Gemeente Den Helder - Accountantsverslag 2022 concept auditcommissie.pdf

Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder (concept)

2 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening

Aan de gemeenteraad van gemeente Den Helder Kerkgracht 1 1782 GJ Den Helder 3 juli 2023

Geachte leden van de raad,

Ontwikkelingen voor uw organisatie

Hierbij ontvangt u het accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van gemeente Den Helder voor het boekjaar dat is geëindigd op 31 december 2022.

De controlebevindingen in deze rapportage zijn besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie.

Bijlagen We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2022 en onze overeenkomst d.d. 28 februari 2022. Wij realiseren ons dat de toonzetting van het accountantsverslag kritisch kan overkomen. Dit is inherent aan de aard van de rapportage, waarbij wij vooral ingaan op het verbeterpotentieel binnen de gemeente. Wij willen wij graag onze complimenten en waardering overbrengen aan de ambtelijke organisatie. Wij hebben een hele constructieve en fijne samenwerking ervaren, waarbij aan beide zijden ruimte was om onze argumenten te delen en af te wegen.

Mocht u naar aanleiding van ons accountantsverslag nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Hoogachtend, Q-Concepts Accountancy B.V.

Drs. E.E.T.M. Kalnenek RA

3 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Ontwikkelingen voor uw organisatie

Bijlagen

Belangrijkste boodschappen bij onze oordeelsvorming 1. Wij verstrekken een volledig goedkeurende controleverklaring Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening 2022 op zowel het aspect getrouwheid als het aspect rechtmatigheid. Dit wil niet zeggen dat er geen fouten en onzekerheden zijn, maar wel dat deze onder de drempel zijn gebleven die door de gemeenteraad aan ons is meegegeven. 2. Alle controleverschillen zijn gecorrigeerd in de jaarrekening Bij onze controle hebben wij een zeer beperkt aantal onjuistheden geconstateerd. Tevens was het afsluitdossier zeer gedetailleerd en compleet. Hoewel niet alle documenten direct beschikbaar waren, geven deze positieve constateringen een indicatie dat de financiële administratie en het afsluitingsproces op een goede wijze zijn ingericht en uitgevoerd. Dit is een compliment voor de inzet en werkzaamheden van de medewerkers en adviseurs tijdens de jaarafsluiting. Alle controleverschillen boven onze rapporteringstolerantie van € 100.000 zijn in de jaarrekening gecorrigeerd. 3. Onrechtmatigheden bij aanbesteding bedragen € 1,4 miljoen De totale omvang van de geconstateerde onrechtmatige aanbestedingen bedraagt € 1,4 miljoen. Hierin is ook de overeenkomst met Univé betrokken voor de totale contractwaarde van € 1,2 miljoen.

Hierdoor tellen de kosten die in 2023 worden gemaakt voor deze overeenkomst niet mee voor de rechtmatigheidsverklaring van het college. 4. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2022 beoordeeld als evenwichtig.

5. Waardering deelneming Willemsoord niet juist Naar onze mening is de financiële toekomst van Ontwikkelings- en exploitatiemij Willemsoord B.V. Den Helder op dit moment niet geborgd zonder de steun van de gemeente. Het eigen vermogen van de vennootschap is lager dan de waarde van de oorspronkelijke kapitaalverstrekking. Daarom heeft er een duurzame waardevermindering plaatsgevonden ten laste van het resultaat 2022 van € 491.000. Wij hebben het college aangeraden om onderzoek uit te laten voeren naar de financiële weerbaarheid van Willemsoord op de lange termijn, mede in relatie tot het doel van de vennootschap en de marktwaardering van de vastgoedbeleggingen.

6. Prestatielevering van zorg niet volledig vastgesteld Om de prestatielevering door de zorgverleners vast te stellen, wordt tot op heden gesteund op de productieverantwoordingen van zorgverleners. Hierdoor bent u voor de rechtmatige uitvoering van de processen binnen het sociaal domein, maar ook voor de tijdige afronding van uw jaarrekening, afhankelijk van derde partijen. De totale onzekerheid als gevolg van het niet kunnen vaststellen dat de prestatielevering van de zorg heeft plaatsgevonden bedraagt € 3,5 miljoen. 7. Volledigheid bouwleges is onzeker Door het ontbreken van beheersmaatregelen binnen het proces rondom de bouwleges is de volledigheid van de opbrengst uit bouwleges niet geborgd. Daarom hebben wij de volledigheid van de bouwleges meegewogen als onzekerheid in de oordeelsvorming ten aanzien van de getrouwheid van de jaarrekening voor een PM bedrag. Overigens achten wij het risico zeer laag dat de gemiste opbrengsten materieel zijn voor de jaarrekening.

4 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Ontwikkelingen voor uw organisatie

Bijlagen

Onze belangrijkste boodschappen - interne beheersing 7. Interne beheersing is toereikend, maar (zeer) kwetsbaar In onze boardletter van 17 november 2022 hebben wij geconstateerd dat de interne beheersing als geheel voldoende is om tot een getrouwe en rechtmatige jaarrekening te komen, maar zeer kwetsbaar is in de opbouw van haar personeelsbestand. Er is zeer beperkte vervanging beschikbaar om de complexe dossiers en processen direct over te nemen. Naar onze mening is dit een belangrijke bedreiging voor de continuïteit en toereikendheid van het niveau van de interne beheersing. 8. De VIC is van goed niveau en kritisch Wij zijn positief over de diepgang en kritisch gehalte waarmee de werkzaamheden door de VIC zijn uitgevoerd en gedocumenteerd. Daarom hebben wij besloten om de VIC al bij de controle van 2022 op onderdelen te gaan gebruiken als interne beheersingsmaatregel. 9. Beheersing zorgkosten moet dringend verbeterd worden De kosten voor de uitvoering van de Jeugdwet zijn fors hoger dan verwacht in de Decembernota. Hoewel wij ons realiseren dat deze kosten door de complexiteit ervan moeilijk te voorspellen zijn, constateren wij dat de interne beheersing van de zorgkosten, in het bijzonder voortkomend uit de uitvoering van de Jeugdwet, dringend verbeterd moet worden. 10.

Interne beheersing in het sociaal domein is ontoereikend De interne beheersing binnen het jeugddomein is niet toereikend ingericht. Zo ontbreekt het in de eerste lijn aan een gestructureerde interne (kwaliteits)controle, waardoor de derde lijn (VIC) deze interne controle uitvoert. In het 3-lines model is dit niet wenselijk, aangezien de VIC de werking van de IC zou moeten toetsen en niet het proces zelf.

11. Frauderisico’s worden nog niet bewaakt Binnen de gemeente is reeds een opzet gemaakt van een frauderisicoanalyse. Hierbij worden frauderisico’s benoemd, inclusief de getroffen beheersmaatregelen. De volgende stap in dit proces is dat getoetst wordt of de beheersmaatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd zoals ze zijn bedacht en of deze beheersmaatregelen voldoende zijn om de geformuleerde risico’s af te dekken. Hierdoor heeft de analyse (nog) geen toegevoegde waarde voor de gemeente. 12. Er is (nog) geen overkoepelend M&O beleid Binnen de Den Helder is nog geen overkoepelend M&O-beleid vastgesteld, waardoor geen algemene uitgangspunten, kaders, beheersmaatregelen en risicogebieden op dit gebied inzichtelijk zijn. De commissie BBV adviseert gemeenteraden wel om een dergelijk beleid op te stellen, maar verplicht dit niet. Overigens hebben wij samen met de VIC geconstateerd dat in de externe en interne regelgeving diverse bepalingen zijn opgenomen die erop zijn gericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. 13. Kennisoverdracht verbonden partijen is noodzakelijk Tijdens onze controlewerkzaamheden is de kwetsbaarheid van de interne beheersing rondom uw verbonden partijen gebleken. Gezien de omvangrijke materiële en financiële risico’s die de gemeente loopt bij, in het bijzonder het kapitaalbelang in Luchthaven Den Helder B.V., Willemsoord en N.V.

Port of Den Helder, is het naar onze mening noodzakelijk dat op korte termijn kennisoverdracht plaatsvindt naar een andere medewerker van de gemeente.

5 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Ontwikkelingen voor uw organisatie

Bijlagen

Belangrijkste boodschappen bij uw financiële positie 14. De financiële positie blijft achter bij andere gemeenten De financiële positie van Den Helder als geheel is voldoende, maar blijft achter ten opzichte van andere gemeenten. Dit geldt vooral voor de liquiditeit en solvabiliteit. 15. Weerstandsvermogen toereikend, maar subjectief Het weerstandsvermogen is toereikend om de geïdentificeerde risico’s te dekken en om te voldoen aan de minimale eisen die door de gemeenteraad zijn gesteld. De gehanteerde uitgangspunten kunnen echter nog verder worden geobjectiveerd. 16. De uitgaven in het sociaal domein zijn hoger dan gemiddeld De lasten per inwoner voor het sociaal domein zijn de afgelopen jaren, in het bijzonder bij de uitvoering van de Jeugdwet, fors toegenomen. Ook ten opzicht van andere gemeenten zijn de kosten in het zorgdomein hoog. Aan de andere kant zijn de uitgaven per inwoner die besteed worden aan het taakveld Wijkteams veel lager dan bij andere gemeenten. Dit is een indicatie dat er mogelijkheden zijn om de instroom in het sociaal domein beter beheersbaar te maken. Verder valt het op dat de kosten voor het sociaal domein in de begroting 2023 zijn gedaald ten opzichte van de werkelijke uitgaven in 2021 en in 2022. Dit is naar onze mening een indicatie dat de kosten voor het sociaal domein in de begroting 2023 te laag zijn begroot.

17. Verwacht verlies uit grondexploitaties is licht toegenomen Met de actualisatie van de grondexploitaties is het totale verlies op eindwaarde naar boven aangepast van € 9,1 miljoen naar € 9,6 miljoen. Het volledig verwachtte verlies op eindwaarde is als verliesvoorziening verantwoord in de jaarrekening 2022. 18. Leesbaarheid van de programmaverantwoording Naar onze mening zijn de inzichtelijkheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording in 2022 voldoende tot goed. Hoewel er diverse verbeteringen mogelijk zijn, is de jaarrekening van uw gemeente naar onze mening beter leesbaar en heeft deze meer informatiewaarde dan de gemiddelde gemeentelijke jaarrekening. Onze belangrijkste signaleringen ten aanzien van de inzichtelijkheid en informatiewaarde van de jaarstukken hebben wij in ons rapport opgenomen. 19. Leesbaarheid van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de inzichtelijkheid en informatiewaarde beperkt tot goed is, afhankelijk van de betreffende paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. De paragrafen bevatten over het algemeen de informatie die vereist is vanuit het BBV. Er wordt echter niet altijd voldaan aan de wensen van de raad vanuit de financiële verordening.

6 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening

Ons oordeel bij uw jaarstukken 2022 Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2022 op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid. Dit wil niet zeggen dat er geen fouten en onzekerheden zijn, maar wel dat deze onder de drempel zijn gebleven die door de gemeenteraad aan ons is meegegeven. Een samenvatting van deze fouten en onzekerheden vindt u hier.

Oordeel Jaarverslag

De reikwijdte van onze controle is ongewijzigd ten opzichte van het auditplan 2022. Voor een nadere toelichting op de bevindingen, klik hier.

Jaarrekening Fraude(risico)

Getrouwheid

Interne beheersing

Oordeel:

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Rechtmatigheid

goedkeurend 7.200

8.000

goedkeurend 7.200

8.000

6.000 4.000

Oordeel:

6.000 3.471 2.400

2.000

4.000 2.000

-

-

3.471 2.400

1.568

Fouten Tolerantie

Onzekerheden Bevindingen

x € 1.000

Fouten Tolerantie

Onzekerheden Bevindingen

x € 1.000

7 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Reikwijdte van onze controle Reikwijdte van onze controle

Oordeel bij de jaarrekening

De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordtwij verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het hebben wij afspraken metin u gemaakt over de Onderstaand reikwijdte van ehebben controle.wij een samenvatting bevestigen dat de definitieve reikwijdte vanauditplan de controle gelijk is aan die het auditplan. Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. opgenomen.

De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter

Oordeel

.

Jaarverslag Jaarstukken gemeente Den Helder

Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie

Jaarverslag

Jaarrekening

Bijlagen Programmaverantwoording

Paragrafen

Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij, op basis van onze kennis over de jaarrekening, vast dat deze in overeenstemming zijn met de jaarrekening

10/05/2023

Balans + toelichting

Overzicht van baten en lasten + toelichting

WNT-bijlage

SiSa-bijlage

Bijlage taakvelden

Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.

8 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening

De informatiewaarde van uw programmaverantwoording en paragrafen is voldoende tot goed Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar

Informatiewaarde is toereikend tot goed

Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de informatie verkregen in onze controle onjuistheden hebben geconstateerd die gebruikers van de jaarrekening zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.

Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Dit alles vanuit raadsperspectief. U vindt hier een nadere toelichting.

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Kwaliteit paragrafen verschilt, maar is over het algemeen beperkt tot toereikend Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze is naar onze mening beperkt tot goed. Klik hier voor een nadere toelichting.

Jaarverslag voldoet aan eisen BBV,

, In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.

9 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

10/05/2023

Reikwijdte van onze controle Inzichtelijkheid van de jaarstukken licht verbeterd reikwijdte van controle isen zoinformatiewaarde ontworpen datvan er de voldoende controle-informatie wordt verkregen betrekking tot uw jaarrekening, ter NaarDe onze mening zijn dede inzichtelijkheid • De doelstellingen en prestatie-indicatoren die in met de jaarrekening ondersteuning van een kwalitatieve controle. In heterauditplanzijn hebben wij afspraken metaan u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij programmaverantwoording in 2022 voldoende tot goed. Hoewel verantwoord sluiten volledig met de doelstellingen en bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting diverse verbeteringen mogelijk zijn, is de jaarrekening van uw prestatie-indicatoren uit de begroting 2022. Hierdoor is er een opgenomen. gemeente naar onze mening beter leesbaar en heeft deze meer goede vergelijking te maken tussen de jaarrekening en de informatiewaarde dan de gemiddelde gemeentelijke jaarrekening. begroting, alhoewel de begroting er wel daadwerkelijk bijgehaald . Onze belangrijkste signaleringen ten aanzien van de inzichtelijkheid moet worden om deze te kunnen vergelijken.

en informatiewaarde van de jaarstukken zijn: • De doelen en prestatie-indicatoren in de begroting 2023 zijn • De programmaverantwoording en paragrafen zijn toegankelijk volledig gelijk aan die in de begroting 2022 en de jaarrekening geschreven en hierdoor begrijpelijk en goed leesbaar. Het 2022. In 2022 is echter het coalitieakkoord 2022-2026 gesloten. opnemen van de leeswijzer aan het begin van de jaarstukken De speerpunten uit dit akkoord lijken daarom niet vertaald te zijn verhoogt de inzichtelijkheid en verbetert de leesbaarheid van de naar de programmaverantwoording 2022, maar ook niet naar de jaarstukken. doelen en prestatie-indicatoren in de begroting 2023. Wij raden u • Ook de verschillenanalyses in de programmaverantwoordingen aan, mede naar aanleiding van de uit te werken Visie op planning zijn duidelijk geschreven en lijken ook voor raadsleden zonder en control, de uitgangspunten van het beleid explicieter terug te financiële achtergrond begrijpelijk en goed leesbaar).. laten komen in de begroting en jaarrekening. • Het aantal doelen per programma is overzichtelijk in aantal, maar zijn naar onze mening nog niet voldoende specifiek en meetbaar Aspect Oordeel om goed op te kunnen sturen.

Een voorbeeld hiervan is de doelstelling De zorg voor kwetsbare inwoners is doelmatiger en 2022 2021 speelt meer in op hun (zorg)behoefte in het programma Zorgzame Inzichtelijkheid Goed Goed gemeente. De doelstellingen worden deels concreet gemaakt door middel van prestatie-indicatoren, zoals het gemiddelde rapportcijfer dat bij het cliëntervaringsonderzoek wordt behaald. Relatie beleid <> Voldoende Voldoende financiën • Voor een groot aantal doelen zijn ook gerealiseerde waarden opgenomen. De norm uit de begroting voor de prestatie-indicator Gebruik van Beperkt Beperkt wordt echter niet vermeld. Tevens is er geen analyse gemaakt of indicatoren de gemeten waarde positief is of een teken dat het doel niet gerealiseerd is.

10 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (1/5) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter

Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico)

Voor de paragrafen geldt dat de inzichtelijkheid en De structuur van de paragraaf kan verbeterd worden. In het ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij informatiewaarde beperkt tot goed is, afhankelijk van de hoofdstuk risico’s op pagina’s 90-92 zijn veel tabellen opgenomen bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting betreffende paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de die met elkaar verband houden. Dit verband wordt pas uitgelegd opgenomen. hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de nadat de tabellen de revue zijn gepasseerd. Door dit verband . uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. eerder weer te geven krijgen de tabellen en score aan de voorkant De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende meer context, waardoor ze begrijpelijker zijn voor de lezer. informatie over het onderwerp van de paragraaf. De specificaties van de risico’s zijn gedetailleerd en transparant Hieronder hebben wij onze waarnemingen samengevat bij de zichtbaar gemaakt en uitgelegd. Dit geeft extra informatiewaarde verplichte paragrafen met enkele suggesties voor verbetering. aan deze paragraaf.

Interne beheersing

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Weerstandsvermogen In deze paragraaf is een confrontatie van risico’s en weerstandscapaciteit weergegeven. Naar onze mening is de informatiewaarde van de paragraaf goed, maar kan in het bijzonder.de weging van risico’s en de bepaling van de maximale omvang van het risico worden geobjectiveerd. Dit hebben wij nader toegelicht bij onze analyse van de financiële positie. Naar onze mening is de paragraaf heel helder en begrijpelijk geschreven. Hierbij zijn beperkt vaktermen gebruikt. Waar ze toch gebruikt moeten worden, zijn ze helder uitgelegd. Hierdoor is deze technische paragraaf ook goed leesbaar voor raadsleden die minder vaak te maken hebben met risicomanagement.

10/05/2023

De paragraaf geeft ook een beeld van de verplichte financiële kengetallen. Het BBV vraagt om in deze paragraaf een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Deze beoordeling is niet duidelijk in de paragraaf opgenomen.

11 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (2/5) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter

Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

10/05/2023

Onderhoud kapitaalgoederen Naar onze mening het de informatiewaarde vanover dezede reikwijdte van de controle. Wij ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wijkomt afspraken met u gemaakt In deze paragraaf dat is in de overeenstemming met het BBV als paragraaf ten goede te meldenOnderstaand wat niet is gerealiseerd. bevestigen definitieve reikwijdte vanzover de controle gelijk is aan die indoor hetook auditplan. hebben wij een samenvatting mogelijk aangegeven wat het beleidskader is ten aanzien van de opgenomen. verschillende categorieën kapitaalgoederen. Per soort kapitaalgoed Financiering . is uitgebreid verantwoord wat de hoeveelheden zijn. Bij De paragraaf Financiering geeft een uitgebreid beeld van het bijvoorbeeld het openbaar groen is dit zo gedetailleerd dat het ten gevoerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de koste gaat van de leesbaarheid en informatiewaarde. financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, Een positief aspect is het gebruik van foto’s en afbeeldingen. Dit grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Het geeft een goed beeld van de kaptaalgoederen, waardoor de economische vooruitzicht is interessant om te lezen, maar lijkt bijbehorende tekst ook meer gaat leven. minder relevant voor de informatiewaarde van de paragraaf.

De informatiewaarde kan verder worden verbeterd door het toevoegen Aan de andere kant mist een duidelijk analyse van de financiële van de toekomstige ontwikkeling van de schulden en consequenties die het beleidskader heeft en hoe deze concreet financieringsbehoefte. vertaald zijn in de begroting en exploitatie. Deze aspecten worden minimaal behandeld in de paragraaf. Zo wordt per kapitaalgoed Een ander punt van aandacht is de leesbaarheid van de paragraaf. wel benoemd dat het budget voldoende is, maar niet hoe hoog De teksten zijn vrij technisch geschreven, waardoor ze minder deze budgetten zijn, hoe ze zich in de tijd hebben ontwikkelt en toegankelijk zijn voor de gemiddelde lezer. zullen ontwikkelen en wat de realisatie is geweest van de begrote onderhoudswerkzaamheden. Hieruit blijkt tevens dat er nog stappen gezet moeten worden om de samenhang hierin te realiseren en inzichtelijk te maken. De toegevoegde waarde van de paragraaf kan worden verbeterd door hierin ook een meerjarenperspectief mee te nemen gezien het structurele karakter van de onderhoudskosten.

12 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (3/5) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter

Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Bedrijfsvoering In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt in tegenstellig tot artikel 15 lid ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij In de paragraaf Bedrijfsvoering dient ten minste inzicht te geven in 3a van de financiële verordening niet specifiek gerapporteerd over bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting de stand van zaken en het gevoerde beleid ten aanzien van de de kosten van inhuur van derden. opgenomen. bedrijfsvoering. Het BBV definieert echter niet wat onder . bedrijfsvoering moet worden verstaan. Verbonden partijen Deze paragraaf voldoet aan bijna alle eisen van het BBV en de Het college heeft invulling gegeven aan de term bedrijfsvoering financiële verordening. Het belangrijkste aspect dat ontbreekt bij door verder in te gaan op de informatiebeveiliging, een groot aantal verbonden partijen is de verwachte omvang van personeelsbeleid, organisatieontwikkeling, planning & control en het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het resultaat van de financiën. Dit zijn nog onze mening belangrijke onderwerpen verbonden partij over het begrotingsjaar. Bij het opstellen van de binnen de bedrijfsvoering.

De informatiewaarde van de paragraaf jaarrekening was deze informatie echter niet altijd beschikbaar. kan echter worden verbeterd door ook andere belangrijke onderwerpen uit te werken. Hierbij denken wij aan de ontwikkeling van de interne beheersing, de uitkomsten van de verbijzonderde interne controle, de kwaliteit van de inkoopfunctie en de IT-functie. Maar ook aan belangrijke onderwerpen zoals fraude, integriteit en duurzaamheid. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording dwingt het BBV dit overigens vanaf volgend jaar al deels af.

Daarnaast raden wij u aan om een zelfkritische analyse van de ontwikkeling van de (interne) organisatie toe te voegen. In de huidige paragraaf worden vooral de stappen benoemd die reeds gezet zijn, maar wordt niet gemeld waar het nog steeds beter kan en moet.

10/05/2023

13 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (4/5) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter

Oordeel bij de jaarrekening Oordeel

Grondbeleid De kracht van de paragraaf zou daarnaast kunnen worden ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij Naar onze mening is de paragraaf grondbeleid overzichtelijk verstevigd door een meerjarige analyse van het verloop van de bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgezet, helder geschreven en volledig in opzet. De inhoud voldoet lokale lasten toe te voegen. opgenomen. aan het BBV en de financiële verordening. Tevens constateren wij een .expliciete link met de strategische doelstellingen van de gemeente als geheel.

Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

10/05/2023

Lokale heffingen De leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Lokale Heffingen is toereikend. De paragraaf voldoet echter niet volledig aan de eisen die de nieuwe Notitie Lokale Heffingen eraan stelt. In deze notitie staat dat inzicht moet worden gegeven in de mate van kostendekkendheid per heffing voor alle rechten en bestemmingsheffingen die de gemeente in rekening brengt. In de paragraaf is uitsluitend de dekking berekend voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en bouwleges. Tevens moet uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes bij de berekeningen in ieder geval blijken of, en zo ja, hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring en in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. De mate van kruissubsidiëring tussen onderdelen of hoofdstukken kan worden aangetoond door middel van een berekening per hoofdstuk. Dit is vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%. Dit is over 2022 bijvoorbeeld het geval bij de bouwleges en afvalstoffenheffing.

14 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (5/5)

Oordeel bij de jaarrekening

De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij Advies: bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. • Leg de inhoud van de paragrafen niet alleen langs de . meetlat van het BBV, maar ook van de Financiële verordening.

Oordeel Jaarverslag

•

Versterk de koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar.

•

Voorzie kwantitatieve analyses van verklarende kwalitatieve analyses.

Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

•

Maak gebruik van grafieken en infographics.

•

Geef niet alleen de positieve ontwikkelingen weer, maar maak ook transparant waar verbeterpotentieel is, zoals in de bedrijfsvoering.

Oordeel per wettelijke paragraaf Zie onderstaand hoe wij de informatiewaarde per paragraaf beoordelen. Paragraaf

2022 Lokale heffingen

Beperkt

Weerstandsvermogen

Goed

Onderhoud kapitaalgoederen

Beperkt

Financiering

Toereikend

Bedrijfsvoering

Beperkt

Verbonden partijen Grondbeleid

10/05/2023

Oordeel

Toereikend Goed

15 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Onze bevindingen bij de jaarrekening Onderstaand hebben wij onze detailbevindingen op de aspecten rechtmatigheid en getrouwheid opgenomen boven de door u gestelde rapporteringstolerantie van € 100.000. Door op de bevinding te klikken krijgt u meer toelichting op de bevinding.

Jaarverslag Getrouwheid

Jaarrekening

Rechtmatigheid

fouten (x €1.000)

onzekerheden (x €1.000)

1. Prestatielevering Jeugdwet

0

1.662

2. Prestatielevering Wmo

0

1.426

0

383

4. Opbrengst omgevingsvergunningen

PM

PM

Totaal

PM

3.471

Goedkeuringstolerantie

2.400

7.200

Fraude(risico)

fouten (x €1.000)

onzekerheden (x €1.000)

5. Bevindingen bij getrouwheid

PM

3.471

6. Kredietoverschrijding ondergrondse containers Putten

119

0

7. Aanbestedingen wijken af van (EU) richtlijnen

1.449

0

Totaal

1.568

3.471

Goedkeuringstolerantie

2.400

7.200

Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

3. Prestatielevering PGB totaal

16 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Detailbevindingen jaarrekening

Bijlagen

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Er is een fors tekort ontstaan in de uitvoering van de Jeugdwet De totale kosten op de taakvelden maatwerkvoorzieningen, maatwerkdienstverlening en geëscaleerde zorg over 2022 bedragen € 62,1 miljoen. Dit is € 4,6 miljoen of 8,1% hoger dan de primaire begroting. Een belangrijk deel van deze toename is gedurende het jaar al gesignaleerd door het college. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de begrote uitgaven bij de tussenrapportages van € 3,5 miljoen. Het aanvullende tekort op de begroting bedraagt derhalve € 1,1 miljoen. Taakveld

Begroting primair 2022 (x €1.000)

Begroting bijgesteld 2022 (x €1.000)

Realisatie 2022 (x €1.000)

18- PGB

140

140

146

150

18- overig

27.653

30.908

33.286

28.216

18+ PGB

480

480

236

250

18+ overig

29.222

29.507

28.473

28.139

Totaal

57.495

61.035

62.141

56.665

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie

Sociaal domein

Realisatie 2021 (x €1.000)

Binnen het zorgdomein is een verschil zichtbaar in de kosten van de maatwerkvoorzieningen aan volwassenen en de kosten voor de voorzieningen aan minderjarigen. De kosten ten behoeve van volwassenen bedragen € 28,5 miljoen en blijven ruim binnen de primaire en bijgestelde begroting. Opvallend hierbij is dat de begroting gedurende het jaar juist naar boven was bijgesteld.

De kosten voor de uitvoering van de Jeugdwet zijn daarentegen fors hoger dan verwacht in de Decembernota. Hoewel wij ons realiseren dat deze kosten door de complexiteit ervan moeilijk te voorspellen zijn, constateren wij dat de interne beheersing van de zorgkosten, in het bijzonder voortkomend uit de uitvoering van de Jeugdwet, dringend verbeterd moet worden. Er worden weliswaar periodiek voortgangsrapportages opgesteld, maar deze zien vooral toe op de vergelijking van de werkelijke kosten tegen het afgesproken budget. Een toereikend onderbouwde analyse van de nog te verwachten kosten ontbreekt echter. Hierdoor is er beperkt grip op de kostenontwikkeling binnen dit domein. Dit is een belangrijke reden dat de kostenstijging in de Jeugd niet eerder is gesignaleerd. Gezien de hoogte en verwachte ontwikkeling van deze kosten is adequaat inzicht en toereikend voorspellend vermogen cruciaal.

17 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Uw lasten in het sociaal domein geanalyseerd met andere gemeenten Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening

Uw lasten in het sociaal domein geanalyseerd Op de volgende pagina hebben wij een visuele weergave gegeven van uw werkelijke lasten uit de jaarrekening 2022 ten opzichte van 2021, andere gemeenten in de COROP regio Kop van Noord-Holland, provincie NoordHolland, gemeenten met dezelfde omvang als die van u en van het gemiddelde voor Nederland. Hetzelfde hebben wij gedaan voor de lasten in de begroting 2023.

Fraude(risico) Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Op basis van deze weergave kan geconcludeerd worden dat uw lasten per inwoner voor het sociaal domein, zowel in de begroting als in de jaarrekening, fors hoger zijn dan gemiddeld voor andere gemeenten. Dit geldt zowel voor de vergelijking met gemeenten uw eigen regio, als voor de gemeenten met uw omvang, in de provincie Noord-Holland en landelijk. De belangrijkste oorzaak van deze hogere kosten ligt in het zorgdomein. Aan de andere kant zijn de uitgaven per inwoner die besteed worden aan het taakveld Wijkteams veel lager dan bij andere gemeenten. Dit is een indicatie dat er mogelijkheden zijn om de instroom in het sociaal domein beter beheersbaar te maken. De totale uitgaven in het sociaal domein bedroeg in 2021 € 1.896 per inwoner. Het gemiddelde in Nederland bedroeg € 1.593. Voor andere gemeenten met uw omvang is dit kengetal € 1.317. Eenzelfde beeld is ook zichtbaar in de begroting 2023.

Een belangrijke oorzaak voor de grote verschillen is dat uw gemeente te maken heeft met een forse vraag naar ondersteuning in het programma Zorgzame gemeente ten opzichte van het aantal inwoners dat u heeft. Dit wordt mede veroorzaakt door de demografische samenstelling van uw bevolking in combinatie met de aanwezige werkgelegenheid. Wij realiseren ons dat deze problematiek een structureel karakter heeft en hierdoor moeilijk is om te buigen. Daarom is het des te belangrijker om niet verrast te worden door hogere kosten in dit domein en de financiële beheersing verder te verbeteren.

18 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Overzicht lasten Wmo en Jeugd per inwoner Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

19 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Uw lasten in het sociaal domein geanalyseerd in de tijd Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Uw lasten in het sociaal domein geanalyseerd in de tijd Gezien de ontwikkeling in de kosten binnen het sociaal domein, hebben wij deze verder geanalyseerd in de tijd. Op de volgende pagina hebben wij deze analyse visueel gemaakt. Op basis van deze weergave kan geconcludeerd worden dat uw lasten per inwoner voor het sociaal domein de afgelopen jaren fors zijn opgelopen. Een belangrijke reden hiervan, in het bijzonder in de uitvoering van de participatiewet, is de coronapandemie. De belangrijkste oorzaak van de opgelopen kosten per inwoner in de zorgdomein is de instroom in de Jeugdzorg. In 2019 betaalde gemeente Den Helder € 399 per inwoner aan jeugdzorg. In 2022 is dit opgelopen naar € 593 per inwoner. Verder valt het op dat de kosten voor het sociaal domein in de begroting 2023 zijn gedaald ten opzichte van de werkelijke uitgaven in 2021 en in 2022. In de begroting 2023 zijn de kosten voor jeugdzorg bepaald op € 502 per inwoner, terwijl de werkelijke kosten over 2022 € 593 bedragen. Voor de Wmo is in 2023 € 470 per inwoner begroot, terwijl in 2022 € 510 per inwoner is uitgegeven. Dit is naar onze mening een indicatie dat de kosten voor het sociaal domein in de begroting 2023 te laag zijn begroot.

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

20 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Overzicht lasten Wmo en Jeugd per inwoner Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

21 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Prestatielevering binnen het sociaal domein niet in processen verankerd Wij hebben geconstateerd dat binnen het jeugddomein de interne beheersing niet toereikend is ingericht. Zo ontbreekt het in de eerste lijn aan een gestructureerde interne (kwaliteits)controle, waardoor de derde lijn (VIC) deze interne controle uitvoert. In het 3-lines model is dit niet wenselijk, aangezien de VIC de werking van de IC zou moeten toetsen en niet het proces zelf. Wij hebben het college geadviseerd om op korte termijn de interne beheersing binnen het jeugddomein met meer structuur langs de 3-lines model in te richten. Prestatielevering sociaal domein is intern niet geborgd Om de prestatielevering door de zorgverleners vast te stellen, wordt tot op heden gesteund op de productieverantwoordingen van zorgverleners met een totale productie ten laste van de gemeente van € 75.000. Hierdoor bent u voor de rechtmatige uitvoering van de processen binnen het sociaal domein, maar ook voor de tijdige afronding van uw jaarrekening, afhankelijk van derde partijen. Er vindt beperkte controle plaats op de prestatielevering bij leveranciers die individueel minder dan € 75.000 aan zorg hebben geleverd, noch bij de zorg die via persoonsgebonden budgetten is toegekend.

Dit houdt in dat de totale populatie aan zorgleveranciers met een productie van lager dan € 75.000 en de totale PGB-kosten, door ons als onzeker dient te worden aangemerkt.

Effect op onze controlebevindingen Op basis van de ontvangen prestatieverklaring van de zorgaanbieders is de totale onzekerheid uit deze hoofde ingeschat op € 3,5 miljoen. Deze onzekerheid kan als volgt worden gespecificeerd: • Jeugdwet € 1,7 miljoen • Wmo € 1,4 miljoen • Pgb € 0,4 miljoen Wij hebben het totale bedrag als onzeker meegenomen in onze oordeelsvorming ten aanzien van de getrouwheid van de jaarrekening.

22 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Resultaten bedrijfsvoering

Fysiek domein

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Schattingen sociaal domein zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2022 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering.

Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico)

Schattingspost

Nog te betalen zorgkosten

Interne beheersing

Oordeel

Toelichting



De nog te betalen kosten zijn bepaald op basis van de opgaven van de zorgverleners en de afloop van de balanspositie in 2022. Het verschil tussen deze opgaven en de reeds in de administratie verantwoorde lasten zijn als kortlopende schuld verantwoord op de balans. Deze schuld wijkt niet materieel af van onze controlebevindingen.

Speerpunten controleverschil

optimistisch

evenwichtig

voorzichtig

Bijlagen

controleverschil

Ontwikkelingen voor uw organisatie

23 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

De grondexploitaties vertonen een positieve ontwikkeling In de grafiek op de volgende pagina blijkt dat de grondexploitaties zich in totaliteit grillig ontwikkelen. In 2021 is het verwachte verlies op de grondexploitaties positief bijgesteld van € 10,5 miljoen naar € 9,1 miljoen. Per 31 december 2022 zijn de grondexploitaties wederom geactualiseerd. Met deze actualisatie is het totale verlies op eindwaarde naar boven aangepast naar € 9,6 miljoen. Dit hogere verlies is te wijten aan de stijgende kosten voor bouw- en woonrijp maken in grondexploitatie Molenwerf, alsmede aan het feit dat binnen de exploitatie meer vervuilde grond gesaneerd moest worden dan vooraf verwacht. Mede hierdoor is het verwachte verlies op de grondexploitatie Molenwerf toegenomen naar € 0,8 miljoen. Het volledig verwachtte verlies op eindwaarde is als verlies voorziening verantwoord in de jaarrekening 2022. Verlies Willem Alexanderhof door rentetoerekening Het totale verlies op de grondexploitatie Willem Alexanderhof bedraagt op eindwaarde € 8,7 miljoen. Dit is € 0,2 miljoen lager dan verwacht werd per 31 december 2021. De reden van deze positieve ontwikkeling is dat de prijzen van de kavels in de vrije sector hoger zijn dan verwacht door de gunstige ontwikkeling op de woningmarkt in 2022. Tevens zijn door efficiënter gebruik van de grond drie additionele kavels gecreëerd.

De hogere opbrengsten zijn meer dan toereikend gebleken om de hogere kosten voor bouw- en woonrijp maken te compenseren.

Het forse negatieve resultaat van de grondexploitatie Willem Alexanderhof is volledig te wijten aan de toegerekende rentekosten. Tot op heden is een bedrag van € 9,6 miljoen aan rente verantwoord in de boekwaarde van de grondexploitatie. Tot het moment dat de exploitatie wordt afgesloten wordt naar verwachting nog € 0,5 miljoen aan rente toegevoegd. Als geen rekening gehouden wordt met de rente, dan is de verwachte winst op basis van eindwaarde € 1,3 miljoen. Financieel risicoprofiel licht toegenomen De boekwaarde van de gronden in exploitatie in de balans is toegenomen van € 8,0 miljoen naar € 10,1 miljoen. De reden hiervan is dat er in 2022 een hoger bedrag aan investeringen hebben plaatsgevonden in de grondexploitaties (€ 3,9 miljoen), dan verkopen van grond (€ 1,4 miljoen). De toename van de boekwaarde geeft aan dat het risicoprofiel van de grondexploitaties als geheel is toegenomen. Er moet immers een hoger bedrag aan kosten die al gemaakt zijn worden goedgemaakt met verkopen die in de toekomst plaatsvinden. Overigens is het verkoop(prijs) risico binnen uw grondexploitaties erg klein omdat er voor beide exploitaties reeds overeenkomsten zijn gesloten over de verkoop, levering en prijzen van de gronden.

24 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Oordeel bij de jaarrekening

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Financiële positie

Begrotingsrechtmatigheid

Bedragen x EUR 1.000 15.000

Oordeel Jaarverslag

10.000

Jaarrekening 5.000

Fraude(risico) Interne beheersing

-

Speerpunten -5.000

Ontwikkelingen voor uw organisatie

-10.000

Bijlagen

-15.000 2019 2020 2021 2022

Verwacht resultaat -10.488 -10.451 -9.140 -9.565

Verliesvoorziening 10.492 10.470 9.140 9.565

Reserve grondexploitatie 750 500 250 -

Boekwaarde 11.271 10.536 8.030 10.135

25 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Bijzonderheden in de jaarrekening Er is geen sprake van een reserve grondexploitaties Zoals in de vorige paragraaf verwoord, brengt een hogere boekwaarde van de grondexploitaties financiële risico’s met zich mee die vooral worden veroorzaakt door de onzekerheid in looptijd van de exploitatie en de prijzen voor het bouw- en woonrijp maken aan de ene kant en de verkoopprijs van de grond aan de andere kant. Deze risico’s kunnen worden opgevangen door het instellen van een reserve grondexploitaties. U hebt ervoor gekozen om dit niet te doen, maar de risico’s op te vangen met het beschikbare weerstandsvermogen. In 2022 heeft de laatste onttrekking aan de reserve grondexploitaties plaatsgevonden voor een bedrag van € 0,25 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen is naar onze mening op een adequate wijze rekening gehouden met de risico’s vanuit de grondexploitatie.

De volledigheid van de bouwleges is onzeker De VIC heeft geconstateerd dat er in het proces rondom de bouwleges geen beheersmaatregelen aanwezig zijn waarmee de volledigheid van de omzet wordt geborgd. Daarom hebben wij de volledigheid van de bouwleges meegewogen als onzekerheid in de oordeelsvorming ten aanzien van de getrouwheid van de jaarrekening voor een PM bedrag. Overigens achten wij het risico zeer laag dat de gemiste opbrengsten materieel zijn voor de jaarrekening.

26 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico)

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Schattingen fysiek domein zijn evenwichtig De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In onderstaande tabel zijn onze bevindingen weergegeven. Schattingspost

Oordeel

Gehanteerde rekenrente

Toelichting

v

Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0,70% (2021: 0,64%). Dit percentage sluit, in overeenstemming met het BBV, aan op het werkelijke rentepercentage over het vreemde vermogen bij gemeente Den Helder.



De kostenstijging van 5% is evenwichtig. De stijging ligt in lijn met het rapport van extern specialist Metafoor. Voor 2023 zit het college aan de onderkant van de interval die in dit rapport staat, maar voor 2024 en verder aan de bovenkant. Gemiddeld achten wij de schatting als evenwichtig.



Het rapport van Metafoor houdt rekening met een stabiel prijsniveau of lichte daling in de meterprijzen over de hele breedte van het grondspectrum. De opbrengsten in de exploitatie Molenwerf worden echter met 2% geïndexeerd en in de exploitatie Willem Alexanderhof met 1,5%. Deze indexaties zijn contractueel vastgelegd in de koopovereenkomst, respectievelijk de ontwikkelovereenkomst. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.

Interne beheersing

Speerpunten

Resultaten bedrijfsvoering

Kostenstijging

Ontwikkelingen voor uw organisatie

Opbrengststijging

Bijlagen

Gehanteerde programmering



De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele marktomstandigheden, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. De programmering is in 2023 niet wezenlijk gewijzigd. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Verkoopprijzen



De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op de afspraken in de verkoop- en ontwikkelingsovereenkomst. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.

controleverschil

optimistisch

evenwichtig

voorzichtig

controleverschil

27 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

v

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Alle controleverschillen zijn in de jaarrekening gecorrigeerd Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld. Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2022 aanvaardbaar zijn en de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria geschikt. Bij onze controle hebben wij een zeer beperkt aantal onjuistheden geconstateerd. Tevens was het afsluitdossier zeer gedetailleerd en compleet. Hoewel niet alle documenten direct beschikbaar waren, geven deze positieve constateringen een indicatie dat de financiële administratie en het afsluitingsproces op een goede wijze zijn ingericht en uitgevoerd. Dit is een compliment voor de inzet en werkzaamheden van de medewerkers en adviseurs tijdens de jaarafsluiting. Alle controleverschillen boven onze rapporteringstolerantie van € 100.000 zijn in de jaarrekening gecorrigeerd.

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

28 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

v

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Beperkte onrechtmatigheden bij aanbestedingen Beperkte bevindingen bij rechtmatigheid van aanbestedingen Wij hebben geconstateerd dat de minimale kennis van het inkoopbeleid en de aanbestedingsregels breed binnen de gemeente aanwezig is. Hierdoor zijn er beperkte bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheid van de inkopen en aanbestedingen. We signaleren wel dat deze kennis minder wordt door het verloop in de vaste formatie en het toenemende aantal externe medewerkers.

Om te voorkomen dat dit bedrag volgend jaar moet worden meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording van het college, heeft het college besloten om de gehele contractwaarde te verantwoorden in de jaarrekening 2022.

Ondanks deze positieve bevinding, vraagt de inhuur van derden nadrukkelijk aandacht. Aan de voorkant van de aanbesteding wordt nog niet altijd een goede aanname gemaakt ten aanzien van de totale omvang van de opdracht, inclusief verleningsopties. Wij hebben het college de aanbeveling gedaan om maatregelen te treffen om de kennis en discipline van de medewerkers verder te verbeteren.

Stel een proces op voor de goedkeuring van inkoopfacturen Wij hebben geconstateerd dat het niet bij iedereen duidelijk is wat de kaders en verantwoordelijkheden zijn bij de goedkeuring van inkoopfacturen. Het ontbreekt aan een eenduidige werkinstructie waarin is opgenomen welke bewijsvoering voor het vaststellen van de prestatielevering noodzakelijk is. Tevens ontbrak gedurende 2022 een ondergrens voor het formeel vaststellen van de prestatielevering. Wij hebben de organisatie daarom aangeraden om een werkinstructie op te stellen voor de (budget)verantwoordelijken.

Onrechtmatige aanbestedingen tellen op tot € 0,7 miljoen De VIC heeft geconstateerd dat er in 2022 sprake is van onrechtmatige aanbestedingen voor een totaalbedrag van ongeveer € 1,5 miljoen. Hierin is ook de overeenkomst met Univé betrokken voor een bedrag van € 1,2 miljoen, zijnde de totale waarde van deze overeenkomst. De werkelijke kosten in 2022 zijn € 0,4 miljoen. De verwachte kosten voor 2023 bedragen € 0,8 miljoen.

Het bedrag dat betrekking heeft op 2023 is in de jaarrekening verantwoord als niet uit de balans blijkende verplichting.

Dit is een belangrijke oorzaak dat de prestatielevering van de inkopen niet in het proces is gewaarborgd. Uit de werkzaamheden van de VIC is naar voren gekomen dat de prestatielevering van alle inkopen die in de controle geselecteerd zijn, achteraf wel konden worden vastgesteld.

29 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

v

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Conclusies in Rapport Subsidiebeleid zijn nog van toepassing Opvolging aanbevelingen rekenkamercommissie De gemeenteraad heeft ons als specifiek speerpunt meegegeven om onze visie te geven over de conformiteit en rechtmatigheid van de diverse subsidieregelingen, mede in het licht van de aanbevelingen die de rekenkamercommissie heeft gedaan in haar Rapport onderzoek Subsidiebeleid en uitvoering. Wij hebben geconstateerd dat de conclusies en aanbevelingen uit het rapport nog onverkort van kracht zijn. In de paragraaf Bedrijfsvoering heeft het college dit ook impliciet bevestigd door het volgende aan te geven: “De uitvoering van de aanbevelingen hangen mede samen met de opvattingen van de raad hierover. De komende periode zullen de aanbevelingen waar mogelijk aan de orde komen in de raad “ Formele onrechtmatigheden in subsidieproces In het verlengde van het vorige punt hebben wij bij de controle op de verstrekte en vastgestelde subsidies wij geconstateerd dat regelmatig de in de Algemene Subsidieverordening genoemde termijnen en voorwaarden voor aanlevering van documenten niet worden nagekomen. Hierdoor is er sprake van een formele onrechtmatigheid, omdat niet voldaan is aan de genoemde verordening. Omdat er geen sprake is van financiële consequenties, wegen wij deze formele onrechtmatigheid niet mee in ons oordeel.

Wij raden u aan om een analyse uit te voeren naar de oorzaak van het groot aantal bevindingen vanuit de werkzaamheden van de VIC. Indien blijkt dat de in de Algemene Subsidieverordening genoemde termijnen en voorwaarden niet passen binnen de werkprocessen van de organisatie, dan geven wij u in overweging op de verordening hierop aan te passen. Een alternatief zou zijn om de bepaling van de termijnen binnen de kaders van de Algemene wet bestuursrecht te mandateren aan het college. Hiermee maken deze termijn geen onderdeel meer uit van het normenkader. Overigens hebben wij, noch de VIC financiële onrechtmatigheden geconstateerd in het subsidieproces.

30 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

v

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Bijzonderheden in uw jaarrekening (1/4) Tijdens onze controle hebben wij enkele bijzonderheden geconstateerd in uw jaarrekening. Deze hebben vooral betrekking op de reserves en voorzieningen. Deze hebben wij hieronder samengevat.

Jaarverslag Jaarrekening

Resultaten bedrijfsvoering

Kapitaallastenreserves In de balans zijn een groot aantal technische reserves verantwoord ter dekking van toekomstige afschrijvingen voor een totale boekwaarde van € 15,1 miljoen. De activa die ten grondslag liggen aan de te dekken kapitaalslasten hebben een relatief lange economische levensduur. Tevens lijkt de totale omvang van deze kapitaalslasten meerjarig stabiel te zijn, waardoor ze goed kunnen worden opgevangen in de meerjarenbegroting. Door de grote hoeveelheid aan technische reserves is het voor de ambtelijke organisatie bewerkelijk om voldoende grip te houden op deze reserves in de P&C documenten. Tevens is het vermogen dat beslagen is in deze reserves onttrokken aan de weerstandscapaciteit. Indien er geen specifiek doel is met deze reserves anders dat compensatie van de jaarlijkse kapitaalslasten, dan geven wij in overweging te onderzoeken of het wenselijk is om deze reserves niet meer aan te houden maar aan te wensen als weerstandscapaciteit, dan wel voor andere, meer incidentele dossiers, in te zetten.

Dotatie aan reserve Nog uit te voeren werkzaamheden € 1,9 miljoen In de Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden zijn diverse bedragen opgenomen die als PM in de Decembernota zijn opgenomen. Omdat de gemeenteraad deze bedragen niet expliciet heeft vastgesteld, is het naar onze mening van belang dat u als raad goed notitie neemt van de daadwerkelijke toevoegingen. Het feit dat er een bedrag van PM is aangevraagd voor een specifiek benoemd project, maakt het immers niet mogelijk dat voor andere deelprojecten bedragen overgeheveld kunnen worden. Dit is in strijd met het budgetrecht van de raad. Wij hebben vastgesteld dat de werkelijke toevoeging aan de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden uitsluitend die projecten bevat die als PM post zijn aangevraagd in de Decembernota. De totale dotatie bedraagt € 1,9 miljoen.

31 Accountantsverslag 2022 Gemeente Den Helder

v

Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening Fraude(risico) Interne beheersing

Speerpunten

Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen

Detailbevindingen jaarrekening

Sociaal domein

Fysiek domein

Resultaten bedrijfsvoering

Begrotingsrechtmatigheid

Financiële positie

Bijzonderheden in uw jaarrekening (2/4) Reserve BUIG In de jaarrekening 2022 heeft een dotatie plaatsgevonden aan de reserve BUIG van € 1,0 miljoen. Dit bedrag is gelijk aan het verschil in het nettoresultaat op de BUIG tussen begroting en realisatie. In het raadsbesluit tot het instellen van deze reserve is echter opgenomen dat de voeding en onttrekking uit deze reserve plaatsvindt op basis van de mutaties van de budgetten die de gemeente ontvangt van het Rijk in het kader van de participatiewet en de sociale werkvoorziening. Hiermee lijkt derhalve het werkelijke resultaat op de BUIG te moeten worden gedoteerd. In 2022 betreft dit een bedrag van € 3,0 miljoen. Wij hebben begrepen dat het bij het instellen van de reserve BUIG niet de bedoeling is geweest om het werkelijke resultaat op de reserve te muteren. Gezien de financiële omvang van de reserve en de mutaties hierin, raden wij u aan om het doel en werking van de reserve nader te omschrijven. Reserve Beschermd wonen In 2022 heeft er een dotatie plaatsgevonden aan de reserve Beschermd wonen van € 1.4 miljoen. Deze dotatie heeft plaatsgevonden omdat de ontvangen rijksbijdrage in dit kader hoger was dan de uitgaven voor beschermd wonen.