Zeestad zijn beschikbaar tot eind 2023. Aangezien projecten nog doorlopen, is voortzetting bureaukosten Zeestad ook nodig om projecten te kunnen voortzetten. Breewaterplein
-34
-34
-34
Zeestad CV/BV krijgt opdracht voor de herinrichting van het Breewaterplein. Het plein is al heringericht maar kan nog geoptimaliseerd worden: het parkeerterrein Breewaterstraat, de Breewaterstraat zelf en het deel tussen evenementenpleintje en parkeerterrein. Uit te voeren in combinatie met klimaatbestendig maken van de inrichting. Een deel van de werkzaamheden kunnen daarom worden gecombineerd met werkzaamheden aan het riool. Totale investeringsbedrag bedraagt €550.000. De hiermee samenhangende kapitaallasten bedragen €34.000 per jaar. Omvormingskosten Donkere Duinen en aanlegkosten Kees de Jagerpad
-7
-7
-7
In het beheerplan Donkere Duinen zijn omvormingskosten begroot van €70.000,-. Onder deze kosten vallen werkzaamheden die helpen om het bos om te vormen naar gemengd- naaldbroekbos. Nu de gebiedsvisie voor de Donkere Duinen en Mariëndal is vastgesteld, wil het college op basis hiervan als eerste aan de slag met de aanleg van het Kees de Jager pad, een begaanbaar pad voor mensen met een beperking door de Donkere Duinen. De begrote kosten hiervoor bedragen €100.000,-. Seasaw
-500
Eind 2023 wordt go - no go besluit genomen over de realisatie van de Seasaw. De investering in het project is ca. €10.000.000. Kansrijke fondsenwerving (hefboom externe middelen) vergt investering in voorbereiding en reservering voor cofinanciering ter hoogte van (minimaal) €500.000.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
61
Jan Blanken tentoonstelling
-95
Bij de begrotingsbehandeling heeft het college een motie overgenomen inzake de Jan Blanken Tentoonstelling. Dit bedrag betreft een bijdrage voor de organisatie van de Jan Blanken tentoonstelling in gebouw 66. Onderhoudsbudget fiets-&kanoroute
-75
-75
-75
-75
-65
-65
-65
-65
Het structurele onderhoud van de fiets- en kanoroute. Bestrijding Japanse Duizendknoop
Door de sterke groeikracht van de Japanse Duizendknoop worden inheemse plantensoorten verdrongen. De sterke wortelstokken en stengels van deze plant zijn in staat om schade te veroorzaken aan gebouwen, leidingen en wegen. Daarom is extra inzet op bestrijding nodig. Onderhoud strandslag Huisduinen
-20
-20
-20
-20
De aanleg van de nieuwe strandopgang Huisduinen zorgt voor een veiliger en attractievere opgang naar het strand. Dit bedrag is voor onderhoud en monitoring. Sportpark De Linie
-100
Sloop van de ‘groene schuur’ en het voormalige (leegstaande) gebouw van scouting Jutters Reineiro op sportpark De Linie. De groene schuur wordt vervangen door een nieuwe opslagloods ten behoeve van Scholen aan Zee, Rugbyclub Den Helder, Cricket Club Den Helder en KCWF. Sporthal de Brug
-45
-45
-45
Voor het behoud van sporthal De Brug vraagt Zeemacht mogelijk om overname van de sporthal door de gemeente of (garantie voor) een lening. Bedragen zijn deels bekend (boekwaarde ongeveer €325.000 en sportmaterialen €100.000). Totaalkunstwerk De Nollen
-600
-600
Stichting De Nollen heeft een plan opgesteld om tot afronding van het totaalkunstwerk (inclusief afbouw museum) te komen. Kostenprognose van de daaruit voort vloeiende uitvoering is vooralsnog rond de €8.000.000. Om fondsen te kunnen werven is cofinanciering vanuit de gemeente noodzakelijk. Uitgangspunt hier is 15%. Afronding van het totaalkunstwerk De Nollen is van belang in relatie tot de woningbouw rondom Station Zuid, zodat het gebied zijn geheel wordt ontwikkeld. Daarnaast draagt De Nollen bij aan het onderscheidend vermogen van Den Helder op het gebied van toerisme, erfgoed, natuur en cultuur (is van internationale waarde). Subsidieregeling gemeentelijke monumenten
-100
-100
In Den Helder voert de gemeente actief beleid op het aanwijzen van bouwwerken als gemeentelijk monument. Voor eigenaren van deze bouwwerken betekent de aanwijzing een lastenverzwaring, met name vanwege de grotere regeldruk en vanwege de noodzaak voor specifiek onderhoud. Een tegemoetkoming in de meerkosten kan geregeld worden door middel van een fonds (met plafond). Gevelrenovatie Julianaplein en Marsdiepplein
-750
-750
Voor de aanpak van de gevels in de winkelcentra is in totaal al €1.850.000 beschikbaar gesteld. Een deel is al besteed via de subsidieregeling voor het entreegebied Den Helder omgeving Julianaplein. De uitvoering van deze regeling vraagt om extra budget. Daarnaast is er een regeling voor de aanpak van de gevels aan de Marsdiepstraat in het leven geroepen. Om hieraan bij te dragen reserveren we een extra budget van €1.500.000. Gedenkteken eerste generatie Molukse marinemensen
-50
Op 19 december 2022 is een motie aangenomen waarin het college is opgedragen te zorgen voor een gedenkteken voor de eerste generatie Molukse Marinemensen in Den Helder.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
62
Topsportfonds
-50
-100
-100
-100
Middels de eerste begrotingswijziging van 2023 was er voor 2023 en 2024 een budget van €50.000 gereserveerd voor het Topsportfonds. De uitvoering van de topsportregeling willen wij beleggen bij het Olympisch Netwerk. Hiermee kunnen we borgen dat de juiste sporters in aanmerking komen voor een bijdrage en dat er een goed begeleidingsprogramma wordt neergezet. De extra kosten zijn bestemd voor de inhuur van uren bij het Olympisch Netwerk. Benodigde budget is €100.000 per jaar. Nautisch evenement
-150
Tussen de edities van Sail Den Helder willen we andere grote nautische evenementen faciliteren. De investering door de gemeente levert vooral een “social return on investment” op. Vanuit een uitvoeringsorganisatie van de Europese commissie is de vraag ontvangen of Den Helder in 2024 meedoet aan het organiseren van een zeiltocht langs twaalf Europese havensteden. Subsidies
300
300
Er wordt kritisch gekeken naar de subsidiebudgetten. Met onze partners gaan we in gesprek over mogelijkheden tot samenwerking en het voorkomen van dubbelingen. Omdat wij noodzakelijke bezuinigingen verwachten per 2026 willen we met Helderse Vallei, De Kampanje, Triade en Kopgroep in gesprek om tot totaal bezuiniging van € 300.000 te komen per 1 januari 2026. Inzet brede SPUK
200
200
De inzet van de brede specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis zal worden ingezet om het tekort binnen het programma met € 200.000 te verminderen. Technisch financiële ontwikkelingen Saldo van baten en lasten
-994
-970
-1.117
-1.208
-43.631
-40.059
-38.294
-38.341
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
63
Toelichting investeringen en reserves Investeringen Investeringen
2024
economisch
2.584
Nieuw perspectief gebiedsgericht
86
Nieuw perspectief niet gebiedsgericht (straatverlichting)
73
Overdekte fietsenstalling stadshart
1.200
FC DH accommodatie
800
Sporthal de Brug
425
maatschappelijk
6.663
Vervangingsinvesteringen wegen
1.454
Gebiedsgerichte aanpak
888
Nieuw perspectief gebiedsgericht
634
Nieuw perspectief niet-gebiedsgericht
537
Herinrichting speelterreinen 2024
230
Herplant bomen agv iepziekte
200
Opknappen kades Helders kanaal
2.000
Breewaterplein
550
Omvormingskosten Donkere Duinen en aanlegkosten Kees de Jagerpad
170
economisch heffing
9.012
Riolering Kruiszwin 3-5
2.725
Riolering Centrum
2.000
Riolering Oostslootbuurt
2.000
Verbeteringsmaatregelen SSW
1.000
Riolering Huisduinen
500
Riolering Kruiszwin 1,2
450
Riolering Tuindorp Oost
200
Gemalen bouwkundig
77
Gemalen mechanisch
35
Riolering Geleerdenbuurt
25
Totaal
18.259
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
64
Reserves Reserves
toevoeging
onttrekking
Bestemmingsreserves
100
214
Bodemsanering, jaarlijkse mutaties
100
25
Pijler/Herderschee, kapitaallasten
52
Onderwijscluster Pasteurstraat, kapitaallasten
64
Noorderhaaks, kapitaallasten
23
Reconstructie Polderweg, kapitaallasten
11
Fietspad Duinweg, kapitaallasten
4
Streepjesberg, kapitaallasten
2
Villa Kakelbont, kapitaallasten
14
Sportlaan 10 Spinaker, kapitaallasten
19
Subtotaal
100
Saldo onttrekkingen
214 114
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
65
Financiële begroting
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
66
Overzicht financiële begroting Inleiding In dit hoofdstuk besteden wij aandacht aan een aantal financiële aspecten van de begroting. We geven een overzicht van de ontwikkeling en samenstelling van de algemene middelen en lichten de ontwikkeling van het geraamde saldo naar 2027 toe. Daarna volgt een onderdeel met daarin opgenomen de meerjarige balansen; deze zijn voorgeschreven door het BBV. Bij de programma’s zijn de tabellen met de financiële informatie over ‘Wat gaat het kosten?’ vermeld. Tot slot zijn de technische uitgangspunten, die gebruikt zijn voor het actualiseren van de begroting, in dit hoofdstuk verwerkt. Als basis voor de begroting dient de op 2 november 2022 vastgestelde begroting 2023 en de in dezelfde vergadering vastgestelde eerste begrotingswijziging 2023 met daarin de vertaling van het coalitieakkoord. Vervolgens zijn de effecten uit de eerste tussenrapportage van 2023 verwerkt. In de begroting zijn naast de meicirculaire 2023 en een aantal aanvullende autonome mutaties ook de voorstellen voor nieuw beleid verwerkt. De inhoudelijke toelichtingen op de mutaties treft u aan in de programma's waar deze betrekking op hebben onder het hoofdstuk 'Wat gaat het kosten?'. Een nadere toelichting op de mutatie Gemeentefonds treft u daarnaast aan bij het onderdeel 'Algemene dekkingsmiddelen' in dit hoofdstuk.
De financiële vertaling van deze punten geeft het volgende beeld (- is nadelig; + is voordelig)
Ontwikkeling begrotingssaldi (x € 1.000) Begrotingssaldi
2024
2025
2026
2027
Stand MJB 2024-2027 na 1e tussenrapportage
8.486
10.529
2.214
2.214
Eerste begrotingswijziging
-5.409
-2.930
-2.930
-2.930
saldo primitieve begroting + eerste begrotingswijziging
3.077
7.599
-716
-716
Eerste tussenrapportage 2023
-6.916
-8.292
-6.400
-6.359
Saldo na eerste tussenrapportage
-3.839
-693
-7.116
-7.075
Gemeentefonds: meicirculaire 2023
6.993
7.720
5.607
5.136
Indexatie 2024
-7.037
-7.037
-7.037
-7.037
Openstellingsvergoeding zwembad
-433
-433
-433
-433
Onderhoudsvoorziening gemeentelijke gebouwen
-336
-336
-336
-336
Ontwikkelingen:
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
67
Kapitaallasten (onderuitputting, actualisatie)
300
96
-254
-43
Inzet stelpost indexaties 2023
500
500
500
500
Diverse actualisaties
-112
290
90
11
Totaal nagekomen mutaties
-125
800
-1.863
-2.202
Inzet MAZL (Meer aandacht voor ziekgemelde leerling) methodiek
-46
-46
-46
-46
Schoolmaatschappelijk werk in het primair onderwijs
-35
-35
-35
-35
Inzet ervaringsdeskundigen in sociale wijkteams
-40
-40
-40
-40
Uitvoering lokale inclusieagenda
-15
-15
-15
-15
Voorbereidingskrediet Koegraspolder
-125
-125
Strategisch plan verkeersveiligheid
-125
-125
Uitvoeringsprogramma Fietsvisie
-45
-45
-45
-45
Doorfietsroute
-36
-36
-36
Overdekte fietsenstalling stadshart
-42
-42
-42
Voorstellen nieuw beleid (uitwerking Kadernota)
Helders Perspectief
-300
-300
-300
-300
Lobby Den Helder
-25
-25
-25
-25
Tekpark
-75
-75
-75
-75
Opknappen kades Helders kanaal
-20
-97
-158
-205
-22
-22
-22
Breewaterplein
-34
-34
-34
Omvormingskosten Donkere Duinen en aanlegkosten Kees de Jagerpad
-7
-7
-7
FC DH accommodatie Quelderduyn
-800
Beweegtuinen
-50
Zeestad
-900
Seasaw
-500
Jan Blanken tentoonstelling
-95
Onderhoudsbudget fiets-&kanoroute
-75
-75
-75
-75
Bestrijding Japanse Duizendknoop
-65
-65
-65
-65
Onderhoud strandslag Huisduinen
-20
-20
-20
-20
Monitor Toerisme en recreatie Leader
-20 -30
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
-30
-20 -30
-30
68
Sportpark de Linie
-100
Sporthal de Brug
-45
-45
-45
-40
-40
-100
-100
-206
-206
-206
2.220
2.270
2.170
2.000
3.000
3.000
Subsidies
300
300
Extra bezuiniging subsidies
675
675
Inzet Brede SPUK
200
200
Bezuiniging stichting Sportservice
25
25
Totaalkunstwerk De Nollen
-600
-600
Subsidieregeling gemeentelijke monumenten
-100
-100
Armoedebeleid
-300
-300
Inwonersbetrokkenheid
-40
-40
Maritiem cluster
-500
Gevelrenovatie Julianaplein en Marsdiepplein
-750
Gedenkteken eerste generatie Molukse marinemensen
-50
Topsportfonds
-50
-100
Fonds cofinanciering subsidieaanvragen
-200
-200
Nautisch evenement
-150
Regionale samenwerking sociaal domein Beheersmaatregelen sociaal domein
1.865
Beleidswijzigingen sociaal domein
-750
Totaal nieuw beleid
-4.361
600
5.009
4.842
Totaal mutaties programmabegroting 2024
-4.486
1.400
3.146
2.640
Stand begroting 2024-2027
-8.325
707
-3.970
-4.435
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
69
Algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen moeten volgens het BBV afzonderlijk worden toegelicht, maar hangen samen met verschillende programma’s. Met een omvang van ongeveer € 171 miljoen beslaat dit onderdeel ruim meer dan de helft van de totale baten van de gemeente. Deze algemene middelen zijn vrij om in te zetten en worden gebruikt om de publieke taken te bekostigen die niet met andere specifieke middelen (eigen bijdragen, doeluitkeringen) worden bekostigd in de programma’s. In deze paragraaf lichten we de algemene dekkingsmiddelen toe, exclusief de mutaties in de reserves. De reservemutaties inzake de algemene dekkingsmiddelen en de toelichting daarop treft u onder programma 1 aan. Algemene dekkingsmiddelen
Rekening Begroting Begroting 2022
2023
2024
2025
2026
2027
Opbrengst deelnemingen
1.030
1.058
1.058
1.058
1.058
1.058
Saldo Financiering
2.003
1.945
2.513
2.492
2.468
2.434
Deelfonds Sociaal Domein
18.590
13.675
14.714
14.521
14.417
14.202
Lokale heffingen
14.038
15.273
15.975
15.975
15.975
15.975
Gemeentefonds
128.116
132.507
140.017
140.594
130.092
129.585
Saldo Financiering
-1.951
-1.915
-2.487
-2.477
-2.464
-2.455
Lokale heffingen
-609
-656
-698
-698
-698
-698
Opbrengst deelnemingen
-540
-30
-30
-30
-30
-30
160.676
161.857
171.063
171.436
160.818
160.071
Baten
Lasten
Saldo Toelichting:
Lokale heffingen (gesaldeerd voordelig effect van € 660.000 t.o.v. begroting 2023) De lokale heffingen bestaan uit de onroerende zaakbelasting, toeristen- en forensenbelasting. Op de lokale heffingen is een inflatiecorrectie van 4,6% toegepast in overeenstemming met de technische uitgangspunten van de begroting. Dit zorgt voor een stijging van de baten met een bedrag van € 702.000. Vanwege de omvang van de onroerende zaakbelasting vindt daar de grootste stijging plaats. Gemeentefonds (voordelig effect van € 7,5 miljoen t.o.v. begroting 2023) Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid, de septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota en de decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Het uitgangspunt bij de begroting is de meicirculaire. Inhoudelijk bent u over de meicirculaire 2023 geïnformeerd via een raadsinformatiebrief over dit onderwerp. Ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023 is de algemene uitkering € 7,5 miljoen hoger. Deze stijging wordt grotendeels (voor € 7 miljoen) veroorzaakt door de jaarlijkse loon- en prijsbijstelling die in de meicirculaire plaatsvindt. De stijging van de algemene uitkering in de meicirculaire 2023 is niet voldoende om de door ons berekende index voor loon- en prijsstijgingen af te dekken. Dit heeft de volgende oorzaken: -
Het Rijk heeft in de Najaarsnota 2022 een extra prijscompensatie voor gemeenten toegezegd van in totaal € 300 miljoen die in de meicirculaire 2023 uitgekeerd zou worden. Nu de meicirculaire verschenen is, blijkt
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
70
het Rijk slechts € 127 miljoen uit te keren. Het Rijk heeft de loonstijging uit de berekening van de hoogte van de prijscompensatie gehaald. -
Bij de bepaling van de indexatie 2024 gaan we in Den Helder uit van de meest recente percentages berekend door het Centraal Planbureau (CPB) uit maart 2023. Het Rijk gaat bij de bepaling van de loon- en prijsindex uit van andere door het CPB berekende, lagere percentages dan waar wij als gemeente mee te maken krijgen.
-
Wegens het instellen van de nieuwe financieringssystematiek* vanaf 2026 is het basisniveau van het Gemeentefonds ten opzichte van de voorgaande jaren verlaagd. Daardoor wordt de loon- en prijscompensatie over die jaren ook lager.
-
Als het Rijk de normering ‘trap op, trap af’ met de rijksuitgaven had voortgezet, was het gemeentefonds in 2026 € 1,9 miljard hoger geweest en in 2027 € 2,7 miljard hoger, zo heeft de minister van Financiën in een toelichting op de Voorjaarsnota bekend gemaakt.
*
Het kabinet onderzoekt of gemeenten vanaf 2026 meer ruimte kunnen krijgen om zelf belasting te heffen. Vooruitlopend hierop krijgen gemeenten vanaf dat jaar minder geld uit het gemeentefonds.
(Integratie-uitkering) Sociaal Domein (voordelig effect van € 1 miljoen t.o.v. begroting 2023) De stijging van de integratie-uitkering (IU) Sociaal Domein in 2024 is te verklaren doordat de deeluitkeringen Participatie en Beschermd wonen verhoogd zijn met een loon- en prijscompensatie. Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket maatregelen om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Het Rijk stelt via het gemeentefonds € 1,8 miljard beschikbaar aan gemeenten voor jeugdzorg met daarin een oplopende bezuiniging tot structureel € 1 miljard vanaf 2027 verwerkt. Daarnaast is er met ingang van 2024 een aanvullende bezuiniging ingesteld van € 100 miljoen in 2024 oplopend tot structureel € 511 miljoen vanaf 2027. Hiervan is overeengekomen dat deze bezuiniging alleen doorgang vindt als het Rijk tijdig met beleidsmaatregelen komt. Vanwege de vertraging in de totstandkoming van de hervormingsagenda is de aanvullende bezuiniging in 2024 komen te vervallen. Wij zijn ervan uitgegaan dat de aanvullende bezuiniging in 2025 ook niet doorgaat. Den Helder ontvangt in 2024 € 5,3 miljoen en in 2025 € 3,2 miljoen ter compensatie van de kosten voor Jeugdzorg. Het Rijk, de VNG en Interprovinciaal Overleg hebben destijds afgesproken dat gemeenten een stelpost mochten opnemen in de begroting voor de nog te ontvangen middelen.
Dit hebben wij gedaan, waardoor er nu per saldo in 2024 nog € 307.000 extra geld beschikbaar komt voor Jeugdzorg en in 2025 € 246.000 minder. Deze middelen zijn verrekend met de budgetten voor jeugdzorg. Saldo financiering De gemeente Den Helder hanteert een systeem van integrale financiering. In dit systeem bestaat geen direct verband tussen een bepaalde investering en het aantrekken van financieringsmiddelen. Alle rentebaten en rentelasten worden aan de taakvelden/programma’s toegerekend op basis van de boekwaarde van de activa per 1 januari 2024 tegen een zogenaamd renteomslag percentage. Het renteomslag percentage is ten opzichte van 2023 gestegen met 0,2%. Dit komt doordat er begin 2023 een nieuwe langlopende lening is aangetrokken waardoor de gemeente hogere rentelasten heeft dan in 2023. Hogere rentelasten veroorzaken (door het gestegen renteomslag percentage) een hogere doorberekening aan de activa waardoor ook de baten op saldo financiering toenemen ten opzichte van 2023.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
71
Overhead Overhead
rekening
begroting
begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal overhead
26.684
30.966
31.531
30.702
30.578
30.537
Totaal omzet
242.678
242.671
254.628
245.520
238.246
236.794
In % van de omzet
11,00%
12,76%
12,38%
12,50%
12,83%
12,90%
De systematiek van overhead houdt in dat alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces onder overhead vallen. Deze overheadkosten mogen op grond van het BBV niet worden doorberekend aan de verschillende programma’s. Uitzonderingen zijn: -
Grondexploitaties;
-
Investeringen;
-
(Subsidie) projecten.
De doorbelastingen hiervan moeten als een aftrekpost worden opgenomen onder het onderdeel overhead. Het resterende saldo op de overheadkosten moet afzonderlijk zichtbaar gemaakt worden zoals in bovenstaand overzicht. Voor 2024 is er € 31,6 miljoen aan overhead begroot. Dit betreft het netto-bedrag. Concreet komt het erop neer dat ongeveer € 0,2 miljoen aan deze uitzonderingen kunnen worden doorberekend. Voor de tarieven en leges moet apart een opslagpercentage voor de overhead worden berekend. In de paragraaf Lokale heffingen wordt de kostendekkendheid van de verschillende tarieven en leges, rekening houdend met de opslagpercentage overhead, aangetoond. De kosten van overhead zijn onder andere: -
ICT;
-
Huisvestingslasten;
-
Personele kosten;
-
Juridische kosten.
Ten opzichte van het begrotingsjaar 2023 zijn de overheadkosten met € 0,6 miljoen gestegen. Deze stijging wordt deels veroorzaakt door gestegen salarislasten vanwege de nieuwe CAO voor gemeenteambtenaren.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
72
Meerjaren begroting Meerjarenbegroting
rekening
begroting
begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-232.703
-236.398
-248.521
-239.012
-231.738
-230.285
Baten
239.285
231.041
242.480
242.882
230.931
229.014
6.581
-5.356
-6.041
3.871
-807
-1.272
Stortingen (lasten)
-9.975
-6.273
-6.108
-6.508
-6.508
-6.508
Onttrekkingen (baten)
7.957
9.273
3.822
3.345
3.345
3.345
subtotaal
-2.018
2.999
-2.285
-3.163
-3.163
-3.163
4.563
-2.357
-8.326
707
-3.970
-4.435
Exploitatie
subtotaal
Reserves
Saldo van baten en lasten
De (meerjaren)begroting is met inachtneming van de technische uitgangspunten en de gegevens in de begroting 2023, eerste begrotingswijziging, eerste tussenrapportage, overige autonome ontwikkelingen en ten slotte ontwikkelingen uit de algemene uitkering samengesteld. Daarnaast zijn diverse voorstellen voor nieuw beleid verwerkt.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
73
Vennootschapsbelasting Inmiddels is voor de jaren 2016 tot en met 2021 een zogeheten nihil aangifte ingediend voor de Vennootschapsbelasting. De aangifte over 2022 moet vóór 1 november 2023 door de Belastingdienst zijn ontvangen. In 2019 heeft de Belastingdienst het standpunt ingenomen dat de vergoedingen die een gemeente ontvangt voor de inzameling van reststromen (textiel, plastic, oud ijzer, papier etc.) een fiscaal belaste activiteit is. Dit heeft (relatief geringe) gevolgen voor zowel de reeds ingediende aangiften als de toekomstig verschuldigde belasting. De verwachting is dat er (mede) als gevolg hiervan een bedrag aan vennootschapsbelasting is verschuldigd van ongeveer € 1.000 per jaar. Voor de gemeente Den Helder geldt tevens dat de afvalinzameling is ondergebracht bij de Huisvuilcentrale (HVC) in Alkmaar. Wij zijn van mening dat, op basis van de uitgangspunten van de NVRD, de VPB-last bij de HVC ligt en niet bij de gemeente Den Helder. Dit hebben wij ook gecommuniceerd met de Belastingdienst. Op het moment van het opstellen van deze begroting hebben wij nog geen verzoek en/of reactie van de Belastingdienst mogen ontvangen om onze aangifte van de afgelopen jaren te wijzigen. In 2020 is duidelijk geworden dat de Belastingdienst van mening is dat de opbrengsten van reclameconcessies belast zijn met vennootschapsbelasting.
De Belastingdienst vindt dat sprake is van een onderneming. Gemeenten daarentegen vinden dat sprake is van normaal vermogensbeheer. Dat laatste blijft buiten de heffing van vennootschapsbelasting. Hierover lopen verschillende zaken tussen gemeenten en de Belastingdienst, maar hierop is nog geen uitspraak gekomen. Vooralsnog houden wij het op normaal vermogensbeheer.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
74
Onvoorzien Het BBV verplicht gemeenten een post voor onvoorziene uitgaven op te nemen. Deze post is bedoeld om onvoorziene negatieve ontwikkelingen te kunnen opvangen. Omdat in de praktijk deze post niet wordt ingezet is deze bepaald op € 5.000.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
75
Geprognosticeerde balans Omschrijving
31-12-2022 31-12-2023 31-12-2024
31-1231-12-2026 2025
31-12-2027
Vaste activa Immateriële vaste activa
22.532
25.825
24.978
22.410
19.842
17.277
Materiële vaste activa
138.000
133.992
147.509
163.031
169.165
173.403
Financiële vaste activa
70.503
88.323
88.144
87.964
87.784
87.647
Totaal vaste activa
231.035
248.140
260.631
273.405
276.791
278.327
Onderhanden werk
10.136
8.662
7.546
5.463
1.725
1.456
Overige voorraden
65 26.720
26.720
26.720
26.720
Vlottende activa
Vorderingen
26.720
26.720
Liquide middelen
20.915
7.390
Overlopende activa
10.558
10.558
10.558
10.558
10.558
10.558
Totaal vlottende activa
68.394
53.330
44.824
42.741
39.003
38.734
Totaal activa
299.429
301.470
305.455
316.146
315.794
317.061
Algemene reserve
22.262
21.410
18.626
10.300
11.007
7.037
Bestemmingsreserve
35.838
34.290
37.003
40.166
43.329
46.492
Resultaat jaarrekening
4.488
-2.356
-8.326
707
-3.970
-4.434
Voorzieningen
10.052
10.191
10.977
11.717
12.418
13.027
Onderhandse leningen
184.259
196.131
193.000
191.000
189.000
187.000
256.899
259.666
251.280
253.890
251.784
249.122
12.369
20.450
22.205
26.134
Vaste passiva Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Vaste schulden Totaal vaste passiva Vlottende passiva Liquide middelen Kortlopende schulden
15.082
15.082
15.082
15.082
15.082
15.082
Overlopende passiva
26.742
26.742
26.742
26.742
26.742
26.742
Totaal vlottende passiva
41.824
41.824
54.193
62.274
64.029
67.958
Totaal passiva
298.723
301.490
305.473
316.164
315.813
317.080
Conform de wijzigingen vanuit het BBV zijn wij verplicht om een geprognosticeerde begin- en eindbalans voor het begrotingsjaar en de drie jaren volgend op het begrotingsjaar op te nemen. Op deze manier kan de raad meer inzicht krijgen in de ontwikkeling van het EMU-saldo, de solvabiliteit en liquiditeit van de gemeente in een
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
76
meerjarig perspectief. Als afgeleide hiervan ook in de ontwikkeling vanonder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
77
Technische uitgangspunten Voor de begroting 2024 wordt uitgegaan van de volgende technische uitgangspunten: Uitgangspunten
perc.
Loonontwikkeling
5,10%
Prijsontwikkeling
4,00%
Gemeenschappelijke regelingen
7,10%
Gesubsidieerde instellingen
4,80%
Gemeentelijke heffingen
4,60%
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
78
Overige ontwikkelingen In het kader van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) dienen wij nog aandacht te besteden aan de volgende onderdelen: -
De jaarlijks terugkerende arbeidskosten van vergelijkbare volume; dit heeft betrekking op de voorziening wachtgeld voormalige wethouders; zie voor een toelichting bij de desbetreffende voorziening.
-
De investeringen, onderverdeeld naar investeringen met economisch en maatschappelijk nut; dit wordt per programma gepresenteerd. In het eerdere Bbv had de gemeente de vrijheid om investeringen met een maatschappelijk nut (wegen, parken, etc.) al dan niet te activeren en daarbij versneld af te schrijven. Dit leidde tot grote verschillen tussen gemeenten. In het vernieuwde Bbv dienen investeringen met een maatschappelijk nut, evenals investeringen met een economisch nut, te worden geactiveerd en over de verwachte levensduur te worden afgeschreven.
-
De financiering; dit onderdeel wordt behandeld in de financieringsparagraaf met inbegrip van de opbouw van de rente-omslag.
-
De stand en het gespecificeerde verloop van reserves; dit wordt per programma gepresenteerd.
-
De stand en het gespecificeerde verloop van voorzieningen; dit wordt per programma gepresenteerd.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
79
Paragrafen
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
80
Overzicht paragrafen
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
81
Weerstandsvermogen
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
82
Algemeen Deze paragraaf biedt op basis van een risicoanalyse en een overzicht van financiële kengetallen inzicht in de financiële positie van de gemeente Den Helder.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen om risico's te kunnen opvangen, die niet op een andere wijze zijn afgedekt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding weerstandscapaciteit aan de ene kant en de risico's aan de andere: 1.
De weerstandscapaciteit betreft de beschikbare middelen en mogelijkheden om niet begrote en onvoorziene kosten (risico's) op te vangen.
2.
De risico's die we noemen en opnemen, zijn de risico's van materiële betekenis. De berekening is als volgt: beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit op basis van de risico's.
We willen over een toereikend weerstandsvermogen beschikken om te voorkomen dat iedere financiële tegenvaller ons dwingt tot bezuinigingen of ten koste gaat van bestaande taken. In het coalitieakkoord is een minimumpositie van 1,0 afgesproken. De beoordeling van de ratio en de te nemen maatregelen zijn in de volgende tabel weergegeven: Ratio
Betekenis
Beheersmaatregel
>2,0
Uitstekend
Mogelijk om extra risico's te nemen/investeren
1,4 -< 2,0
Ruim voldoende
Weerstandscapaciteit hoeft niet te worden vergroot
1,0 -< 1,4
Voldoende
Consolideren weerstandscapaciteit en risico's
0,8 -< 1,0
Matig
Weerstandscapaciteit verhogen op middellange termijn
0,6 -< 0,8
Onvoldoende
Weerstandscapaciteit verhogen op korte termijn
< 0,6
Ruim onvoldoende
Bezuinigen en risico's mijden
weerstandsvermogen
Risico's Per risico kijken we wat deze financieel voor ons betekent als deze zich voordoet. Ook de frequentie in de tijd is een wegingsfactor. Al deze beoordelingen resulteren in een risicoscore. Hieronder het overzicht van de rekenpercentages die horen bij de risicoscores. Frequentie voordoen kans
Kans-percentage
Minder dan of 1 keer per 10 jaar
5
Een keer per 5 - 10 jaar
10
Een keer per 2 – 5 jaar
25
Een keer per 1 – 2 jaar
50
Een of meer keer per jaar
100
Risicobedrag = rekenpercentage per risico x maximaal financieel gevolg.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
83
Het weerstandsvermogen (de verhouding van de weerstandscapaciteit ten opzichte van het risicobedrag van de gemeente) geeft de volgende uitkomst: Weerstandsvermogen
2024
2025
2026
2027
weerstandscapaciteit
13.351.387
14.058.863
10.088.742
5.653.915
risico's
8.653.000
8.653.000
8.653.000
8.653.000
1,5%
1,6%
1,2%
0,7%
weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen daalt in de meerjarenbegroting naar 0,7% in 2027. Deze daling is het gevolg van de gepresenteerde tekorten in 2026 en 2027 die worden veroorzaakt door de verlaging van de uitkering uit het gemeentefonds. In de begroting is het advies van de VNG overgenomen om deze daling te presenteren als een tekort en met de VNG te ijveren voor herstel van het gemeentefonds in plaats van op voorhand te gaan bezuinigingen op de taken die de gemeente uitvoert. Dit werkt door in een daling van de algemene reserve en daarmee in beschikbare weerstandcapaciteit. Tegelijkertijd wordt ook een lager bedrag aan risico’s gepresenteerd dan in de programmabegroting 2023 en de kadernota 2024. Dit bedrag ontwikkelt zich in de periode 2024-2027 verder niet. Het risicobedrag wordt in de gehanteerde methodiek bepaald als één actueel bedrag waarin de omvang en kans van optreden is meegewogen. Het gepresenteerde bedrag is ruim € 5 miljoen lager dan in de programmabegroting 2023. Deze daling wordt is het gevolg van het opnieuw bepalen van de risico’s Sociaal Domein en gemeentefonds. In het risico Sociaal Domein is het risico van een tekort op de BUIG vervallen. Voor de Buig is inmiddels een reserve ingesteld. Als zich tegenvallers op het vlak van de BUIG voordoen gaat eerst de storting in de reserve omlaag en vervolgens kan de bestaande reserve worden ingezet.
Daarmee is dit risico voor de bepaling van het weerstandsvermogen afgedekt. Voor de overige onderdelen Jeugd en WMO wordt nog rekening gehouden met een risicobedrag van € 9 miljoen en een kans van 50%. Hiervoor zijn in de begroting beheersmaatregelen verwerkt. Voor de uitkering uit het gemeentefonds geldt dat het risico van de daling van de uitkering in 2026 en 2027 nu is verwerkt in de begroting. Als gevolg hiervan neemt de beschikbare weerstandscapaciteit al af met ruim € 8 miljoen. Dat hoeft daarom niet nog een keer gepresenteerd te worden als risico. Daarmee zijn niet alle risico’s weg. Nog steeds bestaat het risico van een te lage compensatie voor de stijging van lonen en prijzen. In de bepaling van het risicobedrag is dit meegenomen als € 1,6 miljoen (zijnde afgerond 1% van de volledige uitkering) en een kans van 50%. Dit risico wordt jaarlijks geëvalueerd aan de hand van de analyses van de circulaires inzake het gemeentefonds.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
84
De risico's kunnen als volgt worden samengevat: Omschrijving risico
max. risico bedrag
totaal risico bedrag
garantstellingen zonder achtervang
81.454.000
1.672.000
garantstellingen met achtervang WSW
212.493.000
2.126.000
geldleningen
52.632.000
3.089.000
overige risico's
40.959.000
8.495.000
totaal
388.863.000
15.382.000
factor voordoen alle risico's tegelijk 40%
6.153.000
basisbedrag voor overige risico's
2.500.000
totaal risicobedrag
8.653.000
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
85
Risico's Exploitatie Willemsoord De leningenportefeuille van Willemsoord bv is ondergebracht bij de gemeente (raadsbesluit 28 september 2020). Daarmee is het risico van stijgende variabele rente voldoende ondervangen. Een ander risico voor Willemsoord bv is de omvang van de kosten van onderhoud voor het in stand houden van de monumenten. Door de bijdrage die de gemeente beschikbaar stelt voor deze onderhoudskosten en de verhoogde bijdrage van het Rijk voor het onderhoud van rijksmonumenten (van 50 naar 60% van de noodzakelijke kosten) is dit risico voor een deel ondervangen. Willemsoord bv draagt niet de kosten voor het onderhoud van de gebouwen 66 en 72 (nieuwe stadhuis). Voor de andere gebouwen die in economisch eigendom zijn bij Willemsoord bv wordt een meerjarig onderhoudsplan uitgevoerd. Het college heeft de raad geïnformeerd over het in 2023 uitvoeren van een onderzoek naar de huidige en toekomstige situatie van Willemsoord bv en de Stichting Erfgoed Den Helder. Doel van het onderzoek is om helder te krijgen in welke mate de bedrijfsvoering aansluit bij de kaders die aan de oprichting van de Stichting Erfgoed Den Helder en Willemsoord bv zijn verbonden en of de bedrijfsvoering voldoende aansluit op de huidige context en hiermee voldoende toekomstbestendig is, of aanpassing van de kaders nodig is.
Port of Den Helder nv In 2021 heeft op initiatief van de gemeenteraad een onderzoek naar de bedrijfsvoering binnen PoDH plaatsgevonden. Aangegeven is de effecten voor bekostiging van de publieke functies nader te beoordelen en het gesprek over de opvolging van de aanbevelingen met PoDH aan te gaan. Eind 2022 heeft dit geresulteerd in het afsluiten van een service-level agreement (SLA) tussen gemeente en PoDH. Afgesproken is dat de gemeente het onderhoud aan de publieke kunstwerken en de kosten van de wettelijke (nautische) taken voor haar rekening neemt. In totaliteit is hier structureel een bedrag van zo'n € 1,4 miljoen mee gemoeid. In 2023 zal nog worden onderzocht in hoeverre de aanbeveling om de gronduitgifte van Kooypunt en Kooyhaven ondergebracht kan worden bij een ontwikkelmaatschappij. De gronduitgifte is nu onderdeel van het verdienmodel van PoDH. De inzet is erop gericht dat PoDH voor de langere termijn een gezonde en duurzame exploitatie heeft en dat incidentele tegenvallers niet direct tot problemen leiden. Het afsluiten van de SLA in december 2022 is hier een voorbeeld van en heeft tot het gevolg dat het risicoprofiel van PoDH kan worden verlaagd nu de gemeente het onderhoud van de publieke kunstwerken en wettelijke nautische taken voor haar rekening neemt. Luchthaven Den Helder bv De luchthaven bevindt zich in een transitieperiode.
Inkomsten gerelateerd aan de olie- en gaswinning nemen af. En de inkomsten uit activiteiten gerelateerd aan windenergie op zee zijn nog onvoldoende om het gat te dichten. Deze situatie duurt naar verwachting tot minstens 2030. Ingezet wordt op positionering van Den Helder Airport als nationale offshore helikopter luchthaven om zo voldoende volume vliegbewegingen te behouden. Door ook de “fixed wing" capaciteiten van de luchthaven breder in te zetten, vindt verdere diversificatie van de dienstverlening plaats. In 2022 vond een onttrekking van de kapitaalreserve van Den Helder Airport cv. plaats. Dat was gezien de huidige vermogenspositie van Den Helder Airport cv mogelijk maar wel eenmalig. De liquiditeitspositie van de onderneming was voldoende om deze onttrekking aan de kapitaalreserve mogelijk te maken. Naast de kapitaalonttrekking is tussen de vennoten afgesproken om tot een aanpassing van de juridische structuur van Den Helder Airport te komen. Door omvorming van de cv naar een bv wordt de risicoverdeling tussen de vennoten gelijk verdeeld. Over de voorwaarden waaronder dit geschied wordt nog onderhandeld. Om eventuele (toekomstige) financiële risico's te kunnen beheersen is Den Helder Airport Cv in gesprek met het Rijksvastgoedbedrijf over de hoogte van de afdracht voor het civiel medegebruik van de luchthaven.
In 2023 wordt de verkeersleiding van Defensie overgenomen door de Luchtverkeersleiding Nederland. Het is nog niet
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
86
bekend wat hiervan de financiële consequenties zijn en welk effect dit heeft op de exploitatie van Den Helder Airport Cv. Schadeclaims en planschade In deze paragraaf treft u een overzicht van de tegen de gemeente Den Helder ingediende schadeclaims en de risico’s die er bestaan op planschades. Planschade is financiële schade die een persoon of bedrijf lijdt als gevolg van een planologische maatregel. Zo’n maatregel is in de meeste gevallen een wijziging van het bestemmingsplan of een omgevingsvergunning voor het afwijken van een bestemmingsplan. Schadeclaims en planschades waarvan het verwachte effect op de programmarekening minder is dan € 75.000 zijn buiten beschouwing gelaten. Ook zijn twee schadeposten voor de gemeente weergegeven namelijk het pand Middenweg 172-174 en het zwembad. De gemeente wil die schade verhalen op een wederpartij maar als dat niet lukt zal de gemeente naar verwachting zelf de kosten moeten dragen. Schadeclaims Aanbesteding onkruidbestrijding Er is een vordering naar aanleiding van een doorlopen aanbestedingsprocedure Veeg- en onkruidbeheer uit 2011. Na gunning van de opdracht is door de rechter vastgesteld dat de winnende inschrijver de opdracht niet gegund had mogen worden.
In 2019 is de aansprakelijkheid van de gemeente, jegens een lid van de combinatie (de combinatie bestaat uit meerdere aannemers die gezamenlijk hadden ingeschreven), die de opdracht niet gegund had gekregen, definitief komen vast te staan. Dit was aanleiding voor een ander lid van dezelfde combinatie om de gemeente ook aansprakelijk te stellen en de gemeente hiertoe te dagvaarden. De gemeente heeft aansprakelijkheid erkend jegens dit andere lid van de combinatie. Om de hoogte van de schade vast te stellen, is de combinatie in 2021 een schadestaatprocedure gestart bij de rechtbank Noord-Holland. De combinatie vorderde € 1.368.278 aan schade. Op 5 januari 2022 heeft de rechtbank Noord-Holland de schade in rechte vastgesteld. De hoogte van de schade is vastgesteld op € 107.865. De overige door de combinatie gevorderde schade is afgewezen: deze is naar het oordeel van de rechtbank niet voldoende onderbouwd of hiervoor is geen wettelijke grondslag. De gemeente heeft de in rechte vastgestelde schadevergoeding inmiddels vergoed aan de combinatie. Tegen dit vonnis is door de combinatie hoger beroep ingesteld. De vordering als in beroep ingediend (€ 1.368.278), is in hoger beroep naar beneden bijgesteld naar € 766.579 (inclusief wettelijke rente tot en met 5 september 2022). Het hoger beroep loopt nog.
Nu de gemeente op grond van het vonnis van de rechtbank reeds € 107.865 heeft voldaan, resteert voor het hoger beroep in deze procedure een risico van € 658.714. De gemeente verwacht dat ook in hoger beroep het gevorderde bedrag niet volledig voor vergoeding in aanmerking zal komen. Middenweg 172-174 In 2022 heeft het Gerechtshof Amsterdam diverse arresten gewezen in de bodemzaken tussen de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 en de gemeente Den Helder. Het Gerechtshof heeft geoordeeld dat de gemeente het voormalig postkantoor in april 2018 mocht ontruimen. De kosten van de ontruiming en de opslag komen voor rekening van de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174. Ook besliste het Gerechtshof dat de gemeente de onderhandelingen met de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 over aankoop van het postkantoor niet had mogen afbreken. De gemeente is daarom aansprakelijk voor de eventuele schade die de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 mogelijk door het afbreken van de onderhandelingen heeft geleden. Het is aan hem om deze schade te onderbouwen. De verwachting is dat de te vorderen schade naar verwachting beperkt in omvang is. Dit zal naar verwachting slechts betrekking hebben op het negatief contractsbelang.
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
87
Omdat de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 geen verhaal bood voor de kosten van ontruiming en opslag waartoe hij is veroordeeld, heeft de gemeente besloten de in beslag genomen kunstcollectie van de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 executoriaal te verkopen. Hiertegen heeft de voormalig gebruiker van de Middenweg 172-174 diverse executiegeschillen aanhangig gemaakt. Op 26 juli 2022 heeft het Gerechtshof Amsterdam in hoger beroep geoordeeld dat deze executieverkoop mag plaatsvinden. In de periode november 2022 tot en met maart 2023 vond deze executieverkoop plaats in meerdere veilingen. De opbrengst van de executieverkoop wordt onder de schuldeisers verdeeld. Er moet rekening mee worden gehouden dat de opbrengst uit de executieverkoop niet afdoende verhaal biedt voor de gehele vordering van de gemeente op de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174. Het risico in deze zaak wordt voorlopig als PMpost begroot. Schade aan zwembad ‘Het Heersdiep’ Na oplevering van zwembad ‘Het Heersdiep’ zijn diverse gebreken (o.a. scheurvorming in bassins en perronvloeren) geconstateerd. Het herstel hiervan is complex en kostbaar. De gemeente heeft de Aannemerscombinatie, die het zwembad heeft gerealiseerd, aansprakelijk gesteld en er is een pro forma procedure aanhangig gemaakt bij de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen (RvA). Deze procedure is vervolgens op de parkeerrol gezet.
Partijen zijn in 2019 met elkaar in gesprek gegaan over een oplossing en er is gestart met een gezamenlijk onderzoek naar het herstel en de kosten daarvan. Uit dit onderzoek bleek dat nadere onderzoeken noodzakelijk waren. De gemeente heeft deze onderzoeken laten uitvoeren en betaald. Het laatste onderzoek is begin 2022 afgerond. Een deel van de gebreken (buffervaten) is hersteld door de gemeente. De kosten hiervan zijn € 115.078. De hoogte van de overige schade is nog niet exact bekend. Er is een ruwe inschatting gemaakt van de kosten voor het herstel van de bassins en perronvloeren. Op dit moment kan de totale schade echter nog niet exact worden ingeschat. Partijen hebben overleg gevoerd om te bekijken of de zaak in der minne kan worden opgelost zonder tussenkomst van de RvA. De aannemerscombinatie heeft in dat kader inmiddels aangegeven het herstel van de perronvloeren ter hand te willen nemen en er heeft over de wijze van dit herstel overleg plaatsgevonden. Partijen verschillen echter van mening over de wijze van herstel, waarvoor de aannemerscombinatie verantwoordelijk is. Om het proces te versnellen hebben partijen gezamenlijk aan de RvA gevraagd om een bindend advies hierover te geven. Dit bindend advies wordt vóór 1 januari 2024 verwacht.
Na het bindend advies zal worden bekeken of met de aannemerscombinatie overeenstemming kan worden bereikt over de kosten van het herstel van de buffervaten en overige schade, die bij de aannemerscombinatie al is en nog zal worden neergelegd. Indien dit niet mogelijk blijkt, dan zal de procedure bij de RvA voor deze kosten en schade van de parkeerrol worden gehaald en de procedure worden hervat. Als de kosten en schade, mede op basis van het bindend advies, niet (volledig) verhaald kunnen worden op de aannemerscombinatie dan loopt de gemeente een financieel risico. Het risico wordt, met de kennis van nu, vooralsnog op ca. € 720.000 begroot. Bestuursdwang In verband met de beginselplicht tot handhaving en het feit dat bouwwerken geen gevaar mogen opleveren voor bewoners, gebruikers en omgeving is in maart 2022 tot handhaving overgegaan met betrekking tot een jachthaven. Doel hiervan is overtreding van diverse wetgeving, zoals o.a. Woningwet, Bouwbesluit 2012 en de Algemene plaatselijke verordening Den Helder 2021 (APV), te laten eindigen. De eigenaar is in eerste instantie in de gelegenheid gesteld de overtredingen te beëindigen. De daarvoor gegeven termijnen zijn meerdere malen verruimd. Dit heeft niet geleid tot de vereiste beëindiging van de overtredingen. Om die reden is een lastgeving aan de eigenaar opgelegd. Hij heeft ook niet aan deze lastgeving voldaan.
Vanwege de mate van gevaarzetting
Programmabegroting 2024 Gemeente Den Helder
88
door de overtredingen is het noodzakelijk dat de gemeente de overtredingen zo spoedig mogelijk gaat beëindigen. De exacte kosten hiervoor zijn nog niet bekend, maar deze zullen omvangrijk zijn. Er wordt uitgegaan van meerdere tonnen in euro’s. Eind 2023 is hierover naar verwachting meer bekend. De kosten worden verhaald op de eigenaar van de jachthaven. Voor zover deze geen verhaal biedt, komen de kosten voor rekening van de gemeente. Het risico in deze zaak wordt voorlopig als PM-post begroot. Arbeidsrechtelijke geschillen Er zijn momenteel geen arbeidsrechtelijke geschillen in behandeling bij de rechter. Planschade en nadeelcompensatie Algemeen Ten gevolge van diverse bestemmingsplanprocedures en omgevingsvergunningen, bestaat er een (doorlopend) risico op planschade. Het is niet mogelijk om op voorhand uitspraken te doen over de hoogte van het mogelijke schadebedrag, maar het risico op planschade wordt momenteel op zeer gering ingeschat. Besluiten op aanvragen omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid onder b, c of g van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, leveren de gemeente een risico van planschade op. Een inschatting hiervan leidt tot een risico van maximaal € 250.000. Hierbij wordt opgemerkt dat deze planschade doorgaans wordt verlegd naar de vergunninghouder/initiatiefnemer.