GEMDH - Visie Dierenwelzijn 2025 Den Helder.pdf

Visie Dierenwelzijn 2025

2

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

Inhoudsopgave Voorwoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1. Inleiding: Dierenwelzijn in de gemeente Den Helder. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 2. Speerpunten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 3. Landelijke wetgeving. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 4. Lokale regelgeving. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 5. Niet-wettelijke kaders. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 6. Rol van de gemeente Den Helder in dierenwelzijn.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 7. Schade en overlast van ongewenst gedrag door dieren.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . 16 8. Een diervriendelijke toekomst voor Den Helder. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

3

4

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

Voorwoord Dierenwelzijn is een onderwerp dat ons allemaal aangaat. In de gemeente Den Helder delen mens en dier de openbare ruimte en wij dragen samen de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een veilige, gezonde en diervriendelijke leefomgeving. Of het nu gaat om huisdieren, wilde dieren of dieren in nood, wij zetten ons actief in voor goede zorg, duidelijke regelgeving en een sterke samenwerking met onze lokale en regionale partners. Dierenwelzijn is meer dan een wettelijke verplichting; het is een morele plicht. Met deze Visie Dierenwelzijn 2025 geven we richting aan onze taken, ambities, inzet en inspanningen. We bouwen voort op bestaande initiatieven en versterken onze inzet op belangrijke thema’s zoals educatie, opvang, preventie en samenwerking. We willen bewustwording onder onze inwoners vergroten, want goed dierenwelzijn begint bij verantwoord eigenaarschap en respect voor de natuur. Door in te zetten op voorlichting en educatie willen we niet alleen problemen voorkomen, maar ook bijdragen aan een samenleving waarin dieren met respect en zorg worden behandeld. De gemeente Den Helder wil hierin een trekkersrol spelen en de dierenwelzijnspartners zo goed mogelijk ondersteunen in hun dienstverlening.

Naast onze wettelijke taken werken we aan structurele verbeteringen en zoeken we actief de samenwerking met dierenwelzijnsorganisaties, maatschappelijke partners en inwoners. Dit doen we door middel van beleidsmaatregelen, ondersteuning van dierenwelzijnsorganisaties bij opvang en vervoer en het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan een diervriendelijke stad. Daarnaast blijven we in gesprek met de provincie en regionale overheden om dierenwelzijn verder te verbeteren en knelpunten aan te pakken. We staan voor een gemeente waarin dierenwelzijn vanzelfsprekend is. Een plek waar dieren de zorg en bescherming krijgen die ze verdienen en waar inwoners worden gestimuleerd hier actief aan bij te dragen. Samen kunnen we een omgeving creëren waarin mens en dier in harmonie samenleven.

Wethouder Martin Zuiddam

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

5

6

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

1. Inleiding: Dierenwelzijn in de gemeente Den Helder Aan het begrip dierenwelzijn wordt landelijk een brede invulling gegeven. In de gemeente Den Helder ligt de essentie bij zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid voor het dier en haar omgeving. Bij deze visie gaan we zoveel mogelijk uit wat van belang voor dieren is. Dierenwelzijn is het fysieke en gevoelsmatige welzijn van dieren. De term dierenwelzijn kan ook op de menselijke bekommernis om het welzijn van dieren slaan. (Wikipedia) In Den Helder leven mens en dier samen in de openbare ruimte en worden dieren gehouden als huisdieren. De gemeente heeft een zorgtaak voor dieren en benut de beschikbare middelen om hier invulling aan te geven. We geven uitvoering aan onze wettelijke taken zoals het opvangen van zwerfdieren en dieren in nood en het versterken van biodiversiteit in de openbare ruimte. Het leven in een stedelijke omgeving heeft invloed op het natuurlijke gedrag van dieren. We zoeken samen met onze dierenwelzijnspartners balans in de zorg van wilde dieren en gehouden dieren in de stedelijke omgeving en de buitengebieden van Den Helder en Julianadorp.

Om dit te bereiken werken we onder andere samen (tevens met het tot stand komen van de visie) met Dierentehuis ’t Schuthok, Dierenambulance Den Helder, De Helderse Vallei, Stichting Wildopvang De Helderse Vallei, dierenartsen, politie, brandweer, lokale verenigingen (zoals de Bijenvereniging en de Vogelwerkgroep) en inwoners.

1.2

Deze nieuwe visie dierenwelzijn is geschreven, omdat de vorige visie gedateerd is en er veranderingen hebben plaatsgevonden in bepaalde richtlijnen en wetgeving. De visie beschrijft wat de gemeente Den Helder wil bereiken op het gebied van dierenwelzijn, met aandacht voor de uitvoering van wetgeving en de rol van de gemeente. Daarnaast heeft de gemeente Den Helder de ambitie om op de langere termijn de meest diervriendelijke gemeente van Nederland te worden. Dat wil niet zeggen dat alles per direct perfect geregeld hoeft te zijn. Dat kan ook betekenen dat de gemeente Den Helder grote stappen heeft gemaakt op het gebied van dierenwelzijnsbeleid. Uiteindelijk zou de eerste plek in een verkiezing een mooie bekroning op het beleid zijn, maar het gaat er om dat mens en dier in een veilige, gezonde en behulpzame omgeving leven. Om dierenwelzijn in het algemeen te bevorderen zetten wij ons in voor een goed georganiseerde en effectieve aanpak. Dit doen we op basis van vijf belangrijke speerpunten.

Aanleiding en totstandkoming Visie Dierenwelzijn 2025

De gemeente Den Helder zet zich al jarenlang in voor dierenwelzijn. In 2010 werd de eerste nota over dit onderwerp vastgesteld. In 2016 werd deze nota geactualiseerd om beter aan te sluiten bij de tijd en uitdagingen. Hierbij werden niet alleen de wettelijk verplichte taken beschreven, maar ook de aanvullende taken die de gemeente op het gebied van dierenwelzijn uitvoerde. De samenwerking met lokale organisaties zoals Dierentehuis ‘t Schuthok en de Dierenambulance Den Helder en de Wildopvang De Helderse Vallei verder versterkt. Deze samenwerking speelt een belangrijke rol in het bieden van praktische ondersteuning en het bevorderen van dierenwelzijn binnen de gemeente. Hoewel de gemeente Den Helder al belangrijke stappen heeft gezet, blijft er ruimte voor groei en verbetering in dierenwelzijn.

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

7

2. Speerpunten De gemeente Den Helder zet zich de komende jaren in voor het bevorderen van dierenwelzijn, met de onderstaande speerpunten als leidraad. Deze thema’s vormen de basis voor een diervriendelijke gemeente waarin het welzijn van dieren centraal staat in samenwerking met organisaties en inwoners. 1. Actieve inzet voor dierenwelzijn Naast het naleven van wettelijke verplichtingen, neemt de gemeente Den Helder een proactieve rol in het verbeteren van dierenwelzijn. Dit doen we door niet alleen regels te handhaven, maar ook door initiatieven te steunen die bijdragen aan een diervriendelijke samenleving. Met gericht beleid, subsidies en samenwerking met betrokken partijen werken we aan een gemeente waarin dierenwelzijn prioriteit heeft. 2. Samen bouwen aan een diervriendelijke gemeente Bewustwording is essentieel voor een diervriendelijke toekomst. De gemeente Den Helder investeert in voorlichting en educatie door samen te werken met scholen en maatschappelijke organisaties. Via lesprogramma’s, workshops en toegankelijke informatie willen we kinderen, jongeren en volwassenen inspireren om dierenwelzijn serieus te nemen.

3. Samenwerking voor effectieve dierenopvang en -zorg Goede opvang en zorg voor dieren vraagt om een sterke keten. De gemeente Den Helder zet in op nauwe samenwerking met dierenopvangcentra, dierenartsen en vrijwilligersorganisaties. Door overleg, gezamenlijke projecten, mogelijkheden verkennen voor een ruimere inzet van dierenartsen en lobby willen we de opvang en zorg voor dieren versterken en efficiënter maken. 4. Veilige en professionele opvang voor dieren in nood Dieren die ondersteuning nodig hebben, verdienen een passende oplossing. In Den Helder streven we naar voldoende opvangcapaciteit, hoogwaardige medische zorg en een duidelijk meldpunt voor hulpbehoevende dieren. We zorgen voor goede huisvesting en stimuleren adoptie, zodat elk dier een kans krijgt op een nieuw thuis. 5. Dierenwelzijn verankeren in gemeentelijk beleid Dierenwelzijn staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van het bredere beleid van de gemeente Den Helder. We zorgen voor afstemming met andere sectoren, zoals ruimtelijke ordening en volksgezondheid, en integreren dierenwelzijn in regelgeving en initiatieven. Zo krijgt het een structurele plek binnen onze gemeente. Met deze speerpunten werkt Den Helder aan een toekomst waarin dierenwelzijn niet alleen wordt beschermd, maar ook actief wordt bevorderd, samen met onze inwoners en partners.

8

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

3. Landelijke wetgeving Dit hoofdstuk omvat de wetten en regels die op nationaal niveau gelden en waar de gemeente Den Helder zich aan conformeert.

3.1

Wet dieren

De Wet dieren, die sinds 1 januari 2013 van kracht is, vormt een samenhangend kader van regels gericht op zowel gehouden dieren, zoals landbouw- en gezelschapsdieren, als wilde dieren. De wet omvat onder meer een verbod op dierenmishandeling en legt een zorgplicht op voor hulpbehoevende dieren. Daarnaast bestrijkt de Wet dieren een breed scala aan onderwerpen, verdeeld over 12 hoofdstukken, waaronder regels voor dierlijke producten en voorschriften voor het houden van dieren. Een belangrijk aspect is dat de wet gemeenten verantwoordelijk maakt voor het ophalen en verwerken van kadavers van huisdieren en wilde dieren die op openbaar terrein worden aangetroffen.

3.2

Wet publieke gezondheid

Positieflijst dieren

Dieren horen zoveel mogelijk in hun natuurlijke leefomgeving. Het ministerie van LNV heeft daarom een nieuwe positieflijst opgesteld. Deze lijst bevat verschillende diersoorten die gehouden mogen worden als hobby- of huisdier. Vanaf 1 juli 2024 wordt het verboden om dieren die niet op de nieuwe positieflijst staan aan te schaffen, over te nemen of ermee te fokken. Gehouden dieren die niet op de nieuwe positieflijst staan, mogen wel bij hun eigenaar blijven.

3.4

De Omgevingswet legt daarnaast een algemene zorgplicht op voor natuur, planten en dieren. Dit houdt in dat handelingen die schadelijk kunnen zijn (zoals jacht op dieren), achterwege moeten blijven of tot een minimum beperkt worden. Bovendien verplicht de Wet dieren iedereen om dieren in nood te helpen. Bij de toetsing van aanvragen voor omgevingsvergunningen, die inwoners en bedrijven bij de gemeente indienen, is onderzoek naar beschermde soorten verplicht. Of het nu gaat om bouwen, kappen of andere milieu gerelateerde werkzaamheden, het is essentieel om te waarborgen dat beschermde soorten niet negatief worden beïnvloed door deze activiteiten. Zo draagt de Omgevingswet bij aan een betere balans tussen ontwikkeling en natuurbescherming.

3.5

Volgens de Wet publieke gezondheid is de gemeente verplicht zorg te dragen voor een gezonde leefomgeving. Een voorbeeld hiervan is de bestrijding van ongewenste dieren. Hoewel de bestrijding van ongewenste dieren in Nederland niet standaard tot de wettelijke taken van de gemeente behoort, moet zij wel ingrijpen wanneer dieren zoals muizen, ratten of andere soorten een risico vormen voor de volksgezondheid.

3.3

vergunningen worden verleend die schade toebrengen aan planten en dieren.

Omgevingswet

De Omgevingswet is een overkoepelende wet waarin de regels voor ruimtelijke projecten zijn samengevoegd. Ruimtelijke projecten worden hierdoor meer gefaciliteerd en mogelijk gemaakt door regelgeving. In tegenstelling tot eerdere wetgeving, zoals de Flora- en faunawet, hanteert de Omgevingswet een meer uitnodigend toetsingskader: waar voorheen het principe ‘Nee, tenzij’ gold, is dit nu vervangen door ‘Ja, mits’. Hierdoor neemt de verantwoordelijkheid van de gemeente toe, omdat zij ervoor moet zorgen dat nadelige effecten van projecten zorgvuldig in kaart worden gebracht. Dit voorkomt dat

Wet op de strandvonderij

De burgemeester vervult wettelijk de rol van hoofdstrandvonder en is daarmee verantwoordelijk voor alles wat aanspoelt op het strand, inclusief zeezoogdieren. In de gemeente Den Helder wordt het beheer en onderhoud van het strand uitgevoerd door Stichting Strandexploitatie Noordkop (SSN) in opdracht van de gemeente. Bij het aanspoelen van een zeezoogdier onderneemt SSN de benodigde acties. Indien de situatie dit vereist, kan de burgemeester een noodverordening uitvaardigen en zorgen voor de communicatie met regiogemeenten en de Veiligheidsregio.

3.6

Overige wetgeving

Het Burgerlijk Wetboek (Boek 5, artikel 8) beschrijft de taken van de burgemeester. Na een bewaartermijn van 14 dagen mag de burgemeester een gevonden dier overdragen, verkopen of laten inslapen. Het laten inslapen van gezonde dieren is in de gemeente Den Helder niet aan de orde. De opvang en verzorging gedurende deze 14 dagen vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Verder is de gemeente ook bij calamiteiten betrokken met dierenwelzijn en werkt ze samen met de politie, brandweer en de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (volgens de Wet Veiligheidsrisico’s). Dit betreft de specifieke regels en beleidsstukken die door de gemeente Den Helder zijn vastgesteld binnen de kaders van landelijke wetgeving.

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

9

4. Lokale regelgeving 4.1

Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en dieren

In Den Helder zijn via de APV verschillende regels vastgesteld om de openbare veiligheid te waarborgen. Deze regels richten zich ook op het bevorderen van het welzijn van dieren en het beschermen van de natuur. Een concreet voorbeeld hiervan is het verbod op het oplaten van (wens)ballonnen. Deze ballonnen en de bijbehorende materialen, zoals linten, touwtjes en metalen onderdelen, kunnen schadelijk zijn wanneer ze in de natuur terechtkomen. Dieren, zoals vogels en vissen, lopen het risico deze materialen in te slikken, wat kan leiden tot letsel of overlijden.

4.2

Aanwijzingsbesluit losloop-, verbods- en aanlijngebieden voor honden

Het aanwijzingsbesluit van de gemeente Den Helder bepaalt in welke gebieden honden mogen loslopen, waar een aanlijnplicht geldt, en waar honden geheel verboden zijn. Om inwoners duidelijkheid te bieden, is op de website van de gemeente een kaart beschikbaar. Deze kaart geeft in een oogopslag een overzicht van de losloop-, verbodsen aanlijngebieden, zodat hondeneigenaren eenvoudig kunnen zien waar zij rekening mee moeten houden.

4.3

Beleidsregel bijtincidenten honden Den Helder

Deze beleidsregel stelt regels vast met betrekking tot bijtincidenten met honden binnen de gemeente. De beleidsregel definieert verschillende categorieën van bijtincidenten en legt maatregelen op voor hondeneigenaren die betrokken zijn bij dergelijke incidenten. Het omvat ook bepalingen met betrekking tot aanlijn- en muilkorfgeboden, gedragstests voor honden, afstand doen of inbeslagname van honden na herhaalde incidenten, en uitzonderingen op de regels.

4.5

Beleidskader schuilstallen

Om verzoeken voor het plaatsen van schuilstallen in het buitengebied van de gemeente Den Helder op een eenduidige en ruimtelijk aanvaardbare wijze te behandelen, is het beleidskader schuilstallen opgesteld. Dit beleidskader dient als leidraad voor gemeentelijke medewerking aan schuilstallen en vormt input voor een eventuele herziening van het bestemmingsplan, het omgevingsplan of vergunningsaanvragen in de toekomst.

10

4.6

Ophalen en verwerken van kadavers

Volgens de Wet dieren zijn gemeenten verantwoordelijk voor het ophalen en verwerken van kadavers van huisdieren en wilde dieren die in de openbare ruimte worden aangetroffen. Grote kadavers, zoals zeehonden en bruinvissen, worden opgeslagen in een koeling aan de Rijksweg. Kleinere kadavers, zoals katten, honden en vogels, worden verzameld door team Wijkbeheer van de gemeente of de Dierenambulance Den Helder en bewaard in een koelopslag aan de Handelskade. Een gespecialiseerde verwerkingsfirma haalt deze kadavers op, doorgaans eens per twee weken of vaker indien nodig, om ze op een veilige en verantwoorde manier te verwerken.

4.7

Afvalstoffenverordening

De gemeente is verantwoordelijk voor het verwijderen van dode gezelschapsdieren uit de openbare ruimte. Onder gezelschapsdieren worden dieren verstaan die door mensen in of rond het huis worden gehouden en verzorgd, met uitzondering van landbouwhuisdieren. In de afvalstoffenverordening is vastgelegd hoe de gemeente de inzameling en verwerking van deze dieren regelt. Voor deze taak schakelt de gemeente een gespecialiseerd bedrijf in dat zorgt voor een correcte en zorgvuldige afhandeling.

4.8

Opvang gevonden gehouden dieren

Gemeenten zijn volgens het Burgerlijk Wetboek (artikel 8 lid 3 van boek 5) verplicht om gevonden dieren met een vermoedelijke, maar niet bekende eigenaar op te vangen voor een periode van 14 dagen. Het gaat hier om alle gehouden dieren. Een gehouden paard of reptiel valt dus ook onder deze wet en moet worden opgevangen. Deze verplichting wordt in Den Helder sinds 2016 uitbesteed aan Dierentehuis ’t Schuthok. Voor de opvang van deze dieren betaalt de gemeente een vergoeding aan ’t Schuthok. Bij de opvang van beschermde gehouden dieren, zoals bepaalde schildpadsoorten, heeft de gemeente aanvullende verplichtingen. Om deze dieren in bewaring te mogen nemen, is een CITES-overeenkomst nodig. Dit is een internationale overeenkomst die planten en dieren beschermt. Daarvoor dient de gemeente eenmalig schriftelijk te verklaren het eigendom over te dragen aan een opvang en af te zien van de wettelijke bewaartermijn.

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

4.9

Waarborgen van veiligheid van dieren door brandweer en politie

Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het regelen van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. Dit staat beschreven in de Wet Veiligheidsregio’s, artikel 2. Op grond van artikel 3 lid 1 sub b van deze wet heeft de gemeente de taak om niet alleen voor de veiligheid van mensen, maar ook voor de veiligheid van dieren te zorgen.

4.10 Vervoer en opvang van dieren bij calamiteiten De algemene zorg voor mens, dier en milieu is een verantwoordelijkheid voor de gemeente, ook tijdens (grootschalige) calamiteiten. De specifieke taken die hierbij komen kijken - zoals de opvang, verzorging en het informeren van getroffenen, hun verwanten en betrokkenen – vallen onder Bevolkingszorg. In de regio Noord-Holland Noord hebben we deze taken uitbesteed aan het team Bevolkingszorg van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Bij een ramp of crisis is het de taak van team Bevolkingszorg om dieren op te vangen, te verzorgen en te verplaatsen naar een veilige locatie. Wanneer opvang en verzorging van zowel mensen als dieren noodzakelijk zijn, wordt het werkprotocol Publieke Zorg ingericht. Afstemming tussen verschillende hulpdiensten vindt plaats wanneer dat nodig is. Voor dieren betreft dit organisaties zoals dierenhulporganisaties (bijvoorbeeld Dierenlot en Dierenbescherming), de politie, de brandweer, de dierenambulance en beheerders

van opvanglocaties, zoals dierentehuis ’t Schuthok en Wildopvang De Helderse Vallei in Den Helder. De processen, rolverdeling en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd in de plannen en taakkaarten van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Gemeenten hebben volgens de Algemene wet bestuursrecht een zorgplicht voor dieren bij arrestaties, huisontruimingen en gedwongen opname van de eigenaar van het dier. De gemeente moet hierbij zorgen voor geschikte opvang en moet het dier maximaal 13 weken op (laten) vangen. De kosten voor de opvang van het dier zijn voor rekening van de opdrachtgever van de ontruiming. Als het dier na 13 weken nog niet overgedragen kan worden aan de eigenaar, dan is de gemeente bevoegd om het dier over te dragen aan het dierenasiel. De gemeente heeft geen specifiek calamiteitenplan voor het vervoer en de opvang van dieren bij situaties zoals ontruimingen, arrestaties en gedwongen opnames. Hulp aan dieren in dergelijke omstandigheden wordt momenteel geboden via het regionale netwerk van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. In de komende periode wordt ingezet op het onderhouden en verbeteren van deze regionale samenwerking om de opvang en zorg voor dieren bij calamiteiten verder te verbeteren.

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

11

5. Niet-wettelijke kaders Dit zijn vrijwillige taken en ambities die de gemeente Den Helder op zich neemt, voortkomend uit de visie Dierenwelzijn 2016 en die niet direct wettelijk verplicht zijn. Bij de vaststelling van de visie Dierenwelzijn in 2016 heeft de Helderse gemeenteraad besloten de zorgplicht voor dieren breder op te vatten dan haar wettelijke taak. Dat heeft geleid tot de onderstaande extra taken en verantwoordelijkheden. Daarnaast zijn er kaders gesteld voor de visie Dierenwelzijn 2025 op een aantal onderwerpen.

5.1

Vervoer gevonden dieren

Als gemeente hebben we een wettelijke plicht om gehouden en wilde dieren die in de openbare ruimte worden gevonden op te vangen. Het vervoer van deze dieren naar de juiste organisaties is echter niet wettelijk vastgelegd, maar zien we als een verlengstuk van onze wettelijke taak. Zo worden dieren door de Dierenambulance Den Helder naar verschillende organisaties vervoerd, en wij dragen bij aan die kosten.

5.2

Zorg voor wilde dieren

De gemeente Den Helder neemt ook haar verantwoordelijkheid met betrekking tot het vervoer, de opvang en de verzorging van wilde dieren in nood, aangezien dit veelal (indirect) door menselijk toedoen wordt veroorzaakt. Wilde dieren die verzwakt, ziek of gewond worden aangetroffen worden, indien nodig, door de Dierenambulance Den Helder, overgebracht naar samenwerkende organisaties die hen de juiste zorg kunnen bieden.

5.3

Faciliterende en coördinerende functie

In de dierenhulpverleningsketen vervult de gemeente een faciliterende en coördinerende functie. Dat wil zeggen dat we toezien op de gehele dierenhulpketen en ons inzetten om de onderlinge samenwerking van de dierenwelzijnspartners en partijen zoals politie en brandweer te bevorderen. Hierbij hoort dat we helderheid proberen te scheppen in de taken waarvoor de verschillende organisaties verantwoordelijk zijn en deze taken zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen voor een effectieve samenwerking.

5.4

Dieren in het water

Bij vissen in de gemeentelijke wateren dragen vissers, als natuurdeelnemers, extra verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige omgang met de vis. Ze volgen ten minste de landelijke gedragscode van Sportvisserij Nederland voor het vangen, onthaken en terugzetten van recreatief gevangen vis om de aantasting van het welzijn te minimaliseren. Zeehonden zijn op grond van de Omgevingswet beschermd, het is verboden ze te vangen. Ze kunnen prima leven in brak of zoet water indien er genoeg vis is. Er is pas actie toegestaan en vereist indien een zeehond ziek is of een infectie heeft zoals longworminfectie. Het verplaatsen van zeehonden is niet eenvoudig. Drijven en met netten werken leveren voor de dieren veel stress op.

5.5

Jacht

De gemeente erkent dat jacht in sommige gevallen nodig kan zijn, conform landelijke wetgeving, om overpopulatie te beheersen en ecologische balans te waarborgen. Dit geldt bijvoorbeeld voor diersoorten die schade veroorzaken aan landbouwgewassen, natuurgebieden of de veiligheid van inwoners. De gemeente werkt indien nodig samen met natuurbeheerders en andere belanghebbenden om jacht op een verantwoorde en weloverwogen manier toe te passen en om alternatieve oplossingen te onderzoeken. De gemeente ziet jacht alleen als een laatste middel, waarbij het welzijn van dieren en de gezondheid van ecosystemen altijd voorop staan. Dit zorgt voor een verantwoorde en transparante aanpak die aansluit bij de waarden van dierenwelzijn en natuurbeheer.

5.6

Dieren en vermaak

De gemeente Den Helder hanteert de volgende uitgangspunten bij vermaak (evenementen en activiteiten) met dieren. Ten eerste staat dierenwelzijn altijd voorop. Dat wil zeggen dat het geen vermaak mag zijn waarbij dieren onnodige stress en/of pijn ervaren. In navolging van landelijke regelgeving zijn wilde zoogdieren verboden in circussen of andere vormen van activiteiten. Vermaak met dieren moet een educatieve waarde hebben en bijdragen aan bewustwording over diersoorten en hun natuurlijke leefomgeving.

Vissen en andere waterdieren verdienen eveneens de aandacht in het kader van dierenwelzijn. Vissen zijn voelende wezens en hebben een intrinsieke waarde. Het welzijn van vissen is steeds vaker onderwerp van gesprek, vooral in wetenschappelijk onderzoek, maar ook in de samenleving. Er is steeds meer bekend over intelligentie, pijn, angst en stress bij vissen en andere waterdieren.

12

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

6. Rol van de gemeente Den Helder in dierenwelzijn De gemeente Den Helder ziet dierenwelzijn als een essentieel onderdeel van een gezonde, duurzame en leefbare samenleving. Met een actieve en betrokken aanpak wil de gemeente het welzijn van zowel huisdieren als wilde dieren binnen haar grenzen bevorderen. Dit doen we door samen te werken met inwoners, organisaties en partners, en door beleid te ontwikkelen dat dieren beschermt en hun leefomgeving verbetert. Hieronder staan de belangrijkste aandachtspunten waarmee we deze ambitie waarmaken.

6.1

Stimuleren van bewustwording over dieren

Voor de gemeente Den Helder is educatie en voorlichting essentieel om dierenwelzijn structureel te verbeteren. Door inwoners bewust te maken van hun verantwoordelijkheid tegenover dieren, voorkomen we verwaarlozing, mishandeling en zwerfdierenproblematiek. Onze partners stimuleren educatieve programma’s op scholen, organiseren voorlichtingscampagnes en werken samen met dierenwelzijnsorganisaties om kennis over dierverzorging, diervriendelijke omgang en het belang van biodiversiteit te vergroten. Door in te zetten op preventie en bewustwording, creëren we een samenleving waarin dieren met respect en zorg worden behandeld.

6.2

Inzet voor dieren in nood

Vrijwilligers spelen een belangrijke rol in het bevorderen van dierenwelzijn binnen de gemeente Den Helder. Diverse organisaties vertrouwen op de inzet van vrijwilligers om dieren in nood te helpen en het welzijn van zowel huisdieren als wilde dieren te waarborgen. De gemeente Den Helder erkent het belang van vrijwilligerswerk en biedt ondersteuning aan zowel vrijwilligers als organisaties. Vrijwilligers zijn onmisbaar voor het dierenwelzijn in Den Helder. Hun toewijding en inzet dragen bij aan een veilige en zorgzame omgeving voor zowel huisdieren als wilde dieren in de gemeente.

6.3

Vuurwerkvrije zones

en angst ervaren door licht, geluid en geuren van het vuurwerk dat vlak bij het leefgebied van de dieren wordt afgestoken.

6.4 Sterke samenwerking De gemeente Den Helder zet zich in voor een sterke samenwerking op provinciaal en regionaal niveau om dierenwelzijn structureel te verbeteren. Op provinciaal niveau nemen we deel aan overlegstructuren van de provincie Noord-Holland en zoekt de gemeente naar subsidieregelingen. Op regionaal niveau zoekt de gemeente samen met omliggende gemeenten en lokale organisaties naar manieren om in te zetten op preventie, flexibele zorg en educatie, zoals verbeterde bereikbaarheid van opvangvoorzieningen en medische ondersteuning.

6.5

Zorg voor huisdieren bij minima

Het gemeentelijk minimabeleid biedt algemene ondersteuning aan inwoners met financiële problemen, maar er is momenteel geen specifieke financiële hulp voor inwoners met een minimuminkomen en een huisdier. De Voedselbank Den Helder verstrekt soms diervoer aan huisdiereigenaren, afhankelijk van donaties. De Dieren-bescherming heeft een noodfonds voor minima. De gemeente Den Helder acht de inzet van deze organisaties als zeer waardevol in precaire situaties.

6.6

Dierenwelzijn verankeren in andere beleidsvelden

Dierenwelzijn is een onderdeel van een duurzame, gezonde en leefbare gemeente. Daarom zetten we ons in om dierenwelzijn te verankeren binnen verschillende beleidsdomeinen, zodat zowel wilde dieren als huisdieren de bescherming en zorg krijgen die zij verdienen. • Omgevingsvisie van de gemeente Den Helder ‘Koers op een sterke thuishaven’ Hoewel de visie zelf geen specifieke details over dierenwelzijn bevat, benadrukt de gemeente het belang van een gezonde en veilige leefomgeving voor zowel mens als dier.

Vuurwerk wordt soms gezien als een leuke attractie voor mensen. Voor dieren is vuurwerk minder aangenaam. Veel dieren ervaren stress door de knallen, flitsen en geur van het vuurwerk. De gemeente kan op dit moment zones aanwijzen waar geen vuurwerk mag worden afgestoken. In Den Helder zijn verschillende vuurwerkvrije zones ingesteld in gebieden waar veel mensen samenkomen. Vuurwerkvrije zones bij dierrijke gebieden, dierenopvangcentra en losloopgebieden ontbreken echter. Het is belangrijk dat er rond deze gevoelige locaties voor dieren een zone geldt waarin geen vuurwerk wordt afgestoken. Het risico is dat dieren anders alsnog stress

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

13

• Programma Duurzaamheid Een van de kernpunten binnen het programma Duurzaamheid is biodiversiteit. Flora en fauna vormen een essentieel onderdeel van onze leefomgeving en dragen bij aan een gezond ecosysteem. Door de biodiversiteit te bevorderen, verbeteren we niet alleen de leefomstandigheden van dieren, maar versterken we ook de natuurlijke balans in onze gemeente. • Nieuwe grootschalige initiatieven Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen en recreatiegebieden houden we rekening met dieren en hun leefomgeving. Indien nodig wordt er ecologisch onderzoek verricht. • Toerisme Toerisme speelt een belangrijke rol in Den Helder en we streven ernaar om toeristische activiteiten te ontwikkelen met respect voor dieren en hun leefomgeving. In samenwerking met het programma Gastheerschap (Visit Wadden) zetten we bijvoorbeeld in op natuurbescherming. Daarnaast zorgen we voor rust en ruimte op natuurstranden zodat flora en fauna ongestoord kunnen blijven bestaan. • Bewustwording door onderwijs en cultuur Educatie speelt een cruciale rol in het bevorderen van dierenwelzijn. Daarom stimuleren we aandacht voor dit thema in scholen en culturele instellingen door middel van projecten, tentoonstellingen en educatieve programma’s over de relatie tussen mens en dier. De Helderse Vallei vervult hierin een rol door voorlichting en educatie te geven over natuur en dier.

• Samenwerking en participatie Dierenwelzijn is een gedeelde verantwoordelijkheid. We werken samen met dierenwelzijnsorganisaties, natuurbeheerders, stichtingen en inwoners om een breed gedragen beleid te realiseren. Door de krachten te bundelen, kunnen we samen een gemeente creëren waarin dieren op een respectvolle manier worden behandeld en waarin hun welzijn gewaarborgd blijft.’

6.7

Bevorderen van verantwoord huisdierbezit

Impulsaankopen van huisdieren leiden regelmatig tot ondermaatse zorg, het afstand doen van dieren of zelfs het illegaal dumpen van dieren in de natuur. Dit veroorzaakt niet alleen ernstige welzijnsrisico’s voor de dieren, maar zorgt ook voor een verhoogde druk op opvangorganisaties. De dierenwelzijnspartners in Den Helder streven ernaar om de komende jaren het verantwoordelijkheidsgevoel van inwoners te vergroten en het welzijn van huisdieren te verbeteren. Door middel

14

van gerichte voorlichting en educatie voor scholen en inwoners willen zij impulsaankopen voorkomen, kennis over verantwoord huisdierbezit vergroten, verwaarlozing tegengaan en bijdragen aan een betere omgang met huisdieren.

6.8

Verbeteren van de samenwerking tussen dierenwelzijnspartners, politie en brandweer

De dierenwelzijnspartners benadrukken het belang van een nog betere samenwerking met de politie en brandweer om incidenten rondom dierenwelzijn effectiever aan te pakken. In de komende periode wordt daarom ingezet op het verbeteren van deze samenwerking. Een nog betere samenwerking draagt bij aan het sneller aanpakken van misstanden en het adequaat oplossen van incidenten. Dit draagt bij aan een veiligere omgeving voor mens en dier.

6.9

Bewustwording van de zorgplicht voor wilde dieren

Om inwoners van Den Helder te ondersteunen bij de uitvoering van de zorgplicht voor hulpbehoevende dieren, wil de gemeente de bewustwording over de zorgplicht voor wilde dieren vergroten. Deze aanpak leert inwoners wat ze zelf kunnen doen als ze een dier in nood vinden en maakt het naleven van de zorgplicht toegankelijker en draagt bij aan beter dierenwelzijn in de gemeente.

6.10 Zwerfkatten efficiënter identificeren en herenigen met hun eigenaren Zoals beschreven in paragraaf 7.3, doden katten jaarlijks zo’n 18 miljoen vogels in Nederland en raken ongeveer 62.500 katten zoek, waarvan slechts 20% wordt herenigd met hun eigenaar. Het chippen van katten is wenselijk om het aantal zwerfkatten tegen te gaan en eigenaren makkelijker te kunnen traceren. In 2018 hebben 35 gemeenten gezamenlijk een brief aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) gestuurd met het verzoek om een landelijke chip- en registratieplicht voor katten in te voeren. Hoewel de minister deze ambitie deelt, wordt momenteel nog onderzocht wat de impact is op uitvoering, handhaving en kosten. Het is onbekend wanneer dit onderzoek is afgerond. De gemeente ondersteunt het invoeren van een landelijke chipplicht en werkt samen met dierenwelzijnspartners om inwoners te informeren en stimuleren hun katten te laten chippen.

6.11 Kennisplatform en klankbordgroep De gemeente gaat de komende jaren deelnemen aan het kennisplatform Diervizier om beter inzicht te krijgen in hoe andere gemeenten omgaan met dieren en dierenwelzijn. Daarnaast gaat de gemeente dierenwelzijnspartners

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

stimuleren om een klankbordgroep dierenwelzijn op te richten. Deze groep brengt vertegenwoordigers van onder andere de dierenambulance, dierenasielen, dierenartsen, onderwijsinstellingen en gemeente samen. Het platform kan advies geven over kwesties die dieren betreffen en een integrale aanpak bevorderen voor het verbeteren van dierenwelzijn in de gemeente.

6.12 Windmolens De gemeente hecht belang aan de veiligheid van wilde dieren, waaronder vliegende dieren zoals vogels, vleermuizen en insecten. Hoewel de Provincie en het Rijk nog geen specifieke regels hebben opgesteld om aanvaringen met windmolens te verminderen, heeft Vattenfall, exploitant van offshore windmolenparken, in 2023 voor het eerst windmolens stilgelegd tijdens de vogeltrek in het voor- en najaar. Dit gebeurde naar aanleiding van radarbeelden waarop grote trekbewegingen van vogels boven de Noordzee zichtbaar waren. De gemeente steunt deze maatregel en gaat onderzoeken welke aanvullende stappen zij zelf kan nemen om het risico op aanvaringen met windmolens verder te verkleinen.

6.13 Wildopvang De Helderse Vallei De gemeente heeft de ambitie de komende jaren een nieuw gebouw te realiseren op het terrein van De Helderse Vallei, waar de wildopvang permanent gehuisvest zal worden. In de tussentijd zet Stichting Wildopvang De Helderse Vallei zich in voor wildopvang op de tijdelijke opvanglocatie aan de Handelskade. Hier worden gewonde, zieke of verweesde inheemse wilde dieren verzorgd en gerehabiliteerd met als doel deze dieren terug te brengen naar hun natuurlijke leefomgeving. De gemeente subsidieert deze tijdelijke opvang totdat de nieuwbouw gereed is. In het toekomstige gebouw zullen bezoekers leren waarom zij in de opvang terecht zijn gekomen. Naast fysieke voorlichting op locatie worden de komende jaren educatieve programma’s, activiteiten voor scholen en inwoners, en online informatie ontwikkeld. Met deze aanpak wil De Helderse Vallei niet alleen zorg bieden voor wilde dieren, maar ook bijdragen aan een beter begrip van het belang van zorg voor wilde dieren en hun welzijn in de gemeente Den Helder.

6.14 Dierenbegraafplaats De gemeente Den Helder staat positief tegenover het initiatief voor een dierenbegraafplaats, omdat dit bijdraagt aan zowel het dierenwelzijn als de emotionele band tussen inwoners en hun dieren. De rol van de gemeente is hierbij faciliterend; zij neemt zelf geen initiatief, maar biedt ruimte aan partijen die zowel financieel als operationeel mogelijkheden zien om dit te realiseren.

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

15

7. Schade en overlast van ongewenst gedrag door dieren In Nederland is de bestrijding van ongewenste dieren niet standaard een wettelijke taak van de gemeente, maar de gemeente heeft wel een zorgplicht om de volksgezondheid te beschermen. Dit houdt in dat de gemeente actie onderneemt tegen ongewenste dieren wanneer deze een risico vormen voor de volksgezondheid. Dieren kunnen in een stedelijke omgeving zorgen voor schade en overlast. Mens en dier wonen samen op een beperkte oppervlakte en soms zijn de belangen strijdig. In Den Helder komen verschillende diersoorten voor in bewonersmeldingen over schade en overlast. Om de aanpak te verbeteren, gaat de gemeente de huidige werkwijze evalueren in samenwerking met betrokken partijen. Dit hoofdstuk beschrijft enkele van deze diersoorten en benadrukt het belang van preventieve maatregelen om de impact hiervan te beheersen.

7.1

Meeuwen

In de gemeente is sprake van toenemende overlast door visdieven en op daken broedende meeuwen. Dit uit zich bijvoorbeeld in het gekrijs van de meeuwen en de vervuiling van eigendommen. Jaarlijks komen er bij de gemeente meldingen binnen van overlast door op (privé) daken broedende meeuwen. De gemeente adviseert of verwijst naar een bedrijf dat werende voorzieningen kan aanbrengen. De pandeigenaar is zelf verantwoordelijk voor het aanbrengen van dergelijke voorzieningen.

7.2

7.3

Katten

Katten kunnen ook overlast veroorzaken in de openbare ruimte. Daarnaast hebben katten als jagers veel invloed op dieren in de natuur: jaarlijks doden zij naar schatting 18 miljoen vogels in Nederland. Het chippen van katten is wenselijk. Het helpt niet alleen om het aantal zwerfkatten te verminderen, maar ook eigenaren beter traceerbaar te maken. Dit kan bijdragen aan het terugdringen van het aantal slachtoffers onder wilde dieren. Daarnaast raken jaarlijks ongeveer 62.500 katten zoek in Nederland, terwijl slechts 20% wordt herenigd met hun eigenaar. Door katten te chippen en te registreren, wordt deze hereniging eenvoudiger en sneller. Toch is nog lang niet iedere kat gechipt of geregistreerd, waardoor de voordelen van deze maatregelen nog niet optimaal worden benut.

7.4

Exoten

Planten, dieren of andere organismen die van nature niet in Nederland voorkomen, kunnen schadelijk zijn voor de natuur. Populaties van soorten genoemd op de Unielijst Invasieve Exoten zoals de Aziatische hoornaar en de lettersierschildpad, moeten (als mogelijk) opgespoord en verwijderd worden, maar minimaal zodanig beheerd worden dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. Diervriendelijkheid van de bestrijdingsmethode wordt meegewogen in het plan van aanpak.

Kauwen

Op sommige plaatsen in de gemeente veroorzaken kauwen overlast, vooral vlak na de broedtijd. Daarna neemt het aantal dieren doorgaans weer af. De overlast bestaat onder meer uit uitwerpselen onder bomen en stenen die kauwen van daken laten vallen, wat schade aan auto’s veroorzaakt. Kauwen eten wat ze kunnen vinden, dus het goed omgaan met afval, niet voeren en het voorkomen van nestplaatsen in woningen kan de overlast beperken. Het verjagen van kauwen biedt echter geen structurele oplossing, omdat de vogels simpelweg naar een andere locatie trekken of terugkeren.

16

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

8. Een diervriendelijke toekomst voor Den Helder De gemeente Den Helder deelt de leefomgeving met mens en dier waarin dierenwelzijn een onderdeel vormt van onze samenleving. Met de Visie Dierenwelzijn 2025 leggen we de basis voor een ambitieuze, diervriendelijke toekomst, geworteld in onze wettelijke taken, vrijwillige ambities en de vijf speerpunten: actieve inzet, bewustwording, samenwerking, opvang, en verankering in beleid. Samen met onze inwoners, dierenwelzijnspartners en regionale overheden streven we ernaar Den Helder een gemeente te laten zijn waar dieren de zorg en bescherming krijgen die ze verdienen en waar mens en dier kunnen samenleven. Om deze visie te concretiseren formuleren we de volgende doelen die de weg wijzen naar een leefbare, duurzame en diervriendelijke toekomst.

Uitvoeringsprogramma 2025-2028 Bovenstaande doelstellingen vormen de kern van onze speerpunten in de Visie Dierenwelzijn. De doelen worden opgesteld binnen de (extra) beschikbare middelen en samenwerkingen met partners zoals Dierentehuis ’t Schuthok, de Dierenambulance en De Helderse Vallei. Acties die gericht zijn op het verbeteren van dierenwelzijn in de gemeente worden opgenomen in de Uitvoeringsagenda Dierenwelzijn 2025. De agenda dient als leidraad voor de komende jaren en biedt een gestructureerd overzicht van de gezamenlijke inspanningen en ambities om dierenwelzijn op lokaal niveau te bevorderen. Deze dragen bij aan onze langetermijnvisie om de meest diervriendelijke gemeente van Nederland te worden. We blijven deze doelen monitoren, evalueren en waar nodig bijstellen, indien mogelijk op basis van data.

1. Actieve inzet voor dierenwelzijn We verbeteren het dierenwelzijn in Den Helder met minimaal 20% tegen eind 2028, gemeten via specifieke indicatoren zoals meldingen van dierenmishandeling, adoptiecijfers en naleving van regels. 2. Samen bouwen aan een diervriendelijke gemeente Tegen eind 2027 bereiken we de inwoners met informatie, voorlichting en educatie over dierenwelzijn, zoals lesprogramma’s, campagnes en workshops, in samenwerking met scholen en dierenwelzijnspartners. 3. Samenwerking voor effectieve dieropvang en -zorg. We optimaliseren de keten van dierenopvang en -zorg tegen eind 2026 door een samenwerkingsnetwerk te realiseren resulterend in een efficiënter proces. 4. Veilige en professionele opvang voor dieren in nood Eind 2028 bieden we een veilige en professionele opvang van dieren in nood met een adoptie- herplaatsingterugplaatsingspercentage van ten minste 70% voor opvangdieren. 5. Dierenwelzijn verankeren in gemeentelijk beleid We integreren dierenwelzijn in alle relevante beleidsdomeinen die geactualiseerd worden.

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

17

18

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

Visie Dierenwelzijn - gemeente Den Helder

19

Colofon Ter aanbieding aan het college en de gemeenteraad van Den Helder Opdrachtgever: Gemeenteraad Den Helder Portefeuillehouder Dierenwelzijn