Jaarstukken 2023.pdf
Tekst van het document
• Gluren bij de Duurzame Huizen Route: om het delen van ervaringen over het verduurzamen van woningen meer onder de aandacht te brengen, is in 2023 Gluren bij de Duurzame Huizen Route georganiseerd. Er zijn filmopnames gemaakt van de ervaringen van twee bewoners uit Den Helder en twee uit Hollands Kroon. Ook zijn er uitzendingen geweest met de bewoner en een adviseur in de studio. Bij livestreams van Den Helder waren 67 inwoners, achteraf hebben er nog 47 inwoners terug gekeken. • Communicatie: er is flink ingezet om via onder meer sociale media en Stadsnieuws veel over verduurzamen van de woning te communiceren. Ook is er Google advertising ingezet voor de website van het Duurzaam Bouwloket en enkele betaalde sociale mediacampagnes. Naast deze uitvoerende activiteiten, is in 2023 ook gewerkt aan de voorbereiding voor de Isolatieaanpak. Via middelen van het Rijk wordt in 2024 een groot isolatie project opgepakt.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
65
Activiteit 4.2.2 Uitvoeren van de Transitievisie Warmte. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? In de TV is beschreven hoe wijken in Den Helder aardgas vrijgemaakt kunnen worden. Hiervoor zijn verschillende activiteiten ondernomen: • Bewonersbijeenkomsten: er zijn informatieavonden georganiseerd in o.a. Zwanenbalg en Julianadorp. Het doel is om bewoners te informeren voor de benodigde stappen die er gezet kunnen worden om woningen voor te bereiden op een duurzame warmte oplossing. • Zwanenbalg: Zwanenbalg is een startwijk. Vanuit de TVW is de voorkeurswarmte oplossing ‘all-electric’. In een startbijeenkomst van februari 2023 is gecommuniceerd dat de wijk in 2031 gasloos gaat zijn. Deze boodschap is niet goed gecommuniceerd. De relatie met de bewonersvereniging is in 2023 hersteld. Er is een werkgroep opgericht die meedenkt en meedoet om samen te bepalen wat de warmteoplossing gaat zijn. Er zijn voorbereidingen getroffen om met de werkgroep een Wijkuitvoeringsplan op te stellen. De bewoners van Zwanenbalg hebben de mogelijkheid gekregen om een gratis energieadvies te ontvangen van Susteen. Hier hebben ruim 40 bewoners gebruik van gemaakt. • Gemeentelijke organisatie: er zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd voor vakspecialisten uit verschillende teams om te informeren over de gevolgen van de aanleg van een warmtenet. Er zijn twee raadsinformatieavonden georganiseerd om raads- en commissieleden te informeren over de warmtetransitie.
• Warmtenet: er is een warmtenet gepland dat aangelegd gaat worden door HVC richting De Schooten en de Koninklijke Marine. Het warmtenet wordt vanaf 2026 in vijf jaarlijkse fases gerealiseerd en verwarmt door tijdelijke warmtestations. Tussen 2028 en 2030 wordt het warmtenet aangesloten op geothermie, de duurzame bron. De voorbereidingen voor de vergunningen en de omgeving zijn getroffen. • De Schooten: 68% van de woningen in de Schooten zijn van Woningstichting Den Helder (WSDH). Als huurders voor 70% instemmen zal 100% van de woningen van WSDH aangesloten worden. De benodigde contracten zijn opgesteld. Ook woning eigenaren ontvangen een aanbod om aangesloten te worden op het warmtenet. Er zijn voorbereidingen getroffen voor het opstellen van een wijkuitvoeringsplan De Schooten. • Koninklijke Marine: naar het marine terrein wordt een eigen hoofdleiding gerealiseerd die wordt aangesloten op de geothermie bron. De contracten met HVC zijn in 2023 getekend.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
66
Activiteit 4.2.3 Uitvoeren van de Regionale Energiestrategie 1.0. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? •
•
•
De locaties Nieuwe Haven, vliegveld De Kooij en Rijksweg N9 zijn aangemeld voor het programma Opwek Energie op Rijksvastgoed bij het Minister van Economische Zaken en Klimaat. In het programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER) wordt verkend waar en hoe met steun van de omgeving grootschalig energie kan worden opgewekt op Rijksgronden. Het programma treft de voorbereidingen voor daadwerkelijke realisatie van energieprojecten door ontwikkelaars. Er wordt een ruimtelijk kwaliteitskader opgesteld voor het realiseren van solar carports bij parkeerplaatsen bij strandopgangen in de Noord-Hollandse kustgemeenten. Doelstelling van dit ontwikkelkader is het geven van richting aan zowel initiatiefnemers als het bevoegd gezag om de inpassing van solar carports op deze landschappelijk, recreatief en ecologisch waardevolle locaties zo goed mogelijk vorm te geven. De regiogemeenten onderstrepen de kracht van samenwerking waarbij in 2022 de samenwerkingsagenda ‘Samen op Kop!’ van start is gegaan. Binnen dit huidige samenwerkingsverband is een regionale coördinator zon-op-dak met de duur van 1 jaar aangesteld. Het doel van het aanstellen van een regionale coördinator zon-op-dak is om de voortgang van de implementatie van zonneenergieprojecten op daken in de regio te borgen.
De te realiseren ambitie met betrekking tot duurzame energieopwekking zoals omschreven staat voor de Kop van Noord-Holland in de RES 1.0 is 515 GWh, waarvan 414,4 GWh (ruim 80%) uit zon-op-dak bestaat. Eind 2023 is hiervan 143 GWh gerealiseerd, waarvan 17 GWh binnen de gemeentegrenzen van Den Helder.
Activiteit 4.2.4 Duurzame bereikbaarheid en deelmobiliteit. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? Er zijn auto’s en fietsen beschikbaar die verdeeld zijn over onze locaties Kerkgracht, Verkeerstorenweg en Ambachtsweg. Twee auto’s die niet onder de ‘pouleauto’s’ vallen, maar wel onderdeel zijn van het facilitaire wagenpark, worden als deelauto gebruikt door een subteam. Deze reden op diesel en zijn per juli 2023 vervangen voor elektrische voertuigen. Alle voertuigen die onder team facilitair vallen zijn nu ook elektrisch.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
67
Activiteit 4.2.5 Verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed naar gemiddeld energielabel B. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? Voor de kernportefeuille maatschappelijk vastgoed streven we naar een aardgasvrije en energie neutrale exploitatie. Gemiddeld heeft de kernportefeuille een energielabel B. Grote energieverbruikers worden versneld verduurzaamd met het oog op energiebesparing en vermindering van CO2 uitstoot. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) Extra aandachtspunt geweest in 2023: Uitvoeren Duurzaam rondkomen 1.0 (2022-2023). Aanpak gericht op huishoudens met een grotere kans op energiearmoede. • Bij 1.365 huishoudens die in huurwoningen wonen en energietoeslag hebben ontvangen is er aangebeld, geadviseerd door energiecoaches en zijn er energiebesparende producten verstrekt dan wel aangebracht. • Bij 236 huishoudens die in een koopwoning wonen en energietoeslag hebben ontvangen is er aangebeld, geadviseerd door energiecoaches en zijn er energiebesparende producten verstrekt dan wel aangebracht. • In totaal is er bij meer dan 3.400 huishoudens aangebeld. • Er is ongeveer aan €180 per huishouden aan energiebesparing gerealiseerd bij het verstrekken en plaatsen van energiebesparende producten en het geven van advies door energiecoaches. • Er zijn in totaal 12 energiecoaches aangenomen en opgeleid waarvan vijf zijn uitgestroomd naar ander werk.
In 2024 wordt de deze aanpak voortgezet in een bredere aanpak in het uitvoeringsplan Duurzaam Rondkomen 2.0 (2024-2025).
4.3 Den Helder is veiliger en inwoners ervaren dit ook zo. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Overlastindex Waarde 2023: 1.452 omschrijving indicator
Bron: * https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/politie/dashboard-overlast-in-de-buurt Betreft de gezamenlijke cijfers van jeugdoverlast, OGGZ overlast en overlast drugs & alcohol. (extra) toelichting indicator
Wat hebben we ervoor gedaan? Activiteit 4.3.1 Het terugleggen van werkzaamheden van de politie naar de gemeente vraagt om extra aandacht van handhaving in de openbare ruimte en extra aandacht voor beginnende (woon)overlast casuïstiek. Toelichting activiteit Bij het maken van keuzes wordt daarom gekeken naar de aanwezigheid van een handhavingsparagraaf in het te handhaven (nieuw) beleid. Naast de complexe casuïstiek krijgt de gemeente steeds meer meldingen over kleine of beginnende overlast situaties. De afhandeling van (woon) overlast wordt voortaan afgehandeld via de methode AVE (Aanpak Voorkomen Escalatie).
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
68
Wat hebben we gedaan? • • •
•
Het beleidsplan Integrale Veiligheid & Vergunning Toezicht en Handhavingstaken 2023-2026 is vastgesteld in Q3 2023. In 2023 zijn er 9 prostitutiecontroles uitgevoerd in samenwerking met de regio NHN. De BOA’s hebben 4689 meldingen en incidenten afgehandeld. Dit is 24% meer dan in 2022. De toename komt gedeeltelijk door de stijging van anonieme meldingen in de Makkelijk Melden app. Daarnaast zorgt de beperkte politiecapaciteit ervoor dat de burgers bij gebrek aan opvolging door de politie, contact op nemen met de gemeente of dat meldingen van de politie direct naar de BOA’s worden doorgezet. De Boa’s krijgen ook steeds meer de rol van hulpverlener en gastheer op straat. Zij worden vaker aangesproken voor hulpvragen en stuiten ook regelmatig op ongevallen waar zij dienstbaar optreden en ondersteunende taken verlenen aan de politie. Denk hierbij aan het verlenen van eerste hulp en het verkeer regelen bij verkeersongevallen.
Activiteit 4.3.2 We gaan de informatie-uitwisseling tussen de zorg- en veiligheidsketen verder optimaliseren en verbreden de focus ook naar zorgfraude. Toelichting activiteit Vanuit de opgave organisatie gaan we de processen rondom Zorgfraude verder uitwerken en onderbrengen binnen de betrokken teams. Wat hebben we gedaan? • • •
•
Het beleidsplan Integrale Veiligheid & Vergunning Toezicht en Handhavingstaken 2023-2026 is vastgesteld in Q3 2023. In 2023 zijn er 9 prostitutiecontroles uitgevoerd in samenwerking met de regio NHN. De BOA’s hebben 4689 meldingen en incidenten afgehandeld. Dit is 24% meer dan in 2022. De toename komt gedeeltelijk door de stijging van anonieme meldingen in de Makkelijk Melden app. Daarnaast zorgt de beperkte politiecapaciteit ervoor dat de burgers bij gebrek aan opvolging door de politie, contact op nemen met de gemeente of dat meldingen van de politie direct naar de BOA’s worden doorgezet. De Boa’s krijgen ook steeds meer de rol van hulpverlener en gastheer op straat. Zij worden vaker aangesproken voor hulpvragen en stuiten ook regelmatig op ongevallen waar zij dienstbaar optreden en ondersteunende taken verlenen aan de politie. Denk hierbij aan het verlenen van eerste hulp en het verkeer regelen bij verkeersongevallen.
Activiteit 4.3.3 Team OOV gaat samen met een aantal andere teams een aantal langdurige knelpunten oppakken, zodat handhavings- en veiligheidsvraagstukken sneller en gestructureerd opgepakt kunnen worden. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? • Sinds 2023 worden de controles van bedrijventerreinen, huisvesting, horeca, buitengebied en haven integraal uitgevoerd. Dat betekent dat verschillende toezichthouders (o.a. ondermijning, bouw & Wonen, BRP en brandveiligheid) samen met de politie de controles uitvoeren. • Op het thema Cyber hebben we de volgende projecten gedaan o.a. de projecten Het slachtoffer spreekt, training echt of nep en de werkgroep Jeugd en Cyber. Daarnaast hebben we in de week van de veiligheid is er een oudere training cyber crime geweest in samenwerking met de ouderenbond. • Op advies van de politie is in Q3 een Secret Scan uitgevoerd. Aan de scan in kader van winkeldiefstal deden 23 bedrijven mee en bij de terugkoppeling waren 120 medewerkers aanwezig. Daarnaast zijn er aan winkels poppen (agent) uitgedeeld in kader van preventie winkeldiefstal.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
69
Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) Er is in oktober 2022 voor het eerst gestart met een pilot flexibele camerabewaking. De pilot is vervolgens verlengd tot 1 september 2023. De pilot is daarna geëvalueerd. De conclusie van de evaluatie was dat de camera's bij station Zuid worden vervangen door vaste camera's. De camera aan de Texelstroomlaan heeft ervoor gezorgd dat de overlast gedaald is. De camera is daarom na de pilot verwijderd. Per 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht. De gemeente heeft een Meldpunt ingericht. Naast de afhandeling van de meldingen, controleren we actief op de regelgeving.
4.4 Meer mensen bezoeken Den Helder en maken gebruik van het aanbod van cultuur en natuur in en om de stad. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Aantal bezoekers per jaar aan Marinemuseum, Reddingmuseum, fort Kijkduin/Atlantikwall museum. Waarde 2023: 147.000 omschrijving indicator
(extra) toelichting indicator
Aantal bezoekers per jaar aan bezoekerscentrum De Helderse Vallei. Waarde 2023: 83.000 omschrijving indicator
(extra) toelichting indicator
Wat hebben we ervoor gedaan? Activiteit 4.4.1 Beheren, behouden en ontwikkelen van cultureel erfgoed, onder andere door ondersteuning aan Stichting Erfgoed Den Helder en uitvoering Omgevingsvisie Stelling Den Helder. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? De subsidie aan Stichting Erfgoed Den Helder is verstrekt. De subsidie is met name gericht op de onderhoudsactiviteiten. Verder is Stichting Erfgoed meegenomen in het externe onderzoek naar de erfgoedorganisatie (met focus op zowel Willemsoord BV als Stichting Erfgoed Den Helder).
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
70
Activiteit 4.4.2 Realisatie Wildopvang bij De Helderse Vallei en verplaatsing van locatie Dierenambulance naar terrein de Helderse Vallei. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? Wildopvang nieuwbouw De nieuwe aanvraag voor ontheffing van het bouwen van de wildopvang in natuur beschermd gebied (NNNgebied) is in augustus 2023 ingediend. In de zomer 2023 is gestart met het verkennen van de aanbestedingsprocedure voor het selecteren van de aannemer voor het bouwteam. Wildopvang tijdelijke locatie De tijdelijke locatie aan de Handelskade 10B is ingericht voor een 48-uurs opvang en op 14 april 2023 in gebruik genomen. Vogelasiel sloop De opstallen van de voormalige locatie van het vogelasiel aan de Jan Verfailleweg 620A, met uitzondering van de relicten met een cultuurhistorische waarde, zijn in augustus 2023 gesloopt. De sloop is uitgevoerd om ongewenst gebruik en vernieling en brand van de opstallen te voorkomen. Dierenambulance De St. Dierenambulance Den Helder heeft in 2023 een locatie aangekocht waardoor ambulancestalling nabij De Helderse Vallei niet meer aan de orde is. Activiteit 4.4.3 Profileren van cultuur en natuur van Den Helder in toerisme en bij mogelijke werknemers van bedrijven in Den Helder weghalen. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? De natuur en cultuur van Den Helder wordt via zowel Citymarketing als ook door Visit Wadden gepromoot. Daarnaast ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan de profilering (zoals Tulpencoalitie, promotie van de het tulpenbollenareaal. We gaan verder met de uitvoering van het ‘in de markt’ zetten van Den Helder als aantrekkelijke stad om te leren, werken en wonen om mensen naar Den Helder te trekken (via het Helders Perspectief).
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
71
Activiteit 4.4.4 Actualiseren van Toerisme, cultuur- en erfgoedbeleid. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? Actualiseren cultuurbeleid: - De vacature is halverwege 2023 ingevuld. Er is een plan van aanpak gemaakt om in 2024 het cultuurbeleid te actualiseren. -De actualisatie van het beleidskader Toerisme met uitvoeringsprogramma staat geagendeerd voor kwartaal 3 in 2024. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) Mogelijke inzet aanvullende middelen voor herstel culturele veld na de coronacrisis, op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar het culturele veld. Wij hebben Bureau Lahaut de opdracht gegeven te onderzoeken hoe het met de culturele sector in Den Helder is gesteld. De uitkomsten van het onderzoek zijn gebruikt als basis voor de uitwerking van de maatregelen, en hoe de ontvangen rijksmiddelen het beste ingezet konden worden. Het voorstel voor de steunmaatregelen is op 25-09-2023 besproken in de commissie Maatschappelijke Ontwikkeling, de suggesties die daar werden gegeven zijn meegenomen in de uitwerking van de maatregelen. Verdere uitwerking is gedaan in samenspraak met het culturele veld en in 2024 zullen de maatregelen worden uitgerold.
4.5 Onze inwoners zijn hoger opgeleid, hebben toegang tot beter onderwijs, wat beter aansluit op de arbeidsmarkt. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Minder vroegtijdige schoolverlaters. Waarde 2023: VO 0,62% MBO 11.73% omschrijving indicator
(extra) toelichting indicator Zo veel mogelijk jongeren moeten het onderwijs verlaten met minimaal een startkwalificatie en goede aansluiting op de arbeidsmarkt. Helaas is er in 2020-2021 opnieuw een stijging in het aantal vroegtijdig schoolverlaters. Samen met VO, MBO, Arbeidsmarkt en regiogemeenten zetten we ons onverminderd in voor het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten. In de periode 2022-2024 scherpen we daarom onze doelstellingen aan binnen de kaders van de huidige begroting. De in 2021 gestelde waardes in de beleidsplannen van de gemeente (het aantal vroegtijdig schoolverlaten in percentage in gemeente Den Helder) zijn in overeenstemming gebracht met de landelijke en regionale streefcijfers en passen daarmee beter bij de ambities. Het betreft regionale percentages (RMC-Regio) die zijn benoemd voor het VO en het MBO. De hier genoemde percentages zijn het gemiddelde van de in het regioplan vroegtijdig schoolverlaters genoemde percentages per onderwijssoort. De percentages in het regioplan zijn leidend.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
72
Wat hebben we ervoor gedaan? Activiteit 4.5.1 We werken met Scholen aan Zee aan de huisvestingsopgave: verbouw/nieuwbouw. Toelichting activiteit Er is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Wat hebben we gedaan? Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt de locatie Spoorweghaven niet de meest geschikt locatie voor nieuwbouw Scholen aan Zee. Wij zijn nu met Scholen aan Zee in gesprek over verbouw/nieuwbouw op de huidige locatie aan de Drs. F. Bijlweg. Activiteit 4.5.2 Het Maritime Emerging Technologies Innovation Parc Noord-Holland (METIP) organiseert de samenwerking tussen kennisinstellingen, bedrijven, studenten en starters. Toelichting activiteit Er is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Wat hebben we gedaan? Er is een business case uitgewerkt onder leiding van Twijnstra Gudde. Samengevat is de conclusie dat en een locatie en een netwerk is ingericht dat nu goed functioneert, maar dat een langetermijnvisie ontbreekt. Aanvullend zijn inmiddels enkele tientallen startups gecontracteerd die worden ondersteund bij hun business development-activiteiten met als beoogd doel, het kunnen lanceren van hun maritiem-technologische product.
Activiteit 4.5.3 Met de uitvoering van het integraal huisvestingsplan onderwijs dragen we bij aan een kwalitatief goede leeromgeving. Toelichting activiteit Het Integraal huisvestingsplan wordt volgens planning uitgevoerd. Gezamenlijke visie op huisvesting kan bijdragen aan het meer inclusief maken van het onderwijs in Den Helder. Wat hebben we gedaan? Ter uitvoering van het integraal huisvestingsplan wordt gewerkt aan de renovatie van de gereformeerde basisschool De Lichtlijn en is een bouwvoorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor nieuwbouw van de openbare basisschool Prinses Margriet nabij het Juniorcollege. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en) Geen overige ontwikkelingen.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
73
4.6 Onze inwoners sporten en bewegen meer door betere samenwerking tussen sportclubs en optimaler gebruik van sportterreinen. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Aantal inwoners op de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Waarde 2023: 48,7 omschrijving indicator
(extra) toelichting indicator
Wat hebben we ervoor gedaan? Activiteit 4.6.1 Bij de inrichting van de openbare ruimte streven we naar behoud en uitbreiding van de beweegvriendelijke omgeving. Toelichting activiteit We breiden routenetwerken uit en stimuleren sportieve evenementen. Wat hebben we gedaan? Er heeft een onderzoek beweegvriendelijke omgeving plaatsgevonden in en rond het Timorpark. In 2024 geven wij hier verder uitvoer aan en rollen wij het uit over meerdere wijken in de stad. Activiteit 4.6.2 Verenigingen stimuleren, faciliteren en ondersteunen bij het verduurzamen van hun accommodaties. Toelichting activiteit
Wat hebben we gedaan? Verenigingen kunnen bij de gemeente terecht voor vragen en ondersteuning bij het verduurzamen van accommodaties. Overige ontwikkelingen binnen het doel of de activiteit(en)
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
74
BBV verplichte indicatoren Artikel 25 van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) schrijft voor dat de verantwoording per programma inzicht biedt in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd. Dit dient ten minste toegelicht te worden aan de hand van de bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren. Gemeenten nemen deze uniforme basisset beleidsindicatoren op in hun begroting en jaarverslag. Indicator
Nederland
Begroting
Rekening
--
2023
2023
2023
Verwijzingen Halt: Aantal per 1.000 jongeren
NNB
11
* 15
Winkeldiefstallen: Aantal per 1.000 inwoners
2,3
2,1
5,4
Geweldsmisdrijven: Aantal per 1.000 inwoners
4,6
6,5
5,7
Diefstallen uit woning: Aantal per 1.000 inwoners
1,4
1,2
1,1
6
8
10,5
Absoluut verzuim: aantal per 1.000 leerlingen
NNB
4
* 4,9
Relatief verzuim: aantal per 1.000 leerlingen
NNB
28
* 33
% vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VO + MBO)
NNB
2,5
3,6
% niet-sporters
NNB
53
* 53,4
Omvang huishoudelijk restafval in kg/inwoner
NNB
200
* 195
Hernieuwbare elektriciteit %
NNB
4
** 15,1
Vernielingen/beschadigingen (in de openbare ruimte), aantal per 1.000 inwoners
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl en www.denhelder.incijfers.nl * cijfer 2022 ** cijfer 2021
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
75
Verbonden partijen Hieronder volgt een overzicht van de gemeentelijke bijdragen 2023 aan verbonden partijen. Bijdragen verbonden partijen
bedrag
Cocensus
299
Omgevingsdienst
907
Veiligheidsregio
4.011
Totaal
5.217
Bedragen x € 1.000
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
76
Wat heeft het gekost?
Baten en lasten Rekening Primitieve 2022 begroting
Actuele begroting
Rekening
Saldo
Leefbare gemeente Exploitatie Lasten
-56.322
-58.628
-63.996
-63.271
725
Baten
23.716
21.423
26.172
26.421
249
-32.607
-37.205
-37.823
-36.849
974
Toevoegingen (lasten)
-1.615
-120
-1.081
-1.231
-150
Onttrekkingen (baten)
1.414
213
2.384
2.342
-42
-200
93
1.303
1.111
-192
-32.807
-37.112
-36.520
-35.738
782
Saldo
Reserves
Saldo
Saldo van baten en lasten
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
77
Verschilverklaring Verschillen
bedrag
V/N
I/S
Exploitatie
974
Lasten
725
Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Bij de opvang zwerfdieren/wildopvang is er sprake van € 92.000 meer uitgaven door de extra aanloopkosten die voor de noodhuisvesting van de wildopvang en de inhuur van een projectleider. Daarnaast zijn de kosten voor onderzoek naar 'Niet Gesprongen Explosieven' € 122.000 meer dan geraamd. Hier staat een Rijksvergoeding van € 99.000 tegenover. Overige afwijkingen € 51.000 nadelig.
-265
N
I
Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer Het project voorrang fietsers op de rotonde is in voorbereiding en er vindt afstemming plaats met de Provincie over de subsidiemogelijkheden. De voor dit project incidentele post van € 100.000 is nog niet tot besteding gekomen. In de resultaatsbestemming wordt voorgesteld dit bedrag over te hevelen naar 2024. Overige afwijkingen € 21.000 voordelig.
121
V
I
Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Binnen dit taakveld doen zich tal van budgetten voor waarvan de een iets overschrijdt en de ander onderschrijdt. Eén hiervan is voor zogenaamde spoedaanvragen voor een onvoorziene uitgaven. Op dit budget hoefde vrijwel geen beroep gedaan te worden zodat hiervan € 170.000 resteert. Overige afwijkingen € 53.000 nadelig.
117
V
I
Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid Het aantal kinderen dat deelneemt aan de kinderopvang blijkt bij tussentijdse verantwoording lager dan begroot. We krijgen deze uitgaven vergoed via de onderwijsachterstandenbeleidsmiddelen (OAB). De projectgelden met betrekking tot het nationaal programma onderwijs (NPO) lopen tot en met 31-7-2025. Jaarlijks maken we hiervoor een begroting. In de begroting van 2023 is rekening gehouden met een uitgave aan subsidiepartners, die we voor een deel pas in 2024 hebben uitgegeven. Bij beide onderwerpen ontstaat door de genoemde ontwikkelingen zowel bij de baten als de lasten een saldo. Dit heeft geen effect op het resultaat 2023.
217
V
I
Taakveld 5.2 Sportaccommodaties Voor zwembad het Heersdiep is een contract afgesloten waarbij wij de contractpartner een vergoeding geven voor het exploiteren van het zwembad. In dit contract zijn bepalingen opgenomen over de jaarlijkse verhoging van deze vergoeding. Door de hoge inflatie van de afgelopen jaren is deze vergoeding meer gestegen dan wij in de begroting voorzien hadden. Dit leidt tot een nadeel van € 320.000. Daarbij komen de extra uitgaven van het zwembad voor energie wat het totaal meeruitgaven brengt op € 412.000. Tot slot is onlangs bepaald dat de gemeente reparatiekosten in het zwembad ter hoogte van € 440.000 voor haar rekening moet nemen. Deze onvoorziene last nemen wij in 2023 ook op. Overige afwijkingen € 26.000 voordelig.
-826
N
I
Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed In 2023 is besloten tot een extern onderzoek naar de combinatie Willemsoord b.v. en de stichting Erfgoed. Hiertoe is een budget van € 100.000 beschikbaar gesteld. Dit onderzoek is wel in 2023 opgestart maar zal pas in 2024 afgerond worden. Vandaar dat de kosten uitgebleven zijn en er voorgesteld wordt dit budget over te hevelen naar 2024. Overige afwijkingen € 43.000 voordelig.
143
V
I
Taakveld 5.7 Groen Als gevolg van het natte najaar heeft een deel van de werkzaamheden voor de bestrijding van iepziekte niet kunnen plaatsvinden waardoor de uitgaven incidenteel € 100.000 lager zijn. Overige afwijkingen € 53.000 voordelig.
153
V
I
Taakveld 5.7 Groen - Wijkaanpak Hogere uitgaven voor de wijkaanpak in samenwerking met Helders vastgoed. De uitgaven voor het convenant Leefbaarheid waren niet apart in de begroting opgenomen. Tegenover deze uitgave staat een even grote opbrengst.
-245
N
I
Taakveld 7.3 Huishoudelijk afval De lasten voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval blijven € 333.000 achter bij de actuele raming. De belangrijkste oorzaak zijn de lagere kosten van de taakuitvoering door HVC. Deze onderschrijding is gemeld in de decembernota. In de bestemming van het resultaat van de rekening 2023 wordt voorgesteld om voor de afvalinzameling en -verwerking een egalisatiereserve in te stellen zodat het overschot direct gekoppeld blijft aan de kostendekkende heffing.
333
V
I
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
78
Taakveld 7.4 Milieubeheer In 2023 is de zogenaamde 'CDOKE' regeling van kracht geworden waarmee het Rijk geldmiddelen beschikbaar stelt voor personele capaciteit op het gebied van duurzaamheid en energiebesparing. Voor 2023 bedroeg dit € 1.152.000 waarvan eind 2023 € 593.000 resteert. Dit geld mag in twee opvolgende jaren alsnog besteed worden en wordt daarom 'doorgeschoven'. Dit leidt er ook toe dat de oorspronkelijke inhuurbudgetten niet ingezet hoefden te worden waardoor hiervan € 306.000 resteert. Overige afwijkingen € 57.000 nadelig.
842
V
I
Overige taakvelden waarvan de financiële afwijking kleiner is dan € 100.000. Deze worden niet toegelicht.
135
V
I
Baten
249
Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid Zie tekst bij uitgaven
-194
N
I
Taakveld 5.2 Sportaccommodaties De voornaamste oorzaak voor de afwijking betreft de vergoeding voor btw. In 2019 is btwregelgeving met betrekking tot gemeentelijke sportuitgaven gewijzigd. Uitgaven worden sindsdien bruto (dus inclusief btw) verantwoord. Hiertegenover ontvangen de gemeenten van het Rijk een aparte vergoeding die deze btw uitgaven compenseert. Dit bedrag is pas aan het eind van het boekjaar inzichtelijk.
223
V
I
Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Voor Sail is € 116.000 meer uitgegeven dan geraamd. Overige afwijkingen € 21.000 voordelig.
137
V
I
Taakveld 5.7 Groen - Wijkaanpak Hogere vergoeding van Helders Vastgoed voor activiteiten in de wijkaanpak op basis van de afgesloten convenanten Samenwerken in de wijk en Leefbaarheid (hier staan € 248.000 hogere uitgaven tegen over). Bij de bepaling van het effect in de Decembernota was hier onvoldoende rekening mee gehouden. Per saldo is er sprake van voordelig structureel effect van € 100.000. Overige afwijkingen € 9.000 nadelig.
154
V
I
Taakveld 7.2 Riool De baten zijn € 104.000 lager dan begroot. Dit is volledig toe te schrijven aan een lagere onttrekking aan de voorziening voor egalisatie van de rioollasten en wordt veroorzaakt door per saldo lagere uitgaven. De taak riolering is 100% kostendekkend.
-104
N
I
Taakveld 7.3 Afval De baten voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval komen € 373.000 hoger uit dan geraamd in de actuele begroting. De belangrijkste oorzaak is een nagekomen baat voor van de Stichting Nedvang met betrekking tot het jaar 2020. De hogere baat wordt samen met het resultaat op de lasten betrokken bij de resultaatsbestemming. Het per saldo voordelige resultaat op de taak wordt voorgesteld om te nemen in een egalisatiereserve.
373
V
I
Taakveld 7.4 Milieubeheer In 2023 is een rijksbijdrage toegekend voor personele capaciteit ten behoeve van duurzaamheid en energiebesparing van € 1.152.000. Het geld dat hiervan in 2023 niet besteed werd mag alsnog besteed worden in de twee opvolgende jaren, reden waarom deze inkomsten in 2023 € 666.000 lager uitvallen dan geraamd. Voorts is er van de provincie een subsidie ontvangen van € 59.000 voor het regionale energie besparingsakkoord en is er van de inhuur een bedrag van € 43.000 doorbelast aan samenwerkende gemeenten. Overige afwijkingen € 14.000 voordelig.
-550
N
I
Taakveld 7.5 Begraafplaats Hogere baten uit de lijkbezorgingsrechten op de begraafplaats van € 58.000. Hiertegenover staan ook licht hogere lasten. Structureel wordt rekening gehouden met een voordelig effect van per saldo € 30.000.
58
V
S
Overige taakvelden waarvan de financiële afwijking kleiner is dan € 100.000. Deze worden niet toegelicht.
152
V
I
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
79
Mutaties reserves
-192
Toevoegingen
-150
Conform raadsbesluit is de kapitaalegalisatiereserve voor Sportveld Ledverlichting gevormd.
-150
Onttrekkingen
-42
De geraamde onttrekking uit de reserve Evenementen is € 88.000 lager. Uit de reserve bodemsanering was geen onttrekking nodig waar € 25.000 geraamd was en stond de onttrekking van € 77.000 uit de egalisatiereserve bouwleges op dit programma geraamd terwijl die op programma 3 thuishoort en plaatsvindt. Daarnaast is € 150.000 onttrokken aan de reserve klimaatmaatregelen om te storten in de nieuwe kapitaalegalisatiereserve Sportveld Ledverlichting. Totaal
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
N
I
-42
N
I
782
V
80
Financiële rekening
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
81
Algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen moeten volgens het BBV afzonderlijk worden toegelicht, maar hangen samen met verschillende programma’s. Met een omvang van bijna € 170 miljoen beslaat dit onderdeel ruim meer dan de helft van de totale baten van de gemeente. Deze algemene middelen zijn vrij om in te zetten en worden gebruikt om de publieke taken te bekostigen die niet met andere specifieke middelen (eigen bijdragen, doeluitkeringen) worden bekostigd in de programma’s. In deze paragraaf lichten we de algemene dekkingsmiddelen toe, exclusief de mutaties in de reserves. De reservemutaties inzake de algemene dekkingsmiddelen en de toelichting daarop treft u onder programma 1 aan. primitieve begroting
actuele begroting
rekening
saldo
160.303
167.613
169.005
-1.391
Opbrengst deelnemingen
1.058
1.058
1.002
56
Saldo Financiering
1.945
2.532
2.676
-144
Deelfonds Sociaal Domein
13.696
14.934
14.934
Lokale heffingen
15.273
15.273
15.092
180
Gemeentefonds
128.331
133.816
135.300
-1.484
Lasten
-2.601
-3.282
-3.332
50
Saldo Financiering
-1.915
-2.575
-2.662
87
Lokale heffingen
-656
-656
-619
-37
Opbrengst deelnemingen
-30
-51
-51
157.702
164.331
165.673
Algemene dekkingsmiddelen Baten
Saldo
-1.341
Toelichting: Gemeentefonds Gemeenten zijn voor hun inkomsten grotendeels afhankelijk van het Rijk. De grootste bron van inkomsten wordt gevormd door de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Door middel van circulaires, normaal gesproken in mei, september en december, communiceert het Rijk over mutaties in het fonds. De begroting van het Gemeentefonds is het afgelopen jaar met € 5,5 miljoen voordelig bijgesteld. Hiervan was circa € 4,2 miljoen nog afkomstig uit de September - en Decembercirculaire 2022. De circulaires uit 2023 (mei en september) hebben een nadelige bijstelling van circa € 0,8 miljoen opgeleverd. Daarnaast is er in de Decembernota 2023 al een schatting van € 2,1 miljoen opgenomen voor de vergoeding voor energietoeslag die in de Decembercirculaire 2023 toegekend zou worden.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
82
De totale begrotingsmutatie is uit de volgende onderdelen opgebouwd: Omschrijving
Bedrag
Accres en ontwikkeling uitkeringsbasis BTW Compensatiefonds Plafond Energietoelage
1.855 820 2.101
Decentralisatie en integratie uitkeringen
197
Taakmutaties
494
Saldo
5.467
De Decembercirculaire is te laat verschenen om nog mee te kunnen nemen in een financiële rapportage in 2023. De toegekende bedragen in deze circulaire zijn wel uitgekeerd in 2023. Het effect van de Decembercirculaire van € 1,5 miljoen positief verklaart dan ook het verschil tussen de actuele begroting en de rekening. De Decembercirculaire bevatte vooral mutaties in decentralisatie uitkeringen met als grootste post de energietoelage 2023. Deelfonds Sociaal domein In 2015 is met de decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten het Deelfonds Sociaal do mein opgericht. Gemeenten ontvingen binnen dit deelfonds gelden voor uitvoering van Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Het deelfonds Sociaal domein had een tijdelijk karakter. De gelden binnen het deelfonds moesten overg aan naar de algemene uitkering. Dit is in 2018 grotendeels gebeurd. Voor enkele onderdelen is dat niet gelukt; deze bleven achter in het Deelfonds Sociaal domein. Op dit moment bestaat het Deelfonds Sociaal domein uit twee integratie uitkeringen: Beschermd wonen en Participatie. De begroting van het Deelfonds Sociaal domein is in 2023 met € 1,2 miljoen naar boven bijgesteld. Dit waren prijscompensaties voor gestegen prijzen en loonkosten. Lokale heffingen Het onderdeel lokale heffingen bestaat uit de baten uit de OZB-woningen en niet-woningen en de Precariobelastingen.
De grootste afwijking zit bij het onderdeel OZB -gebruikers en eigenaren nietwoningen. Hier is sprake van een lagere opbrengst dan begroot. Dit komt door een lagere WOZ waarde dan geraamd in de begroting. Saldo financiering De gemeente Den Helder heeft door de snel stijgende rente iets meer rente voor Schatkistbankieren ontvangen dan begroot. Dit verklaart het voordeel van € 78.000 op de baten binnen het onderdeel saldo financiering . Opbrengst deelnemingen Met betrekking tot de deelnemingen zijn geen bijzonderheden te vermelden.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
83
Overhead primitieve begroting
actuele begroting
rekening
Totaal overhead
-29.320
-29.787
-29.778
Totaal omzet
-228.670
-267.318
-268.956
In % van de omzet
12,82%
11,14%
11,07%
Overhead
Conform de voorschriften in het Bbv worden alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces als overhead gepresenteerd. De kosten van overhead betreffen met name de ICT, huisvesting, personeel en inhuur. Deze overheadkosten mogen niet worden doorberekend aan de verschillende programma’s. Voor grondexploitaties, investeringen en gesubsidieerde projecten geldt dat er een uitzondering is. De doorbelastingen hieraan worden als een aftrekpost opgenomen onder het onderdeel overhead. Het resterende saldo op de overheadkosten is afzonderlijk zichtbaar gemaakt in bovenstaand overzicht. De kosten van de overhead 2023 zijn € 9.000 lager dan begroot. Personeel en inhuur Ten opzichte van de begroting 2023 is er een verschuiving tussen personeel in loondienst en inhuur. In 2023 is er voor € 1,4 miljoen meer ingehuurd dan begroot. Voor de begroting als geheel is dit een neutraal effect. De hogere inhuur dan begroot is gefinancierd uit vacatureruimte, het budget voor calamiteiten en de inkomsten van het UWV voor ziekte en zwangerschapsverlof. ICT Bij de ICT zijn de uitgaven per saldo hoger dan begroot als gevolg van sterker gestegen onderhoudsprijzen dan geraamd in de begroting. Hiermee is € 100.000 gemoeid. Dit werkt door naar volgende jaren. In 2024 wordt dit in mindering gebracht op de stelpost Ontwikkeling prijspeil.
Huisvesting De huisvesting bestaat uit de dienstgebouwen, het stadhuis en de overige panden die ten dienste staan aan het gemeentelijk apparaat. Dit zijn de locaties aan de Ambachtsweg en beide brandweerkazernes. De brandweerkazernes zijn feitelijk geen dienstgebouwen meer omdat deze voornamelijk in dienst van de Veiligheidsregio staan. In 2023 is afscheid genomen van de overgangsperiode van de Verkeerstorenweg en Kerkgracht en zijn de gebouwen Willemsoord 66 en 72 in gebruik genomen. Voor de huisvestingslasten was 2023 geen representatief jaar. Per saldo was er geen significante afwijking.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
84
Onvoorzien Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) verplicht gemeenten een post onvoorzien op te nemen. Deze post is bedoeld om onvoorziene ontwikkelingen op te kunnen vangen. Als onvoorzien is € 5.000 opgenomen in de begroting.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
85
Vennootschapsbelasting Voor de jaren 2016 tot en met 2021 hebben wij in de voorgaande jaren aangifte gedaan over de Vennootschapsbelasting bij de Belastingdienst. Dit waren allemaal nihilaangifte n. In oktober 2023 hebben wij dat ook weer voor het ja ar 2022 gedaan. Concessie Buitenreclame Gelet op de stand van de rechtspraak op dit moment en de hoogte van de reclame-inkomsten hebben wij deze inkomsten in de aangifte over 2022 meegenomen. (Te betalen VPB € 4.200). De vennootschapsbelastingplicht over de reclameopbrengsten staat nog ter discussie. In overleg met de Belastingdienst zijn daarom proefprocedures opgestart om te komen tot een bindende uitspraak. Tegen de definitieve opgelegde belastingaanslag 2022 zal daarom een pro -forma bezwaar worden aangetekend totdat er een bindende uitspraak is.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
86
Paragrafen
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
87
Weerstandsvermogen
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
88
Algemeen Deze paragraaf biedt op basis van een risicoanalyse en een overzicht van financiële kengetallen inzicht in de financiële positie van de gemeente Den Helder. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen om risico's te kunnen opvangen, die ni et op een andere wijze zijn afgedekt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding weerstandscapaciteit aan de ene kant en de risico's aan de andere: - De weerstandscapaciteit betreft de beschikbare middelen en mogelijkheden om niet begrote en onvoorziene kosten (risico's) op te vangen. - De risico's die we noemen en opnemen zijn de risico's van materiële betekenis. De berekening van het weerstandsvermogen is als volgt: beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit op basis van de risico's. We willen over een toereikend weerstandsvermogen beschikken om te voorkomen dat iedere financiële tegenvaller ons dwingt tot bezuinigingen of ten koste gaat van bestaande taken. In het coalitieakkoord 2022 is een minimumpositie van 1,0 afgesproken. De beoordeling van de ratio en de te nemen maatregelen zijn in de volgende tabel weergegeven: Ratio
Betekenis
Beheersmaatregelen
> 2,0
uitstekend
Mogelijk om extra risico’s te nemen/investeren
1,4 - < 2,0
ruim voldoende
Weerstandscapaciteit hoeft niet te worden vergroot 1,0
< 1,4
voldoende
Consolideren weerstandscapaciteit en risico’s
0,8 - < 1,0
matig
Weerstandscapaciteit verhogen op middellange termijn
0,6 - < 0,8
onvoldoende
Weerstandscapaciteit verhogen op korte termijn
< 0,6
ruim onvoldoende
weerstandsvermogen
Bezuinigen en risico’s mijden
Wijziging in 2023 Bij de opstelling van de jaarstukken 2023 is beoordeeld welke zaken worden beoordeeld als een risico. In de risico's werd in het verleden stil gestaan bij een aantal afzonderlijke deelnemingen van de gemeente. De deelnemingen maken onderdeel uit van de par agraaf Verbonden Partijen. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt per deelneming stil gestaan bij de financiële positie en de specifieke risico's. Alleen als er sprake is van een bijzondere situatie wordt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing nog ingegaan op afzonderlijke deelnemingen. In de jaarrekening 2023 betreft dit alleen de Stichting Erfgoed en Willemsoord BV. Weerstandsratio ultimo 2023 De weerstandsratio ultimo bedraagt 3,8. In dit getal is rekening gehouden met de actualisatie van de risico's zoals verwoord in deze paragraaf en de stand van de algemene reserve op basis van de decembernota 2023. De aanvullende resultaatsbestemming zoals voorgesteld in de besluitvorming over de rekening is hierin nog niet verwerkt.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
89
Risico's Per risico kijken we wat het financieel voor ons betekent als dat zich voordoet. Ook de frequentie in tijd is een wegingsfactor. Al deze beoordelingen resulteren in een risicoscore. Hieronder het overzicht van de rekenpercentages die horen bij de risicoscores.
frequentie voordoen kans
kans%
minder dan 1 keer per 10 jaar
5
een keer per 5 - 10 jaar
10
een keer per 2 - 5 jaar
25
een keer per 1 - 2 jaar
50
een of meerder keren per jaar
100
De risicoscore wordt als volgt bepaald: Risicoscore = kans x impact kans→ impact
zeer
onwaar-
onwaar-
schijnlijk
mogelijk
waarschijnlijk
zeer waarschijnlijk
schijnlijk
zeer ernstig
5
10
15
20
25
ernstig
4
8
12
16
20
gemiddeld
3
6
9
12
15
matig
2
4
6
8
10
gering
1
2
3
4
5
Risicobedrag = rekenpercentage per risico x maximaal financieel gevolg.
Weerstandsvermogen en -capaciteit Weerstandsvermogen
2023
weerstandscapaciteit
34.759.000
risico's
7.292.000
weerstandsvermogen
4,8
Voor de berekening van het weerstandsvermogen is eerst de omvang van de weerstandscapaciteit van belang. Bij de algemene reserve is gerekend met de stand conform de decembernota 2023. De bestemming van het voordelige rekening resultaat is derhalve nog niet verwerkt. Deze heeft het volgende beeld:
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
90
Weerstandscapaciteit
2023
algemene reserve
34.031.000
bestemmingsreserves
708.000
onvoorziene uitgaven
20.000
stille reserves onbenutte belastingcapaciteit
p.m.
bezuinigingen
p.m.
totale weerstandscapaciteit
34.759.000
Daarbij bestaat de specificatie van de bestemmingsreserves uit de reserves die niet specifiek gelabeld zijn aan concrete uitgaven.
Naam
2023
reserve Drooghe Weert
32.000
evenementen
230.000
kunstopdrachten/aankoop kunstvoorwerpen
63.000
monumenten
23.000
bovenwijkse voorzieningen
133.000
DIVMAG-terrein
227.000
totaal vrije bestemmingsreserves
708.000
Risico's De risico's kunnen als volgt worden samengevat: garantstellingen met achtervang WSW
225.944.000
2.260.000
geldleningen
71.271.000
955.000
overige risico's
23.010.000
8.158.000
totaal
380.923.000
11.980.000
factor voordoen alle risico's tegelijk 40%
4.792.000
basisbedrag voor overige risico's
2.500.000
totaal risicobedrag
0
7.292.000
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
91
A - garantstellingen zonder achtervang B - garantstellingen met achtervang C - geldleningen D -overige risico's In de 'specificatie risico's' zijn deze risico's in een tabel opgenomen met het bijhorende risicobedrag. Om het inzicht in de risico's te vergroten is een 'risicokaart' samengesteld. Deze risicokaart geeft een visueel beeld welke risico's op grond van het berekende risicobedrag zich in een groene, oranje of rode zone bevinden. Dit hoeft niet te betekenen dat de rode risico's ook daadwerkelijk tot een financieel probleem zullen leiden.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
92
Specificatie risico's De specificatie van deze risico's, de inschatting en de toelichting geven het volgende beeld: Betekenis kolommen: A Omschrijving risico B Kans % voordoen kans frequentie C Maximaal risicobedrag D Kans op voordoen max. (80%/50%/20%) E Totaal risicobedrag F Onderbouwing zekerheden en omstandigheden van invloed op de frequentie A
B
Garantstellingen zonder achtervang
C
D
60.698.000
E
F
607.000
Woningstichting Den Helder
5%
3.451.000
20%
35.000 Achterliggende waarde woningen is omvangrijk
NV Huisvuilcentrale Noord-Holland
5%
23.428.000
20%
234.000 Risico’s zijn de afgelopen jaren fors afgebouwd
Noordwest Ziekenhuisgroep/Gemini
5%
3.600.000
20%
36.000 Financiële positie is goed
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
5%
3.240.000
20%
32.000 Structurele financiering door gemeenten
Stichting Blijf van mijn Lijf
5%
403.000
20%
4.000 Structurele subsidiëring
Stichting Scholen aan Zee
5%
13.250.000
20%
133.000 Rijksbijdrage bekostiging; eigendom schoolgebouwen
NV PoDH
5%
13.326.000
20%
133.000 Afspraken over onderhoud aan de openbare ruimte zijn structureel vastgelegd in een SLA. Nieuwe zaken worden in overleg geprogrammeerd. Hierdoor is er een normaal risico op het onderdeel gegarandeerde geldleningen
Garantstellingen met achtervang WSW
225.944.000
2.260.000
Stichting Woontij
5%
12.336.000
20%
123.000 Achtervang WSW
Woningstichting Den Helder
5%
210.456.000
20%
2.105.000 Achtervang WSW
Stichting Woonzorg Nederland
5%
3.152.000
20%
32.000 Achtervang WSW
Geldleningen
71.271.000
955.000
Helder Vastgoed
5%
45.000.000
20%
450.000 Achterliggende waarde woningen is omvangrijk; hypotheek gevestigd
Triade
10%
126.000
20%
3.000 Structurele subsidiering gemeente en pand is in eigendom
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
93
Willemsoord bv
10%
18.000.000
20%
360.000 Op de aan Willemsoord verstrekte lening vinden geen tussentijdse aflossingen plaats. De lening vormt samen met het verstrekte eigen vermogen de financiering van de dekking van de activa. De lening op zich heeft een laag risico mede gelet op de relatief gunstige rente. In verband de mogelijke effecten uit de besluitvorming over het Panteia rapport wordt uitgegaan van een hoog risico op Willemsoord. Dit vertaalt zich in de weging van het eigen vermogen bij het onderdeel overige risico's.
Schouwburg De Kampanje
10%
2.143.000
20%
43.000 De Kampanje heeft een gezond eigen vermogen. Voor de cultuurtaak vindt subsidiëring door de gemeente plaats.
Startersleningen
10%
2.254.000
20%
45.000 Onderliggende waarde panden
Woningleningen
10%
1.670.000
20%
33.000 Onderliggende waarde panden
Alliander
5%
2.078.000
20%
21.000 Investeringen worden wettelijk in tarieven verrekend
Overige risico’s
23.010.000
8.158.000
Schadeclaims en planschades
50%
4.125.000
50%
1.031.000 Apart toegelicht. Omvangrijkste zaak is bestuursdwang Jachthaven
Ontwikkelrisico Grondexploitaties
25%
1.385.000
80%
277.000 Dit betreft het zogenaamde ontwikkelrisico (relatie met nog te maken uitgaven en nog te realiseren verkopen) naast het al via ene voorziening afgedekte verlies in de grondexploitaties.
Deelneming Willemsoord BV
50%
5.500.000
80%
2.200.000 De waardering van de deelneming van Willemsoord wordt in 2024 opnieuw bepaalt. Op basis van de actuele opbrengsten, rentestand en onderhoudskosten wordt rekening gehouden met het moeten bijstellen van de waardering.
Openeinderegelingen BUIG en 3D’s
100%
9.000.000
30%
2.700.000 Op de openeinderegelingen Buig en 3D loopt de gemeente risico. Dit risico bestaat in de kern uit het niet slagen van beheersmaatregelen om afgesproken kostenreducties te realiseren. Het ingang gezette bedrag aan kostenreductie is een pakket van in totaal € 3 miljoen structureel. Van de afgesproken maatregelen is er een reëel risico dat deze in 2026 voor 30% nog niet gerealiseerd zijn. Jaarlijks vindt bijsturing plaats.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
94
Tegenvallende uitkering gemeentefonds
100%
1.500.000
80%
1.200.000 Als risico geldt het risico dat het gemeentefonds onvoldoende groeit voor de ontwikkeling van lonen en prijzen. Dit risico is ingeschat op een jaarlijks bedrag van € 0,4 miljoen en gekwantificeerd voor 4 jaar. De kans dat dit risico zich daadwerkelijk voordoet wordt ingeschat op 80%. De meerjarige gebrekkige voeding is verwerkt in de begroting en wordt daarom niet apart meegewogen. Dit tekort is dus of volledig ingepast in de begroting of verwerkt in een directe daling van het weerstandsvermogen.
Gemeentelijke heffingen
100%
1.500.000
50%
750.000 Effect foute taxatie panden, door terugwerkende kracht en de omvang van lopende bezwaren een risico van € 1,5 miljoen
Totaal risico’s
380.923.000
11.980.000
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
95
Toelichting risico's De risico's worden nader toegelicht in de volgende onderdelen: Leningen en garantstellingen We lopen risico met de instellingen waaraan we een lening hebben verstrekt of waarvoor we een garantie hebben afgegeven. We beoord elen jaarlijks de begrotingen en jaarrekeningen van deze instellingen. Maar we riskeren een financiële tegenvaller als zij niet aan hun aflossing - en/of renteverplichtingen kunnen voldoen en we daarop door de geldverstrekker worden aangesproken. Willemsoord bv De risico’s bij WObv bestaan uit risico’s die voortvloeien uit de eigenaarsrol van de gemeente (waardering van de deelneming), de uitoefening van de publieke taak zoals het onderhoud van de openbare ruimte en de bijzondere elementen waaronder de kranen en dokken. Waarde van de deelneming Deze waarde drukt uit of het financiële belang van de gemeente als enig aandeelhouder wordt weerspiegelt in de waarde van de eigendommen van Willemsoord (alle vaste activa en rechten). Met het uitbrengen van het rapport Panteia over de Stichting Erfgoed en Willemsoord Bv weten we dat er nadere waardebepaling van Willemsoord moet worden gemaakt. Deze waardebepaling kan niet los worden gezien van een aantal keuzes die de komende periode wordt gemaakt over het onderhoud van de openbare ruimte en de bijzondere elementen op het terrein.
De deelneming van de gemeente in Willemsoord BV is op dit moment € 5,5 miljoen. Deze waarde heeft in eerste instantie betrekking op het vastgoed, de roerende zaken en de mogelijke verhuuropbrengst. Gelet op de te maken keuzes moet rekening worden gehouden met een mogelijke lagere waarde. In de risico tabel is uitgegaan van 50% (bijstelling eens in de 2 tot 5 jaar) en een kans van 80%. Het hieruit voortvloeiende bedrag dat is meegenomen in de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen is € 2,2 miljoen. Onderhoud bijzondere elementen Een ander risico voor Willemsoord bv is de omvang van de kosten van onderhoud voor het in stand houden en verduurzamen van de monumentale gebouwen. Voor dit onderhoud wordt deels een bijdrage beschikbaar gesteld en geldt deels dat de gemeente dit onderhoud direct draagt (gebouw 66 en 72). Voor de verschillende gebouwen wordt door Willemsoord een meerjarig onderhoudsplan uitgevoerd. Met het Panteia-rapport blijkt inmiddels dat hiermee niet al het onderhoud wordt ondervangen. Het onderhoud aan de kademuren, het Dok en de Hijskranen is onvoldoende afgedekt. Over de bekostiging van dit onderhoud en de verwerking ervan in de begroting 2025 e.v. komt besluitvorming voor de zomer van 2024. Daarmee wordt dit onderdeel niet apart gewogen in de paragraaf weerstandsvermogen van de jaarrekening 2023.
Onderhoud openbare ruimte op Willemsoord Voor het dagelijks onderhoud aan de openbare ruimte op Willemsoord en de kosten van o.a. beveiliging wordt jaarlijks een bedrag door de gemeente beschikbaar gesteld. WObv bekostigd op dit punt de taken die de gemeente nomaliter vanuit haar publieke taak zou uitvoeren. Dit bedrag blijkt niet toereikend en er zijn aanvullende wensen ten aanzien van het onderhoud. Het risico van hogere dan geraamd uitgaven voor het onderhoud aan de openbare ruimte wordt als onderdeel van de bijstelling van de begroting 2024 en de kadernota 2025 in de besluitvorming verwerkt. Daarmee wordt dit onderdeel niet apart gewogen in de paragraaf weerstandsvermogen van de jaarrekening 2024.
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
96
Schadeclaims en planschades In deze paragraaf treft u een overzicht van de tegen de gemeente Den Helder ingediende schadeclaims en de risico’s die er bestaan op planschades. Planschade is financiële schade die een persoon of bedrijf lijdt als gevolg van een planologische maatregel. Schadeclaims en planschades waarvan het verwachte effect op de programmarekening 2023 minder is dan € 100.000 zijn buiten beschouwing gelaten. Ook zijn twee potentiële schadeposten voor de gemeente weergegeven namelijk het pand Middenweg 172-174 en het zwembad. De gemeente wil die schade verhalen op een wederpartij maar als dat niet lukt zal de gemeente naar verwachting zelf de kosten moeten dragen. Schadeclaims Aanbesteding onkruidbestrijding Er is een vordering naar aanleiding van een doorlopen aanbestedingsprocedure Veeg- en onkruidbeheer uit 2011. Na gunning van de opdracht is door de rechter vastgesteld dat de winnende inschrijver de opdracht niet gegund had mogen worden. In 2019 is de aansprakelijkheid van de gemeente, jegens een lid van de combinatie (de combinatie bestaat uit meerdere aannemers die gezamenlijk hadden ingeschreven), die de opdracht niet gegund had gekregen, definitief komen vast te staan. Dit was aanleiding voor een ander lid van dezelfde combinatie om de gemeente ook aansprakelijk te stellen en de gemeente hiertoe te dagvaarden.
De gemeente heeft aansprakelijkheid erkend jegens dit andere lid van de combinatie. Om de hoogte van de schade vast te stellen, is de combinatie in 2021 een schadestaatprocedure gestart bij de rechtbank Noord-Holland. De combinatie vorderde € 1.368.278 aan schade. Op 5 januari 2022 heeft de rechtbank Noord-Holland de schade in rechte vastgesteld. De hoogte van de schade is vastgesteld op € 107.865. De overige door de combinatie gevorderde schade is afgewezen: deze is naar het oordeel van de rechtbank niet voldoende onderbouwd of hiervoor is geen wettelijke grondslag. De gemeente heeft de in rechte vastgestelde schadevergoeding inmiddels vergoed aan de combinatie. Tegen dit vonnis is door de combinatie hoger beroep ingesteld. De vordering als in beroep ingediend (€ 1.368.278), is in hoger beroep naar beneden bijgesteld naar € 766.579 (inclusief wettelijke rente tot en met 5 september 2022). Nu de gemeente op grond van het vonnis van de rechtbank reeds € 107.865 heeft voldaan, resteert voor het hoger beroep voor de gemeente een risico van € 658.714. De gemeente verwacht dat ook in hoger beroep het gevorderde bedrag niet geheel voor vergoeding in aanmerking komt. Middenweg 172-174 In 2022 heeft het Gerechtshof Amsterdam diverse arresten gewezen in de bodemzaken tussen de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 en de gemeente Den Helder.
Het Gerechtshof heeft geoordeeld dat de gemeente het voormalig postkantoor in april 2018 mocht ontruimen. De kosten van de ontruiming en de opslag komen voor rekening van de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174. Ook besliste het Gerechtshof dat de gemeente de onderhandelingen met de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 over aankoop van het postkantoor niet had mogen afbreken. De gemeente is daarom aansprakelijk voor de eventuele schade die de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 mogelijk door het afbreken van de onderhandelingen heeft geleden. Het is aan hem om deze schade te onderbouwen. De verwachting is dat de te vorderen schade naar verwachting beperkt in omvang is. Dit zal naar verwachting slechts betrekking hebben op het negatief contract belang. Omdat de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 geen verhaal bood voor de kosten van ontruiming en opslag waartoe hij is veroordeeld, besloot de gemeente de in beslag genomen kunstcollectie van de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 executoriaal te verkopen. Hiertegen heeft de voormalig gebruiker van de
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
97
Middenweg 172-174 diverse executiegeschillen aanhangig gemaakt. Op 26 juli 2022 heeft het Gerechtshof Amsterdam in hoger beroep geoordeeld dat deze executieverkoop kon plaatsvinden. In de periode november 2022 tot en met maart 2023 vond deze executieverkoop plaats in meerdere veilingen. De opbrengst van de executieverkoop wordt door de rechtbank onder de schuldeisers verdeeld, waaronder de gemeente. De verwachting is dat dit in 2024 plaatsvindt. Er moet rekening mee worden gehouden dat de opbrengst uit de executieverkoop niet afdoende verhaal biedt voor de gehele vordering van de gemeente op de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174. Het risico in deze zaak wordt voorlopig als PM-post begroot. Schade aan zwembad ‘Het Heersdiep’ Na oplevering van zwembad ‘Het Heersdiep’ zijn diverse gebreken (o.a. scheurvorming in bassins en perronvloeren) geconstateerd. Het herstel hiervan is complex en kostbaar. De gemeente heeft de Aannemerscombinatie, die het zwembad heeft gerealiseerd, aansprakelijk gesteld en er is een pro forma procedure aanhangig gemaakt bij de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen (RvA). Deze procedure is vervolgens op de parkeerrol gezet. Partijen zijn in 2019 met elkaar in gesprek gegaan over een oplossing en er is gestart met een gezamenlijk onderzoek naar het herstel en de kosten daarvan. Uit dit onderzoek bleek dat nadere onderzoeken noodzakelijk waren.
De gemeente heeft deze onderzoeken laten uitvoeren en betaald. Het laatste onderzoek is begin 2022 afgerond. Een deel van de gebreken (buffervaten) is hersteld door de gemeente (om gevolgschade te voorkomen). De kosten hiervan zijn € 115.078. De hoogte van de overige schade is nog niet exact bekend. Er is een ruwe inschatting gemaakt van de kosten voor het herstel van de bassins en perronvloeren. Op dit moment kan de totale schade echter nog niet exact worden ingeschat. Partijen hebben overleg gevoerd om te bekijken of de zaak in der minne kan worden opgelost zonder tussenkomst van de RvA. De Aannemerscombinatie had in dat kader aangegeven het herstel van de perronvloeren ter hand te willen nemen en er heeft over de wijze van dit herstel overleg plaatsgevonden. Partijen verschilden echter van mening over de wijze van herstel, waarvoor de Aannemerscombinatie verantwoordelijk zou zijn. Om het proces te versnellen hebben partijen vervolgens gezamenlijk aan de RvA gevraagd om een bindend advies hierover te geven. Dit bindend advies is eind januari uitgebracht. De RvA heeft hierin geconcludeerd dat er hoofdzakelijk sprake is van een ontwerpfout in het bestek. Dit leidt ertoe dat er een verantwoordelijkheidsverdeling is van 85 procent voor de gemeente en 15 procent voor de Aannemerscombinatie met betrekking tot de herstelkosten.
De kosten voor dit herstel zijn nog afhankelijk van een aantal nader uit te zoeken elementen. De verwachte herstelkosten voor de gemeente bedragen rond € 440.000. Hiervoor is in de jaarrekening 2023 een voorziening getroffen. Met het bindend advies is het grootste deel van de geschilpunten tussen de gemeente en de Aannemerscombinatie juridisch afgerond. Er zijn nog resterende geschilpunten, waarvan de hiervoor genoemde buffervaten de omvangrijkste zijn. Voor deze geschilpunten moet nog worden bepaald hoe deze met de Aannemerscombinatie worden afgewikkeld. Gezien de verantwoordelijkheidsverdeling van 85%-15% komt een deel van deze geschilpunten (zoals gevolgschade) voor rekening van de gemeente. De overige geschilpunten (waaronder de buffervaten) worden verhaald op de Aannemerscombinatie. Als de Aannemerscombinatie hiervoor geen verhaal biedt, dan komt de daarmee gemoeide schade voor rekening van de gemeente. Deze schade bestaat hoofdzakelijk uit kosten die al ten laste zijn gebracht van eerdere jaarrekeningen, zodat het treffen van een voorziening hiervoor niet noodzakelijk is. Bestuursdwang In verband met de beginselplicht tot handhaving en het feit dat bouwwerken geen gevaar mogen opleveren voor bewoners, gebruikers en omgeving is in maart 2022 tot handhaving overgegaan met betrekking tot een jachthaven. Doel hiervan is overtreding van diverse wetgeving, zoals o.a.
Woningwet, Bouwbesluit 2012 en de
Programmarekening 2023 Gemeente Den Helder
98
Algemene plaatselijke verordening Den Helder 2021 (APV), te laten eindigen. De eigenaar is in eerste instantie in de gelegenheid gesteld de overtredingen te beëindigen. De daarvoor gegeven termijnen zijn meerdere malen verruimd. Dit heeft niet geleid tot de vereiste beëindiging van de overtredingen. Om die reden is een lastgeving aan de eigenaar opgelegd. Hij heeft ook niet aan deze lastgeving voldaan. Vanwege de mate van gevaarzetting door de overtredingen is het noodzakelijk dat de gemeente de overtredingen zo spoedig mogelijk gaat beëindigen. De exacte kosten hiervoor zijn nog niet bekend, maar deze zullen omvangrijk zijn. Rekening dient te worden gehouden met werkzaamheden die zo'n € 2,5 miljoen kunnen bedragen. De werkzaamheden zullen moeten worden aanbesteed. Midden 2024 is hierover naar verwachting meer bekend. De kosten worden verhaald op de eigenaar van de jachthaven. Voor zover deze geen verhaal biedt, komen de kosten voor rekening van de gemeente. Het risico in deze zaak wordt voorlopig als PM-post begroot. Arbeidsrechtelijke geschillen Er zijn geen arbeidsrechtelijke geschillen.