GEMDH - Notitie Vastgoedbeleid Den Helder 2022-2024-3.pdf

Notitie Vastgoedbeleid

Den Helder 2022-2024

2 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

Voorwoord Voor u ligt de notitie waarin de richting van het vastgoedbeleid wordt aangegeven. Dit werkdocument zal later tot een beleidskader worden uitgewerkt en zal dienen als een instrument voor het college voor sturing op het gemeentelijke vastgoed. Hoewel de gemeente Den Helder een actueel grondbeleid heeft, ontbreekt het aan integraal beleid voor het beheer, ontwikkeling en strategisch bezit van maatschappelijk vastgoed. Het bestaande beleid is versnipperd in verschillende separate nota’s en plannen. Het doel van de nota vastgoedbeleid is een samenhangend beleidskader te maken. De laatste beleidsnota vastgoed, de afstootnota “2017-2018” dateert uit 2017. Door de tijd heen zijn onze ambities, maatschappelijke doelstellingen en ook wettelijke vereisten gewijzigd. Met het Helders Perspectief is het scenario van krimp naar groei omarmd. Dit vraagt om een actievere vastgoedpositie vanuit de gemeente. Hierbij is het van belang dat de gemeente het accent verlegd van operationeel naar strategisch management. Dit om vanuit maatschappelijke noodzaak strategische ontwikkelingen te stimuleren richting oude stadsvernieuwingsbuurten zoals bijvoorbeeld de Visbuurt. Het in eigendom hebben van vastgoed is nog steeds geen doel op zich. Het vastgoed moet volgend en ondersteunend zijn aan de gemeentelijke beleidsdoelstellingen.

Bij stadsontwikkelingsopgaven vertegenwoordigd de eigen vastgoedpositie een strategische waarde. Zo nodig zal er strategisch vastgoed aangekocht moeten worden. In deze nota zijn ook de hernieuwde definities opgenomen op basis waarvan de kernportefeuille wordt samengesteld. Door het op orde brengen van basis, is het vastgoedbeheer verder geprofessionaliseerd. Dit is een continue proces. Een van de vervolgstappen hierbij is het toepassen van intelligentere gebouwbeheersystemen en een lange termijnvisie op gebruik. Hierdoor kan beter worden gestuurd op de toegevoegde waarde van ons vastgoedbezit. Verder is de gemeente gestart met de verduurzaming van de kernportefeuille op basis van het klimaatakkoord. In deze nota is opgenomen welke strategie wij toepassen om de CO2 uitstoot van de kernportefeuille te reduceren conform de CO2 prestatieladder.

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 3

4 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

Inhoudsopgave Voorwoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1

Recente beleidshistorie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

Van operationeel naar strategisch vastgoedmanagement. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

Verantwoordelijkheden Huisvestingaanbieder en huisvestingvrager. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5

Waarom eigen vastgoedbezit?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6

Bepaling kernportefeuille Vastgoed. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6

Afwegingskader voor vastgoedbezit:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7

Afwegingskader voor vastgoedbezit grafisch weergeven.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7

Uitvoering aan- (ver)koop van vastgoed. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8

Strategisch aan- (ver)koopbeleid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8

Verduurzaming maatschappelijk Vastgoed. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8

Onderwijshuisvesting.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9

Sportaccommodaties.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9

Monumenten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9

Verduurzaming kernportefeuille vanuit twee invalshoeken. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 1) Techniek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2) Strategie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Voortgang verduurzaming. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Optimaliseren circulair gebruik vastgoed.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Nieuwbouw-/renovatieprojecten:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

Bijlage 1.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Vastgoedportefeuille KERN verduurzamen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Vastgoedportefeuille KERN Monumenten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Vastgoedportefeuille beheer strategisch/beleidsmatig.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Vastgoedportefeuille beheer bij onderwijsinstelling. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Vastgoedportefeuille afstoten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

Bijlage 2.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Duurzaamheidsmaatregelen per pand. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 5

Recente beleidshistorie De volgende visies en beleidsnota’s zijn voor het vastgoedbeleid relevant. Gemeentelijke beleidsnota’s � Nota ‘Afstoten gemeentelijk vastgoed 2017-2018’, vastgesteld Gemeenteraad 10 april 2017 � Plan van Aanpak Verduurzaming gemeentelijk Vastgoed, vastgesteld Gemeenteraad, 22 mei 2017 � Nota Grondbeleid 2019, vastgesteld Gemeenteraad 24 juni 2019

Van operationeel naar strategisch vastgoedmanagement Het beheer van de gemeentelijke vastgoedportefeuille is in het verleden uitbesteed geweest aan een marktpartij. Het idee achter zo’n uitbesteding is dat dit financieel en economisch voordeel oplevert. Verder leefde het idee dat de gemeente geen expertise behoeft te hebben over vastgoed omdat deze immers ingehuurd wordt. De praktijk leert dat de gemeente in de uitbesteding onvoldoende regie neemt op haar vastgoedpositie. Er werden onvoldoende en onduidelijke eisen gesteld ten aanzien van het beheer door de marktpartij. Verder ontbrak het de gemeente aan beleid en expertise op het gebied van vastgoedmanagement. Het gevolg hiervan is dat dit ten kosten is gegaan van de kwaliteit van het vastgoed. Een bijkomend probleem was dat het voor huurders/gebruikers bij achterstallig onderhoud minder duidelijk was bij wie ze terecht konden. Om een verbetering in aansturing / aanspreekbaarheid en de flexibiliteit in het vastgoedbeheer te realiseren, heeft de gemeente in 2016 het vastgoedbeheer weer in eigen hand genomen. In het proces van het grip krijgen op het vastgoedmanagement zijn de volgende uitgangspunten van belang: • Vastgoedbeheer is centraal in de gemeentelijke organisatie belegd en is verdeeld in de thema’s; zorg, welzijn, sport & onderwijs en eigen huisvesting.

• Sturing op panden en gronden vindt plaats vanuit integraal beleid. • Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn duidelijk in beleid vastgelegd. • Vastgoeddata is op orde en wordt centraal bijgehouden. • Vastgoed wordt beheerd vanuit een toekomstvisie, waarbij maatschappelijk en financieel rendement voorop staan. • Om een goed vastgoed beleid te kunnen voeren, moet er een omschakeling plaats vinden van operationeel- naar strategisch niveau. • Er dient een duidelijke scheiding te bestaan tussen proces-/ en projectmanagement In het vastgoedmanagement kennen we drie disciplines, operationeel-/commercieel-/ en strategisch management. Hoewel alle drie nodig zijn voor goed vastgoedbeheer, heeft de gemeente een voorkeursstijl op basis van haar ambities en behoeften. In het Helders Perspectief is het scenario van krimp naar groei beschreven. Om aan te kunnen sluiten bij de groeiambitie van de gemeente, is het accent qua vastgoedmanagement verlegd van operationeel- naar strategisch vastgoedmanagement met een lange termijnvisie.

6 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

Hieronder worden de drie managementdisciplines nader uitgelegd, met de acties die hieruit volgen. Operationeel management • administratief beheer (in en uitgaande geldstromen • technisch beheer (onderhoud en energiemanagement) De gemeente heeft in het kader van “data op orde” relevante vastgoeddata beter vastgelegd op administratief en technisch niveau. Dit is een continue proces waarbij data up to date gehouden moet worden. Een verbeterstap die nog genomen wordt is het toepassen van een beter gebouwbeheersysteem, waarmee vastgoeddata geanalyseerd kan worden. Vanuit het analyseren van Big Data. Dit maakt het mogelijk om beter commercieel management te voeren. Commercieel management • analyseren adviseren en coördineren van exploitatietaken zodanig dat het rendement op het vastgoed geoptimaliseerd wordt. • Objectbeleid bepalen vanuit het perspectief, waarde, prestaties en risico’s. • Bepalen van de samenstelling van de vastgoedportefeuille (kernportefeuille, beheer en strategisch bezit) Strategisch- (portfolio management) • Regie voeren op de vastgoedpositie vanuit een lange termijn visie • De leiding nemen naar huisvestingsvrager vanuit eigenaarsrol. • Het inzetten van de eigen vastgoedpositie bij gewenste stadontwikkelingsprojecten. • Een strategisch aan- en verkoopbeleid.

• Projecten boven 100.000 Vanuit de strategische managementpositie kunnen operationele processen onder regie van de gemeente worden uitbesteed. Een voorbeeld hiervan is het beheer van het appartementencomplex de Zuyderhorn. Hier is het contractbeheer en dagelijks onderhoud uitbesteed aan een externe partij en is de gemeente verantwoordelijk voor het groot onderhoud en het vastgoedbeleid. Dit heeft als gevolg dat de gemeente zich meer kan richten op haar kerntaken. Bijvoorbeeld het uitvoeren van vastgoedprojecten die voortkomen uit het opgavegericht werken.

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 7

Verantwoordelijkheden Huisvestingaanbieder en huisvestingvrager Vanuit een inhoudelijke maatschappelijk vraagstuk waarbij de gemeente betrokken is, kan er behoefte aan vastgoed ontstaan. Vanuit vastgoedmanagement wordt gekeken welke gebouwen beschikbaar zijn: in eigen beheer of daarbuiten. In het laatste geval kan vastgoed een huurcontract regelen of de verwerving organiseren. Binnen dit proces van het invullen van een huisvestingsvraag is het belangrijk dat de verantwoordelijkheden en verwachtingen tussen de huisvesting-/vrager en aanbieder duidelijk zijn. Een huisvestingsvrager kan ook een externe partij zijn. Hieronder worden de verantwoordelijkheden schematisch opgesomd.

Huisvestingsvrager

Huisvestingsaanbieder

� Bepaalt het voorzieningenniveau � Heeft (of zorgt voor) budget

� Bepaalt vastgoedportefeuille � Verantwoordelijk voor exploitatie van de vastgoedportefeuille � Eigenaar (of hoofdhuurder) van al het vastgoed in eigendom of gebruik � Voeren regie in strategisch vastgoedmanagement waaronder � Commercieel, technisch en administratief beheer

� voert strategische beleidsontwikkelingen uit � Sturen op maatschappelijk effect/uitkomst � verantwoordelijk voor programmatisch facilitair beheer

Een aandachtpunt bij de verhuur van maatschappelijk vastgoed, is dat er geen verkapte subsidies meer verstrekt mogen worden, via goedkope of gratis huisvesting. Maatschappelijke instellingen betalen in Den Helder een volwaardige prijs voor hun huisvesting. Team vastgoed is verantwoordelijk voor het faciliteren van de huisvesting uit eigen portefeuille of via een marktpartij. Subsidie ontvangen ze bij een ander loket. Op het moment dat Maatschappelijke instellingen een volwaardige huisvestingsprijs gaan betalen, zullen zij veranderen van een passieve gebruiker (‘ik krijg het toch voor bijna niks’), in een kritische consument (‘ik wil waar voor mijn geld’). Bij zwaarwegende maatschappelijk belangen kan hier incidenteel van worden afgeweken. Bijvoorbeeld het kosteloos beschikbaar stellen van locaties voor de GGD ten behoeve van de bestrijding van de Covid-19 pandemie.

8 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

Waarom eigen vastgoedbezit? Vastgoed is een middel om maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Denk aan het zwembad, de brandweerkazerne, scholen, gymzalen, sportvoorzieningen, eigen huisvesting etc. Dergelijk vastgoed is vaak incourant qua aard, dat wil zeggen speciaal voor een bepaald doel en-/ of doelgroep gemaakt. Door die incourantheid is het vastgoed voor een commerciële verhuurder minder aantrekkelijk. Deze bepaalt immers een huur met een opslag voor risico en mogelijke leegstand, wat leidt tot een hoge huur. Het in eigendom hebben van vastgoed kan voor de gemeente dus vanuit financieel oogpunt voordeliger zijn dan huren. Net zoals het in eigendom hebben van een auto goedkoper kan zijn dan leasen. De belangrijkste reden voor vastgoedbezit, is het maatschappelijke rendement wat hiermee behaald kan worden. Een jongerenhonk is bijvoorbeeld vanuit financieel oogpunt een kostenpost, maar wordt door de burgers juist erg gewaardeerd. Concluderend kunnen we stellen dat naast bedrijfsmatige en economische redenen, ook bestuurlijke ambities en maatschappelijke behoeften bijdragen aan de omvang van de vastgoedportefeuille. Onze vastgoedportefeuille is in de loop van tijd een mix van alles en nog wat geworden. Door een steeds wijzigende huisvestingsbehoefte is niet al ons vastgoedbezit nodig voor de gemeentelijke beleidsdoelen.

Bepaling kernportefeuille Vastgoed Sinds 2011 heeft de gemeente de koers ingezet de gemeentelijke vastgoedportefeuille terug te brengen naar een kernportefeuille. We hanteerden in 2017 een ladder met drie vragen: Huisvesting van de eigen organisatie? Strategisch belang? Maatschappelijk belang? Alleen panden die drie keer NEE scoorden kwamen op de afstootlijst. Verkochte panden 2016- heden: 2017 2016 Lupinstraat 1 Sluisdijkstraat 10b Van Foreestweg 37 Jan Verfailleweg 620

Weststraat 60 Californiestraat 35 Krugerstraat 99-101 Bankastraat 29

2018

2019

Middenweg 172-174

Sluisdijkstraat 8b geen panden verkocht Prins Hendriklaan 19

2020

Of het vastgoed tot de kernportefeuille behoort, wordt nu bepaald op basis van onderstaande criteria.

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 9

Afwegingskader voor vastgoedbezit: � Heeft de gemeente een wettelijke plicht of beleidsmatige wens, waarop zij via vastgoed wil en/of moet sturen? a. Objecten benodigd voor de huisvesting van de eigen organisatie b. Objecten die uniek zijn en waarvoor geen marktwerking bestaat, zoals monumentale panden; c. Objecten die een wettelijke taak huisvesten zoals onderwijs, begraven, afvalverwijdering, brandweer. d. Objecten voor sport, voor zover deze gefaciliteerd dient te worden voor een subsidie-relatie � Is er sprake van strategisch vastgoed? Dit is vastgoed dat door de gemeente is verworven ter invulling van (toekomstige) ruimtelijke of ruimtelijk/economische opgaven; � Wil de gemeente (maatschappelijke) invloed uitoefenen in een gebied door middel van haar vastgoed? � Is de gemeente de meest geschikte partij om de huisvesting te verzorgen of kan een marktpartij dit doen? � Een financieel verantwoorde exploitatie is mogelijk/haalbaar. Als er geen financieel verantwoorde exploitatie mogelijk is, dan is het exploitatietekort van het object politiek/bestuurlijk aanvaardbaar.

Afwegingskader voor vastgoedbezit grafisch weergeven.

In bijlage 1 is een lijst opgenomen met daarin de kernportefeuille, de beheerportefeuille en het af te stoten vastgoed. De bijlage is opgesteld op basis van de genoemde afwegingskader. Het is een dynamische lijst en indien nodig kan maatwerk worden ingezet. De lijst kan dan ook gewijzigd worden op basis van een collegebesluit.

10 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

Uitvoering aan- (ver)koop van vastgoed 1. Afstoten van vastgoed aan derden doen we tegen marktwaarde. Daarom wordt een taxatie verricht om de marktwaarde van het object te bepalen. 2. Verkoop van vastgoed vindt plaats conform de algemene verkoopvoorwaarde zoals deze in 2001 door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Deze voorwaarden zijn in lijn met de Wet Markt en Overheid. 3. Bij aankoop van vastgoed wordt altijd een taxatie verricht om de marktwaarde van het object te bepalen. 4. Aan- en verkopen vinden plaats voor zover ze binnen dit beleid passen. 5. De teammanager Omgeving is gemandateerd om – na besluitvorming door College en Raad – aan- en verkoopovereenkomsten te ondertekenen.

Strategisch aan- (ver)koopbeleid In de omgevingsvisie wordt de gewenste ontwikkelrichting van de stad weergegeven. Hieruit volgt dat er strategisch vastgoed verworven kan worden om de ontwikkelrichting te bevorderen. Een voorbeeld daarvan was de stedelijke vernieuwing in het centrum, waarvoor in het verleden panden zijn aangekocht onder de wet voorkeursrecht. In de buurten rond het centrum ontstaat inmiddels steeds meer urgentie om tot een kwaliteitsslag te komen. Het vastgoedinstrumentarium kan hiervoor worden ingezet.

Verduurzaming maatschappelijk Vastgoed De verduurzamingsopgave voor maatschappelijk vastgoed is ingegeven door de klimaatwet die is voorgekomen uit het klimaatakkoord van 2016. De afspraak in het Klimaatakkoord is dat in 2050 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af zijn. Het is de bedoeling dat de kosten uiteindelijk worden weggestreept tegen de besparing op energielasten. Gas wordt steeds duurder en elektriciteit wordt goedkoper. Dit is dan ook de reden waarom er gekeken wordt naar alternatieven voor aardgas, zoals waterstof. Een duurzaam, energiezuinig gebouw is dus toekomstbestendig. Maar er zijn nog meer voordelen op te noemen bij de verduurzaming van vastgoed, namelijk: • Waarde verbeteringen door verhoging van de huisvestingskwaliteit van het gebouw • Beter werkklimaat • Lagere energielasten • Lagere onderhoudslasten omdat klimaatinstallatie minder belast wordt. • verlenging van de levensduur van het gebouw • Bij verhuur minder kans op leegstand. De huidige vraag naar “groene” gebouwen is hoog. Deze vraag zal alleen maar toenemen. • Hogere restwaarde door duurzame materialen • Fiscale voordelen • Arbeidsproductiviteit: Onderzoek wijst uit dat een goede en gezonde werkomgeving een positief effect heeft op het welzijn van werknemers en daarmee op de productiviteit. Dit draagt bij aan lagere personeelskosten.

• Imago: Een duurzaam Stadhuis en het gebruik van duurzame kantoorruimte in het algemeen geeft een signaal af aan burgers, bedrijven en medewerkers dat de organisatie zich committeert aan het klimaatverdrag van de overheid. Als dit wordt vertaald naar een betere reputatie, dan heeft een dergelijk duurzaam beleid een voorbeeldfunctie voor derden.

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 11

We moeten het vastgoed dus verduurzamen. Maar wat betekent dit nu voor de gemeentelijke kernportefeuille vastgoed? Van de lijst van panden die we als kernportefeuille aanhouden, zijn ook niet alle panden energielabelplichtig. Panden zijn energielabelplichtig als zij bijvoorbeeld de functie van kantoor, bijeenkomst of winkelfunctie hebben en als zij verhuurd zijn. Deze criteria toegepast op onze kernportefeuille leidt tot de kernportefeuille verduurzaming. (Zie bijlage 2) Eind 2017 zijn de verduurzamingsinvesteringen middels duurzame meerjarenonderhoudsplannen geïntegreerd in de onderhoudsvoorziening. Onderwijshuisvesting, Monumenten en sportaccommodaties, met uitzondering van gymzalen vielen daar buiten om de volgende reden: Onderwijshuisvesting voor scholen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs is een speciale categorie vastgoed. De gemeente is geen eigenaar van dit vastgoed, maar draagt de financiële verantwoordelijkheid voor (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding van scholen. Hiervoor ontvangt de gemeente een bijdrage uit het Gemeentefonds. Het uitvoeringsproces van de bouw, het beheer en de verduurzaming van het schoolgebouw valt onder de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. Hoe de gemeente omgaat met onderwijshuisvesting is vastgelegd in het Integraal huisvestingsplan onderwijs.

Sportaccommodaties worden gebouwd, onderhouden en beheerd door verenigingen en de gemeente. Het gemeentelijk sportbeleid is vastgelegd in de beleidsnota “Den Helder Vooruit!”. Team Sportservice Den Helder geeft uitvoering aan het gemeentelijk sportbeleid. Sportaccommodaties die gemeentelijk eigendom zijn, worden verduurzaamd. Denk aan de gymzalen, veldverlichting en de klimaatbeheersing in het zwembad Heersdiep. Monumenten hebben geen verplicht energielabel. Monumenten zijn zelden duurzaam. Rekening houdend met de cultuurhistorische waarde, moet er op meerdere onderdelen duurzaamheidsmaatregelen worden genomen. Zo past de huidige functie van een monumentaal pand vaak niet bij zijn oorspronkelijke bestemming, zijn ruimtes te groot en plafonds te hoog. Ook ligt het energieverbruik vaak hoog, omdat men vroeger veel minder rekening hield met het gebruik van duurzame bouwmaterialen. De kosten van de verduurzaming van monumenten zijn daarom hoog ten opzichten van het te behalen de verwachtte Co2 reductie. De verduurzaming van deze categorie vastgoed heeft daarom een lagere prioriteit.

Verduurzaming kernportefeuille vanuit twee invalshoeken 1) Techniek: Welke maatregelen passen we toe? � Isoleren van vloer dak en gevel � Efficiënter verwarmen (en koelen en ventileren) � Efficiënter verlichten � Lokaal opvangen van energie � Monitoren op verbruik en gedrag 2) Strategie: Hoe gaan we de verduurzaming aanpakken? � Nieuwbouw niet BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) maar ENG (Energie Neutrale Gebouwen). Nul-meting per pand door Energie Prestatie Advies � Bij bestaand vastgoed gebruik maken van koppelkansen. Dus als het dak aan vervanging toe is, direct isoleren en plaatsen zonnepanelen. � Niet alle investeringen zijn financieel rendabel, maar leiden wel tot Co2 reductie. � Vertrouwen op technologische vooruitgang en afrekenen met verouderde technologie.

12 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

Nieuwe bouwtechnieken, processen, materialen zorgen ervoor dat er in de toekomst opnieuw een omslag in denken en financieren is nodig is. We onderzoeken in 2021 de volgende stappen om bij te dragen aan een duurzaam Den Helder. Bijvoorbeeld op het gebied van het toepassen van waterstof in de gebouwde omgeving.

Voortgang verduurzaming Door de energieprestatieladder naar energie-neutraal en duurzaam vastgoed zijn de afgelopen jaren stappen gemaakt. De gemeente heeft in haar programma Duurzaamheid de volgende ambitie geformuleerd. Namelijk het versneld verduurzamen van de kernportefeuille vastgoed naar energielabel B conform de motie (M6.17). Via de Raadsinformatiebrief 2020-028636, die 2 juni 2020 vastgesteld, is de raad geïnformeerd over de financiële consequenties van deze versnelling. Gemiddeld heeft de kernportefeuille nu al een energielabel B. Dit komt omdat een aantal grote energieverbruikers zijn verduurzaamd met een energielabel hoger dan B. Dit ten opzichte van vier gebouwen met een label C t/m F. De duurzaamheidsmaatregelen voor deze categorie panden zijn uitgewerkt en worden in 2021 doorgevoerd. In verschillende panden zijn slimme energiemeters geplaatst en monitoren we het energieverbruik om de besparing inzichtelijk te maken.

Optimaliseren circulair gebruik vastgoed. In het ontwerp van nieuw te bouwen objecten, wordt nagedacht over hergebruik van materialen. We gaan sturen op waardebehoud door gebouwen beter te onderhouden, levensduur verlengen, functionele verbeteringen, nieuwe bestemmingen te zoeken waardoor het gebouw opnieuw van waarde wordt.

Nieuwbouw-/renovatieprojecten: Bij nieuwbouwprojecten gaan we uit van een zo duurzaam mogelijk concept. Dus niet bijna energie neutraal maar geheel energie neutraal. Middelen die we hierbij toepassen zijn bijvoorbeeld de aardwarmte installatie in de het nieuw te bouwen stadhuis op Willemsoord. Bij de nieuw te bouwen Wildopvang aan de Jan Verfailleweg 9-11, wordt een innovatieve manier van bouwen toegepast door gebruik van isolerende constructieve delen. Het pand zal worden verwarmd door toepassing van een hybride waterstof warmtepomp installatie. Verder wordt circulair gebruik van materialen geïntegreerd in het ontwerp. Bij monumenten als het Brugwachtershuisje, worden alle mogelijke duurzaamheidsmaatregelen genomen, rekening houdend met de monumentale status.

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 13

Bijlage 1 Vastgoedportefeuille KERN verduurzamen Het Nieuwland 2 Ambachtsweg 25 energielabel C. Gerritsz. Geusstraat 59 Diaconiestraat 44 Duinweg 50 Jan Verfailleweg 620 a De Helderse Vallei De Helderse Vallei 9 Julianaplein 43 Jutterspleintje 2 - 2A Middelzand 3502 Nieuweweg 1 Schootenweg 2 Sluisdijkstraat 1 a Koningdwarsstraat 4 van Foreestweg 85 A Vijzelstraat 73 Bastiondreef 4 Kerkhoflaan 4 Aula Kerkhoflaan 1 Methaharihuis Kerkhoflaan 2 Personeelshuisvesting energielabel IJsselmeerstraat 90 b Drooghe Bol 1007 Lombokstraat 4 Stakman Bossestraat 39 A aanbesteed Vogelzand 4103 aanbesteed Schootenweg 2 B Sportlaan 10 Sportpark Helderse Chistelijke Sport Centrale (HCSC) Sportpark De Schooten (Zeemacht) Duinruiters Den Helder Sportpark FC Den Helder

14 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

MJOP DMJOP X X X X X X X X X X X X X X X X X nvt X X X X X X X X X X nvt nvt X

energielabel A nieuw onderzoek A G G

Loods niet in beheer parkeergarage parkeergarage G B A F nieuw onderzoek

X x X X X x X

B wordt dit jaar A G werk aanbesteed E wordt A werk

X

F wordt A werk

X

x X nvt nvt nvt X

is al A en gereed.

Vastgoedportefeuille KERN Monumenten Adres Admiraal Verhuellplein 1 Boerhaavestraat 15 Fort Dirksz Admiraal Fort Oostoever Westoever 1 Jan Verfailleweg 20 c Jan Verfailleweg 20 c Liniepad 15 Timorlaan 2 De Vijfsprong Middenweg 159 F Kerkgracht 55 Helden der Zeeplein Keizersgracht Urinoir Loopuytpark 1ste Vroonstraat

MJOP X

X X X X X X x X X ?

Obj.Objectsoort-ID Bunker Bunker Bunker Bunker Bunker Bunker Bunker Bunker Bunker Monumenten Overigen Overigen Overigen Overigen Overigen Vliegeniers monument

soortobject Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur Cultuur

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 15

Vastgoedportefeuille beheer strategisch/beleidsmatig Adres Koningdwarsstraat 11 Koningdwarsstraat 19 Koningdwarsstraat 25 Koningdwarsstraat 29 Koningdwarsstraat 3 Koningdwarsstraat 39 Koningdwarsstraat 5 Koningdwarsstraat 7 Koningdwarsstraat 9 Koningstraat 57 Koningstraat 59 Torenuurwerk Pasteurstraat Linieweg 27 Linieweg 23 b Linieweg 25 Handelskade 10 B Ijsbaan Nieuwland 2 Ijsbaan Landbouwstraat De Helderse Vallei 9 De Helderse Vallei 9 De Helderse Vallei 9 G Pietersz Blankmanstr 45 b G Pietersz Blankmanstr 45 e G Pietersz Blankmanstr 45 f G Pietersz Blankmanstr 45 g G Pietersz Blankmanstr 47 a G Pietersz Blankmanstr 47 b G Pietersz Blankmanstr 47 c G Pietersz Blankmanstr 47 d G Pietersz Blankmanstr 47 e G Pietersz Blankmanstr 47 g

16 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

MJOP X X X X X X X X X X X X nvt nvt nvt nvt nvt X nvt nvt nvt X X X X X X X X X X

soortobject Woning Woning Woning Woning Woning Woning Woning Woning Woning Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte Overigen Binnensportaccommodatie Binnensportaccommodatie Binnensportaccommodatie Overige bedrijfsruimte buitensportaccomodatie buitensportaccomodatie Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats Woonwagen-/standplaats

Vastgoedportefeuille beheer bij onderwijsinstelling VHE.Adresregel1 Drooghe Bol 1006 Brakkeveldweg 51 Burg Houwingsingel 2 Californiestraat 48 Celebesstraat 7 Drs. F Bijlweg 3 Fresiastraat 2 Heiligharn 125 Heiligharn 424 Javastraat 23 Lekstraat 1 Lijsterstraat 1 Malzwin 1213 Middelzand 3501 Nieuweweg 3 Stakman Bossestraat 39 A Vogelzand 4104 Weth. W. de Boerstraat 8 Middelzand 3502 Drooghe Bol 1005 Lombokstraat 2 B Drooghe Bol 1007 Baljuwstraat 237 Drs. F. Bijlweg 234 Drs. F. Bijlweg 232 Drooghe Bol 1006 Drooghe Bol 1006 Cederhout 1

soortobject School School School School School School School School School School School School School School School School School School School School School School School School School Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte School

Onderwijs Onderwijs

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 17

Vastgoedportefeuille afstoten Adres Reggestraat 38 Werkplaats Stadsbeheer De Ruijterstraat 33 Diaconiestraat 46 Drs. F Bijlweg 20 Keizersgracht 70 Molenstraat 93 1 Spoorstraat 76 A Tillenhof 2 Van Foreestweg 39 Visstraat 41 Vogelzand 4102 Wethouder W. de Boerstr 6 Wingerdstraat 6 a Wingerdstraat 6 B Jan Verfailleweg 620 A A Overkapping Violenstraat 1 Doggersvaart 57 a Langevliet 58 Langevliet 60 A Langevliet 60 B Drs. F. Bijlweg

MJOP

DMJOP

X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X

18 - Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024

E-label

X

F G

X

Objectsoort Overige bedrijfsruimte Woning Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte Woning Overige bedrijfsruimte Woning Overige bedrijfsruimte Woning Woning Overige bedrijfsruimte Woning Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte Vogelasiel Overkapping portacabin Overige bedrijfsruimte Woning Overige bedrijfsruimte Overige bedrijfsruimte Woning

Bijlage 2 Duurzaamheidsmaatregelen per pand Pand Energielabel Violenstraat 1 F C.G. Geusstraat 59 A Doggersvaart 57a G Drooghe Bol 1007 B Duinweg 50 G Jan Verfailleweg 620a G Jan Verfailleweg 9 A Lombokstraat 4 G Stakman Bossestraat 39a A Van Foreestweg 85a G Vogelzand 4103 C Bastiondreef 4 A Het Nieuwland 2 A Kerkhoflaan 4 F Kerkhoflaan 7 G

Verduurzamingsmaatregelen Geen Dak- en spouwisolatie, HR ++ glas, LED verlichting, Elektrische boilers, Warmtepomp, PV panelen Geen Warmtepomp installatie, PV panelen Geen, monument Geen PV panelen, LED verlichting Dakisolatie, LED verlichting, Elektrische boilers, Warmtepomp, PV panelen Dak- en spouwisolatie, LED verlichting aangebracht. Dak- en spouwisolatie, LED verlichting, PV panelen LED verlichting aangebracht, PV panelen staan gepland Gevelisolatie, LED verlichting, onderzoek klimaatinstallatie Optimaliseren installatie Dak- en spouwisolatie, LED verlichting Dak- en spouwisolatie, HR ++ glas, LED verlichting, Warmtepomp, PV panelen

Notitie vastgoedbeleid Den Helder 2022 - 2024 - 19

Colofon Opmaak: Repro gemeente Den Helder november 2021