GEMDH - Ontdek Den Helder- van kust tot cultuur.pdf
Tekst van het document
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur” gemeente Den Helder
2025
Voorwoord Met veel trots presenteren wij het nieuwe toeristisch beleidskader voor onze prachtige gemeente Den Helder. Een gemeente die leeft “van kust tot cultuur”, waar we samenbouwen aan een toekomst waarin zowel inwoners als bezoekers zich thuis voelen. Den Helder heeft zoveel te bieden: van de uitgestrekte zandstranden en unieke natuurgebieden tot het rijke maritieme erfgoed en de diverse culturele bezienswaardigheden. Dit beleidskader zet de koers uit voor een duurzaam en toekomstbestendig toerisme, waarin we volop inzetten op destinatiemanagement. Wij zien toerisme niet als een doel, maar als een middel om de levenskwaliteit van onze inwoners te verbeteren en onze natuurlijke en culturele rijkdommen te beschermen en te laten floreren. Dit beleidskader is tot stand gekomen door een nauwe samenwerking met onze inwoners, lokale ondernemers (OVDH), Stichting Strandexploitatie Noordkop (SSN), Stichting Citymarketing Den Helder, de Gemeenteraad, de Jongeren Advies Raad (JAR) en overige partners. Hun inzichten, ideeën en betrokkenheid zijn van onschatbare waarde geweest. Samen hebben we speerpunten vastgesteld die zich richten op het versterken van onze identiteit, het bevorderen van economische groei en het verbeteren van de leefbaarheid.
Wij willen Den Helder positioneren als een gastvrije en toegankelijke gemeente, waar samenwerking tussen alle betrokken partijen centraal staat. Daarbij streven we naar een optimale balans tussen toerisme, natuurbehoud en de kwaliteit van leven voor onze inwoners. Ik wil iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van dit beleidskader. Uw inzet en enthousiasme laten zien dat Den Helder een gemeenschap is die samen de schouders zet onder een toekomst vol mogelijkheden. Laten we samen blijven bouwen aan een Den Helder, Julianadorp & Huisduinen dat bloeit “van kust tot cultuur” en waar iedereen zich welkom voelt. Fotigui Camara Wethouder Toerisme & Recreatie
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
3
Samenvatting De gemeente Den Helder biedt met 8 kilometer zandstrand, aantrekkelijke bos- en duingebieden en cultuurhistorische bezienswaardigheden veel mogelijkheden voor recreatie en toerisme. Het beleidskader richt zich op het ontwikkelen van Den Helder als een prettige plek voor zowel inwoners als toeristen. Geschiedenis van toerisme in Den Helder • 19e eeuw: Den Helder begon zich te ontwikkelen als toeristische bestemming, met de marinehaven en Fort Kijkduin als trekpleisters. • 20e eeuw: Uitbreiding van de toeristische infrastructuur, met betere wegen en spoorverbindingen, en populaire bestemmingen zoals het strand van Huisduinen en de duingebieden. • Late 20e en vroege 21e eeuw: Initiatieven om toerisme te stimuleren, zoals evenementen (Sail Den Helder) en investeringen in toeristische voorzieningen en erfgoedlocaties. Doelstelling Het doel van het beleidskader is om toerisme en recreatie in Den Helder te versterken, met een focus op economische groei, het verbeteren van de leefbaarheid voor bestaande inwoners en behoud en ontwikkeling van natuur en erfgoed. Samenwerking tussen belanghebbenden is cruciaal voor het ontwikkelen van een sterke identiteit en een positief imago. Trends en ontwikkelingen Toerisme is groeiende in Den Helder.
Na een daling in 2020 vanwege de pandemie, herstelde het toerisme zich sterk in 2022 met hogere bezoekersaantallen en bestedingen dan in 2018. De focus ligt op kwaliteitsverbetering van kusttoerisme, stedelijk toerisme en verbindingen met het UNESCO-werelderfgoed Waddenzee. Motivaties voor bezoek Den Helder biedt een combinatie van maritiem erfgoed, cultuur, natuur, geschiedenis, evenementen en stranden. Belang van toerisme en recreatie Toerisme en recreatie dragen bij aan het welzijn van de inwoners, de economische groei en het behoud van cultuur en erfgoed. Ze bevorderen ook de gezondheid en ecologische waarde van het landschap. Regionale en lokale samenwerking De provincie Noord-Holland investeert in toerisme en recreatie. Er is aandacht voor spreiding van toeristen om overbelasting te voorkomen en de kop van Noord-Holland werkt samen om bezoekers het gehele gebied te laten beleven.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
5
Speerpunten 1. Stimuleren van destinatiemanagement: Versterking van de toeristische sector om de brede welvaart van de inwoners te vergroten. 2. Versterken van identiteit en imago: Promotie van unieke kenmerken en marketingcampagnes om het imago van Den Helder te verbeteren. 3. Verbeteren van de leefbaarheid: Ontwikkeling van toeristische voorzieningen die zowel inwoners als bezoekers ten goede komen. 4. Stimuleren van economische groei: Aantrekken van toeristen en creëren van economische kansen. 5. Behoud en ontwikkeling van natuur, cultuur en erfgoed: Duurzaam toerisme om natuur en erfgoed te beschermen en te ontwikkelen. 6. Gastvrije toegankelijke gemeente: Samenwerking tussen gemeente, ondernemers, inwoners en maatschappelijke organisaties ter verbetering van de (fysieke) toegankelijkheid van voorzieningen. Met deze speerpunten wil Den Helder een toekomstbestendige en aantrekkelijke toeristische bestemming zijn die de lokale economie versterkt en de leefbaarheid voor haar inwoners verhoogt. De gemeente Den Helder richt zich op toerisme en recreatie door in te zetten op verblijfsrecreatie, dagrecreatie en destinatiemarketing.
Verblijfsrecreatie • Kusttoerisme: In Julianadorp wordt de focus gelegd op het revitaliseren (kwalitatief verbeteren) van bestaande verblijfsrecreatie, met beperkt ruimte voor nieuwe initiatieven die ten minste de bestaande kwaliteit en verbindingen verbeteren. • Stedelijk toerisme: Den Helder biedt mogelijkheden voor verblijfsrecreatie, voornamelijk op Willemsoord, in het Stadshart en op en langs de Stelling. • Kleinschalig agrarisch toerisme: In het buitengebied wordt kleinschalig agrarisch verblijf toegestaan, waarbij de openheid van het landschap behouden blijft en nieuwe initiatieven op basis van maatwerk beoordeeld worden. Dagrecreatie Toerisme draagt bij aan de welvaart en het welzijn van inwoners door het voorzieningenniveau, woonklimaat en cultuur te verbeteren. Cultuur Den Helder biedt een divers cultureel aanbod met regionale functies, ondersteund door evenementen die de stad aantrekkelijker maken voor inwoners en bezoekers. Erfgoed De stad waardeert haar erfgoed en streeft naar behoud en benutting, met een focus op de Stelling van Den Helder als recreatieve en toeristische trekpleister.
6
Evenementen Evenementen worden gestimuleerd, vooral die passen bij de identiteit en ambities van Den Helder. Natuur De duinen en natuurgebieden zijn belangrijk voor recreatie en biodiversiteit met zonering om natuurbehoud en recreatie in balans te houden. Water-/kustrecreatie De stranden van Den Helder zijn cruciaal voor toerisme, met een focus op schone, veilige stranden en het naleven van het Kustpact om de balans tussen economie, natuur en recreatie te behouden. Destinatiemanagement De gemeente investeert in het promoten van de gemeente Den Helder door middel van marketingcampagnes en samenwerking met regionale en bovenregionale organisaties zoals Visit Wadden, regionale promotie Kop van Noord-Holland en Stichting Citymarketing Den Helder. Het doel is om meer toeristen aan te trekken en de lokale economie te stimuleren. Deze inzet zorgt voor een gebalanceerde ontwikkeling van toerisme en recreatie, waarbij de natuurlijke en culturele waarden van Den Helder behouden en versterkt worden.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
7
Inhoudsopgave Voorwoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3
Samenvatting. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5
1. Inleiding. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Geschiedenis van toerisme in Den Helder. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Doelstelling.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Trends en Ontwikkelingen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Wat motiveert Bezoekers om naar Den Helder te komen?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Belang van Toerisme en Recreatie.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Van provinciaal naar regionaal, van regionaal naar lokaal. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
11 11 13 13 13 13 15
2. Speerpunten.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Stimuleren van destinatiemanagement. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Versterken van Identiteit en Imago:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Verbeteren van de Leefbaarheid:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Stimuleren van Economische Groei:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Behoud en ontwikkeling van natuur, cultuur en erfgoed:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Gastvrije toegankelijke gemeente. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
17 17 17 17 19 19 19
3. Wat is de inzet van de gemeente Den Helder?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Verblijfsrecreatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Verblijf aan de kust in Julianadorp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Stedelijk verblijf in Den Helder. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kleinschalig (agrarisch) verblijf.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Dagrecreatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cultuur. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Erfgoed.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Evenementen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Natuur. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Water/Kustrecreatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Netwerk voor Wandelen, Fietsen en Varen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
21 21 21 23 23 25 25 27 27 27 31 35
4.
Destinatiemanagement. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
9
Inleiding Met 8 kilometer zandstrand, aantrekkelijke natuur en unieke cultuurhistorische bezienswaardigheden heeft Den Helder een mooi aanbod voor recreatie en toerisme. We willen de stad verder ontwikkelen als een prettige plek voor inwoners om te recreëren waardoor de leefbaarheid toeneemt. Daarnaast willen we de positie van Den Helder als een aantrekkelijke bestemming voor toeristen verder uitbouwen. Met dit beleidskader geven we hier vorm aan. Ook spelen we tegelijkertijd in op de nieuwe ontwikkelingen die er zijn in de recreatieve en toeristische sector, zoals de veranderde behoefte van de toerist en de toename van projectontwikkelaars die in Den Helder (willen) investeren. Een toerist is een bezoeker aan de stad die één of meer nachten heeft doorgebracht binnen onze gemeente. Het verschil tussen een dagbezoeker en toerist wordt dus bepaald door de overnachting. Met recreatie worden alle activiteiten (buitenshuis) bedoeld die iemand in de vrije tijd uitvoert. Hiermee worden vooral onze inwoners bedoeld.
1.1 Geschiedenis van toerisme in Den Helder Den Helder heeft een rijke geschiedenis als maritieme stad die zich ook heeft ontwikkeld tot een toeristische bestemming. Een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in het toerisme van Den Helder: 19e Eeuw: Begin van toerisme In de 19e eeuw begon Den Helder zich te ontwikkelen als toeristische bestemming. De stad trok bezoekers aan vanwege de indrukwekkende marinehaven en het historische Fort Kijkduin, gebouwd door Napoleon. 20e Eeuw: groei van toeristische Infrastructuur In de 20e eeuw werd de toeristische infrastructuur verder ontwikkeld. De aanleg van betere wegen en spoorverbindingen maakte Den Helder toegankelijker voor toeristen. Het strand van Huisduinen en de nabijgelegen duingebieden werden populaire bestemmingen voor strandgangers en natuurliefhebbers. Late 20e en begin 21e eeuw: verdere ontwikkelingen In de late 20e en vroege 21e eeuw werden er diverse initiatieven genomen om het toerisme in Den Helder verder te stimuleren. De stad begon meer evenementen te organiseren, zoals Sail Den Helder, dat veel bezoekers trekt. Daarnaast werden er investeringen gedaan in het verbeteren van toeristische voorzieningen en het behoud van erfgoedlocaties. In recente jaren is er een toenemende focus op toerisme en het promoten van Den Helder.
De stranden, de recreatieparken in Julianadorp, de duinen en de Helderse Vallei zijn populaire gebieden waar inwoners en bezoekers kunnen recreëren.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
11
1.2 Doelstelling Dit beleidskader heeft als doel om toerisme en recreatie in Den Helder te ontwikkelen en te versterken, met in het verlengde daarvan het creëren van een duurzame en aantrekkelijke bestemming voor zowel inwoners als toeristen. Dit kader richt zich onder andere op het stimuleren van economische groei, het verbeteren van de leefbaarheid voor inwoners en het beschermen en behouden van natuur en erfgoed. Door middel van samenwerking tussen verschillende belanghebbenden, wil de gemeente Den Helder een sterke identiteit en een positief imago als toeristische bestemming ontwikkelen en versterken.
1.3 Trends en ontwikkelingen Toerisme is al een aantal jaren een groeiende markt en dat zien we ook in Den Helder terug. Hoewel het toerisme in Den Helder, net als vele andere bestemmingen, in 2020 door de pandemie een daling kende, laten de cijfers zien dat het toerisme in Den Helder zich in 2022 alweer sterk hersteld had. Zowel de cijfers van bezoekers op verblijfsrecreatie als op dagrecreatie waren hoger dan op het niveau van 2018. De toeristische bestedingen groeiden significant, vooral door een toename van bezoeken aan hotels, vakantieparken, en activiteiten zoals wandelen en fietsen. Deze groei biedt kansen om het toeristische profiel van Den Helder te verbreden. De focus ligt op kwaliteitsverbetering in het kusttoerisme, waar de meeste toeristische overnachtingen plaatsvinden. Daarnaast is het belangrijk een divers aanbod te behouden en het kustverblijf betaalbaar te houden voor bezoekers. Daarnaast wordt ingezet op de ontwikkeling van stedelijk toerisme en het verbinden van Den Helder met het UNESCO-werelderfgoed Waddenzee.
1.4 Wat motiveert bezoekers om naar Den Helder te komen? Den Helder biedt een unieke combinatie van maritiem erfgoed, natuurbeleving, geschiedenis, evenementen, en stranden. Het is de thuishaven van de Koninklijke Marine en de toegangspoort tot het Waddengebied. De stad herbergt diverse maritieme musea, zoals het Marinemuseum, Fort Kijkduin, en het Nationaal Reddingmuseum. Deze bieden inzicht in maritieme tradities en het leven op zee. De Stelling van Den Helder, inclusief Willemsoord, vormt het hart van de stad en is een prachtige plek om te recreëren. Evenementen zoals de Marinedagen, Sail Den Helder en Dag van de Muziek trekken jaarlijks vele bezoekers. Deze diverse kenmerken, attracties en evenementen maken Den Helder tot een aantrekkelijke bestemming voor toeristen.
1.5 Belang van toerisme en recreatie Toerisme en recreatie zijn geen doel op zich, maar een middel om Den Helder tot een aangename en gezonde stad te maken om te wonen, werken, leren, verblijven en recreëren. Dit sluit aan bij de doelen die gesteld zijn in de Omgevingsvisie en het programma Helders Perspectief. De sector draagt bij aan het welzijn, de economische groei, en het behoud van cultuur en erfgoed. Bovendien hebben recreatie en toerisme een positieve impact op de gezondheid van mensen en ecologische waarde van het landschap.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
13
Sociaal-maatschappelijke waarde: Recreatie en toerisme kunnen de samenleving verbinden en zijn essentieel in het dagelijks leven. Ze dragen bij aan het behoud van cultuur en erfgoed, vergroten het draagvlak voor natuur en landschap en beïnvloeden de keuze van een woon- studielocatie positief voor zowel onze huidige inwoners als potentiële nieuwe inwoners. Economische waarde: De toeristische sector zorgt voor aanzienlijke directe en indirecte bestedingen en werkgelegenheid. Toerisme en recreatie creëren draagvlak voor voorzieningen die van groot belang zijn voor de leefbaarheid van de inwoners.. Gezondheidswaarde: Recreatie en toerisme hebben een belangrijke gezondheidswaarde. Activiteiten in een groene omgeving hebben een positief effect op zowel de fysieke als mentale gezondheid. Een ‘beweegvriendelijke omgeving’ met sport-, spel- en recreatieve voorzieningen stimuleert mensen om voldoende te bewegen. Ecologische waarde: Toerisme kan zowel een positieve als negatieve impact hebben op de ecologische waarde en daarmee op het behoud en de bescherming van de natuurlijke omgeving en biodiversiteit. Het is daarom belangrijk om dit politiek-bestuurlijk goed te borgen. Duurzame toeristische infrastructuur en bewustwordingsinitiatieven dragen bij aan klimaatadaptatie en milieubescherming.
1.6 Van provinciaal naar regionaal, van regionaal naar lokaal De provincie Noord-Holland, waar Den Helder deel van uitmaakt, investeert in het behoud en de ontwikkeling van toerisme en recreatie. Noord-Holland trekt veel toeristen die genieten van de landschappen, het water, de pittoreske dorpen en de bruisende steden. Het toerisme is van groot belang voor de economie van Noord-Holland. De vrijetijdssector draagt bij aan een aantrekkelijke leefomgeving en het behoud van tradities, kunst en cultuur. Echter, de toenemende druk die toerisme en recreatie op sommige gebieden leggen, vraagt om een gebalanceerde aanpak. Spreiding van recreanten en toeristen: Er wordt speciale aandacht besteed aan het spreiden van recreanten en toeristen om overbelasting van bepaalde gebieden te voorkomen. Investeringen in de bereikbaarheid van de kust en in goede fietsroutes voor recreatie zijn cruciaal. Ontwikkeling van de agrarisch-toeristische Sector: Er wordt gestreefd naar de ontwikkeling van de agrarisch-toeristische sector in landelijke gebieden en duurzaam toerisme. Dit biedt een balans tussen economische groei en behoud van het landschap. Er is aansluiting met de visie op toerisme van de provincie Noord-Holland. Regionaal wordt er samengewerkt aan het regionaal product en de vertaling naar het lokale beleidskader sluit aan op deze visie en samenwerking in de Kop van Noord-Holland.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
15
Speerpunten 2.1 Stimuleren van destinatiemanagement Het doel van destinatiemanagement is om de bijdrage van de toeristische sector aan het welzijn van onze inwoners (brede welvaart) zoveel mogelijk te versterken, nu en in de toekomst. Het doel hiervan is om meer toeristen aan te trekken die hun geld besteden in de regio, maar ook om lokale voorzieningen te behouden en waar mogelijk uit te breiden. We zetten in op: De aantrekkelijkheid van Den Helder zowel binnen als buiten de stad (nog beter) bekend laten worden, als basis voor toekomstige ontwikkelingen en het verbeteren van het toeristisch aanbod en de brede welvaart.
2.2 Versterken van identiteit en imago: Het versterken van de identiteit en het imago van Den Helder als toeristische bestemming is een belangrijk speerpunt. Dit kan worden bereikt door het promoten van unieke kenmerken zoals de maritieme geschiedenis, de prachtige stranden, de Waddenzee en de natuurlijke schoonheid van de omgeving. Marketingcampagnes en evenementen kunnen helpen om het positieve imago van Den Helder te versterken en meer bezoekers aan te trekken. Door toeristen te verwelkomen en hen kennis te laten maken met de stad waar het aantrekkelijk is om te wonen, werken, leren en te recreëren kan toerisme een middel zijn om toekomstige inwoners en/ of werknemers aan te trekken.
2.3 Verbeteren van de leefbaarheid: Een goed ontwikkelde toeristische sector draagt bij aan betere voorzieningen, recreatiemogelijkheden en (culturele)activiteiten. Dit komt zowel de inwoners als de bezoekers ten goede. Door toeristische voorzieningen ook voor inwoners beschikbaar te maken, worden meer mogelijkheden voor ontspanning en recreatie gecreëerd, wat bijdraagt aan een hogere levenskwaliteit. Dit sluit aan op de uitkomsten van de inwonerspeiling.
2.4. Stimuleren van economische groei: Toerisme en recreatie zijn belangrijke inkomstenbronnen voor de gemeente. Dit beleidskader is gericht op het aantrekken van meer toeristen, meer vermaak bieden voor de eigen inwoners en het creëren van nieuwe economische kansen voor lokale ondernemers en op het gebeid van werkgelegenheid. Investeringen in toeristische infrastructuur, accommodaties en recreatieve faciliteiten stimuleren de lokale economie.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
17
2.5. Behoud en ontwikkeling van natuur, cultuur en erfgoed: Duurzaam toerisme is essentieel om de natuur en het erfgoed van Den Helder te beschermen en te behouden. Initiatieven gericht op het behoud van natuurgebieden, de ontwikkeling van groene infrastructuur en het behoud van historische bezienswaardigheden zijn belangrijk voor de duurzaamheid van de toeristische sector en dragen tevens bij aan de kwaliteit van de stad.
2.6. Gastvrije toegankelijke gemeente Het bevorderen van samenwerking tussen verschillende belanghebbenden zoals de gemeente, ondernemers, inwoners en maatschappelijke organisaties. Door gezamenlijk te werken aan de ontwikkeling van toerisme en recreatie kunnen er betere resultaten worden behaald en kan er draagvlak worden gecreëerd voor toeristische initiatieven. Toegankelijkheid zit ook in het fysieke aspect door de voorzieningen en plekken waar zowel inwoners als toeristen veel en graag komen te verbeteren zodat meer mensen hier gebruik van kunnen maken. Met dit kader en de volgende speerpunten wil de gemeente Den Helder een toekomstbestendige en aantrekkelijke toeristische bestemming blijven, die zowel de lokale economie versterkt als de leefbaarheid voor haar inwoners verhoogt.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
19
3. Wat is de inzet van de gemeente Den Helder Om aan de doelstelling en speerpunten te werken een gesegmenteerd overzicht waar we op inzetten:
3.1 Verblijfsrecreatie De verblijfsrecreatie in de gemeente richt zich op drie pijlers: kusttoerisme met name in Julianadorp, stedelijk toerisme in Den Helder en kleinschalig (agrarisch) toerisme in het buitengebied. Deze pijlers blijven centraal staan. Door het aanleggen en verbeteren van verbindingen door de Duinzoom is het strand altijd binnen handbereik met een korte wandeling of fietstocht en verbindt de binnenduinrand de gemeente met de kust. We streven naar een balans tussen natuur, open landschap, agrarisch gebruik en recreatie, waarbij toekomstige ontwikkelingen van recreatieparken goed geïntegreerd worden in het landschap. Leidend is de regionale visie op verblijfsrecreatie. Door een goed kwalitatief en kwantitatief aanbod van toeristische verblijfsaccommodaties te bieden zetten we er op in dat bezoekers van Den Helder kunnen genieten zonder druk te leggen op de reguliere woningvoorraad via toeristische verhuur (bijvoorbeeld via AirBnB).
Verblijf aan de kust in Julianadorp Julianadorp is al lange tijd een populaire vakantiebestemming, vooral onder Duitse toeristen. De aantrekkingskracht van dit gebied ligt in de combinatie van strand, zee, open landschap, bloeiende bollenvelden, rust en schone lucht. Achter de duinen zijn diverse campings en vakantieparken ontstaan, met voorzieningen zoals horeca, een golfbaan en een zwembad bij Ooghduyne. De focus in de Duinzoom bij Julianadorp ligt op het revitaliseren van bestaande verblijfsrecreatie. Er wordt beperkt ruimte gegeven aan nieuw aanbod, mits dit een kwalitatieve aanvulling vormt op de voorzieningen of de fysieke verbinding van Julianadorp met de kust verbeterd en landschappelijke kwaliteit toevoegt aan de binnenduinrand. We zijn terughoudend bij nieuwe grootschalige initiatieven, in afwachting van de ontwikkeling van lopende initiatieven en de gevolgen voor de leefbaarheid van Julianadorp. Inwoners ervaren het in de huidige situatie als druk volgens de inwonerspeiling. Huisduinen en Helderse vallei In Huisduinen is er zowel sprake van kleinschalig kusttoerisme als van ‘stedelijk toerisme’, op basis van het aanwezige militair cultureel erfgoed. Ook de kenmerkende uitstraling van Huisduinen zelf is een toeristische trekker. Op basis van deze elementen kan het toerisme in Huisduinen kleinschalig verder worden ontwikkeld.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
21
Kusttoerisme • Locatie: Julianadorp, Huisduinen, Helderse Vallei; • Kenmerken: Strand, zee, open landschap, bloeiende bollenvelden, rust en schone lucht; • Ontwikkelrichting: behouden en verbeteren van de kwaliteit van bestaande verblijfsrecreatie; • Nieuw Aanbod: Beperkt ruimte, kwalitatieve aanvulling en landschappelijke integratie. Multigebruik voorzieningen.
Stedelijk verblijf in Den Helder Den Helder biedt, naast kusttoerisme, veel potentie voor stedelijk toerisme. Willemsoord, met zijn culturele voorzieningen, horeca en detailhandel, evenals het Stadshart en de Stelling, bieden uitstekende mogelijkheden. Willemsoord blijft een belangrijk centrum voor recreatie en passantenvaart. Verblijfsrecreatie in de stad bestaat voornamelijk uit hotelovernachtingen, waarbij het Stadshart, op Willemsoord en (langs) de Stelling ruimte bieden voor eventuele toevoegingen aan het verblijfsaanbod. Kleinschalige overnachtingsmogelijkheden zoals B&B’s worden mogelijk gemaakt, zolang deze geen overlast veroorzaken. Grote vakantieparken passen niet binnen de ambities voor stedelijk toerisme. Het centrumgebied, bestaande uit Stadshart en Willemsoord, vervult een belangrijke centrumfunctie voor de gemeente en de regio. Willemsoord biedt extra toeristische mogelijkheden en wordt gezien als recreatiehaven, gunstig gelegen tussen de Noordzee en de Waddenzee. Onze ambitie is om Willemsoord als toeristisch/ recreatief knooppunt nog verder te versterken.
Stedelijk Toerisme • Locatie: Den Helder (Willemsoord, Stadshart en langs en op de Stelling); • Kenmerken: Culturele voorzieningen, erfgoed, horeca, detailhandel; • Ontwikkelrichting: ruimte voor nieuwe verblijfsinitiatieven in het Stadshart, Willemsoord en langs de Stelling; Inzet van jachthaven Willemsoord als passantenhaven; • Kleinschalige Verblijven: Faciliteren van B&B’s, geen overlast in woongebieden.
Kleinschalig (agrarisch) verblijf In het buitengebied, voornamelijk in de Koegraspolder, wordt ingezet op kleinschalig agrarisch toerisme (minicampings). Dit gebied biedt ruimte aan initiatieven die passen binnen de structuur en het karakter van het buitengebied, zonder ruimte te bieden voor grootschalige ontwikkelingen. Minicampings zijn toegestaan onder ruimtelijke voorwaarden om de openheid van het landschap te behouden. Nieuwe ontwikkelingen concentreren zich rondom agrarische erven, en de toenemende vraag naar deze vorm van overnachten wordt tegemoetgekomen door flexibelere regelgeving.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
23
Kleinschalig agrarisch toerisme • Locatie: Koegraspolder; • Kenmerken: Open landschap, agrarische erven, kleinschalige initiatieven; • Ontwikkelrichting: Concentratie rond (voormalig) agrarische erven, behoud van openheid van het landschap. Kaders voor kleinschalig agrarisch verblijf: • Behoud van maximaal aantal standplaatsen van 30 (incl. 4 trekkershutten). Bij verzoek om meer plaatsen zien we het als reguliere verblijfsrecreatie en wordt er getoetst aan bijbehorende uitgangspunten. Ook om oneerlijke concurrentie met de reguliere campings te voorkomen; • De openheid van het landelijk gebied komt niet in het gedrang. Per aanvraag wordt er maatwerk toegepast hoe en of de openheid bewaakt kan worden; • Loslaten van maximaal 10 minicampings in de gemeente Den Helder om agrariërs te faciliteren in het verbreden van functies; • Kleinschalig agrarisch verblijf staan in relatie met het buitengebied en hoeft niet per se een nevenactiviteit van een agrarisch ondernemer te zijn. Minicampings worden geconcentreerd op (voormalige) agrarische erven. • Flexibiliteit met behoud van specifieke ruimtelijke voorwaarden en de openheid van het gebied; • Geen horeca(voorzieningen) toegestaan (het kleinschalig aanbieden van producten voor eigen gasten is toegestaan).
3.2 Dagrecreatie Recreatie en toerisme spelen een grote rol in de welvaart en het welzijn van onze inwoners. Daarnaast levert de sector belangrijke bijdragen aan het voorzieningenniveau, woonklimaat en het behoud van cultuur en erfgoed, draagvlak voor natuur en landschap en preventieve gezondheidszorg. Een optimaal toeristisch-recreatief aanbod is geen doel op zich, maar een middel om te werken aan een stad, een regio én een provincie waar het prettig en gezond wonen, werken, leren, verblijven en recreëren is. Investeringen in recreatie en toerisme hebben een directe positieve invloed op het welzijn en de welvaart van onze inwoners.
Cultuur Een uitgebreid en divers aanbod van kunst en cultuur verhoogt de aantrekkelijkheid van Den Helder als woonen studiestad en trekt meer mensen aan. Het draagt ook bij aan het imago van de stad, zowel voor de inwoners als voor bezoekers. Succesvolle evenementen tonen aan dat Den Helder een verscheidenheid aan cultureel aanbod en talenten herbergt. Den Helder heeft een gevarieerd cultureel aanbod met een regionale functie dat past bij de stad. Het creatieve aanbod is groter en diverser dan in de omliggende gemeenten, wat de aantrekkelijkheid als stad vergroot en meer bezoekers trekt.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
25
Cultuur en culturele organisaties dragen op verschillende manieren bij aan het gevarieerde aanbod: • Er is een uitstekend aanbod van culturele voorzieningen en activiteiten, vooral bij Theater de Kampanje, de verschillende musea en De Nollen; • Den Helder profileert zich als een cultuurstad met een authentiek maritiem karakter; • Het levendige stadshart wordt ondersteund door culturele voorzieningen en het aanbod van programma’s in de openbare ruimte. Cultuur • Kenmerken: Divers aanbod van kunst en cultuur; • Bijdrage: Verhoogt aantrekkelijkheid als woon- en studiestad, trekt bezoekers; • Evenementen: Ondersteuning van succesvolle evenementen die aansluiten bij de identiteit en de ambities van de stad; • Profiel: Cultuurstad met authentiek maritiem karakter, evenementen moeten elkaar versterken.
Erfgoed Den Helder kent vele monumentale gebouwen, is deels aangewezen als beschermd stadsgezicht en een deel van het UNESCO-werelderfgoed de Waddenzee bevindt zich binnen de gemeentegrenzen. Cultureel erfgoed weerspiegelt de identiteit van de gemeenschap en draagt aanzienlijk bij aan de ruimtelijke kwaliteit. Als vestingstad aan zee heeft Den Helder een maritieme geschiedenis en herbergt het vele verborgen schatten zoals het landschap, archeologische vondsten, oorlogsherinneringen, varend erfgoed, begraafplaatsen en bloemenvelden, die allemaal een verhaal vertellen. De Stelling Den Helder, inclusief Willemsoord, vormt het hart van Den Helder en biedt recreatieve mogelijkheden voor zowel inwoners als bezoekers. Er wordt ingezet op het beleefbaar maken van de Stelling door middel van verbeterde wandel-, fiets- en vaarroutes. Landschapsherstel en het benutten van subsidiekansen dragen bij aan de ontwikkeling van de Stelling als cultuurhistorische en landschappelijke structuur. De gemeente Den Helder hecht grote waarde aan het behoud van dit erfgoed, niet als doel op zich, maar om het te gebruiken en ervan te genieten. Door het erfgoed te benutten en te ontwikkelen, zal het sterker worden en een grotere rol spelen in de ruimtelijke kwaliteit van de stad.
Door erfgoed in te zetten voor cultuur en toerisme kan economisch voordeel behaald worden en kan het verhaal van Den Helder verteld en getoond worden. Het inzetten van erfgoed als toeristisch product draagt bij aan de ambitie om Den Helder te laten uitgroeien tot de het culturele centrum van de regio.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
27
Erfgoed • Kenmerken: Nationale, provinciale en gemeentelijke monumenten; • Belang: Behoud en benutting van erfgoed draagt bij aan ruimtelijke kwaliteit en culturele identiteit; • Stelling Den Helder: Potentieel als landelijk bekende publiekstrekker, ontwikkeling tot toeristisch product; • Ontwikkeling: Toerisme en cultuur inzetten om het erfgoed te beleven.
Evenementen Evenementen zijn een geliefde vorm van vrijetijdsbesteding voor veel inwoners, in diverse vormen. Ze dragen ook bij aan het aantrekken van bezoekers en de bekendheid van Den Helder als gemeente om te recreëren, te werken, te leren en te wonen. Dit zijn belangrijke redenen om evenementen te ondersteunen en aan te moedigen. Bij het stimuleren van (grote) evenementen is er focus op evenementen die passen bij het maritieme karakter van Den Helder en een positieve bijdrage leveren aan de ambities en het imago van de stad. Niet elke locatie is geschikt voor het organiseren van evenementen. Willemsoord is dé evenementenlocatie binnen de gemeente voor grootschalige (regionale) evenementen en biedt ruimte voor het organiseren van meerdere evenementen per jaar. Op het toekomstige evenemententerrein in Julianadorp en in Quelderduijn is plaats voor enkele (grote) evenementen per jaar. Op andere locaties in de gemeente is er ruimte voor incidentele evenementen. In Den Helder vinden tal van (culturele) evenementen plaats. Deze evenementen moeten niet met elkaar of met andere evenementen concurreren, maar elkaar juist versterken. Dit vergroot het totale aanbod en de aantrekkelijkheid van zowel de stad als de regio.
Evenementen • Locaties: Willemsoord, toekomstig evenemententerrein Julianadorp, Quelderduijn; • Type: Grootschalige (regionale) evenementen, enkele grote evenementen per jaar, incidentele evenementen op andere locaties; • Belang: Evenementen passen bij karakter van Den Helder, bijdragen aan ambities en imago van de stad.
Natuur Van Den Helder tot Callantsoog strekken zich de duinen uit, bestaande uit verschillende leefgebieden. Deze gebieden herbergen een diversiteit aan planten- en diersoorten. De natuurgebieden zijn populair bij recreanten en dragen bij aan de leefbaarheid van Den Helder. Om beide functies te behouden, wordt er een zonering toegepast. Wandelpaden, fietspaden en ruiterpaden worden gescheiden van gebieden waar de natuur ongestoord haar gang kan gaan.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
29
Duinen en Binnenduinrand De duinen herbergen een opmerkelijke diversiteit aan planten- en diersoorten. Om de biodiversiteit te beschermen en recreatiedruk te verminderen, wordt een zonering toegepast volgens de gebiedsvisie Duinzoom. Alternatieve recreatiemogelijkheden worden elders in de gemeente aangeboden, en de binnenduinrand wordt verbreed als bufferzone voor kwetsbare natuurgebieden. Donkere Duinen en Mariëndal De Donkere Duinen en Mariëndal vormen een belangrijk recreatiegebied voor zowel inwoners als bezoekers. Het gebied biedt een combinatie van bosnatuur en binnenduinlandschap, met toeristische voorzieningen zoals horeca, een klimpark en een openluchttheater. Het duurzaamheidscentrum De Helderse Vallei fungeert als publiekstrekker, en er wordt gestreefd naar een balans tussen natuurbehoud en recreatie Natuur • Locaties: Duinen en binnenduinrand, Mariendal en Donkere Duinen; • Belang: recreatiegebied, biodiversiteit; • Ontwikkeling: balans en zonering.
Water/kustrecreatie De Noordzeekust speelt vooral een belangrijke rol qua recreatie en toerisme, met het zandstrand dat vanaf de zuidgrens van de gemeente bij Julianadorp doorloopt tot aan Huisduinen. Ter hoogte van Huisduinen gaat de Noordzee over in de Waddenzee. Van de kanoroute wordt ook veel gebruik gemaakt. Noordzeekust De stranden van Den Helder spelen een cruciale rol in het toerisme. Toeristische voorzieningen worden toegestaan, passend bij het karakter van het strand. Het Kustpact, dat een balans tussen economie, natuur en landschap nastreeft, wordt nageleefd. De strandzonering voor Noord-Holland betekent dat er in Den Helder naast de bestaande voorzieningen geen ruimte is voor verdere bebouwing op het strand. Er is wel ruimte voor kwaliteitsimpulsen behorend bij het type strand. Ontwikkelingen rondom kustbeheer/ het kustpact kunnen de ruimte voor diverse vormen van medegebruik beïnvloeden. Hierbij kan gedacht worden aan een gewijzigde zonering vanaf 2025 en verder. • Locatie : Van Julianadorp tot Huisduinen; • Kenmerken : Zandstrand, duinen, recreatie en toerisme; • Ontwikkeling : Goede bereikbaarheid, toeristische voorzieningen passend bij strandzonering van Provincie Noord-Holland, geen nieuwe bebouwing; • Kustpact : Balans tussen economie, natuur en landschap, ruimte voor innovatie zonder verdere bebouwing.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
31
Strandrecreatie Komende jaren blijven we inzetten op schone, veilige stranden en het toegankelijker, gastvrijer en veiliger maken van de strandopgangen en de directe omgeving. Het strand trekt naast veel inwoners namelijk veel toeristen naar Den Helder, vooral tijdens de zomermaanden. Daarnaast biedt het strand inwoners van Den Helder en omliggende gemeenten een plek om te ontspannen en te recreëren. Het strand is een belangrijke plek voor recreatie en het bevorderen van een gezonde levensstijl. Het strand heeft ook culturele waarde voor Den Helder. Het is een locatie waar diverse evenementen en festivals kunnen plaatsvinden, zoals strandfeesten, sportwedstrijden en muziekoptredens. Vanuit ecologisch oogpunt zijn de stranden en duinen belangrijke natuurgebieden en ecosystemen. Ze bieden een leefomgeving voor verschillende planten- en diersoorten, waaronder zeldzame en bedreigde soorten. Het behoud en de bescherming van het strand en de duinen zijn daarom essentieel voor het behoud van de biodiversiteit en het milieu in de gemeente Den Helder. Een goede zonering van het strand is van belang om een balans te vinden tussen rust en activiteiten en om te voorkomen dat functies met elkaar conflicteren. Strandrecreatie • Belang: Trekpleister voor toeristen en inwoners, culturele waarde, natuurbehoud en biodiversiteit; • Balans: Zonering van strand voor rust en activiteiten.
Rood : Recreatiestrand Donkergroen : Natuurstrand Lichtgroen : Seizoenstrand
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
33
Waddenkust Den Helder is een toegangspoort tot het UNESCO-werelderfgoed Waddenzee. Er wordt gewerkt aan het toegankelijk en beleefbaar maken van de Waddenzee vanuit Den Helder, met als doel Den Helder in 2050 te positioneren als belangrijke toegangspoort tot het Waddengebied. Verbindingen tussen Den Helder en de Waddenzee (Waddenbaai en Sense of Place zijn hier al concrete initiatieven en verbindingen in) worden gerealiseerd en recreatief varen op de Waddenzee wordt gestimuleerd. Waddenkust • Locatie: Den Helder, Huisduinen tot Balgzand; • Kenmerken: UNESCO-werelderfgoed, recreatieve en toeristische mogelijkheden; • Ontwikkeling: Verbindingsroutes tussen stad en Waddenzee, promotie als toegangspoort tot Waddengebied.
Netwerk voor wandelen, fietsen en varen/bewegen en sport Den Helder biedt veel recreatieve mogelijkheden om te sporten en te bewegen in de omgeving. Den Helder zet zich in voor de ontwikkeling en promotie van wandel-, fiets- en vaarroutes die aansluiten bij de natuurlijke en culturele kenmerken van de gemeente. Samenwerking met lokale ondernemers en natuurorganisaties is essentieel om de routes aantrekkelijk en goed onderhouden te houden. De infrastructuur wordt verbeterd en duurzaamheid wordt in acht genomen bij de ontwikkeling van de routes. Goede marketing en informatievoorziening zorgen voor bekendheid en gebruik van de routes. Tevens is er de ambitie om de huidige fiets- en kanoroute te verlengen naar het zuiden en extra verbindingen te creëren tussen Julianadorp en de kust. Ook zoeken we naar mogelijkheden om delen van Den Helder aan te laten sluiten op de huidige kanoroute. De routes bieden een veilige en gevarieerde recreatieve ervaring voor fietsers, wandelaars en gebruikers van het waternetwerk.
Netwerk voor wandelen, fietsen en varen • Routes: Nieuwe en verbeterde wandel-, fiets- en vaarroutes; • Samenwerking: Lokale ondernemers, recreatiebedrijven en natuurorganisaties; • Infrastructuur: Bewegwijzering, onderhoud van paden; • Focus: Milieuvriendelijke vervoersmiddelen, minimale impact op natuur; • Marketing: Gedetailleerde kaarten en gidsen, promotie via diverse kanalen; • Ambities: Uitbreiding van kanoroutes, veilige en gevarieerde recreatieve verbindingen tussen Julianadorp en Den Helder.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
35
4. Destinatiemanagement De afgelopen jaren is er flink geïnvesteerd in het toeristisch ontwikkelen van Den Helder, Julianadorp en Huisduinen. Dit met als doel meer toeristen aan te trekken die hun geld besteden in de regio, maar ook om lokale voorzieningen te behouden en uit te breiden waar mogelijk. Om verder te gaan in deze ontwikkeling, zal de gemeente vooral focussen op het promoten van wat al goed gaat en het benutten van kansen die binnen handbereik liggen. Het opknappen van het centrum, het versterken van de band met de Waddenzee, het presenteren van Huisduinen als charmant kustdorpje en Julianadorp in de lente laten stralen als kleurrijk Julianadorp zijn enkele mooie voorbeelden hiervan. De rijke geschiedenis van Den Helder moet zowel binnen als buiten de stad bekend worden, als basis om toekomstige ontwikkelingen te toetsen en een verbeterd toeristisch aanbod te realiseren. Dit wordt onderschreven in de inwonerspeiling. Zodra toeristen arriveren, is het van belang om hen op maat informatie te geven over accommodaties, attracties, fietsroutes en (regionale) evenementen. Lokale ondernemers en een centraal informatiepunt dienen ervoor te zorgen dat bezoekers zich welkom voelen en op de juiste manier worden doorverwezen naar attracties, evenementen en de prachtige natuur.
Om eerdergenoemde punten en de promotie van het gebied te intensiveren gaan de gemeente en haar uitvoeringsorganisaties aan de slag met: 1. Het vermarkten van Den Helder waar het aantrekkelijk is om te wonen, werken, leren en te recreëren; 2. Toeristische identiteit van Den Helder, Julianadorp en Huisduinen als rode draad voor toeristische activiteiten, tevens is het van belang dat de ambities aansluiten op de marketing van Den Helder; 3. Versterken toeristisch aanbod én complete promotie ervan; 4. Toerisme duurzaam ontwikkelen, innovatie aanjagen en verbreden, zoals verlenging van het toeristisch seizoen en het ontwikkelen van arrangementen; 5. Verdieping van de belevingswaarde en verhogen herhaalbezoek.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
37
We zetten in op de volgende niveau’s: Bovenregionaal/nationaal/internationaal door Visit Wadden Het is voor de gemeente Den Helder van belang om aan te sluiten bij destinatiemarketingorganisatie Visit Wadden, om de toeristische aantrekkelijkheid van de stad en de regio te vergroten en meer bezoekers aan te trekken. Samenwerking met Visit Wadden kan leiden tot meer bekendheid, bezoekers en een impuls voor de lokale economie. Kop-marketing (incl. Texel) De gemeenten in de Kop van Noord-Holland zien het belang in van regionale promotie. Samenwerking op regionaal niveau kan leiden tot een grotere naamsbekendheid, meer bezoekers en economische groei in de regio en de gemeente Den Helder. In het voorjaar van 2024 is de website visitkopvannoordholland.nl gelanceerd. Door op regionale schaal te promoten kunnen bezoekers van de kop van Noord-Holland verleid worden om de regio te ontdekken. Lokaal door Stichting Citymarketing Den Helder Citymarketing Den Helder streeft ernaar om de stad Den Helder positief te promoten en te positioneren als aantrekkelijke bestemming voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Door samenwerking met verschillende partijen, waaronder de gemeente, lokale ondernemers en culturele instellingen, speelt Citymarketing Den Helder een belangrijke rol in het verbeteren van het imago van de stad, het aantrekken van toeristen en het stimuleren van economische groei.
Destinatiemanagement • Doelstellingen: Meer toeristen aantrekken, spreiding van toeristen in tijd en locatie, lokale voorzieningen behouden en uitbreiden; • Promotie: Relatie met Waddenzee versterken, Den Helder als stoere maritieme stad, Huisduinen als charmant kustdorp, Julianadorp (in de lente). Inzet op de ambities van de stad; • Geschiedenis: Bekendheid van de rijke geschiedenis van Den Helder vergroten.
Ontdek Den Helder: ”van kust tot cultuur”
39