Hoofdstuk 2 - Visiekaart & Centrale Uitgangspunten.pdf

In het uitgangspunt ‘Stadshart en Willemsoord ontwikkelen zich verder richting één samenhangend en complementair centrumgebied voor gemeente en regio’ beschrijven we hoe Willemsoord de komende jaren verder ontwikkeld wordt als centrumgebied en verbinding tussen stad en haven. Op andere overgangsgebieden tussen stad en haven, zoals de Grachtengordel, behouden we de maritieme identiteit en laten we nieuwe ontwikkelingen aansluiten op de historische structuur. We werken aan het behoud van varend erfgoed, zoals historische schepen, en streven ernaar om (toeristisch interessante) delen van de haven publiek toegankelijk te maken.

❖ In de gemeente Den Helder ervaren bewoners en bezoekers de unieke ligging aan drie kusten. De prachtige landschappelijke ligging van de gemeente aan drie kusten is een unieke troef, waar nog niet altijd voldoende gebruik van gemaakt wordt. Daarom kiezen we ervoor om de ligging van de gemeente aan deze drie kusten (Noordzee, Marsdiep en Waddenzee) te omarmen en zoveel mogelijk te versterken. Hierbij zetten we waterveiligheid en de kwaliteit van het landschap, waaronder ook de beschermde natuurgebieden (Natura 2000 en NNN), voorop. Zonder deze twee randvoorwaarden is er geen sprake van het (duurzaam) ervaren van de unieke ligging aan drie kusten. Binnen deze twee randvoorwaarden zoeken we naar mogelijkheden om bewoners en bezoekers de drie kusten meer te kunnen laten ervaren. bijvoorbeeld door te investeren in nieuwe verbindingen, het verbreden van de kust- en duinlandschappen en de inzet op het mogelijk maken van multifunctioneel gebruik van de Helderse Zeewering, als toekomstbestendige klimaatdijk én nieuwe, unieke woonomgeving. In de afgelopen decennia is gewerkt aan het versterken van de ligging van Nieuw Den Helder aan de duinen en het doortrekken van dit duinlandschap de wijk in. Deze koers wordt richting de toekomst doorgezet.

In Julianadorp speelt eenzelfde vraagstuk, waarbij de aansluiting van het dorp met de duinen verder versterkt kan worden met een verbreding van het duinlandschap. De verbreding van de duinstrook past binnen verschillende strategieën om beter beschermd te zijn tegen toekomstige zeespiegelstijging, biedt ruimte voor extra natuurontwikkeling om de druk op het huidige Natura 2000-gebied te verminderen en geeft kansen voor het vasthouden van zoet water, waarvan de landbouw in de Koegraspolder in droge tijden van kan profiteren. Het bredere duinlandschap biedt ook extra kansen voor toerisme en (verblijfs)recreatie en past in de kwaliteitsslag die ingezet wordt voor de verblijfsrecreatie in Julianadorp, waarbij het doortrekken van het duinlandschap, een hogere kwaliteit en het richten op verschillende doelgroepen belangrijke uitgangspunten zijn. De Helderse Zeewering is op dit moment een belangrijke barrière tussen de wijk Stad binnen de Linie en de zee. Om deze reden wordt door de gemeente in samenwerking met Woningstichting Den Helder/Helder Vastgoed B.V.

en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) een innovatief plan uitgewerkt om een versterking en verbreding van deze dijk (met het oog op toekomstige zeespiegelstijging) te combineren met wonen aan de binnenzijde van de dijk, waarmee de stad opnieuw verbonden wordt met het Marsdiep en een uniek woonmilieu zal gaan ontstaan. Door dit multifunctionele gebruik van de Helderse Zeewering wordt ernaar gestreefd om de dijk meer onderdeel van de stad te laten zijn en de historische verbinding van Den Helder met de zee, die door dijkverhogingen in de jaren ’70 van de twintigste eeuw voor een belangrijk deel verloren is gegaan, weer te herstellen. Het startpunt van de Waddenzee (vanuit Nederlands oogpunt), Paal 0 bij Huisduinen, ligt in de gemeente Den Helder. Toch geniet Den Helder nog weinig bekendheid als startpunt en toegangspoort naar dit bijzondere gebied, dat doorloopt tot Esbjerg in Denemarken. We zetten er op in dat Den Helder in 2050 de poort naar het Waddengebied, met UNESCO Werelderfgoed status, is. Hier werken we aan door een aantal verbindingen tussen Den Helder en de Waddenzee te realiseren. Zo zetten we in op een verbinding tussen woonwijk De Schooten en de Waddenzee, over het Noordhollands Kanaal heen.

Ook bij Fort Harssens, een fort uit De Stelling Den Helder dat momenteel alleen op afspraak toegankelijk is, liggen kansen om stad en Waddenzee opnieuw te verbinden. De ligging van Den Helder als havenstad op het wad biedt kansen om ruimte te geven aan het recreatief varen op de Waddenzee, in georganiseerd verband (bijvoorbeeld in de vorm van excursies) of als interessante en aantrekkelijke jachthaven voor zelfstandige recreatieve vaart. Daarnaast zetten we Den Helder toeristisch meer in de markt als Waddengemeente, waarbij de positie als startpunt van de Waddenzee kansen biedt om routes op regionaal, nationaal of zelfs internationaal niveau aan Den Helder te verbinden. In samenwerking met Provincie Noord-Holland en buurgemeenten Texel en Hollands Kroon onderzoeken we de mogelijkheden om een regionaal rondje Waddenbaai te realiseren en te versterken. Den Helder werkt op verschillende onderdelen actief samen met andere Waddengemeenten, om door ontwikkeling de huidige waarde van het Waddengebied in 2050 te kunnen borgen en waar mogelijk verder te versterken.

❖ De gemeente Den Helder behoudt en versterkt haar kenmerkende open landschappen en Huisduinen, Julianadorp en Den Helder ontwikkelen zich daarbinnen verder als aparte kernen. De stad Den Helder kenmerkt zich door de open ruimten tussen de stadsdelen en de wijken Binnen de Linie, Nieuw Den Helder en De Schooten hebben een onderscheidend karakter. Het open landschap van duinen, polders en kwelders van de gemeente wordt zeer gewaardeerd en de verre uitzichten over de polder en op de duinen zijn kenmerkend. Ook vormen de historische Koegraspolder en Huisduinerpolder de scheiding tussen de stad Den Helder en de kernen Huisduinen en Julianadorp. Daarnaast heeft de Huisduinerpolder een hoge cultuurhistorische waarde als ruim, open schootsveld van Fort Erfprins. Deze open landschappen worden in stand gehouden en daarmee wordt ook direct expliciet de keuze gemaakt om Julianadorp en Huisduinen zich in de toekomst verder te laten ontwikkelen als aparte kernen binnen de gemeente, passend bij het karakter dat beiden op dit moment hebben en in de deelvisies voor Huisduinen en Julianadorp wordt geschetst. De keuze om de Koegraspolder en Huisduinerpolder open te houden betekent ook dat er ruimte blijft voor agrarisch gebruik. Nieuwe woningbouwontwikkelingen worden in principe binnen het stedelijk gebied gerealiseerd, zodat deze ook bijdragen aan de huidige voorzieningen.

Slechts wanneer binnenstedelijk geen ontwikkelruimte beschikbaar meer is kan worden gekozen voor ontwikkeling aan de rand van de kernen. Hiermee wordt de agrarische sector zoveel mogelijk zekerheid geboden in een periode dat deze sector al regelmatig onder druk staat door ontwikkelingen binnen de sector zelf (schaalvergroting, soms moeizame bedrijfsopvolging, wens om bedrijfsvoering te verduurzamen), maar ook door ontwikkelingen van buitenaf (veranderingen in het klimaat met meer extreme weersomstandigheden, druk om te verduurzamen, maatschappelijke zorgen om gebruik van bestrijdingsmiddelen). Ook de stad Den Helder kenmerkt zich door veel ruimte binnen de stad en een eigen karakter van de verschillende wijken (Stad binnen de Linie, Nieuw Den Helder en De Schooten). Door het behoud van De Stelling Den Helder en enkele schootsvelden aan de buitenzijde van De Stelling is een open linielandschap ontstaan tussen de verschillende wijken. Daarbij zorgt de aanwezigheid van de spoorlijn en het Nollengebied voor een open gebied tussen Nieuw Den Helder en De Schooten en is De Schooten zo opgebouwd dat er veel groen langs de randen te vinden is. Als gevolg hiervan is er veel open, groene ruimte te vinden binnen de stad Den Helder en hebben de wijken een sterk eigen karakter.

Hierdoor zijn de wijken veelal intern gericht en zijn de verbindingen met andere wijken niet altijd even duidelijk of aantrekkelijk. Het groene karakter van de stad en het eigen karakter van de wijken is een kwaliteit van Den Helder, maar de huidige opzet van de stad zorgt ook voor uitdagingen. De open ruimte in de stad is op sommige plekken vooral erg groot, maar kwalitatief weinig sterk. Door de schaal van de open, groene ruimte tussen de wijken wordt het groen evenveel gebruikt, waardoor de sociale veiligheid niet overal op orde is. Ook zijn niet overal goede verbindingen voor fietsers en wandelaars te vinden en waar deze wel beschikbaar zijn zijn deze op veel tijdstippen stil en verlaten, wat ook ten koste gaat van de sociale veiligheid. Hierdoor kan de open ruimte soms meer als een barrière voelen dan als een kwaliteit. In deze visie zetten we in op het versterken van verbindingen tussen de verschillende wijken door de groene, open ruimtes in de stad. Dit doen we door langs verbindingsassen tussen de wijken door dit open landschap heen in te zetten op kwalitatief goede verbindingen voor langzaam verkeer en ruimte te bieden voor nieuwe functies die levendigheid en sociale controle in het gebied brengen, zoals wonen.

Een voorbeeld is de ontwikkeling van Station Zuid, waar we inzetten op het versterken van zowel de stationsomgeving als de verbindingsas tussen De Schooten en Nieuw Den Helder door middel van woningbouw en het bieden van een kwalitatief goede route voor fietsers en wandelaars door middel van een tunnel onder het spoor. Langs verschillende verbindingsassen (Texelstroomlaan, Nieuweweg, Schootenweg) zijn zoekgebieden voor ontwikkeling na 2030 opgenomen, met de insteek om ook deze verbindingsassen tussen de verschillende wijken te versterken. Hiermee willen we bereiken dat er levendige en sociaal veilige verbindingen tussen de wijken bestaan en het ruim aanwezige groen binnen Den Helder voor iedereen aantrekkelijk en veilig is en voelt om gebruik van te maken.

❖ Stadshart en Willemsoord ontwikkelen zich verder richting één samenhangend en complementair centrumgebied voor gemeente en regio. De ingezette (her)ontwikkeling van het Stadshart en Willemsoord, als doorlopend centrumgebied van Den Helder, zetten we verder door. Met de verplaatsing van de schouwburg en de nachthoreca van het Stadshart naar Willemsoord en het compacter maken van het winkelhart zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet in deze ambitie. De stedelijke vernieuwing is hiermee in het afgelopen decennium steeds duidelijker zichtbaar geworden in het straatbeeld. De ingezette ontwikkeling voor het Stadshart en Willemsoord wordt verder uitgevoerd met het doel om het centrum van Den Helder een aantrekkelijk visitekaartje te laten zijn voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Binnen dit centrumgebied streven we naar het realiseren, behouden en versterken van sterke voorzieningen op het gebied van cultuur, detailhandel en horeca. Beide gebieden (Stadshart en Willemsoord) samen vervullen deze centrumfunctie qua voorzieningen voor de gemeente en de regio. We versterken de samenhang tussen beide gebieden, zodat beide gebieden op termijn als één complementair centrum beleefd worden. Zowel voor bewoners als bezoekers biedt het samenhangende centrumgebied meerwaarde.

Voor bewoners geeft Willemsoord meer identiteit aan Den Helder, als gebied waar de stad verbinding maakt met de haven en de zee, als middelpunt van De Stelling Den Helder en door het historische, maritieme karakter van het gebied. Het feit dat veel cultureel aanbod, horeca en evenementen op Willemsoord te vinden zijn maakt dit gebied tot een levendig en kenmerkend onderdeel van Den Helder, die veel beleving en karakter toevoegt aan het ruime voorzieningenaanbod in het Stadshart. De combinatie van een goed aanbod aan voorzieningen, levendigheid en een sterk (historisch) karakter maakt het gebied ook voor bezoekers interessant, maar met name Willemsoord heeft bovendien nog een aantal extra troeven op toeristisch gebied. Zo is Willemsoord het middelpunt van De Stelling Den Helder. We zetten in op het beter verbinden van de verschillende onderdelen van De Stelling, zodat de onderdelen beter in samenhang beleefd kunnen worden en het totale gebied hierdoor toeristisch interessanter wordt. Ook zetten we in op verdere versterking van de aanwezige recreatiejachthaven, die strategisch gelegen is ten opzichte van de Noordzee en Waddenzee. De ligging en aanwezige voorzieningen bieden potentie om Willemsoord verder te ontwikkelen tot een aantrekkelijke recreatiehaven. ❖ Den Helder omarmt de Stelling Den Helder en ontwikkelt dit gebied verder tot de trotse voorkant van de stad.

De Stelling Den Helder, inclusief Willemsoord, vormt het hart van Den Helder en is een prachtig gebied om te sporten, te recreëren, te bezichtigen en aan te wonen. In het verleden is de waarde van De Stelling niet altijd voldoende erkend en is de stad met haar rug naar De Stelling komen te liggen. We maken de keuze om De Stelling te erkennen als een hart van de stad en verder te ontwikkelen tot een prettig, aaneengesloten gebied. Het karakter van het militair cultuurhistorisch erfgoed en het aanwezige groen wordt behouden, zichtbaar gemaakt en waar mogelijk verder versterkt. We zetten in op het beleefbaar maken van De Stelling door middel van één aaneengesloten wandel-, fiets- en vaarroute, het zogeheten ‘Rondje Stelling’. De Stelling Den Helder wordt hiermee verder ontwikkeld tot een uitnodigend linielandschap dat de wijken Stad binnen de Linie, Nieuw Den Helder en De Schooten met haar bijzondere kwaliteit aan elkaar verbindt. Op veel plaatsen is het mogelijk om deze wijken meer aan De Stelling te koppelen. Een van de ontwikkelstrategieën die hieraan bijdraagt is het realiseren van nieuwe functies en woningen aan de rand van De Stelling. Langs de randen van het linielandschap van De Stelling zijn op dit moment een aantal locaties die weinig kwaliteit bieden en/of weinig gebruikswaarde voor onze inwoners hebben.

Dit biedt mogelijkheden om een aantrekkelijke voorkant aan De Stelling te realiseren en bij te dragen aan het groen en de verbindingen in het gebied. Hiermee wordt De Stelling een aantrekkelijker gebied om aan te wonen vanuit de omliggende wijken en zal De Stelling zich tot een trotse voorkant van de stad gaan ontwikkelen. Daarbij zetten we in deze visie in op het versterken van verbindingen tussen de verschillende wijken door de groene, open ruimtes in de stad. Dit doen we door langs verbindingsassen tussen de wijken in te zetten op kwalitatief goede verbindingen voor langzaam verkeer en ruimte te bieden voor nieuwe functies die levendigheid en sociale controle in het gebied brengen, zoals wonen. Hiermee wordt niet alleen de verbinding tussen de wijken versterkt, maar zetten we ook in op het toegankelijker maken van het linielandschap van De Stelling via aantrekkelijke en sociaal veilige routes.