Hoofdstuk 12 - Deelvisie Julianadorp.pdf

Indien na 2030 behoefte is aan nieuwe ontwikkelruimte en binnen de ontwikkeling van Julianadorp-Oost een permanente locatie voor evenementen is gerealiseerd kan worden gekozen om dit zoekgebied te gaan ontwikkelen. Noorderhaven/’t Laar Noorderhaven is in de vorige eeuw ontwikkeld als rustig, groen en afgezonderd woonterrein voor cliënten met een verstandelijke beperking. De inzichten over de best mogelijke woonomgeving voor cliënten zijn sinds die tijd gewijzigd. Zorgpartij ’s Heeren Loo, de eigenaar van het terrein Noorderhaven, heeft de afgelopen jaren ingezet op omgekeerde integratie. Hierbij is een deel van de instellingsterreinen herontwikkeld tot regulier woonbuurt, waardoor mensen met en zonder beperking naast elkaar leven.

In de noordwestelijke helft zijn de afgelopen jaren nieuwe marktwoningen gerealiseerd in de groene, bosrijke omgeving van het terrein. Deze ontwikkeling staat bekend als ’t Laar. Een deel van de cliënten heeft behoefte aan een meer rustige en afgezonderde woonomgeving, zoals in de oorspronkelijke opzet van Noorderhaven. Het huidige vastgoed en de zorgfaciliteiten zijn echter gedateerd. Daarom zet ’s Heeren Loo de komende jaren in op grootschalige herontwikkeling van het bestaande vastgoed op het zuidelijke gedeelte van het terrein. Hier ligt de focus op het bieden van de juiste woningen en zorgvoorzieningen en een rustige, groene woonomgeving voor de cliënten. Onderdeel van de ontwikkelingen is de herontwikkeling van een duidelijk centrumgebied, met een voorzieningencluster dat met name gericht is op de cliënten op het terrein. De toekomstige gebiedsontwikkeling in Julianadorp-Oost biedt goede kansen om Noorderhaven en de rest van Julianadorp beter met elkaar te verbinden. Het groen en de rust op het terrein kunnen door meer inwoners van Julianadorp ontdekt worden, terwijl goede langzaam verkeerroutes tussen Julianadorp en het Dorpshart kansen bieden voor een deel van de cliënten. Ook kan de realisatie van het multifunctionele ONS terrein op korte afstand van Noorderhaven zorgen voor meer kansen voor cliënten van Noorderhaven om deel te nemen aan sport of andere activiteiten.

Gebiedsontwikkeling Julianadorp-Oost In Julianadorp is de ruimte voor inbreiding en/of transformatie om nieuwe woningbouwontwikkelingen mogelijk te maken beperkt. De toenemende vraag naar woningen zorgt ervoor dat ook in Julianadorp behoefte is aan een ontwikkelgebied waar de komende jaren nieuwe woningen ontwikkeld kunnen worden om de natuurlijke groei van de bevolking en toenemende maatschappelijke vraag naar woningen op te vangen. Ook de realisatie van het initiatief ONS past niet binnen de bestaande structuur van Julianadorp en vraagt om een ontwikkelgebied met voldoende ruimte. Hierbij wordt ingezet op een integrale gebiedsontwikkeling van het gebied Julianadorp-Oost, gelegen tussen het WillemAlexanderhof aan de noordzijde en Noorderhaven aan de zuidzijde. Deze uitbreiding van Julianadorp komt in plaats van agrarisch gebruik. Dit doen we enkel wanneer binnen de huidige gebouwde omgeving geen ruimte te vinden is en indien dit het geval is gaan we zorgvuldig met een dergelijke ontwikkeling om. De ligging aan drie zijden tegen het bestaande dorp zorgt in dit geval voor een zo klein mogelijke impact op het polderlandschap en maakt het mogelijk om verschillende onderdelen van het dorp beter met elkaar te verbinden.

Ook biedt deze ontwikkeling de ruimte om een aantal sportclubs die in het Dorpshart gevestigd zijn te verplaatsen naar een nieuwe locatie, waarmee ruimte in het Dorpshart vrijkomt voor transformatie van dit gebied om nieuwe woningen te realiseren. Op basis van deze argumenten en nadere samenwerking op verschillende woondossiers is eind 2021 tussen gemeente en Provincie Noord-Holland overeengekomen dat de provincie deze gebiedsontwikkeling in landelijk gebied positief benaderd in de planvormingsfase. In de gebiedsontwikkeling wordt op een aantal doelen ingezet. De ontwikkeling biedt veel landschappelijke waarde met de realisatie van een park en natuur (ook gerelateerd aan het initiatief ONS), het realiseren van een grote hoeveelheid oppervlaktewater en de inzet op woningbouw binnen het landschap van het gebied. In de noordoostelijke hoek zetten we in op inpassing van het initiatief ONS, in de vorm van sportvelden en –accommodaties, een permanent evenemententerrein en parkgroen en natuur. Woningbouw vindt plaats binnen de verschillende landschappen in het gebied en biedt op deze manier bijzondere woonmilieus. Hierbij zetten we in op aanbod in verschillende prijsklassen en voor verschillende doelgroepen. Duurzaamheid is een belangrijk aandachtspunt, waarbij we streven naar energieneutrale woningen en natuurinclusieve bouw.

Wat betreft mobiliteit wordt voor doorgaand verkeer vooral ruimte geboden aan langzaam verkeer (fietsen en wandelen) met een stevig netwerk aan fiets- en wandelpaden die de verschillende onderdelen van het gebied met elkaar en met andere delen van het dorp (zoals het Dorpshart, Willem-Alexanderhof en Noorderhaven) verbinden. Extra aandacht wordt besteedt aan de toekomstige verbinding tussen het Junior College en de ontwikkelingen op het gebied van onderwijs waarop wordt ingezet en het multifunctionele ONS terrein, gezien de belangrijke kansen qua samenwerking. Herontwikkeling Sportpark Julianadorp Met de verplaatsing van sportclubs JVC en JHC naar het multifunctionele ONS terrein in JulianadorpOost komen de gronden van het Sportpark Julianadorp beschikbaar voor een nieuwe functie. De ligging van deze locatie, middenin Julianadorp, maakt het een ideale locatie om door middel van woningbouw een nieuwe invulling te geven. We zetten in op woningbouw met een dorps karakter en een goede samenhang met het omringende Dorpshart van Julianadorp. Vanwege de ligging midden in het hart van

het dorp richten we qua ontwikkeling extra aandacht op doelgroepen die graag op een korte afstand van het centrum wonen, zoals senioren en jongeren. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is de noodzaak om de wegen in het Dorpshart af te waarderen, zodat deze geen barrières vormen. Naast de inbreiding met woningbouw zetten we in op het doortrekken van De Slenk het gebied in, waarmee een prettige woonomgeving ontstaat met groen en water. Zoekgebied Noorderhaaks In Julianadorp wordt met de uitleglocatie Julianadorp-Oost, gelegen tussen het Willem-Alexanderhof en Noorderhaven/’t Laar, en de daarop aansluitende inbreiding (woningbouw binnen het bestaande dorp) op het huidige Sportpark Julianadorp in de komende jaren een grote toevoeging qua woningbouw gedaan. Voor eventuele toekomstige woningbouw (na 2030) wordt voornamelijk gekeken naar de noordrand van het dorp. Hiermee wordt het open polderlandschap aan de west- en oostrand ontzien, terwijl woningbouwontwikkeling aan de noordelijke rand bijdraagt aan de kracht van het centrumgebied van Julianadorp en dit gebied centraler binnen Julianadorp positioneert. Ook is met de Noorderhaaks al een belangrijke ontsluiting voor het gebied aanwezig. De overgang tussen het dorp en de Koegraspolder wordt bij een eventuele ontwikkeling zorgvuldig vormgegeven.

De noordrand van Julianadorp is tevens een zoekgebied voor geconcentreerde tijdelijke/flexibele huisvesting van arbeidsmigranten.

Waar nu gesproken wordt over de kernen Julianadorp en Julianadorp aan Zee streven we ernaar dat in 2040 van dat onderscheid geen sprake meer is. Heel Julianadorp ligt dan voelbaar aan zee. Door het realiseren en verbeteren van verbindingen door de Duinzoom ligt het strand en de zee altijd met een kleine wandeling of fietstocht binnen bereik en de binnenduinrand verbindt Julianadorp hiermee met de kust. In dit gebied behouden we een balans tussen natuur, open landschap, agrarisch gebruik en recreatie, welke in de toekomst door een betere inpassing in het landschap van recreatie(parken) nog meer hand in hand kunnen gaan. De fiets- en kanoroute verbindt Julianadorp met Den Helder en zorgt voor een veilige, afwisselende, recreatieve route voor fietsers, wandelaars en ruiters. Het netwerk van fietspaden, binnen gemeente en regio, vormt een rode loper door de groene omgeving en nodigt uit om de auto te laten staan. Voor de toekomst houden we rekening met een verdere stijging van de zeespiegel. Hoewel de scenario’s nog behoorlijk variëren is een versterking van de primaire waterkering een realistische ontwikkeling op langere termijn om veiligheid te kunnen bieden.

De landelijke strategie is zoveel mogelijk gebruik van dynamisch kustbeheer (waterkering door middel van natuurlijke barrières zoals duinen en strand, waar nodig versterkt door middel van natuurlijke aangroeiprocessen of suppleties) in plaats van het aanleggen van kunstmatige, ‘harde’ barrières. De smalle duinenrij ter hoogte van Julianadorp, kenmerkend voor het kustlandschap van Julianadorp, geeft hiervoor beperkte mogelijkheden. Op langere termijn kan verbreding van deze duinenrij hierdoor de beste oplossingsrichting blijken. Bij het toelaten van nieuw gebruik/nieuwe bebouwing houden we rekening met de meest actuele toekomstverwachtingen wat betreft het dynamisch kustbeheer en de daaruit volgende maatregelen. Dit kan bijvoorbeeld door middel van het afwegen van de wenselijkheid van bepaalde investeringen/exploitatieperiodes of door het meenemen van bepaalde ontwikkelprincipes die goed aansluiten op het versterken van het duingebied. Waterveiligheid, nu en in de toekomst, heeft hierbij de hoogste prioriteit als randvoorwaarde om veilig te kunnen wonen, werken en ontspannen in de gemeente Den Helder. In ieder geval is belangrijk om rekening te houden met een strook binnendijkse ruimte die nodig is voor kustbeheer en waterveiligheid. Duinzoom-Noord De Duinzoom ten noorden van camping ’t Noorder Sandt is een open agrarisch landschap.

De smalle duinen zorgen er voor dat dit agrarische landschap hier dicht bij de kust ligt. Dit wordt gezien als een landschappelijke kwaliteit van het gebied, maar maakt het gebied op termijn ook kwetsbaar ten opzichte van toekomstige zeespiegelstijging. Mede door schaalvergroting en verzilting is het agrarisch gebruik in

ontwikkeling. Er is bijvoorbeeld regelmatig sprake van initiatieven voor recreatief medegebruik, bijvoorbeeld in de vorm van minicampings. We zetten er voor de kortere termijn op in om het open karakter van het gebied te behouden, als buffer tussen Den Helder en Julianadorp. Op de langere termijn kan een verbreding van de duinenrij een belangrijke oplossing bieden voor de stijgende zeespiegel en kansen bieden voor nieuwe kustnatuur en –landschappen. Inpassing van agrarisch en recreatief medegebruik hierbinnen is een belangrijk ontwerpvraagstuk. Duinzoom-Zuid In Duinzoom-Zuid is kwaliteit boven kwantiteit het devies voor verdere ontwikkeling van de toeristische sector in Julianadorp. Vooral opwaardering van bestaande vakantieparken en campings staat op de agenda. Particulier eigendom loopt risico op achterstallig onderhoud en op sommige parken is er sprake van een trend van toenemend gebruik door bijv. seizoenarbeiders. Dit is een aanslag op de kwaliteit (en daarmee uiteindelijk ook de toekomstbestendigheid) van de recreatieve omgeving. Regionaal wordt in de komende jaren ingezet op een kwalitatieve opwaardering van bestaande vakantieparken. Ook het stapsgewijs volbouwen van het landschap vormt een risico, aangezien hiermee belangrijke kwaliteiten die toeristen aantrekken (ruimte, openheid, het kustlandschap) in het gedrang komen.

Bij toevoeging aan het bestaande aanbod richten we ons op bijzondere overnachtingsvormen (groepsaccommodaties, ‘glamping’, inclusief/toegankelijk toerisme) en vernieuwend aanbod. Bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met de mogelijkheden voor natuur-/landschapsontwikkeling, de inpassing in de bestaande omgeving en de betekenis voor de versterking van de ligging van Julianadorp aan Zee. We zorgen voor een richtinggevend kader voor nieuwe initiatieven, om bij te dragen aan een goede inpassing hiervan. Op dit moment is Julianadorp aan Zee erg monofunctioneel gericht op verblijfsrecreatie en zijn de bestaande vakantieparken veelal op zichzelf gericht. Een duidelijk recreatief hart voor Julianadorp aan Zee, met bijvoorbeeld een concentratie van horeca en kleinschalige voorzieningen, ontbreekt. Bij ontwikkelingen in het gebied wordt de kans om een hart voor Julianadorp aan Zee te realiseren onderzocht. Bij de kwaliteitsversterking van het gebied past ook een herprofilering van de Zanddijk. Deze weg vormt op dit moment een barrière tussen het strand en de verblijfsrecreatie en het dorp. We zetten in op een profilering als recreatieve kustweg, met gebruik en snelheden die daarbij passen, en een betere oversteekbaarheid voor langzaam verkeer. Daarnaast zetten we in op betere recreatieve routes tussen het dorp en de binnenduinrand.

De mogelijkheden om vanuit het dorp door de binnenduinrand naar de kust te komen zijn momenteel beperkt, waardoor Julianadorp gevoelsmatig nauwelijks aan de kust ligt. We zetten in op betere en aanvullende verbindingen tussen het dorp en de kust, bijvoorbeeld over huidige of toekomstige vakantieparken. Door de verbindingen te verbeteren willen we het onderscheid tussen Julianadorp en Julianadorp aan Zee verkleinen en op termijn laten verdwijnen. Ook de fiets- en kanoroute zien we als belangrijke recreatieve voorziening. In de toekomst willen we de fiets- en kanoroute doortrekken richting het zuiden, tot aan de Callantsogervaart of, in samenwerking met de gemeente Schagen, tot verder in de Koegraspolder. Door de fiets- en kanoroute te verlengen liggen er kansen om de route aan te sluiten op De Slenk en hiermee een doorgaande vaarroute tussen Julianadorp en Den Helder te realiseren. Ook de meer zuidelijk gelegen vakantieparken kunnen bij een verlenging hiervan profiteren. Duinen & strand In het Kustpact zijn gedeelde waarden voor een balans tussen economie, natuur en landschap afgesproken tussen het Rijk, kustprovincies en –gemeenten en vertegenwoordigers van belangenorganisaties. Dit is per provincie nader uitgewerkt. De strandzonering voor Noord-Holland betekent dat er in Den Helder behalve de bestaande voorzieningen geen ruimte is voor verdere strandbebouwing.

Er is wel ruimte voor innovatie. Het strand en de duinen zijn van groot belang als primaire waterkering en ontwikkelingen rondom kustbeheer kunnen in de toekomst de ruimte voor diverse vormen van medegebruik beïnvloeden.

Afbeelding: Strandzonering van de Noordzeekust door Provincie Noord-Holland, ter hoogte van Julianadorp en de Koegraspolder.

In het duingebied blijven ook in de toekomst de bijzondere natuurwaarden centraal staan. Behoud van het open karakter van het landschap is daarbij van belang. Als onderdeel van de voormalige Atlantikwall wordt ook rond Julianadorp gestreefd naar het behoud van restanten van de Atlantikwall als landschappelijke elementen. Zowel op nationaal- als internationaal niveau is er een groeiende aandacht voor de Atlantikwall. Een voorbeeld hiervan is het Atlantikwallmuseum op Huisduinen. In Julianadorp is vooral de anti-tankgracht een bijzonder landschappelijk element, maar ook de bunkers vertellen een deel van het verhaal van de Atlantikwall. Bijzondere elementen van de Atlantikwall behouden en beschermen we, zodat zij als onlosmakelijk deel van de geschiedenis van het gebied bewaard blijven voor huidige en toekomstige generaties. Door de duinen lopen de strandopgangen naar het Noordzeestrand. De komende jaren is er behoefte aan verbeteringen bij een aantal strandslagen. We zetten hierbij met name in op het aanbrengen van voorzieningen en het goed regelen van bereikbaarheid en parkeren. Belangrijk uitgangspunt voor het gebied is dat het karakter van de strandslagen passend moet zijn bij het gebruik van het achterliggende strand.

Belangrijke randvoorwaarden zijn daarnaast een voldoende waterkerende hoogte van de strandslag (de primaire waterkering mag niet worden verzwakt) en de bereikbaarheid voor het strand voor nood- en hulpdiensten, zandsuppleties en andere werkzaamheden. Binnen deze kaders werken we aan een optimalisatie van de strandopgangen. Julianadorp kent een aantal populaire lokale en regionale evenementen (Julianapop, Julianadorp Power Festival), maar deze zijn slechts weinig gericht op toerisme. Gezien het belang van het toerisme en het grote aantal overnachtingen liggen hier wellicht kansen. Ook evenementen op agrarisch gebied zijn wellicht kansrijk en passend bij het karakter van Julianadorp. Initiatieven voor evenementen gericht op het toerisme of de agrarische sector benaderen we positief.

Julianadorp ligt midden in de Koegraspolder, waarvan de noordzijde bij de gemeente Den Helder hoort en de zuidzijde onder het grondgebied van de gemeente Schagen valt. De polder is onderdeel van het grootste aaneengesloten bollengebied van Europa en wordt door de Provincie Noord-Holland dan ook aangemerkt als bollenconcentratiegebied, waarin agrarisch gebruik zich richt op de bollenteelt. De bloemenvelden zijn beeldbepalend in het seizoen en worden niet enkel breed gewaardeerd door de inwoners, maar ook de vele bezoekers van Julianadorp en de regio. Het agrarisch gebruik komt in de toekomst waarschijnlijk meer onder druk te staan, als gevolg van extremen van neerslag en droogte als gevolg van klimaatverandering. Twee grote uitdagingen zijn met name aan de orde voor de agrarische sector. De eerste is het gebrek aan overloopgebieden bij extreme

regenval. Hierdoor is het niet mogelijk om extreme regenval op te vangen in gebieden die ingericht zijn op het tijdelijk bergen van grote hoeveelheden neerslag. Bij extreme regenval loopt de agrarische sector daardoor behoorlijke risico’s op schade. De tweede uitdaging is de toenemende kans op droogte in de zomers en deels hiermee samenhangend, het verzilten van de diepere grondlagen. De betrokken partijen in het gebied erkennen de noodzaak om samen te werken om de bollenteelt in de Koegras te kunnen voortzetten. Agrariërs, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en de gemeente Den Helder staan gezamenlijk voor de grote uitdagingen in het gebied als gevolg van een veranderend klimaat. Op basis van het toekomstperspectief voor het gebied gaan betrokken partijen in gesprek over de mogelijkheden om het watersysteem hierop te laten aansluiten. Hiervoor zijn mogelijk maatregelen nodig in de toekomst. Hierbij kijken we naar het hele poldersysteem, inclusief de Duinzoom en bebouwde omgeving van Julianadorp. Op korte termijn kunnen door middel van dialoog en het delen van kennis problemen omtrent de bodem en het watersysteem al zoveel mogelijk problemen worden voorkomen. We ondersteunen agrariërs in het gebied zo goed mogelijk bij de uitdagingen die op hen af komen.

Een deel van de agrariërs heeft de afgelopen jaren de bedrijfsvoering verbreedt met andere functies (zoals recreatie en de opwek van duurzame energie) of heeft hier concrete plannen voor. Hier geven we ruimte voor mits de activiteiten passend zijn in het karakter van de polder en goed kunnen worden ingepast in het landschap. We willen de belangrijke kwaliteit van het open landschap behouden in de Koegraspolder en zetten daarom in op het zoveel mogelijk concentreren van nieuwe ontwikkelingen op en rondom de agrarische erven. Functies die ondersteunend zijn aan de agrarische functie, zoals bijvoorbeeld de huisvesting van seizoenarbeiders, worden ook zoveel mogelijk geconcentreerd op agrarische erven. Een belangrijke randvoorwaarde bij functieverbreding is een goede omgang met afvalwater, met het oog op de waterkwaliteit van de polder. Ook agrariërs die aan de slag gaan met de verduurzaming van hun bedrijfsactiviteiten en/of grondgebruik, denk bijvoorbeeld aan andere vormen van landbouw, het meer ruimte geven voor natuur of de aanleg van waterberging, ondersteunen we bij deze transities. De Koegraspolder heeft, als open landschap tussen Den Helder en Julianadorp, ook een belangrijke rol op het gebied van mobiliteit. De belangrijkste verbinding tussen Julianadorp en Den Helder, de Nieuweweg/Langevliet, loopt dwars door de polder.

Regionaal wordt gewerkt aan de realisatie van een doorfietsroutenetwerk in de Kop van Noord-Holland. Kenmerk van zo’n doorfietsroute is dat op de route een fietser vrijwel niet hoeft te stoppen op kruispunten met andere wegen, dus voorrang heeft. Julianadorp vormt een belangrijke schakel voor de route tussen Den Helder en Schagen. Deze route is geprojecteerd over de Langevliet, via de veerpont, richting Anna Paulowna en vanaf daar verder naar Schagen. Aangezien de veerpont niet altijd vaart is ook een alternatieve route voorzien via de Middenvliet en Kooypunt. Om de doorfietsroute altijd beschikbaar te hebben, ook wanneer de veerpont niet vaart, zetten we voor de toekomst in op een oplossing voor dit knelpunt in de regionale route. De verbinding voor fietsverkeer tussen Julianadorp en belangrijke werkgebieden zoals Kooypunt en de zuidpoort van het terrein van de Nieuwe Haven (Koninklijke Marine) is op dit moment matig. Fietsers moeten gebruik maken van de als onprettig ervaren parallelweg langs de N9. Op langere termijn zetten we in op de realisatie van een aantrekkelijke en meer veilige ontsluiting door de aanleg van een fietspad over de Middenvliet naar Kooypunt en verder naar de zuidpoort van het Marineterrein. Hiermee wordt ook bijgedragen aan het realiseren van een extra (recreatieve) oost-west verbinding tussen de Noordzeekust en de Waddenzeekust.

Afbeelding: Beoogd netwerk doorfietsroutes rondom Julianadorp