Koersdocument retail Den Helder 2023.pdf

Koersdocument retail Den Helder 2023

Inhoudsopgave Voorwoord wethouder. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1. Inleiding. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 2. Context detailhandel Den Helder . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 3. Huidig beleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 4. Trends en ontwikkelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 5. Koers voor retail in gemeente Den Helder . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Bijlage 1: Beleidslijn supermarkten Den Helder Bijlage 2: Retailbeleid gemeente Den Helder stand van zaken en actualiteit 2021

2

Koersdocument retail Den Helder 2023

Voorwoord wethouder Voor u ligt het koersdocument retail. Een binnenstad of centrumgebied is alleen aantrekkelijk als het verblijf tot een belevenis kan worden gemaakt. Dit staat in alle studies en richtinggevende beleidstukken met betrekking tot retail. De werkelijkheid is echter weerbarstig. Het veranderende koopgedrag van de consument heeft veel onzeker gemaakt. “Den Helder” had in de doelstellingen voor de bestuursperiode 2018 -2022 staan dat een nieuwe detailhandelsnota moest worden opgesteld. Het proces daartoe is verstoord met name door de coronamaatregelen. Toen de draad weer opgepakt werd, bleek dat een aanscherping en samenvoeging van bestaand beleid eigenlijk voldoende was. In het koersdocument retail worden de belangrijkste bestaande beleidsstukken beschreven. Vanuit deze beleidsstukken wordt een koers voor de retail in Den Helder gegeven. Als gezegd betreft het hier geen nieuw beleid maar een bestendiging van het bestaande beleid. Eind 2025 willen we het beleid opnieuw tegen het licht houden. Hierbij wordt dan ook nadrukkelijk rekening gehouden met de ontwikkeling van nieuw regionaal retailbeleid. Het huidige regionale beleid loopt tot en met 2024. Daarnaast kan er ook rekening worden gehouden met de zich snel opvolgende ontwikkelingen in het retail landschap.

Het doel blijft om de binnenstad van Den Helder en de perifere winkelgebieden elk op hun eigen wijze een “belevenis” te maken om er te zijn.

Michiel Wouters, wethouder detailhandel en horeca

Koersdocument retail Den Helder 2023

3

1. Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we de aanleiding en de

1.2

achtergrond van het ontstaan van dit koersdocument.

Alle commerciële publieksvoorzieningen samen

Achtergrond

Daarnaast wordt ingegaan op de relatie met de

heten ook wel retail. Denk aan detailhandel, horeca,

andere stukken op het gebied van retail namelijk de

vrijetijdsvoorzieningen en dienstverlening. Deze sector, die

horecavisie en de beleidslijn supermarkten.

van nature al erg dynamisch is, bevindt zich momenteel in turbulente tijden. Online winkelen neemt al jaren toe,

1.1

Aanleiding

waardoor de uitgaven in de fysieke winkels afnemen,

Het huidige detailhandelsbeleid van de gemeente Den

met een afnemende vraag aan winkels tot gevolg. Ook

Helder dateert in de basis van 2007. In 2011 is er een

reisbureaus, uitzendbureaus en bankkantoren die ooit

evaluatie geweest van het beleid en is er een aantal

in groten getale in de winkelstraat te vinden waren zijn

kleine aanpassingen gedaan. In 2021 heeft de gemeente

grotendeels overgenomen door de online varianten.

Den Helder een inventarisatie laten maken van het

Tegelijkertijd stijgen al jaren de uitgaven aan horeca en

huidige beleid op het gebied van retail (met inbegrip

vrijetijdsvoorzieningen. In deze sector neemt het aanbod

van detailhandel). Uit deze inventarisatie bleek dat met

en de diversiteit juist toe.

name op het gebied van horeca er gebrek is aan beleid. Om hieraan tegemoet te komen is er een horecavisie

Omdat Den Helder al vanaf de tweede helft van de jaren

opgesteld. Ook een uitgewerkte beleidslijn voor de

tachtig met een bevolkingsafname te maken had, was

supermarkten ontbrak. Deze beleidslijn is inmiddels

de gemeente al vroeg voorbereid op een afnemende

ook opgesteld en maakt als bijlage onderdeel uit van dit

behoefte aan winkels. Den Helder liep voorop in

koersdocument. Als laatste bleek uit de inventarisatie

Nederland met de aanpak van de binnenstad. Toen in

dat het huidige detailhandelsbeleid van de gemeente

andere gemeenten de focus nog lag op groei, werd

Den Helder verouderd is met dien verstande dat de

in Den Helder al ingezet op een compactere en meer

oorspronkelijke beleid nog steeds functioneert en op

aantrekkelijke binnenstad. Het afgelopen decennium

hoofdlijnen nog steeds van toepassing is. De keuze die

is hier veel in geïnvesteerd, zoals de herinrichting van

ten aanzien van het detailhandelsbeleid voorlag was het

de Beatrixstraat, ontwikkeling Halte Bellevue en de

opstellen van volledig nieuw beleid, of het in stand houden

transformatie van de Koningstraat naar wonen. Ook in de

van de uitgangspunten van het bestaande beleid en dit

andere clusters, zoals de wijkwinkelcentra, dorpscentrum

updaten met nieuwe ontwikkelingen. Er is gekozen voor

van Julianadorp (De Riepel) en op Willemsoord is ingezet

dit laatste.

op versterking van het aanbod en de aantrekkelijkheid. De detailhandelsvisie van de gemeente Den Helder, daterend uit 2007 en aangevuld in 2011, is verouderd. Eerder is er al sprake geweest van actualisatie van het beleid maar is dit door uiteenlopende redenen niet gebeurd. Zoals eerder aangegeven is er eerst een inventarisatie gemaakt van wat er nodig is voor Den Helder.

4

Koersdocument retail Den Helder 2023

In onderstaande figuur is samengevat welke zaken binnen het bestaande beleid op orde zijn en waar er nog verbeteringen

VOLDOENDE OP ORDE

COMPACTER EN AANTREKKELIJKER MAKEN WINKELGEBIED

ALGEMEEN

DETAILHANDEL

ONVOELDOENDE HOUVAST

WARENMARKTEN

VOLDOENDE OP ORDE

of aanvullingen nodig zijn:

HORECA

DIENSTVERLENING

BRANCHEVERVAGING/ FUNCTIE MENGING

GROEI ONLINE BESTEDINGEN EN GEVOLGEN

OVERIGE REGULIERE DETAILHANDEL

PDV/GDV

STANDPLAATSEN

EXPANTIEDRIFT SUPERMARKTEN

OPKOMST BIJZONDERE HORECA CONCEPTEN

EUROPESE DIENSTEN RICHTLIJN PROOF?

SUPERMARKTEN

OPKOMST FLITSBEZORGERS SUPERMARKTEN

TERUGDRINGEN (WINKEL) LEEGSTAND

GROEI FASTSERVICE HORECA

STERKE GROEI AMBACHTELIJKE DIENSTVERLENING

FUNCTIE

OPGAVE

In dit koersdocument gaan we met name in op de

Bron: Sweco/BSP

reguliere detailhandel. De regels voor supermarkten Van de bovenstaande punten waar onvoldoende houvast

worden vastgelegd in de nadere onderbouwing voor

op is ligt de hoogste urgentie/ vraag op het gebied van

de beleidslijn supermarkten die als bijlage bij dit

horeca. Daarom is er gekozen deze op te pakken in een

koersdocument is opgenomen. De richting voor de horeca

horecavisie. De andere punten zijn op dit moment minder

in Den Helder wordt vastgelegd in de Horecavisie. Doel van

urgent maar vraagt wel continue monitoring.

dit koersdocument is het bestendigen van de ingezette lijn.

Los van wat er op onderdelen ontbreekt was er ook behoefte aan meer overzicht. Met de analyse van het

1.3

retailbeleid in het document ‘Retailbeleid gemeente Den

Dit koersdocument bestaat uit 5 hoofdstukken. In het

Leeswijzer

Helder - stand van zaken en actualiteit’ is dit overzicht

eerste hoofdstuk is beschreven waarom dit koersdocument

grotendeels gecreëerd. Door het doorvertalen van deze

is opgesteld. In het tweede hoofdstuk wordt ingegaan op

lijn in een integraal, samenhangend beleidsdocument

de context van de detailhandel in de Den Helder.

worden alle lijnen in de verschillende documenten

In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het bestaande beleid

samengevoegd en ontstaat er voor iedereen een duidelijke

op verschillende niveaus. Het vierde hoofdstuk beschrijft

en overzichtelijke visie. Dit zorgt voor de gewenste

een aantal trends en ontwikkelingen in de detailhandel.

inzichtelijkheid en voorkomt verwarring. Daarbij wordt

In hoofdstuk 5 wordt tenslotte de koers beschreven ten

in deze visie de koers voor de komende jaren worden

aanzien van detailhandel voor de komende jaren.

opgenomen. Niet alle functies en opgaven hoeven overigens een nieuwe beleidslijn te krijgen. Deels gaat het om het overnemen van bestaande beleidslijnen, deels gaat het om aanscherpingen.

Koersdocument retail Den Helder 2023

5

2. Context detailhandel Den Helder De structuur voor de Kop van Noord-Holland is vastgelegd in de regionale retailvisie (2018). In deze visie worden de verschillende gebieden binnen de regio geduid. Deze verdeling hangt weer nauw samen met het provinciale detailhandelsbeleid. In hoofdstuk 3 wordt verder ingegaan op de inhoud van de verschillende beleidsstukken. 2.1

Huidige structuur

Figuur 2: Detailhandelsstructuur gemeente Den Helder, bron Jutten in Den Helder/BSP 2.2

Leegstand Den Helder

In Den Helder staan op dit moment (Locatus Q1, 2023) in totaal 60 commerciële panden leeg met een totaal oppervlak van 13.050 m². Het overgrote deel hiervan bevindt zich in de binnenstad van Den Helder (circa 75%). Ook in winkelcentrum Marsdiepstraat staan 6 panden leeg. Het leegstandspercentage van het aantal verkooppunten in de gemeente is iets hoger dan het Figuur 1: Detailhandelstructuur Kop van Noord-Holland,

Nederlands gemiddelde. Het leegstandspercentage in

bron: Regionale retailvisie kop van Noord-Holland,

m² wvo is met 8,7% relatief hoog ten opzichte van het

bewerking gemeente Den Helder

Nederlands gemiddelde (5,4%). Dit is deels te verklaren door de transformatie naar wonen die in de binnenstad

Er zijn in de gemeente Den Helder en de regio

plaatsvindt, in combinatie met verbetering van het

verschillende winkelgebieden met elk hun eigen functie

winkelaanbod en de uitstraling.

binnen de detailhandelsstructuur. In bovenstaande figuur geeft aan welke rol de verschillende gebieden hebben

2.3

Conclusie

binnen de regionale retailvisie. Deze verdeling geeft ook

Voor de regio en de gemeente is duidelijk waar de

aan welk type bewinkeling is te vinden in de verschillende

winkelgebieden zich bevinden. Daarnaast is duidelijk

gebieden. We kennen boodschappencentra in de lokale

welke rol de gebieden spelen binnen de huidige regionale

centra vooral gericht op cluster dagelijks. We kennen de

en lokale detailhandelsstructuur. Er is op dit moment geen

regionale centra met meer niet-dagelijks (kleding), en

aanleiding om aan deze structuur te tornen. Gezien de

het grootschalig PDV cluster met meubels, doe het zelf

leegstand blijft het wel zaak om kritisch te monitoren of de

en andere grootschalige branches op het Ravelijncenter.

begrenzing van de gebieden nog de juiste is.

Deze gebieden zijn voor de gemeente Den Helder in onderstaande kaart opgenomen. Per gebied is in de verschillende bestemmingsplannen het juridisch kader opgenomen. Voor de supermarkten is daarnaast specifiek een paraplu bestemmingsplan vastgesteld.

6

Koersdocument retail Den Helder 2023

3. Huidig beleid In de analyse van Bureau Stedelijke Planning

Een detailhandelsstructuur die uitgaat van duurzaam

(Bijlage 2) is het relevante detailhandelsbeleid voor

ruimtegebruik, bijdraagt aan een vitale regionale economie

de gemeente Den Helder samengevat. Op zowel

en aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving zijn

provinciaal, regionaal als gemeentelijk niveau zijn er

doelstellingen die hierbij worden gehanteerd.

voor Den Helder kaders vastgesteld die duidelijkheid moeten geven voor de toekomstrichting van de

3.1.2 Regionale Retailvisie Kop Van Noord-Holland 2018

retailsector in Den Helder. Voor detailhandel in het

De regionale Retailvisie geeft aan wat de gewenste

algemeen geldt dat er veel is vastgelegd, en dat er

detailhandelsstructuur in de Kop van Noord Holland is

zeker voor de binnenstad uitgebreide uitwerkingen

(zie figuur 1). In de visie is beschreven waar de

zijn. Zo is duidelijk uitgewerkt waar het clusteren

verschillende winkelgebieden zich in onderscheiden en

van het aanbod in de binnenstad plaats moet vinden

hoe er tegen bepaalde ontwikkelingen wordt aangekeken.

en waar transformatie naar wonen gewenst is.

Het beleid is gericht op clustering van retail binnen de

Ook voor de twee warenmarkten is veel in beleid en

aangewezen gebieden van de gewenste retailstructuur.

kaders vastgelegd. Ook is duidelijk dat buiten de

De focus in de visie ligt op het inspelen op de

detailhandelsstructuur geen supermarkten gewenst

veranderende behoeften van de consument,

zijn en is in 2023 een parapluplan supermarkten

ondernemerschap en samenwerking. Het centrale

door de gemeenteraad vastgesteld die uitbreiding

uitgangspunt is het creëren van een optimaal

en nieuwvestiging van supermarkten buiten de

verblijfsklimaat. Op lokaal niveau wordt dit nader

winkelgebieden voorkomt. Het doel van compacte

uitgewerkt (middels actieplannen en concrete verzoeken)

en aantrekkelijke clusters komt duidelijk in de

en/of vormgegeven. Vanuit het bedienen van de

beleidsdocumenten van Den Helder aan de orde.

consument zijn de belangrijkste aandachtspunten voor

In dit hoofdstuk wordt kort de kern van het bestaande

de gebieden:

beleid weergegeven.

• de basis op orde (schoon, heel en veilig); • compact, compleet en comfortabel;

3.1

Beleidskaders Provincie en regio

• kwaliteit boven kwantiteit;

We kennen verschillende beleidskaders voor de

• concentratie van het aanbod;

detailhandel; op provinciaal, regionaal en lokaal niveau.

• aankleding openbare ruimte gericht op

Beleid op een hoger schaalniveau staat daarbij ‘boven’ het lokale beleid, aangezien lokaal beleid moet passen

beleving consument; • samenwerken als speerpunt voor de stakeholders

binnen de provinciale en regionale beleidskaders. In de praktijk betekent dit dat we bij aanvragen die detailhandel

3.2

Huidige beleid gemeente Den Helder

betreffen we: • eerst kijken of dit in het bestemmingsplan past;

3.2.1 Kadernota detailhandel 2007

• Mocht dit niet het geval zijn, kijken we of de

Deze strategische visie is vastgesteld door de Raad

ontwikkeling past in het regionale beleid;

in mei 2007 en focust zich op de gebieden Stadshart,

• Daarna bekijken we of de ontwikkeling past in het

Willemsoord en Haven waarbij de binnenstad van

lokale beleid: dit kan beperkender zijn dan het

Den Helder wordt gezien als het centrummilieu waar het

regionale beleid, maar in principe niet ruimer.

gehele spectrum van het koopgedrag actief is. De ambitie is het transformeren van het centrum van

3.1.1 Provinciaal beleid

Den Helder tot een compacter centrumgebied met aanbod

Het Provinciale beleid (Noord-Holland detailhandelsbeleid

van verschillende winkels, horeca, dienstverlening,

2015-2020) is vastgesteld in 2014 (en met doorloop t/m

leisure en evenementen. Het beleid is daarom

2020, dus niet meer vigerend, maar nog wel meest actuele)

hoofdzakelijk gericht op de kwaliteitsverbetering en

met als focus het bieden van ruimte aan de verdere

positieversterking van de binnenstad en ondergeschikt

ontwikkelingen van detailhandel om zodoende een vitale,

op de ondersteunende winkelgebieden.

kwalitatieve en concurrerende structuur te realiseren.

Koersdocument retail Den Helder 2023

7

3.2.2 Nieuwe tijden, nieuwe kansen 2011, evaluatie kadernota detailhandel 2007

3.3

Omgevingsvisie

In de omgevingsvisie (vastgesteld d.d. 18-09-2023)

In dit stuk wordt de Kadernota Detailhandel 2007 door de

wordt aansluitend op het al bestaande beleid ingegaan

gemeente Den Helder geëvalueerd met als belangrijkste

op de detailhandelstructuur van Den Helder. Den Helder

ontwikkelingen de toegenomen kwaliteit van buurt- en

kent een aantal duidelijke centra, waar detailhandel

wijkvoorzieningen, toeristisch beleid dat is opgezet en

en voorzieningen zich concentreren. Hier kiezen we

het centrummanagement draagt de verantwoordelijkheid

bewust voor, om op deze centrale locaties een sterk

voor de praktische invulling. De invoering van een nieuw

voorzieningenniveau te realiseren en te behouden.

regionaal kader heeft tot gevolg gehad dat de functie

We werken aan het versterken van de kwaliteit en het

van de winkelplanningscommissie is komen te vervallen

optimaal gebruik van deze centrumlocaties.

en de Regionale Advies Commissie (RAC) is ingesteld

Het Stadshart van Den Helder vervult een centrumfunctie

als om te adviseren over initiatieven groter dan 1.500m2.

qua voorzieningen voor de gemeente en de regio.

Verder is het Retailplatform opgeheven en is deze functie

Willemsoord is hieraan complementair met voorzieningen

vervangen door de ondernemers zelf opgerichte Federatie

op het gebied van cultuur en (nacht)horeca. Gezamenlijk

van Detailhandelsverenigingen Den Helder (momenteel

vormt dit één samenhangend centrumgebied. Julianadorp

is dit de DFD Detailhandelsfederatie Den Helder).

heeft een eigen dorpshart en –voorzieningen in de vorm van het Loopuytpark en winkelcentrum de Riepel.

3.2.3 Beleidsnotitie internetwinkels en

De bestaande samenhang tussen beiden willen we

ondergeschikte detailhandel

verder versterken. In Huisduinen is geen sprake van

In mei 2020 zijn alle regels rondom detailhandel,

een winkelcentrum, maar fungeert het Dorpsplein

standplaatsen, markt en beroep aan huis opnieuw bekeken.

als centrumgebied voor het dorp qua kleinschalige

In 2018 is de Regionale retailvisie Kop van Noord-Holland

voorzieningen. De wijkcentra in Nieuw Den Helder,

vastgesteld. Samen met de opgedane ervaringen van de

De Schooten en Julianadorp-Zuid zijn ondersteunende

laatste jaren was dit aanleiding om de uitgangspunten

winkelgebieden en vooral gericht op dagelijkse

opnieuw tegen het licht te houden. Daartoe zijn een aantal

boodschappen. Grootschalige, volumineuze detailhandel

wijzigingen in het nieuwe beleid doorgevoerd

wordt geconcentreerd op het Ravelijncentrum, dat

• Verbod op afhaalpunten bij internetwinkels op de

hiermee een specifieke regionale functie vervult.

bedrijventerreinen en de toevoeging van het verbod van pick-up-points op de bedrijventerreinen.

3.4

Conclusie

• Binnen de huidige beleidsnotitie wordt er ruimte

Wanneer we kijken naar het bestaande beleid richt zich

geboden aan ondergeschikte detailhandel in

dit zowel op provinciaal, regionaal en lokaal niveau op

industriegebieden, zolang deze maar ondergeschikt

compacte en leefbare winkelgebieden. Hierbij wordt

is aan de hoofdfunctie. Daarbij wordt het volgende

onderscheid gemaakt tussen de centra en de andere

onderscheid gemaakt:

gebieden zoals wijkwinkelcentra en PDV locaties.

• Productie gebonden detailhandel: maximaal 5% van

Dit is ook door vertaald in de omgevingsvisie. Gezien de

het bruto vloeroppervlak (bvo) met een maximum

ontwikkelingen vanaf 2007 is het niet wenselijk om de

van 50 m² mag worden gebruikt als showroom.

uitgangspunten uit het staande beleid op de verschillende

Deze detailhandel dient plaats te vinden in een

niveaus los te laten. Dit betekent effectief dat we de

afgeschermde ruimte en de overige ruimten mogen

komende periode de ingeslagen weg vasthouden. Dit is

niet toegankelijk zijn voor de consument. De jaaromzet

ook in lijn met hetgeen in de Europese Dienstenrichtlijn

uit de detailhandel mag maximaal 5% bedragen.

(zie kader) wordt gesteld ten aanzien van consistent beleid.

Daarnaast moeten de verkochte goederen in directe relatie staan met de aanwezige bedrijfsvoering. • Detailhandel ondergeschikt aan nevenactiviteit van groothandel: hierbij mag maximaal 1x per jaar een verkoopdag worden gehouden voor de verkoop van restanten van de groothandel.

8

Koersdocument retail Den Helder 2023

Essentie van de Europese diensten richtlijn In het vigerende beleid, bestemmingsplannen en lopende visies gelden regelmatig oppervlakte- of brancheringsbeperkingen. Deze branchering van met name detailhandel is in de toekomst lastiger te handhaven gezien de relevantie van de Europese dienstenrichtlijn. De dienstenrichtlijn vereist bij brancheringsregels in vigerend beleid de volgende 3 voorwaarden: 1. Discriminatieverbod: de eisen maken geen direct of indirect onderscheid naar nationaliteit of, voor vennootschappen, de plaats van hun statutaire zetel; 2. Noodzakelijkheid: de eisen zijn gerechtvaardigd om een dwingende reden van algemeen belang; 3. Evenredigheid: de eisen moeten geschikt zijn om het nagestreefde doel te bereiken; zij gaan niet verder dan nodig is om dat doel te bereiken en dat doel kan niet met andere, minder beperkende maatregelen worden bereikt. Consistent beleid essentieel inzake dienstenrichtlijn Door de Europese Dienstenrichtlijn is de bewijslast omgedraaid. Gemeenten moeten nu zelf beargumenteren waarom beperkingen van bijvoorbeeld sommige branches bijdragen aan gesteld beleid. Essentieel daarin is dat er sprake is van consistent beleid. Dit wil zeggen dat de gemeente al een langere tijd een gelijke koers inzet met het zelfde beleidsdoel (bijvoorbeeld: een vitale en aantrekkelijke binnenstad met minder leegstand).

Koersdocument retail Den Helder 2023

9

4. Trends en ontwikkelingen In dit hoofdstuk worden kort een aantal trends en

• Sluitingen en faillissementen zetten centra onder druk

ontwikkelingen geschetst in de retail. De afgelopen

Het detailhandelslandschap verandert. Met name de niet

maanden laten zien dat er continue veranderingen zijn

dagelijkse detailhandel staat onder druk. Verschillende

in het landschap. Zo zijn er weer verschillende ketens

formules sluiten (veel van hun) vestigingen. Anderen gaan

failliet gegaan en lopen de faillissementen ook in de

failliet. De meeste klappen vallen in het middensegment.

detailhandel en de horeca langzamerhand op. • Grote impact e-commerce 4.1

Trends en ontwikkelingen

Het aandeel online aankopen groeit, nu ook voor de dagelijkse sector. Corona heeft deze trend nog eens

• Food wint aan belang

versneld. Door deze ontwikkeling neemt de behoefte aan

Waar de niet-dagelijkse detailhandel door generieke

fysieke winkels af en zullen met name de ketenbedrijven

ontwikkelingen onder druk staat, drukt de foodsector juist

kritisch zijn in welke plaats zij wel en niet willen zitten.

een steeds grotere stempel op winkelgebieden in de grote stad. De merendeels jonge en hoogopgeleide bevolking

• Vernieuwing en blurring

met grootstedelijke levensstijl identificeert zich sterk met

Horeca maakt meer en meer een onderdeel uit van

zijn eetgedrag. Steeds meer is food ook belangrijker buiten

andere sectoren. Bijvoorbeeld de boekhandel die ook

de grote steden.

koffie schenkt en een kledingwinkel met café. Anderzijds is er ook binnen de sector sprake van verandering.

• Van place to buy naar place to be

Horecagelegenheden veranderen hun concept

Consumenten hebben steeds hogere verwachtingen

bijvoorbeeld naar tijdstip (mits passend binnen Drank- en

bij het bezoek van een (binnen)stad, het verblijf in een

Horecawetgeving).

stad moet een beleving zijn. Steeds meer koopkracht vloeit af naar grotere en meer onderscheidende steden

• Ambachtelijke diensten groeien

en winkelgebieden. Het Place To Be-gehalte wordt o.a.

De ambachtelijke dienstverleners groeien in aantallen

bepaald door onderscheidende horeca, evenementen en

en in types. O.a. de kappers, schoonheidssalons en

een divers winkelaanbod.

kledingmakers doen het relatief goed. Ze variëren steeds meer in concept en richten zich op een bepaalde

• Vers speciaalzaken onder druk

doelgroep. Doordat er sprake is van een ambacht

Supermarkten worden steeds belangrijker in de distributie

ondervindt de sector geen negatieve invloed van internet.

van levensmiddelen. Ruim 85% van de bestedingen in levensmiddelen wordt gedaan in de supermarkt. Supermarkten besteden daarnaast steeds meer aandacht

• Financiële en particuliere diensten verdwijnen uit straatbeeld

aan hun versafdelingen. Het gevolg: versspeciaalzaken

De verwachting is dat deze trend zich zal doorzetten.

staan al jarenlang onder druk.

Daarbij geldt wel dat er, door mogelijke sluitingen als de financiële en particuliere dienstverleners (o.a.

• Schaalvergroting

reisbureaus, banken) zich steeds meer naar het internet.

Minder, maar grotere supermarkten. Naar de huidige

De fysieke punten worden gesloten en veelal beperkt door

maatstaven zijn fullservice supermarkten van minder

een per plaats.

dan 1.200 m² wvo te klein en hebben een te weinig gedifferentieerd aanbod om aantrekkelijk te blijven

4.2

voor de consument. Er is sprake van enerzijds uitval

De bovenstaande trends en ontwikkelingen laten zien

Conclusie

aan de onderkant (de kleine reguliere, buurt- en

dat er voortdurende druk is op de winkelgebieden.

dorpsverzorgende supermarkten) en anderzijds

Dit geeft geen aanleiding om de bestaande koers los

opwaardering aan de bovenkant (vergroting/relocatie).

te laten. Dat betekent effectief het blijven inzetten op compacte winkelgebieden en voorzichtig omgaan met uitbreidingsvragen.

10

Koersdocument retail Den Helder 2023

5. Koers voor retail in gemeente Den Helder 5.1

Uitgangspunt

van detailhandel toegestaan. Buiten de begrenzing

In dit koersdocument bouwen we voort op de beleids-

van de winkelgebieden is alleen de reeds aanwezige

uitgangspunten zoals deze in het ‘oude’ detailhandels-

detailhandel toegestaan. Als een winkel sluit of hier

beleid zijn vastgelegd en de recent vastgestelde

vertrekt en niet wordt ingevuld heeft het de voorkeur de

omgevingsvisie Den Helder. Dit betekent dat we geen

functie detailhandel te saneren.

fundamenteel nieuwe zaken toevoegen aan de eerdere uitgangspunten. Wel zetten we de bestaande lijn duidelijk

• Uitbreiding van detailhandel buiten bestaande winkelgebieden niet toestaan; Gezien het relatief

neer in een aantal basisuitgangspunten.

grote aanbod en de wens om de centrumgebieden 5.2

Koers

zo sterk mogelijk te houden is het noodzakelijk om

Zoals eerder in dit stuk beschreven wordt er geen nieuwe

buiten de begrenzing van de huidige winkelgebieden

visie vastgelegd maar is het koersdocument een voortzetting

geen verdere uitbreiding van detailhandel toe te staan.

van het beleid dat in 2007 is vastgesteld. Dit aangevuld met

Waar op dit moment winkels gevestigd zijn kunnen ze

een uitgewerkte beleidslijn voor supermarkten als bijlage

uiteraard gevestigd blijven, maar het toevoegen van

bij dit koersdocument en een horecavisie. Deze producten

detailhandelsmeters op niet-gewenste locaties dient

gezamenlijk vormen het retailbeleid van de gemeente

tegengegaan te worden.

Den Helder. Dit is ook de reden dat deze stukken gelijktijdig • Terugdringen overaanbod; verder werken aan

aan de raad zijn aangeboden.

compacte winkelgebieden; In de gemeente is sprake We kunnen concluderend stellen dat er in de gemeente

van een fors aanbod aan winkelmeters. Om die reden

Den Helder sprake is van voldoende aanbod aan

is het niet gewenst dat er zonder onderbouwing

winkels, en met name in de binnenstad zelfs sprake is

kwantitatieve toevoegingen (van vierkante meters wvo)

van een overaanbod. Dit leidt al jaren tot problemen qua

plaatsvinden, tenzij er sprake is van een duidelijke

winkelleegstand die op een niveau boven het landelijk

versterking van het aanbod en de winkelstructuur.

gemiddelde ligt. Op allerlei manieren proberen we te

In sommige plannen is wel sprake van toevoeging

sturen op een compacte en levendige binnenstad en

van meters. In die gevallen is er echter ook sprake

buurtwinkelcentra en leegstand terug te dringen. Zo werken

van een versterking van het aanbod en/of van de

we, samen met Zeestad en de Woningstichting Den Helder,

winkelstructuur. Het is gewenst en noodzakelijk om

in de binnenstad aan projecten waar winkels plaatsmaken

zoveel mogelijk het aantal meters terug te dringen,

voor wonen. We proberen, samen met eigenaren, de

zodat de leegstand op een acceptabel niveau blijft.

uitstraling van de winkelcentra te verbeteren. Los daarvan blijft de doorzettende krimp in de detailhandel een uitdaging,

• Concentratie overige centrumvoorzieningen

niet alleen in Den Helder maar heel Nederland. Daarom

in huidige winkelgebieden; optimalisatie van

is blijvende inzet nodig om de leegstand (die niet wordt

leefbaarheid. Voor de bestaande winkelgebieden is

veroorzaakt door herontwikkeling of transformatie), terug

het belangrijk dat de nadruk op de kwaliteit van het

te dringen en vast te houden aan ons bestaande beleid.

winkelgebied wordt gelegd, en niet op kwantiteit. Het winkelaanbod kan wel worden ondersteund

Het bestaande beleid op de verschillende niveaus kunnen

met andere centrumfuncties. Dit zal de leefbaarheid

we vertalen we in een aantal belangrijke uitgangspunten.

en de toekomstbestendigheid ten goede komen.

De uit het bestaande beleid gedistilleerde uitgangspunten zijn:

Andere centrumfuncties die consument c.q. bezoeker georiënteerd zijn kunnen de positie van een centrum

• Begrenzing winkelgebieden vasthouden; Voor

versterken. Het aantrekkelijk houden van centra

de gemeente Den Helder is de begrenzing van de

met overige centrumfuncties, zoals een bibliotheek,

centrumgebieden reeds bepaald. Wij pleiten ervoor om

een buurtcentrum, of een medisch centrum biedt

deze begrenzing periodiek tegen het licht te houden

ondersteuning aan de ondernemers met een

en waar nodig te actualiseren. Alleen binnen de al

detailhandelszaak. In de nieuwe horecavisie van

vastgelegde begrenzing is vestiging en uitbreiding

Den Helder wordt ook de aansluiting gezocht bij de

Koersdocument retail Den Helder 2023

11

bestaande centrumgebieden. Hierbij geldt ook dat

5.3

solitaire vestiging geen voorkeur geniet.

Het koersdocument retail dient als bestendiging van het

Afsluitend

eerder ingezette retailbeleid. De functie van het document • Handhaving versterken; Wanneer regels worden

is de uitgangspunten van het beleid nog eens duidelijk

vastgesteld is het belangrijk om deze op de juiste wijze

neer te zetten. Dit betekent dat het koersdocument geen

en zo snel mogelijk te handhaven. Op het moment dat

nieuw beleid is en het oude beleid van kracht blijft. Dit

een winkel zich op een (illegale en niet gewenste) plek

geldt ook voor de als bijlage toegevoegde beleidslijn

buiten het aangewezen centrumgebied gaat vestigen

supermarkten. In de beleidslijn wordt het gevoerde beleid

is snelle actie gewenst. Hier gaat een signaalfunctie

nader onderbouwd, aangevuld met een afwegingskader

vanuit naar alle andere potentiële ondernemers.

voor nieuwe plannen

Bovendien ondersteunt het de aanwezige ondernemers met betrekking tot het creëren van een sterk compact

Gezien de snelle ontwikkelingen die op dit moment

centrum. Bovendien voorkomt het handhaven

gaande zijn in het detailhandelslandschap is het

van de regels dat er op den duur sprake is van

verstandig om in de tweede helft van 2025 nogmaals te

precedentwerking.

evalueren of het beleid nog voldoet. Hierbij kan dan ook aangesloten worden bij de actualisatie van de regionale

• Supermarkten concentreren; Supermarkten zien

retailvisie (de huidige retailvisie heeft een looptijd tot eind

we als belangrijke economische dragers voor de

2024.) Bij het opstellen van mogelijk nieuw beleid kunnen

winkelgebieden. Daarom willen we deze gevestigd zien

de huidige ontwikkelingen worden meegenomen en kan

in de aangewezen winkelgebieden en niet daarbuiten.

worden ingespeeld op het nieuwe regionale beleid.

Dit is vastgelegd in het paraplubestemmingsplan supermarkten. Waar nodig is schaalvergroting voor kwalitatieve verbetering van het aanbod toegestaan onder voorwaarden. Voor het huidige solitaire aanbod geldt dat de huidige rechten behouden blijven maar dat uitbreiding of verplaatsing buiten de winkelgebieden niet is toegestaan. Een nadere onderbouwing van deze lijn is opgenomen in de beleidslijn supermarkten (bijlage 1). • Kernwinkelgebied geen wonen op de begane grond; Om goed functionerende winkelgebieden te behouden is wonen op de begane grond in het kernwinkelgebied niet toegestaan. Wonen op de etage is wel toegestaan.

12

Koersdocument retail Den Helder 2023

Gemeente Den Helder november 2023 Opmaak: Repro gemeente Den Helder

Koersdocument retail Den Helder 2023

13