Gebiedsvisie Mariëndal Donkere Duinen definitief.pdf

5. De natuurzone Mariëndal, waar juist de combinatie van natuur en recreatie centraal staat. Natuurbeleving, outdoor, sporten etc. zijn hier de kernwoorden. Mariendal is destijds aangelegd om de Donkere Duinen te ontlasten en dus is de ontwikkeling gericht op robuuste natuur met recreatief gebruik. 6. In de natuurzone Donkere Duinen staat de natuur centraal en is de recreant te gast. De bescherming op Europees en Nationaal niveau stelt hoge eisen; vermindering van de recreatieve druk is gewenst. In deze zone is ruimte voor extensief recreatief medegebruik (wandelen, natuurbeving). De functioneel-ruimtelijk zonering en de verschillende recreatieve zones zijn in Figuur 14 weergegeven.

Recreatieve routes

Een effectieve functioneel-ruimtelijke zonering vraagt om alternatieve recreatieve routes door het gebied. Met aantrekkelijke en afwisselende paden kan de recreant worden verleid om nieuwe routes te kiezen. Met name voor het ommetje door de Donkere Duinen liggen er kansen om een Nieuw Helders ommetje door de Donkere Duinen én Mariëndal te ontwikkelen, dat langs alle kwaliteiten van beide gebieden voert: de Donkere Duinen, de vijver, de natte natuurgebieden van Mariëndal, de uitkijktoren etc. Deze nieuwe route (2,6 km) is voorzien van een (gebonden) halfverharding, zodat de route goed begaanbaar is, ook voor mensen met een beperking en wandelwagens. Een klein deel van de route voert door het MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

Figuur 15 Recreatieve routes en het Nieuw Helders ommetje ma a rt 2023

25

struingebied van Landschap Noord-Holland. Dit deel is niet verhard en is niet toegankelijk voor honden. Ter plaatse biedt het Nieuw Helders ommetje een alternatieve route voor mensen met een beperking, wandelwagens en hondenbezitters. De route is gemarkeerd en biedt onderweg educatieve informatie over natuur en landschap. Met dit Nieuw Helders ommetje wordt invulling gegeven aan de wens voor het Kees de Jagerpad, conform de afspraken in het Coalitieakkoord 20222026 [Den Helder, 2022]. De route van het Nieuw Helders ommetje is in Figuur 15 indicatief aangegeven, evenals de alternatieve route. De nieuwe route zal in samenspraak met Landschap Noord Holland verder worden uitgewerkt. Bijlage 2 toont ter vergelijking de bestaande recreatieve routes in het gebied. Om ongewenst gebruik van paden te voorkomen, worden de routes voor fietsers, mountainbikers en ruiters lokaal aangepast. Immers, als er geen goede route aanwezig is voor een bepaalde doelgroep dan neemt de kans toe dat men zelf een route gaat zoeken. Voor gebruikers is het van belang dat De Helderse Vallei bereikbaar is en dat de routes aan weerszijden van De Helderse Vallei aan elkaar gekoppeld zijn.

De gebiedsvisie voorziet onder meer in de volgende route-aanpassingen:  Enkele fietspaden in Mariëndal worden omgevormd tot voetpad (onderdeel van het Nieuw Helders ommetje), zodat Mariëndal aantrekkelijker wordt voor wandelaars.  Een ruiterroute langs de boslaan (Jan Verfailleweg), waarmee de Duinoord wordt verbonden met De Helders Vallei en de ruiterroutes langs de Doggersvaart. Deze ruiterroute ligt parallel aan het fietspad in de noordelijke berm. Plaatselijk zal wellicht wat struikbegroeiing moeten worden verwijderd.  Een ruiterroute tussen de Grafelijkheidsduinen en De Helderse Vallei (via de wegbermen van de Bremstraat en de Jan Verfailleweg), die eveneens De Helderse Vallei en de ruiterroutes langs de Doggersvaart verbindt.  Het mountainbikeparcours (zie Bijlage B2) in Mariëndal voldoet eigenlijk niet. De route is kort en niet altijd goed berijdbaar als gevolg van natte omstandigheden of onvoldoende beheer. Als er een goede mountainbikeroute rondom Den Helder gerealiseerd kan worden, dan is er in beginsel draagvlak om de mountainbikeroute in Mariëndal in te korten. Hiermee ontstaat er meer rust en ruimte voor andere gebruikers in Mariëndal. 26

 In de Donkere Duinen worden enkele struinpaden (‘olifantenpaadjes’) afgesloten, zodat er in delen van het gebied meer rust ontstaat in de natuur. Figuur 15 geeft de toekomstige recreatieve routes voor de verschillende doelgroepen weer. De Donkere Duinen kent uitsluitend wandelroutes.

4.3 Ontwikkelingsruimte per zone De in paragraaf 4.2 gedefinieerde recreatieve en natuurzones kennen elk een eigen ontwikkelingsruimte. In deze paragraaf wordt voor elke zone de ontwikkelingsruimte geschetst en wordt beschreven onder welke voorwaarden van deze ruimte gebruik kan worden gemaakt.

4.3.1 De ontvangstzone De Jan Verfailleweg is dé entree van Mariëndal en de Donkere Duinen. Aan deze bosrijke laan tussen De Helderse Vallei en Strandslag Duinoord presenteren de recreatieve voorzieningen zich. De boslaan behoud haar lommerrijke, bosrijke karakter. Lokaal wordt de struikbegroeiing in de bermen deels verwijderd om ‘vensters’ naar de recreatieve mogelijkheden te creëren. Een wat smaller wegprofiel en een afwijkende verharding maant de weggebruiker tot matiging van de snelheid en maakt duidelijk dat er hier sprake is van een bijzondere situatie. Deze bosrijke laan vormt tevens de groene entree van Den Helder als men via de kustroute Den Helder vanuit het zuiden nadert. De brede, zandige bermen met bos, struweel en lokaal kruidenrijke grasvegetaties versterken het leefgebied van de rugstreeppad, die een voorkeur heeft voor duinen en grazige ruigtes met open, zandige plekken.  De recreatieve zone krijgt aan het begin en einde een markering als recreatief knooppunt, zowel in de verharding als in een ruimtelijk object (vergelijk de Brabantse Natuurpoorten). Figuur 16 Natuurpoort-sign

Figuur 17 Impressie boslaan Jan Verfailleweg met afwijkende verharding en ‘venster’ op de recreatieve voorzieningen MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

27

 De Helderse Vallei en Duinoord presenteren zich aan de passanten op de boslaan met een uitnodigende en representatieve uitstraling. De struiken tussen de bomen worden plaatselijk verwijderd om een ‘venster’ naar de recreatieve voorzieningen te bieden.  Tussen De Helderse Vallei en Duinoord krijgt de Jan Verfailleweg een afwijkende inrichting, waardoor de weggebruiker ervaart dat hij/zij een bijzondere zone passeert. Voorbeelden zijn een afwijkende kleur of type verharding en/of versmalling van het wegprofiel. Het huidige wegprofiel is significant breder (circa 8 meter) dan de Zanddijk iets verderop. Dit nodigt juist niet uit tot het matigen van de snelheid.  Lokaal meer openheid en zicht tussen rijbaan en fiets- en wandelpaden leidt ook tot een sociaal veiliger omgeving (met name in de avond en nacht).  Bij de herinrichting van de boslaan worden in de bermen permanente geleidingsvoorzieningen en amfibieëntunnels onder de weg aangelegd, zodat amfibieën veilig de weg kunnen kruisen.  Tevens wordt er langs het fietspad in de bermstrook ruimte gemaakt voor een ruiterpad, zodat de ruiterroutes in het gebied beter op elkaar aansluiten (Figuur 18).

recreatieve zone worden de gasten ontvangen en wegwijs gemaakt in de mogelijkheden. Hier liggen o.a. de parkeerplaatsen, het duurzaamheidscentrum De Helderse Vallei, stadsboerderij, klimbos, horeca, openluchttheater en uitkijktoren. Met dit aanbod ligt er een solide basis voor een aantrekkelijk recreatief knooppunt bij Den Helder. Ontwikkelingen in de primaire recreatieve zone richten zich op verbreding van het aanbod en een kwalitatieve impuls van de ontvangst op de parkeerplaats(en) en de informatievoorziening. De volgende ontwikkelkansen dragen daar aan bij: 1. Welkomplein: Op de parkeerplaatsen wordt de recreant ontvangen op een centraal ‘Welkompleintje’ met de naam van het gebied, informatie, bankjes en eventueel een kleine horecagelegenheid (bijv. een kiosk). De route naar de parkeerplaatsen voert altijd langs dit Welkompleintje, zodat de bezoeker aan de voorkant al weet waar informatie te vinden. Kortom, dé plek voor informatie en ontmoeting. De informatie gaat over recreatieve routes (lokaal en regionaal), de recreatieve voorzieningen in Mariëndal, de duurzaamheidsambities etc. Centraal op het Welkomplein staat een richtingaanwijzer die in één oogopslag duidelijk maakt waar wat te doen is. Figuur 19 toont een schets van een Welkomplein op de parkeerplaats.

Figuur 18 Principedwarsprofiel boslaan (Jan Verfailleweg)

4.3.2 Primaire recreatieve zone In de primaire recreatieve zone staat de recreatie centraal met voorzieningen voor parkeren, horeca, dagrecreatie etc. De ontwikkeling is gericht op een aantrekkelijk recreatief aanbod voor jong en oud. In de primaire 28

Figuur 19 Voorbeeld Welkomplein bij de parkeerplaats (Google Maps)



 



De inrichting van het Welkomplein(tje) met enkele grote bomen en hagen zorgt voor een ‘groene oase’ tussen de geparkeerde auto’s en biedt (op termijn) een lommerrijke wacht- en rustplek. Het Welkomplein voorziet ook in een fietsparkeerplaats met oplaadvoorzieningen voor elektrische fietsen. De snackbar De Donkere Duinen kan optioneel naar het Welkomplein worden verplaatst, waarmee de functie van het pleintje wordt versterkt tot een echt ontmoetingspunt. De fietsparkeervoorzieningen kunnen dan verplaatsen naar de huidige locatie van de snackbar. De recreatieve voorzieningen behouden hun eigen signing, die goed aansluit bij het thema duurzaam.

    

Bomen op de parkeerplaatsen voor schaduw/verkoeling. Bomen hebben een toekomstverwachting van minimaal 60 jaar. Extra vergroening van de parkeerplaatsen door lokaal hagen toe te passen om het zicht vanuit de omgeving op het ´blik´ te beperken. Reserveer zones voor het langzaamverkeer op de parkeerplaatsen. Uitbreiding van het aantal oplaadpunten voor elektrische auto’s en fietsen. Uitgangspunt is dat de parkeercapaciteit van beide parkeerplaatsen minimaal gelijk blijft.

Figuur 21 Extra vergroening parkeerplaatsen

Figuur 20 Signing recreatieve voorzieningen in De Helderse Vallei

2.

Parkeerplaatsen: De overwegend groene parkeerplaatsen passen goed in de duurzame filosofie, maar zijn (nog) niet 100% klimaatbestendig en niet overal geschikt voor intensief gebruik (kofferbakmarkt). Daarnaast zijn de parkeerplaats en vooral voor het autoverkeer ingericht en bieden de recreant (dus) weinig houvast als hij/zij de auto verlaten heeft. Heldere voetgangerszones en logische looplijnen over de parkeerplaats dragen bij aan de veiligheid en helpt bij de oriëntatie (zie voor een impressie ook Figuur 19). Ontwikkelkansen voor een toekomstbestendige parkeerplaats zijn:  Een toekomstbestendige parkeerplaats met een waterdoorlatende verharding, maximale buffercapaciteit en een gestabiliseerde grasverharding met voldoende draagkracht (ook bij natte omstandigheden).

MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

3. Boomkroonpad: Het klimbos voorziet in een leuke uitdaging voor fitte mensen. In aanvulling daarop biedt een boomkroonpad een vergelijkbare ervaring voor doelgroepen die niet in het klimbos terecht kunnen, zoals jonge kinderen en senioren. Een boomkroonpad tussen het duurzaamheidcentrum en de klimvallei biedt bovendien educatieve mogelijkheden direct vanuit het Duurzaamheidscentrum en past binnen de ambitie van zowel De Klimvallei als De Helderse Vallei.  Het boomkroonpad voert door de bossstrook tussen de parkeerplaats en het openluchttheater; begin en eindpunt van het pad op een controleerbare, niet-openbare plek.  Het boomkroonpad voegt een logische schakel tussen het duurzaamheidscentrum en de klimvallei toe.

29





Het boomkroonpad wordt zoveel opgebouwd uit natuurlijke en herbruikbare materialen (zoals hout), waardoor het pad naadloos opgaat in de natuurlijke omgeving van de boomkronen. Voor de realisering van het boomkroonpad worden in beginsel geen bomen gekapt, hooguit gesnoeid.

4.3.3 Secundaire recreatieve zone De secundaire recreatieve zone valt binnen Figuur 22 Boomkroonpad de recreatieve bestemming, maar is deels ook aangeduid als Natuur Netwerk Nederland. In deze zone is een beperkte ontwikkeling mogelijk van (recreatieve) voorzieningen die zijn afgeleid aan de primaire activiteiten op De Helderse Vallei, zoals bijvoorbeeld de educatieve functies. In de secundaire zone speelt de natuurbeleving een belangrijkere rol. Voor ontwikkelingskansen ligt hier het accent meer op de beleving van de natuur, natuureducatie en natuurgerichte recreatie. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een groepsaccommodatie, bosexpositie of de wildopvang. De korte afstand tot de centrale voorzieningen, zoals parkeerplaats en duurzaamheidscentrum, maakt deze zone geschikt voor onder andere recreatieve/educatieve functies voor groepen.

optimale inpassing in de omgeving te komen gelden voor deze ontwikkeling de volgende voorwaarden:  Maximaal 35 vakantievilla’s in een natuurlijke, groene omgeving.  De initiatiefnemer dient aan te tonen dat er geen sprake is van negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen die voor het aangrenzende Natura 2000-gebied zijn vastgesteld.  De overgang van vakantiewoningenterrein naar de Donkere Duinen heeft te allen tijde een volledig groen en natuurlijk karakter van minimaal 15 meter breed (geen hekwerken of schuttingen) en wordt bij voorkeur door de parkbeheerder beheerd (en dus niet door individuele bewoners).  Het terrein biedt nieuwe recreatieve routes tussen Nieuw Den Helder en de Donkere Duinen.  De recreatieve routes op het terrein sluiten aan op de beoogde recreatieve zonering in de Donkere Duinen en de toekomstige routes.

Meer concrete ontwikkelingskansen voor de secundaire recreatieve zone zijn de wildopvang, (her)ontwikkeling van de voormalige Camping De Donkere Duinen), een groepsaccommodatie en een forestschool. Bij het opstellen van de gebiedsvisie zijn deze meer concrete initiatieven meegenomen: 1. Vakantiewoningen De Donkere Duinen: De plannen voor de (voormalige) camping De Donkere Duinen omvatten een herontwikkeling met kwalitatief hoogwaardige vakantievilla’s (geen permanente bewoning). Dit betreft een privaat initiatief dat (onder voorwaarden) op medewerking van de gemeente kan rekenen. Om tot een 30

Figuur 23 Impressie vakantiewoning Donkere Duinen

2. Wildopvang: Het vogelasiel De Paddestoel heeft haar activiteiten op de locatie aan de Jan Verfailleweg in de zomer van 2022 beëindigd. Het is de bedoeling dat het vogelasiel op een nieuwe locatie uitgroeit tot een wildopvang waar dieren uit de omgeving kunnen worden opgevangen. Op basis

van het programma van eisen voor de wildopvang is een rustige plek met een eigen toegangsweg gewenst. Voor de nieuwe locatie gaat de wens van de gemeente uit naar een locatie direct gekoppeld aan De Helderse Vallei, waar een samenwerking met het Duurzaamheidscentrum kan worden aangegaan. De wildopvang valt dan in de toekomst onder de Stichting De Helderse Vallei. Het zoekgebied voor de wildopvang strekt zich uit achter de stadsboerderij. Dit gebied is niet openbaar toegankelijk voor recreanten en biedt daardoor voldoende rust voor herstellende dieren. Figuur 11 toont een impressie van de toekomstige wildopvang. Deze locatie ligt echter binnen de begrenzing van Natuurnetwerk Nederland (NNN) en vraagt daarom om een adequate belangenafweging die inzicht geeft in ondermeer het maatschappelijk belang, de effecten op Natuurnetwerk Nederland, eventuele alternatieven en compenserende maatregelen. Optioneel kan worden onderzocht of voor de wildopvang aansluiting kan worden gezocht bij de stadsboerderij (buiten NNN). 3. Groepsaccommodatie: Vanuit het duurzaamheidscentrum én de Klimvallei is er een wens om door de week schoolklassen te kunnen ontvangen en in de weekenden een accommodatie aan families, sportverenigingen, mensen met een beperking of zorgvakanties te bieden op De Helderse Vallei. De

Figuur 24 Impressie groepsaccommodatie in bosrijke omgeving MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

secundaire recreatieve zone biedt onder voorwaarden ruimte voor een groepsaccommodatie. Het zoekgebied voor de groepsaccommodatie is de primaire en secundaire zone, mits de locatie voldoet aan de volgende eisen:  De groepsaccommodatie ligt buiten de begrenzing van Natuurnetwerk Nederland.  De locatie maakt optimaal gebruik van de natuurlijke omgeving, bijvoorbeeld een boshut of een gebouw in een heuvel. Het (compacte) gebouw heeft geen grote invloed heeft op de natuurbeleving in de omgeving, maar versterkt juist de natuurbeleving van de jeugdige gasten.  Maximale capaciteit voor twee schoolklassen (60 kinderen).  De locatie ligt op korte afstand van de parkeerplaats, zodat er geen transport door het natuurgebied nodig is.  Het gebouw is compact en heeft maximaal twee verdiepingen om het ruimtebeslag zo beperkt mogelijk te houden.  Koppeling aan het openluchttheater kan voordelen bieden, omdat het theater dan ook voorziet in een plek voor buitenactiviteiten.  Indien er bomen gekapt worden, zullen deze elders in het gebied (of de gemeente Den Helder) moeten worden gecompenseerd.  De groepsaccommodatie voldoet aan de voorwaarden, zoals weergegeven onder het kopje ‘Voorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen’. Als zoekgebied voor de locatie van de groepsaccommodatie is de primaire en secundaire zone tussen het klimbos en het duurzaamheidscentrum aangeduid.

Dit zoekgebied biedt de beste kansen om een gebouw natuurlijk in te passen en de bezoeker toch de optimale natuurbeleving te bieden. 4. Forestschool: het duurzaamheidscentrum heeft plannen voor een forestschool, een leerplek voor kinderen die in de gewone klas minder goed presteren. Een overkapping op een natuurlijke plek en op korte afstand van het duurzaamheidscentrum biedt kansen voor educatieve programma’s in de natuur. De bestaande ophaalbrug achter het duurzaamheidscentrum biedt toegang tot de secundaire recreatieve zone.  De locatie in een natuurlijke, bosrijke omgeving waardoor het gevoel van school in de natuur centraal staat. In beginsel hoeven voor de 31

van het duurzaamheidscentrum en is bereikbaar via het ophaalbruggetje. Er worden geen bomen gekapt voor de overkapping.

Voorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen

Figuur 25 Open plek in de begroeiing voor de forestschool (overkapping)



 



forestschool geen bomen gekapt te worden; er wordt gebruik gemaakt van een open plek in het bos (zie Figuur 25). De overkapping is een eenvoudige houten constructie van maximaal 6 x 12 meter en bestaat uit een dak op palen; maximaal 1 wand is dicht. Optioneel kan een tijdelijke of seizoensvoorziening worden geplaatst (tarp of tent). Voor de forestschool zijn geen sanitaire voorzieningen nodig. De locatie ligt binnen de begrenzing van Natuurnetwerk Nederland. Onderzoek en nader overleg met de provincie zullen de exacte randvoorwaarden voor een forestschool op deze locatie bepalen. De overkapping voldoet aan de voorwaarden, zoals weergegeven onder het kopje ‘Voorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen’. Figuur 26 Impressie forestschool

De open plek in het bosje achter het duurzaamheidscentrum biedt een perfecte locatie voor de forestschool. De locatie ligt op korte afstand 32

In de secundaire recreatieve zone kunnen ook diverse kleinschalige voorzieningen een plek krijgen, mits deze buiten de begrenzing van Natuurnetwerk Nederland liggen en voldoen aan de volgende algemene voorwaarden. De initiatiefnemer is verantwoordelijk om aan te tonen dat het initiatief voldoet aan de voorliggende gebiedsvisie en de voorwaarden.  Nieuwe elementen voegen zich nadrukkelijk in de natuurlijke omgeving, waarbij de natuur leidend is en niet het programma van de initiatiefnemer.  De bouwwerken sluiten qua uitstraling, architectuur, inrichting, bouwmaterialen etc. aan bij het duurzame uitgangspunten van De Helderse Vallei.  Bouwwerken worden opgebouwd uit natuurlijke en herbruikbare materialen (zoals hout) en worden voorzien van een vegetatiedak.  Paragraaf 4.4 gaat in op de beeldkwaliteit van nieuwe ontwikkelingen.  De gebouwen zijn in principe zelfvoorzienend in hun energievoorziening.  Het gebruik van de voorzieningen mag nooit leiden tot schade aan of verstoring van de natuur.  Er is geen sprake van boskap; de bosrijke omgeving is juist een kwaliteit voor de forestschool. Figuur 27 toont de zoekgebieden voor bovengenoemde bestaande initiatieven op basis van de geformuleerde criteria.

In overleg met de provincie wordt onderzocht of er mogelijkheden zijn voor een beperkte herbegrenzing van NNN, zodat er rondom De Helderse Vallei meer ruimte voor ondermeer de bovenbeschreven ontwikkelingen ontstaat. In Figuur 27 is de beoogde herbegrenzing globaal aangeduid en in het bijbehorende tekstkader “Kader herbegrenzing Natuurnetwerk Nederland” zijn de voorwaarden nader toegelicht.

4.3.4 Natuurzone met recreatief gebruik De zone natuur met recreatief gebruik maakt onderdeel uit van Natuurnetwerk Nederland. Naast het reguliere gebruik voor sport en spel is hier onder

Kader herbegrenzing Natuurnetwerk Nederland Vanuit het oogpunt van de recreatieve ontwikkeling van De Helderse Vallei wordt onderzocht of herbegrenzing van Natuurnetwerk Nederland (NNN) mogelijk is. De beoogde nieuwe grens van NNN zou dan samen moeten vallen met de grens van de secundaire recreatieve zone (zie Figuur 27). Daarmee wordt de begrenzing van NNN ook in overeenstemming gebracht met recreatieve bestemming ter plaatse. De oppervlakte voor de beoogde herbegrenzing bedraagt circa 3,12 ha. Voor de provincie Noord-Holland is herbegrenzing bespreekbaar, mits in het compensatieplan inzichtelijk wordt gemaakt welke meerwaarde de compensatie heeft voor de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN en hoe deze wordt geborgd. In de toetsing die hieraan vooraf gaat, dient daarnaast te worden omschreven welke effecten de herbegrenzing én de beoogde ontwikkelingen hebben op de wezenlijke kenmerken en waarden (oppervlakte, kwaliteit, samenhang; zie ook Bijlage 3). Ook moet daarin worden opgenomen hoe er aan de voorwaarden vanuit het planologisch kader wordt voldaan ten aanzien van:  groot maatschappelijk belang;  alternatievenafweging;  compensatieopgave. Als blijkt dat er daadwerkelijk een gebied wordt gecompenseerd, dan is hier ook een beheerplan voor nodig voor de komende 10 jaar (eis vanuit planologisch kader).

minder geschikt voor grotere evenementen met grote bezoekersaantallen, omdat daarmee de draagkracht van het gebied wordt overschreden.

Figuur 27 Zoeklocaties ontwikkelingen in de secundaire recreatieve zone en boomkroonpad

voorwaarden ruimte voor incidentele of seizoensgebonden evenementen, mits deze activiteiten de natuur niet aantasten. Deze zone omvat de huidige recreatieweide en de vijver in Mariëndal. Hier mogen geen permanente (gebouwde) voorzieningen worden gerealiseerd, maar wel basisvoorzieningen om evenementen te kunnen faciliteren, zoals bijvoorbeeld nutsvoorzieningen (elektriciteit, water en riolering). Tijdens evenementen kunnen dan mobiele voorzieningen voor horeca, toiletten etc. worden ingezet. Evenementen waaraan gedacht kan worden zijn de stadscamping Den Helder, een kindervakantieweek, sportdag etc. De locatie is MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

De vijver wordt géén zwemvijver. Officieel zwemwater moet aan strenge eisen qua waterkwaliteit en veiligheid voldoen en dat is op een kleinschalige openbare locatie als de bestaande vijver niet te realiseren. Bovendien zal naar verwachting het strandje hooguit enkele dagen of een week per jaar worden gebruikt en is er een prima alternatief in de directe omgeving aanwezig, namelijk het Noordzeestrand! Op mooie zomerse dagen biedt de huidige recreatieweide en het inloopstrandje een prima voorziening voor sport, spel en ontspanning. Een mobiele kiosk kan dan voorzien in ijsjes of verkoelende drankjes, mits zich daar een initiatiefnemer voor aandient.

33

 Initiatiefnemers dienen een maatregelenplan op te stellen dat schade aan de natuur voorkomt.  Voor evenementen kan een vergunning van de gemeente vereist zijn (zie hiervoor de voorwaarden Algemene Plaatselijke Verordening Den Helder). De vergunning stelt voorwaarden die de bescherming van de natuurwaarden borgt. Hierbij wordt steeds maatwerk geleverd op basis van het seizoen, de beoogde activiteit en de natuurkalender.

4.3.5 Natuurzone Mariëndal

Figuur 28 Vijver Mariëndal met inloopstrandje

In de natuurzone van Mariëndal staat rust en natuurbeleving centraal, maar daarbij speelt natuurbeleving door de recreant een belangrijke rol. In deze zone zijn beperkte ontwikkelingen mogelijk die bijdragen aan de beleving van de natuur. De meest ingrijpende ontwikkeling is de aanleg van een nieuwe toegankelijke route voor het Nieuw Helders Ommetje, waarvoor halfverharde paden moeten worden aangelegd. Aandachtspunt daarbij is dat de route van het Nieuw Helders Ommetje voor een deel over het terrein van Stichting Landschap Noord-Holland (LNH) verloopt om ook het weidse landschap van de natte natuurzone van Mariëndal te kunnen beleven. In overleg met LNH zal de realisatie van dit pad nader vorm moeten krijgen.

Figuur 29 Stadscamping Den Helder (bron: Google maps/Irene Jonkheer)

Voor evenementen in deze zone geldt:  Aard, omvang en planning van evenementen houdt rekening met de kwetsbare perioden voor flora en fauna, zoals bijvoorbeeld het broedseizoen van vogels.  Aantal bezoekers per evenement: maximaal 300.  Maximaal vier evenementen per seizoen, zodat de natuur steeds de tijd krijgt zich te herstellen. Figuur 30 Natuur en recreatie in Mariëndal

34

Verder zijn de recreatieve ontwikkelingen beperkt tot ondergeschikte voorzieningen om optimaal van de natuurwaarden te kunnen genieten en de voorzieningen te kunnen benutten, zoals bijvoorbeeld buitensporttoestellen, afstandsmarkeringen langs hardlooproutes etc. Het Beheerplan Mariëndal 2023-2033 gaat nader in op de natuurdoelen en welke maatregelen aan de orde zijn om deze doelen te bereiken.

4.3.6 Natuurzone Donkere Duinen In de Donkere Duinen dicteren de natuurdoelen de ontwikkeling. Het beheerplan Donkere Duinen schetst hiervoor de gewenste maatregelen. In beginsel zijn er geen nieuwe ontwikkelingen die een (negatief) effect heeft op de instandhoudingsdoelen van Natura 2000 mogelijk. Binnen het bestaande beschermingsregime wordt de vijver omgevormd van eendenvijver naar natuurvijver. Door het verwijderen van de oeverbeschoeiing en het verflauwen van het talud ontstaat er een meer natuurlijke overgang van land naar water met plas-draszones en lokaal een steilwand. Een uitkijksteiger versterkt de beleving van de vijver voor de recreant, evenals een vogelkijkscherm. Tot slot wordt lokaal het aantal paden wat beperkt om meer rust voor de natuur(ontwikkeling) te creëren. het gaat daarbij vooral om de ‘olifantenpaadjes’ die op eigen initiatief van de gebruikers zijn ontstaan.

Figuur 31 Uitzichtsteiger bij de vijver

MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

Figuur 32 Vogelkijkscherm

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

Langs de Jan Verfailleweg liggen vier kleinere en grotere enclaves in het Natura 2000-gebied met verschillende functies. Deze enclaves behouden in principe hun functie (horeca, verblijfsrecreatie). Verandering van de functie of uitbreiding is niet aan de orde en mag sowieso geen negatief effect op het Natura 2000-gebied tot gevolg hebben. De voorliggende gebiedsvisie stelt voor deze ontwikkelingen de kaders, die overigens grotendeels deels rechtstreeks voorvloeien uit de wet- en regelgeving voor Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland. Daarmee is er in de praktijk sprake van een ‘stand still’principe. Het gaat om de volgende voorzieningen: 1. Camping De Donkere Duinen De voormalige camping De Donkere Duinen behoudt een verblijfsrecreatieve functie, maar wordt getransformeerd naar (luxe) vakantiewoningen. Het terrein krijgt een semi openbaar karakter, waardoor de verbinding tussen Den Helder en De Donkere Duinen versterkt wordt. Deze ontwikkeling volgt haar eigen spoor. 2. Boswachterswoning Voor de boswachterswoning is in 2015 een nieuw bestemmingsplan vastgesteld (Bestemmingsplan Boswachterswoning 2015), waarin een woonbestemming met recreatieve functie aan het object is toegekend. Binnen deze bestemming kan de boswachterswoning worden gebruikt als bed & breakfast (of groepsaccommodatie). Het bestemmingsplan biedt geen ruimte voor uitbreiding van de bebouwing. 3.

Vogelasiel De Paddestoel Het vogelasiel is sinds de zomer 2022 gesloten en daarmee komt de locatie in de Donkere Duinen te vervallen. Gelet op de beoogde rust in de Donkere Duinen is teruggave van deze locatie aan de natuur de beste optie. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is echter een bescheiden ontwikkeling, waarmee de cultuurhistorische elementen (poort, toiletgebouw en poortgebouw) duurzaam behouden worden, denkbaar:  De nieuwe functie is extensief van aard, waarbij gedacht kan worden aan een kleinschalige therapieruimte, onderkomen voor vrijwilligers vogelwerkgroep, kunstatelier, een bospaviljoen ten behoeve van 35



   

natuureducatie of een vergelijkbare functie. De toekomstige functie dient de voormalige sanatoriumfunctie te respecteren en inzichtelijk te maken. Duurzame restauratie van de historische gebouwen en bouwwerken in de geest van de oorspronkelijke architectuur. Nieuwe gebouwen zijn in beginsel niet aan de orde. Figuur 33 Deel van de cultuurhistorisch waarNieuwbouw of uitbreiding devolle bebouwing Vogelasiel 'De Paddestoel' van de bebouwing is niet toegestaan. Het toekomstig gebruik van de locatie heeft geen negatieve effecten op het Natura 2000-gebied; Alle dierenverblijven c.a. worden verwijderd. Nieuwe functies hebben géén verkeersaantrekkende werking; op het terrein zijn maximaal 2 à 3 parkeerplaatsen voor de gebruiker of beheerder.

4. Steakhouse Duinoord en Hotel Bosch-Duin-Strand Voor de bestaande horecavoorzieningen Steakhouse Duinoord en Hotel Bosch-Duin-Strand zijn geen ontwikkelingen voorzien. Het Beheerplan De Donkere Duinen 2023-2033 gaat verder in op de natuurdoelen en welke maatregelen aan de orde zijn om deze doelen te bereiken. Het beheer richt zich op de ontwikkeling een duurzaam en toekomstbestendig bos met inheemse soorten. Daarnaast is het zoeken naar een balans tussen ecologische doelen en recreatief gebruik een belangrijke opgave.

Figuur 34 Natuurbos in de Donkere Duinen

36

Basis

4.4 Beeldkwaliteit Bij het in de vorige paragraaf geschetste ruimtelijk plan op hoofdlijnen hoort ook een beeldkwaliteitskader. Immers, (nieuwe) ontwikkelingen dienen de basiskwaliteiten van het gebied te versterken. In deze paragraaf wordt de outline van de gewenste beeldkwaliteit geschetst, als handreiking voor de toekomstige ontwikkelingen. Dit beeldkwaliteitskader is universeel voor het gebied Donkere Duinen en Mariëndal.

De basiskwaliteit van het gebied Mariëndal & Donkere Duinen kan worden geschetst door trefwoorden als natuurlijk, rust en duurzaam (klimaatbestendig, energieneutraal, biodiversiteit). Daarnaast zijn de intrinsieke landschappelijke verschillen tussen het duinlandschap en het polderlandschap (bollen) beeldbepalend voor respectievelijk de Donkere Duinen en Mariëndal. Bovengenoemde basiskenmerken zijn al goed herkenbaar in het gebied en vormen daarmee het uitgangspunt voor nieuwe plannen en ideeën.

De Welstandsnota van de gemeente Den Helder (2020) geeft de volgende uitgangspunten voor de beeldkwaliteit mee. De Donkere Duinen en Mariendal vallen in de zone “Duin en Strand”, waarvoor een bijzonder beoordelingsniveau van toepassing is. Relevante uitspraken vanuit de welstandsnota voor het onderhavige gebied zijn:    

Gebouwen hebben een alzijdig oriëntatie en zijn sterk georiënteerd op het landschap; Individuele gebouwen vormen een architectonische eenheid en zijn individueel en afwisselend. De hoofdvorm bestaat uit één laag + kap; Eenheid in vormgeving en detaillering per individueel gebouw. De detaillering is ingetogen en eenvoudig. Bij nieuwbouw gebruik maken van hoogwaardige, duurzame materialen. De kleuren afstemmen op het landschappelijk karakter van de omgeving, dus voornamelijk aardetinten en tinten die voorkomen in het (duin)landschap.

MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

37

Gebouwen & Bouwwerken

Infrastructuur & Parkeren









Locatie en architectuur accentueren de functie van het gebouw: - gebouwen gaan zoveel mogelijk op in hun natuurlijke omgeving. Architectuur en materialisatie van de gebouwen draagt bij aan de bewustwording en heeft dus ook een educatieve functie: - zoveel mogelijk natuurlijke materialen (hout, leem etc.); - eenheid in vormgeving en detaillering en alzijdige kwaliteit. Architectuur en materiaalkeuze ondersteunen de thema’s duurzaamheid, klimaatbestendig etc.: - vegetatiedaken helpen voor natuurlijke verkoeling van het gebouw en verbeteren de waterbergende functie; - voorzien van zonnepanelen en; - duurzame verwarming door bijvoorbeeld aardwarmte.





38

Verhardingen: - versmalling van Jan Verfailleweg in combinatie met een afwijkende verharding stimuleert rustig rijden; - zichtbare markering van de passage van het recreatieve knooppunt in de Jan Verfailleweg: bijvoorbeeld klinkers, zandkleurig asfalt met streetprint (klinkers) of een slijtlaag van zandkleurig split. - zoveel mogelijk herbruikbare, duurzame materialen met een natuurlijke oorsprong; - materialen versterken de beleving van de recreant. Parkeren: - zoveel mogelijk ‘groene’ parkeerplaatsen met (extra) ruimte voor infiltratie en waterberging met grasbetontegels of geogrids. - maximaal 10-20% van de (veelgebruikte) parkeerplaatsen zijn verhard met een waterdoorlatende verharding; - beschaduwing door bomen (of deels een zonnedak). Landmark recreatieve knooppunten: - de passant krijgt in één oogopslag een helder beeld van de entreepunten van de recreatieve knooppunten De Helderse Vallei en Duinoord.

Routes & Markeringen

Groen & Natuur





   

Markering recreatieve knooppunten (De Helderse Vallei en Duinoord): - de huidige bebording is te algemeen van aard en daarmee wordt onvoldoende de aandacht gevestigd op de mogelijkheden in het gebied; - markante aanduiding entrees (landmark; vergelijk Brabantse Natuurpoort); - de grootte, kleur en uitvoering is nadrukkelijk opvallend in landschappelijke context van volgroeide populieren en bosranden! Landmark-markering komt terug in de overige bewegwijzering, bijvoorbeeld in de wegwijzers op de Welkompleintjes. Recreatieve routes voorzien van eenduidige markeringen, die ook steeds ‘klip en klaar’ aangeven voor welke gebruikers een route bedoeld is. Nieuw Helders Ommetje is toegankelijk voor iedereen, dus ook met rolstoel of rollator; het pad is halfverhard (gebonden schelpenverharding). Meubilair is robuust en sluit aan bij basisprincipes van het gebied.

MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

  

(Robuuste) natuurlijke vegetaties in Mariëndal: - natuurdoelen en recreatief gebruik steeds op elkaar afstemmen; - geen ‘slijtage’ van de natuur als gevolg van recreatieve druk, maar een goede balans tussen recreatieve druk en natuur/natuurbeleving. Goed ontwikkelde bosvegetaties in de Donkere Duinen. - bosbeleving in de Donkere Duinen Lommerrijke rust- en ontmoetingsplekken (natuurlijke verkoeling). Mariëndal en Donkere Duinen bieden een dwarsdoorsnede van de natuur in Den Helder!

39

4.5 Aanbevelingen Het gebied Mariëndal en Donkere Duinen staat al voor een prachtig natuurgebied op het scharnierpunt tussen Den Helder, de duinen en het bollengebied. Een mooie mix van publieke en private initiatieven biedt een aantrekkelijk aanbod aan recreatieve en educatieve functies. Het gebied wordt druk bezocht en er is animo voor verdere ontwikkeling van de recreatieve en educatieve functies. Daarbij staat steeds een goede balans tussen recreatief gebruik en natuur/natuurbeleving centraal. De voorliggende gebiedsvisie schetst een toekomstbeeld voor Mariëndal en Donkere Duinen voor de langere termijn (tot 2040). De geboden ontwikkelingsruimte zal naar verwachting in de loop van de jaren geleidelijk worden ingevuld. Sommige ontwikkelkansen zijn afhankelijk van regulier groot onderhoud, terwijl voor andere ontwikkelkansen private ondernemers aan de lat staan om deze kansen te verzilveren. De gebiedsvisie wordt ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd en is tevens een bouwsteen voor de Omgevingsvisie Nieuw De Helder. De visie geeft richting aan de toekomstige ontwikkelingen en maakt aan de voorkant op hoofdlijnen duidelijk welke ontwikkelingen als passend worden gezien en welke ontwikkelingen niet. Het eindbeeld van de gebiedsvisie is een goed ontwikkeld natuurgebied dat in balans is met een aantrekkelijk recreatief aanbod.

Het verdient aanbeveling dat de gebiedsvisie wordt vastgesteld door de gemeenteraad, zodat er ook een basis ligt voor een uitvoeringsagenda en het reserveren van budgetten.

Van ontwikkelkans naar concrete ontwikkeling

Op basis van maatschappelijke verantwoordelijkheid, eigendomssituatie, initiatief en financiering onderscheiden we drie typen ontwikkelkansen: 1. Ontwikkelingen in het publieke domein Onder het publieke domein vallen de initiatieven en maatregelen aan de openbare voorzieningen, zoals aanpassing van wegen en parkeerplaatsen, recreatieve routes, bewegwijzering etc. In beginsel is dit een verantwoordelijkheid van de gemeente. Voor grotere ingrepen, zoals 40

bijvoorbeeld een andere inrichting van de Jan Verfailleweg, moet eerst een budget door de Raad toegekend worden. Vaak zal dat gekoppeld zijn aan regulier groot onderhoud van de weg. Met de gebiedsvisie zijn de gewenste ontwikkelingen voor de toekomst vastgelegd en kunnen deze verder worden uitgewerkt in een uitvoeringsagenda en budget reservering. In de eerste 5 jaar zal de gemeente zich focussen op de uitwerking en uitvoering van de volgende ontwikkelingen:  Het realiseren van het Helders Ommetje met een begaanbaar pad door de Donkere Duinen voor mensen met of zonder een beperking dat vernoemd wordt naar Kees de Jager.  Het indienen van een verzoek tot herbegrenzing van de NNN rondom De Helderse Vallei bij de Provincie Noord-Holland. Met een daarbij behorende compensatieplan van NNN natuur aansluitend aan het gebied.  De realisatie van de wildopvang en standplaats van de dierenambulance bij De Helderse Vallei.  Het aanleggen van de ruiterroute om een verbinding te maken tussen de duinen en de fiets- en kanoroute langs de Doggersvaart.  Inwerkingtreding van de beheerplannen voor Mariëndal en de Donkere Duinen, met de daarbij behorende ingrepen en investeringen. 2. Private ontwikkelkansen De private initiatieven omvatten de ideeën, wensen en initiatiefplannen van ondernemers in het gebied.

Voor deze plannen geldt dat deze onder verantwoordelijkheid van de ondernemer(s) wordt ontwikkeld, gefinancierd en gerealiseerd. De gemeente verleent planologische medewerking, mits de ontwikkeling past binnen het kader van de gebiedsvisie. Voor het ontwikkelingsproces gelden verder de gangbare voorwaarden, zoals het feit dat de plankosten voor rekening van de ondernemer komen. Dit wordt per initiatief vastgelegd in een anterieure overeenkomst tussen gemeente en initiatiefnemer. In de gebiedsvisie zijn enkele concrete voorbeelden genoemd, zoals een boomkroonpad, de groepsaccommodatie, villapark Donkere Duinen en de forestschool.

3. Regulier beheer En deel van de maatregelen valt onder het regulier (natuur)beheer. Het betreft bijvoorbeeld aanpassingen in de toegankelijkheid, zoals het opheffen van olifantenpaadjes of het bijsturen van de natuurbeheer om de natuurdoelen te behalen. Het verdient aanbeveling om in de reguliere beheerbudgetten ruimte te reserveren voor (kleine) maatregelen in het kader van de gebiedsvisie. LET OP: Voor alle ontwikkelingen in of in de directe nabijheid van Natura 2000-gebieden en/of Natuurnetwerk Nederland geldt een zwaarder toetsingskader. Het initiatief dient niet alleen aan de voor voorwaarden uit deze gebiedsvisie te voldoen, maar ook aan de voorwaarden die voorvloeien uit de natuurwetgeving en de planologische kaders.

MARIËNDAL & DONKERE DUINEN

|

G EB IED S VISI E

|

ma a rt 2023

41

Geraadpleegde literatuur Den Helder 2012: Structuurvisie Den Helder 2025, Gemeente Den Helder, 17 september 2012. Den Helder, 2015a: Hoofdlijnen voor een duurzaam en klimaatbestendig Den Helder, Gemeente Den Helder, juni 2015. Den Helder, 2015b: Gebiedsvisie Duinzoom, Gemeente Den Helder (Ruimte & Economie), juli 2015. Den Helder, 2017: Den Helder bruist – Beleidskader Toerisme, Gemeente Den Helder, april 2017. Den Helder, 2020: Welstandsnota 2015 – herziening 2020, Gemeente Den Helder, WZNH Adviseurs ruimtelijke kwaliteit & Schout rv&b, 2020. Den Helder, 2021a: Notitie herontwikkeling De Donkere Duinen, Gemeente Den Helder, 1 maart 2021. Den Helder, 2021b: Strategische Uitgangspunten bij de Omgevingsvisie gemeente Den Helder, Gemeente Den Helder, augustus 2021. Den Helder, 2021c: Algemene Plaatselijke Verordening Den Helder 2021, Gemeente Den Helder, 25 maart 2022. Den Helder, 2022: Coalitieakkoord 2022 - 2026 'Samenwerken in vertrouwen, aan vertrouwen', Gemeente Den Helder, 2022.

West 8, 2012: Visie op transformatie Nieuw Den Helder, West 8 i.o.v. Woningstichting Den Helder, januari 2012. ZKA, 2021: Monitor toerisme en recreatie gemeente Den Helder (2020), Ronald Haagen (ZKA Leisure Consultants), november 2021. 42

Websites:  

Historische topografsiche kaaten: www.topotijdreis.nl Actueel Hoogtebestand Nederland: www.ahn.nl

Bijlage B1: Enquêtevragen Mariëndal en Donkere Duinen Vragen inzake Mariëndal en Donkere Duinen (in de enquête Omgevingsvisie Nieuw Den Helder – april 2022) 1. Bezoekt u De Helderse Vallei / Donkere Duinen wel eens? Zo ja, met welk doel? (Meerdere antwoorden mogelijk)

 Duurzaamheidscentrum (incl. café, blote-voeten-pad, natuurspeeltuin etc.)  Stadsboerderij  Horeca (Pannenkoekenrestaurant, Snackbar Donkere Duinen, Restaurant Duinoord)  Klimvallei  Openluchttheater (ook kofferbakmarkt)  Uitzichttoren  Wandelen/fietsen/kanoën in Mariëndal (en omgeving)  Wandelen in de Donkere Duinen (en omgeving)  Van de natuur genieten / vogels kijken  Anders, namelijk ..............................................................................................................  Ik kom (bijna) nooit in De Helderse Vallei/Donkere Duinen 2. Hoe beoordeelt u De Helderse Vallei / Donkere Duinen als het gaat om Zichtbaarheid vanuit de omgeving 1 2 3 4 5 6 7 Bereikbaarheid 1 2 3 4 5 6 7 Duurzaamheid 1 2 3 4 5 6 7 Sociale veiligheid 1 2 3 4 5 6 7

8

9

10 weet niet

8

9

10 weet niet

8

9

10 weet niet

8

9

10 weet niet

Informatie wat er te doen is op het terrein en waar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 weet niet Speelvoorzieningen 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 weet niet Wandelmogelijkheden 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 weet niet Fietsmogelijkheden 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 weet niet 3. Welke voorzieningen mist u op De Helderse Vallei en zou u wel graag zien? ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ 4. Heeft u wel eens last van bijvoorbeeld mountainbikers, hondenuitlaters, spelende kinderen of anderen in Mariëndal? ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ 5.

Heeft u wel eens last van bijvoorbeeld mountainbikers, hondenuitlaters, spelende kinderen of anderen in de Donkere Duinen? ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................

Bijlage B2: Bestaande recreatieve routes (2022)

Bijlage B3: Wezenlijke kenmerken en waarden Natuurnetwerk NL 1. Donkere Duinen Wezenlijke kenmerken en waarden NNN Donkere Duinen ligt in het NNN-gebied Grafelijkheidsduinen & Donkere Duinen (zie figuur hieronder). De oppervlakte van dit NNN-gebied bedraagt ruim 229 hectare. Voor dit gebied zijn door de provincie de volgende ecologische kernkwaliteiten onderscheiden, die de basis vormen voor het behoud van biodiversiteit die (inter)nationaal en/of regionaal van belang is:  Dynamisch jong duinlandschap;  Beboste binnenduinen.

Het gebied wat in de gebiedsvisie als Donkere Duinen wordt omschreven, heeft de kernkwaliteit Beboste binnenduinen. De provincie beschrijft over dit gebied het volgende: Actuele natuurwaarden Het bos in de Donkere Duinen (N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos, ook als H2180A Duinbossen (droog) aangewezen in het kader van Natura 2000) is aangeplant als naaldbos. Door het beheer wordt het omgevormd naar een natuurlijker bos met meer loofbomen. Met het toenemen van loofbos is het gebied geschikt geworden voor bos- en/of struweelvogels als de wielewaal. Van deze soort zijn meerdere territoria aanwezig. Ook in de bosstrook langs het Refugium is de soort vastgesteld. Fluiter (ook een soort van loofbos) is ook vastgesteld als broedvogel. In de bossen is verder de boommarter waargenomen. Potentiële natuurwaarden De omvorming van het bos in de Donkere Duinen gaat geleidelijk. Deze omvorming in combinatie met andere beheermaatregelen, waaronder het verwijderen van Amerikaanse vogelkers, worden ingezet om de natuurwaarden (o.a. broedvogels, boommarter) te verhogen.

2. Mariëndal

Figuur 1 Ligging van het NNN-gebied Grafelijkheidsduinen & Donkere Duinen en omliggende NNN-gebieden inclusief nummer. De Donkere Duinen in de gebiedsvisie omvat het deel wat in het Natuurnetwerk Nederland ook de Donkere Duinen wordt genoemd (rood omlijnd).

Wezenlijke kenmerken en waarden NNN Mariëndal ligt in het NNN-gebied Noordduinen, Mariëndal en Botgat (zie figuur hieronder). De oppervlakte van dit NNN-gebied bedraagt ruim 400 hectare. Voor dit gebied zijn door de provincie de volgende ecologische kernkwaliteiten onderscheiden, die de basis vormen voor het behoud van biodiversiteit die (inter)nationaal en/of regionaal van belang is:  Begeleid dynamisch jong duinlandschap;  Besloten bos- en parklandschap met recreatief gebruik;  Waterrijk open landschap met extensieve graslanden.

(Multifunctionele natuur). Deze kwaliteit vormt de basis voor zowel natuurbehoud als recreatie in het gehele gebied. Potentiële natuurwaarden Door beheermaatregelen als het verwijderen van Amerikaanse vogelkers kan de kwaliteit van het aanwezige bos worden verhoogd. Het is tevens potentieel leefgebied van de boommarter, van deze soort zijn waarnemingen bekend uit de aangrenzende Donkere Duinen (K2).

Figuur 2 Ligging van het NNN-gebied Noordduinen, Mariëndal en omliggende NNNgebieden inclusief nummer. Huidig beheerplan gaat om het noordoostelijk deel van het gebied dat Mariëndal (rood-omlijnd) wordt genoemd in het Natuurnetwerk Nederland.

Het gebied wat in de gebiedsvisie als Mariëndal wordt omschreven, heeft de kernkwaliteit Besloten bos- en parklandschap met recreatief gebruik. De provincie beschrijft over dit gebied het volgende: Actuele natuurwaarden Het bos bestaat uit het beheertype N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos. Naast bos is er hier ook een kleinschalige afwisseling met extensief grasland (N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland) aanwezig en terreinen waar intensiever recreatief gebruik plaatsvindt. Aan de overzijde van de Jan Verfailleweg zet het bos zich voort in de Donkere Duinen (K2). In het bos van Mariëndal broeden bos- en/of struweelvogels als wielewaal, spotvogel en nachtegaal. In het parkachtige deel is geen sprake van specifieke natuurwaarden of soortgroepen, maar bestaat de kwaliteit vooral uit het samenhangende groene karakter en de kleinschalige afwisseling