Bijlage 4 - Milieueffectrapportage.pdf

Bijlage 4 Milieueffectrapportage

MER en Passende beoordeling omgevingsvisie gemeente Den Helder 13 juli 2023

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Verantwoording Titel

MER en Passende beoordeling omgevingsvisie gemeente Den Helder

Opdrachtgever

Gemeente Den Helder

Projectleider

Jolanda Onneweer

Auteur

Neelke de Fijter

Tweede lezer

Joost de Jong

Projectnummer

1288438

Aantal pagina’s

196

Datum

13 juli 2023

Handtekening

Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.

Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com

2/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Inhoud 0

Samenvatting............................................................................................................................. 8 0.1

Waarom een MER voor de omgevingsvisie? ..................................................................... 8

0.2

Wat is het doel en opzet van het MER? ............................................................................. 8

0.3

Wat zijn effecten van de omgevingsvisie op de leefomgeving? ......................................... 9

0.4

Wat is het doelbereik van de omgevingsvisie? ................................................................ 11

0.5

Aanbevelingen effecten .................................................................................................... 12

0.6

Aanbevelingen doelbereik ................................................................................................ 13

0.7

Hoe verhouden ambities zich tot elkaar? ......................................................................... 14

0.8 Wat zijn de conclusies en aanbevelingen vanuit de Passende beoordeling Natura 2000gebieden? ................................................................................................................................... 15 1

2

Inleiding ................................................................................................................................... 16 1.1

Algemeen ......................................................................................................................... 16

1.2

Waarom dit MER .............................................................................................................. 17

1.3

Procedure en mogelijkheid tot inspreken ......................................................................... 19

1.4

Ontwerpstap in relatie tot dit MER ................................................................................... 19

1.5

Opzet van dit MER ........................................................................................................... 20

1.6

Leeswijzer ........................................................................................................................ 20

Ontwerp omgevingsvisie ......................................................................................................... 22 2.1

Algemeen ......................................................................................................................... 22

2.2

Gebiedsbeschrijving ......................................................................................................... 22

2.3

Opbouw van de omgevingsvisie ...................................................................................... 23

2.4

Totstandkoming van de omgevingsvisie .......................................................................... 23

2.5

Onderzochte alternatieven ............................................................................................... 25

2.6

Inhoud van de omgevingsvisie ......................................................................................... 26

2.6.1

Centrale uitgangspunten ........................................................................................... 26

2.6.2

Doelen en beleid ....................................................................................................... 27

2.6.3

Visiekaart .................................................................................................................. 27

2.7 3

Vervolgstappen ................................................................................................................ 29

Wetgeving en beleid ................................................................................................................ 31 3.1

Omgevingsvisie in relatie tot overig beleid ....................................................................... 31

3.2

Huidig beleid en huidige wet- en regelgeving .................................................................. 31

3/196

Kenmerk

4

5

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Methodiek ................................................................................................................................ 32 4.1

Beoordelingskader effecten ............................................................................................. 32

4.2

Toelichting per thema ....................................................................................................... 33

4.3

Beoordelingsmethodiek .................................................................................................... 43

4.3.1

Beoordeling effecten ................................................................................................. 43

4.3.2

Beoordeling huidige situatie en autonome ontwikkeling ........................................... 43

4.3.3

Methodiek effectbepaling .......................................................................................... 44

4.3.4

Methodiek doelbereik ................................................................................................ 45

4.3.5

Tijdelijke effecten ...................................................................................................... 46

Resultaten m.e.r. voorontwerp en ontwerpstap ....................................................................... 47 5.1

Effecten voorontwerp ....................................................................................................... 47

5.1.1

Resultaten ................................................................................................................. 47

5.1.2

Adviezen ................................................................................................................... 49

5.2

Doelbereik voorontwerp ................................................................................................... 52

5.2.1 5.3 6

Resultaten en adviezen............................................................................................. 52

Ontwerpstap van voorontwerp naar ontwerp omgevingsvisie .......................................... 68

Effecten ontwerp omgevingsvisie ............................................................................................ 69 6.1

Inleiding ............................................................................................................................ 69

6.2

Bodem en water ............................................................................................................... 69

6.2.1

Bodemkwaliteit .......................................................................................................... 69

6.2.2

Ondergronds ruimtegebruik ...................................................................................... 72

6.2.3

Waterkwaliteit ............................................................................................................ 73

6.2.4

Verzilting ................................................................................................................... 74

6.2.5

Samenvatting resultaten ........................................................................................... 75

6.3

Natuur .............................................................................................................................. 75

6.3.1

Natura 2000-gebieden .............................................................................................. 75

6.3.2

Natuurnetwerk Nederland (NNN) .............................................................................. 79

6.3.3

Biodiversiteit .............................................................................................................. 83

6.3.4

Hemelhelderheid ....................................................................................................... 85

6.3.5

Samenvatting resultaten ........................................................................................... 86

6.4

Verkeer en vervoer ........................................................................................................... 87

6.4.1

Bereikbaarheid .......................................................................................................... 87

4/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

6.4.2

Duurzame mobiliteit .................................................................................................. 93

6.4.3

Verkeersveiligheid ..................................................................................................... 97

6.4.4

Samenvatting resultaten ........................................................................................... 99

6.5

Geluid ............................................................................................................................... 99

6.5.1

Verkeerslawaai.......................................................................................................... 99

6.5.2

Industrielawaai ........................................................................................................ 100

6.5.3

Stiltegebieden ......................................................................................................... 102

6.5.4

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 104

6.6

Luchtkwaliteit .................................................................................................................. 104

6.6.1

Luchtkwaliteit........................................................................................................... 104

6.6.2

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 106

6.7

Externe veiligheid ........................................................................................................... 106

6.7.1

Externe veiligheid .................................................................................................... 106

6.7.2

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 109

6.8

Landschap en cultuurhistorie ......................................................................................... 109

6.8.1

Landschappelijke waarden ..................................................................................... 109

6.8.2

Cultuurhistorische waarden..................................................................................... 112

6.8.3

Archeologische waarden ......................................................................................... 117

6.8.4

Aardkundige waarden ............................................................................................. 118

6.8.5

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 120

6.9

Klimaatadaptatie ............................................................................................................ 121

6.9.1

Wateroverlast .......................................................................................................... 121

6.9.2

Droogte ................................................................................................................... 123

6.9.3

Hittestress ............................................................................................................... 128

6.9.4

Overstroming........................................................................................................... 130

6.9.5

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 134

6.10

Energietransitie .............................................................................................................. 135

6.10.1

Opgewekte duurzame energie ................................................................................ 135

6.10.2

Energiebesparing .................................................................................................... 137

6.10.3

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 138

6.11

Wonen en vestigingsklimaat .......................................................................................... 138

6.11.1

Woonklimaat ........................................................................................................... 138

5/196

Kenmerk

6.11.2

Sociale veiligheid .................................................................................................... 141

6.11.3

Vestigingsklimaat voor ondernemers ...................................................................... 144

6.11.4

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 149

6.12

8

9

Gezonde leefomgeving .................................................................................................. 149

6.12.1

Gezondheidsbevordering ........................................................................................ 149

6.12.2

Recreatie ................................................................................................................. 153

6.12.3

Samenvatting resultaten ......................................................................................... 159

6.13 7

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Overzicht effecten voorontwerp en ontwerp omgevingsvisie ......................................... 160

Doelbereik ontwerp omgevingsvisie ...................................................................................... 165 7.1

Inleiding .......................................................................................................................... 165

7.2

Beoordeling doelbereik en aanbevelingen ..................................................................... 166

Synergie en strijdigheden ontwerp omgevingsvisie .............................................................. 172 8.1

Inleiding .......................................................................................................................... 172

8.2

Aanbevelingen ............................................................................................................... 180

Passende beoordeling ........................................................................................................... 181 9.1

Inleiding .......................................................................................................................... 181

9.2

Natura 2000-gebieden ................................................................................................... 183

9.3

Potentiële effecten op Natura 2000-gebieden ................................................................ 185

9.4

Conclusie Passende beoordeling ................................................................................... 188

10 Conclusies en aanbevelingen................................................................................................ 190 10.1

Conclusies en aanbevelingen m.e.r. .............................................................................. 190

10.2

Conclusie Passende beoordeling ................................................................................... 193

10.3

Meerwaarde m.e.r.-proces ............................................................................................. 193

11 Leemten in kennis, evaluatie en monitoring .......................................................................... 194 11.1

Leemten in kennis .......................................................................................................... 194

11.2

Evaluatie en monitoring .................................................................................................. 194

6/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Bijlage 1

Begrippen en afkortingen

Bijlage 2

Huidig beleid en huidige wet- en regelgeving

Bijlage 3

Thema’s en indicatoren behorend bij de centrale uitgangspunten en doelen

voorontwerp Bijlage 4

Relatie tussen centrale uitgangspunten en indicatoren beoordelingskader

Bijlage 5

Effectbepaling en beoordeling voorontwerp

Bijlage 6

Doelbereik voorontwerp omgevingsvisie

7/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

0 Samenvatting Het MER voor ‘Koers op een sterke thuishaven’, de omgevingsvisie voor gemeente Den Helder, is gelijktijdig opgesteld met de ontwerp-omgevingsvisie en heeft gedurende dit traject waardevolle informatie opgeleverd voor de omgevingsvisie. De bevindingen van het MER en aanbevelingen voor het vervolg zijn in deze paragraaf samengevat.

0.1

Waarom een MER voor de omgevingsvisie?

De nieuwe Omgevingswet stelt het vaststellen van een omgevingsvisie verplicht. Dit betreft één integrale visie voor de fysieke leefomgeving voor het gehele gemeentelijke grondgebied. De afgelopen jaren heeft de gemeente Den Helder in fases gewerkt aan de totstandkoming van de omgevingsvisie. Hierbij zijn in 2018 en 2019 al (deel-)omgevingsvisies opgesteld en vastgesteld (als structuurvisies onder het huidige wettelijk kader) voor de kernen Huisduinen en Julianadorp. ‘Koers op een sterke thuishaven’, de omgevingsvisie voor de gemeente Den Helder, is de eerste integrale strategische visie op de fysieke leefomgeving voor het hele grondgebied van de gemeente. De reeds vastgestelde (deel-)omgevingsvisies zijn hierin geïntegreerd en komen na vaststelling te vervallen als eigenstandige structuurvisies. Ook de huidige structuurvisie voor het overige grondgebied van de gemeente Den Helder, de Structuurvisie Den Helder 2025, komt na definitieve vaststelling van deze omgevingsvisie te vervallen. Met de omgevingsvisie biedt de gemeente een strategische langetermijnvisie (zonder expliciete einddatum in verband met het dynamische karakter van het document) voor de fysieke leefomgeving en loopt hiermee vooruit op de invoering van de Omgevingswet. Voor een omgevingsvisie kan een m.e.r.-plicht gelden.

Dit is het geval als de Omgevingsvisie kaders stelt voor activiteiten in het plangebied waarvoor volgens de Wet milieubeheer een project-m.e.r. of een m.e.r.-beoordeling verplicht is. Ook dient een m.e.r.-procedure te worden doorlopen indien de in de omgevingsvisie geschetste ontwikkelingen tot significante gevolgen kunnen leiden voor Natura 2000-gebieden waardoor een Passende beoordeling conform de Wet natuurbescherming nodig is. Aangezien beide mogelijkheden niet op voorhand zijn uit te sluiten, is ervan uitgegaan dat er een m.e.r.-plicht geldt en is een milieueffectrapport opgesteld. De Passende beoordeling is als hoofdstuk opgenomen in het MER. Het milieueffectrapport (MER) is gelijktijdig met het proces van het opstellen van de Omgevingsvisie opgesteld en bevat de resultaten van het onderzoek naar de (milieu)effecten binnen de m.e.r. (de procedure).

0.2

Wat is het doel en opzet van het MER?

Het doel van het MER is om inzichtelijk te maken welke effecten het nieuwe beleid, zoals opgenomen in de omgevingsvisie, heeft op de leefomgeving en of het voorgestelde beleid bijdraagt aan het halen van de verschillende ambities (doelbereik). Het MER geeft de (milieu)informatie die nodig is om een besluit te nemen over de vaststelling van de omgevingsvisie. Met het opstellen van het MER zorgen we ervoor dat de milieubelangen volwaardig worden meegewogen bij de besluitvorming over de omgevingsvisie.

8/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

De uitgangspunten van dit MER zijn als volgt: •

Het MER en de Passende beoordeling sluiten aan op het abstractieniveau van de omgevingsvisie. De effectbeoordeling is kwalitatief van aard. Voor de uitgangspunten en doelen waarvoor het te voeren beleid (in relatieve zin) concreter zijn, is daarbij in de effectbeoordeling in het MER ook op aangesloten De omgevingsvisie heeft een open einddatum, maar kijkt in ieder geval vooruit tot 2040. Het MER sluit daarop aan

• •

In het MER is niet alleen gekeken naar de ‘traditionele’ milieuthema’s, maar ook naar andere thema’s binnen de fysieke leefomgeving, zoals de Omgevingswet voorstaat. Dat betreft in dit MER onder andere klimaatadaptatie, energietransitie, gezondheidsbevordering, biodiversiteit, wonen en vestigingsklimaat, en recreatiemogelijkheden

In de Passende beoordeling wordt nagegaan wat de effecten van de omgevingsvisie zijn op Natura 2000-gebieden. In de Passende beoordeling wordt aangegeven of maatregelen nodig zijn voor het vervolg, om bij de uitvoering van de omgevingsvisie te kunnen voldoen aan de wetgeving.

0.3

Wat zijn effecten van de omgevingsvisie op de leefomgeving?

In onderstaande tabel is voor alle indicatoren uit het MER de beoordeling van de huidige situatie, de autonome ontwikkeling en het ontwerp van de omgevingsvisie opgenomen (groene pijl is een positief effect, geel golfje is een neutraal effect, rode pijl is een negatief effect). Effecten ontwerp omgevingsvisie Den Helder Indicator (per thema)

Huidige situatie

Autonome

Invloed ontwerp

ontwikkeling

omgevingsvisie

Bodemkwaliteit

Redelijk

Redelijk

Ondergronds ruimtegebruik

Redelijk

Slecht

Waterkwaliteit

Slecht

Slecht

Verzilting

Slecht

Slecht

Natura 2000-gebieden

Slecht

Redelijk

Natuurnetwerk Nederland (NNN)

Goed

Goed

Redelijk

Redelijk

Biodiversiteit

Slecht

Redelijk

Hemelhelderheid

Slecht

Slecht

- areaal Natuurnetwerk Nederland (NNN) - kwaliteit

9/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Indicator (per thema)

Huidige situatie

Autonome

Invloed ontwerp

ontwikkeling

omgevingsvisie

Bereikbaarheid

Redelijk

Redelijk

Duurzame mobiliteit

Redelijk

Redelijk

Verkeersveiligheid

Slecht

Redelijk

Verkeerslawaai

Redelijk

Redelijk

Industrielawaai

Redelijk

Redelijk

Stiltegebieden

Goed

Goed

Luchtkwaliteit

Goed

Goed

Externe Veiligheid - groepsrisico

Slecht

Slecht

Externe Veiligheid –

Slecht

Slecht

Landschappelijke waarden

Redelijk

Redelijk

Cultuurhistorische waarden

Goed

Goed

Archeologische waarden

Redelijk

Slecht

Aardkundige waarden

Redelijk

Redelijk

Wateroverlast

Redelijk

Slecht

Droogte

Redelijk

Slecht

Hittestress

Redelijk

Slecht

Overstromingsrisico

Goed

Redelijk

Particulier opgewekte duurzame

Redelijk

Goed

Redelijk

Goed

plaatsgebonden risico

energie Energiebesparing

10/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Indicator (per thema)

Huidige situatie

Autonome

Invloed ontwerp

ontwikkeling

omgevingsvisie

Woonklimaat

Redelijk

Redelijk

Sociale veiligheid

Slecht

Slecht

Vestigingsklimaat voor

Redelijk

Redelijk

Gezondheidsbevordering

Redelijk

Redelijk

Recreatie

Goed

Goed

ondernemers

0.4

Wat is het doelbereik van de omgevingsvisie?

In onderstaande tabel is een samenvattend overzicht opgenomen met de stoplichtmethode. In de tabel is per uitgangspunt aangegeven in hoeverre de doelen van de omgevingsvisie gehaald kunnen worden, op grond van het beleid in de omgevingsvisie. Waar de beoordeling oranje is, liggen kansen om het beleid in het vervolgtraject nader uit te werken. Van belang is dat de gemeente op een aantal onderdelen afhankelijk is van derden voor het behalen van de doelen. Doelbereik ontwerp omgevingsvisie Den Helder Centrale uitgangspunten

Beoordeling

1. Den Helder ontwikkelt zich verder als aantrekkelijke gemeente voor bewoners, ondernemers en bezoekers. 2. Een gezonde en veilige leefomgeving voor iedereen is altijd de basis.

3. Nieuwe ontwikkelingen versterken de bestaande omgeving en bieden kwaliteit en onderscheidend vermogen.

4. Onze leefomgeving wordt toekomstbestendig ingericht en gebruikt en draagt bij aan een sterke samenleving.

5. De gemeente Den Helder is zo optimaal mogelijk bereikbaar met verschillende vervoersmiddelen.

6. De haven is de economische, sociaal-culturele en historische rode draad door Den Helder.

7. In de gemeente Den Helder ervaren bewoners en bezoekers de unieke ligging aan drie kusten.

11/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Centrale uitgangspunten

Beoordeling

8. De gemeente Den Helder behoudt en versterkt haar kenmerkende open landschappen en Huisduinen, Julianadorp en Den Helder ontwikkelen zich daarbinnen verder als aparte kernen. De stad Den Helder kenmerkt zich door de open ruimten tussen de stadsdelen en de wijken Binnen de Linie, Nieuw Den Helder en De Schooten hebben een onderscheidend karakter.

9. Stadshart en Willemsoord ontwikkelen zich verder richting één samenhangend en complementair centrumgebied voor gemeente en regio.

10. Den Helder omarmt de Stelling Den Helder en ontwikkelt dit gebied verder tot de trotse voorkant van de stad.

0.5

Aanbevelingen effecten

Effecten Uit de effectbeoordeling komen de volgende aanbevelingen voor het vervolgtraject naar voren: Natura 2000-gebieden Houd bij de ontwikkeling van de haven rekening met de gevoeligheid van de zeehonden (die rusten bij ’t Kuitje) voor trillingen. Zorgvuldige inpassing kan (ook tijdelijk) effecten op Natura 2000-gebieden en NNN tot een minimum beperken.

Advies Biodiversiteit Neem beleid op voor het terugdringen van het gebruik van pesticiden en bijvoorbeeld aanleg van kruidenrijke akkerranden. Nu wordt het alleen meegenomen als onderdeel van maatregelen in het kader van klimaatadaptatie.

Advies Hemelhelderheid Neem beleid om op de kernwaarde donkerte (conform de Agenda voor het Waddengebied 2050) boven de Waddenzee te beschermen

Externe veiligheid Voor externe veiligheid geldt dat de omgevingsvisie het risico met zich meebrengt dat de externe veiligheid verder onder druk komt te staan. Maar de omgevingsvisie biedt ook kansen om de externe veiligheid juist te vergroten, vanwege het doel om zwaardere bedrijvigheid te clusteren en geluidruimte en kaderuimte in de haven te creëren door het herschikken van functies. Aanbevolen wordt om de huidige situatie nader te analyseren en de kansen en mogelijkheden nader te onderzoeken, met als doel beleid te ontwikkelen waarmee zowel economische als maatschappelijke meerwaarde wordt gerealiseerd.

12/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Archeologie Voor archeologie geldt dat een negatieve beoordeling onvermijdelijk is voor ontwikkelingen waarbij graafwerkzaamheden zijn voorzien in gebieden waar archeologische vindplaatsen te verwachten zijn. Dit omdat het de voorkeur heeft om archeologische waarden onaangetast in de bodem te laten liggen. Indien graafwerkzaamheden niet te vermijden zijn, wordt eerst archeologisch onderzoek gedaan, waarop mogelijk voorafgaand aan de graafwerkzaamheden een opgraving zal plaatvinden, en bewaring van de vondsten in een museum of depot. Aanbevolen wordt om in gevallen waar gekozen kan worden voor een specifieke locatie, archeologie mee te laten wegen in de locatiekeuze. Op die manier kunnen archeologische waarden zoveel mogelijk in situ beschermd worden.

Klimaatadaptatie Om wateroverlast te voorkomen, zouden de kansrijke waterbergingslocaties aangewezen kunnen worden op de kaarten die horen bij de omgevingsvisie.

Het zou ook goed zijn om te benoemen op welke manier de gemeente voor ogen heeft om droogtestress te voorkomen en natuurbrandgevoeligheid tegen te gaan in gebieden die daar gevoelig voor zijn.

Vestigingsklimaat Werk uit hoe een ondernemersklimaat wordt gecreëerd voor (nieuwe) ondernemers dat zij zich in de gemeente willen vestigen. Waardoor gaan (nieuwe) ondernemers en instellingen het interessant vinden om zich in Den Helder te vestigen?

0.6

Aanbevelingen doelbereik

Doelbereik Voor het doelbereik geldt dat een uitwerking van de aanpak ten aanzien van externe veiligheid en het verbeteren van de milieukwaliteit kan bijdragen aan het behalen van de doelstelling van een gezonde en veilige leefomgeving. Op grond van de beoordeling van het doelbereik van de ontwerp omgevingsvisie zijn de volgende aanbevelingen voor het vervolg geformuleerd: •

De gemeente wil aantrekkelijk zijn voor onder meer nieuwe ondernemers en bedrijven. Hoewel er wel een en ander wordt geschreven over het aantrekkelijk maken voor ondernemers om zich in Den Helder te vestigen en er ook aandacht is voor de link met goed onderwijs dat aansluit bij de behoefte op de arbeidsmarkt in Den Helder (zodat studenten de vacatures op kunnen vullen), moet nog uitgewerkt worden hoe de gemeente dit concreet voor elkaar wil krijgen. Welke maatregelen komen er om ervoor te zorgen dat dit ook gaat gebeuren?

13/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

•

In het vervolg kan uitgewerkt worden of Den Helder voor milieukwaliteit en externe veiligheid

•

hoger wil inzetten dan alleen voldoen aan de normen. Voor milieukwaliteit is dan de vraag wat daarover verstaan wordt en wat verbetering inhoudt Let er bij ‘behoud door ontwikkeling’ van cultureel erfgoed op dat deze ontwikkeling getoetst

•

wordt aan duidelijke regels, zodat het niet uiteindelijk verandert in ‘verlies door ontwikkeling’. Werk dit uit in concreet beleid Werk uit op welke manier de gemeente het goede voorbeeld geeft (met betrekking tot

• •

particuliere energieopwekking) Wijs concrete waterbergingslocaties aan om wateroverlast te voorkomen Circulaire economie: er is een alinea over dit onderwerp opgenomen in de ontwerp omgevingsvisie, maar dit kan nog verder uitgewerkt en geconcretiseerd worden. Hoe gaat de gemeente grondstoffen hergebruiken en wat is het plan voor de afvalstromen? Hoe worden inwoners en ondernemers gestimuleerd richting circulariteit en wat houdt dat dan in? En op het gebied van ruimtegebruik is het van belang om – zoals de gemeente zelf ook al benoemt – rekening te houden met een toenemende vraag naar ruimte op bedrijventerreinen met een hogere milieucategorie, door het korter worden van grondstofkringlopen en de

•

hinder/milieubelasting die veel recyclingprocessen met zich meebrengen Werk uit wat de visie van de gemeente is voor het optimaal benutten van de huidige parkeerruimte en neen daarin de lead in de afstemming met bewoners en ondernemers

•

Hoe de open landschappen concreet versterkt gaan worden kan nog verder uitgewerkt. Nadruk ligt nu op behoud van de open landschappen en op behoud en versterking van de cultuurhistorische waarde van een aantal stadsdelen

•

Werk nog concreter uit hoe Den Helder met dit uitgangspunt een centrumgebied voor de regio wil faciliteren Maak duidelijker hoe de gemeente wil zien dat De Stelling de voorkant van de stad is, ook

•

richting de regio: waarom en hoe is dit het visitekaartje van Den Helder en wat is de meerwaarde ervan voor bezoekers?

0.7

Hoe verhouden ambities zich tot elkaar?

Over het algemeen geldt dat er sprake is van synergie tussen de uitgangspunten, die in het vervolgproces versterkt kan worden. Voor externe veiligheid geldt dat er mogelijk sprake is van een tegenstrijdigheid is tussen de ontwikkeling van de haven en het realiseren van een veilige en gezonde leefomgeving. Op grond van de beoordeling van de synergie en strijdigheden van de ontwerp omgevingsvisie is de volgende aanbeveling voor het vervolg geformuleerd: Het creëren van geluidsruimte in de haven om ontwikkeling van het maritiem cluster mogelijk te maken en de herschikking van (zwaardere) bedrijvigheid biedt kansen om geluidoverlast te verminderen en de externe veiligheid te verhogen. Om deze kansen te benutten en bij te dragen aan een gezonden en veilige leefomgeving is uitwerking van de omgevingsvisie op dit punt van belang.

14/196

Kenmerk

0.8

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Wat zijn de conclusies en aanbevelingen vanuit de Passende beoordeling Natura 2000- gebieden?

De omgevingsvisie van de gemeente Den Helder is een langetermijnvisie op de fysieke leefomgeving van de gemeente. Door de lange doorlooptijd en het hoge abstractieniveau van de visie kunnen mogelijke significante effecten op Natura 2000-gebieden binnen en rondom de gemeente Den Helder op dit moment niet met zekerheid worden uitgesloten. Tegelijkertijd is ook niet op voorhand sprake van significant negatieve effecten of met zekerheid onuitvoerbare ontwikkelingen, omdat er zowel in de aanlegfase als gebruiksfase doorgaans mogelijkheden gevonden kunnen worden om negatieve effecten effectief te beperken of weg te nemen. Naast bronmaatregelen kan daarbij ook gedacht worden aan zorgvuldige locatiekeuze en inpassing of (met name in het geval van stikstofdepositie) aan de mogelijkheid van saldering met bestaande emissiebronnen. Wanneer concretisering van keuzes plaatsvindt in bijvoorbeeld opvolgende programma’s en het omgevingsplan, en er meer duidelijkheid is over de omvang van de verschillende ontwikkelingen, zal nader onderzoek nodig (kunnen) zijn naar effecten op Natura 2000-gebieden en de mogelijkheden om deze te beperken (Passende beoordeling op projectniveau). Zo zullen er op dat moment onder meer concrete stikstofberekeningen nodig zijn om de daadwerkelijke omvang van effecten in beeld te brengen.

Ook ten aanzien van verstoring is voor een aantal ontwikkelingen een zorgvuldige locatie- en inrichtingskeuze en mogelijke aanvullende mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn om negatieve effecten te voorkomen. Bijvoorbeeld voor recreatiedruk en verstoring van zeehonden door trillingen. Bij verdere uitwerking dient hier voldoende aandacht aan gegeven te worden.

15/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

1 Inleiding In deze inleiding van dit MER wordt aangegeven waarom dit MER is opgesteld, wat de werkwijze was en hoe dit MER is opgezet. Ook is hier vermeld wanneer het MER ter inzage ligt en hoe ingesproken kan worden.

1.1

Algemeen

Naar verwachting wordt op 1 januari 2024 de nieuwe Omgevingswet van kracht. Volgens artikel 3.1 van die wet moet iedere gemeente ter vervanging van de structuurvisie een gemeentelijke omgevingsvisie opstellen. De gemeente Den Helder heeft de omgevingsvisie Koers op een sterke thuishaven opgesteld (hierna: de omgevingsvisie). Omdat het vaststellen van de omgevingsvisie planm.e.r.-plichtig is, is dit MER opgesteld (zie paragraaf 1.2 voor een toelichting). In de omgevingsvisie wordt een toekomstbeeld voor het behoud, het gebruik en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van de gehele gemeente geschetst, met daaraan gekoppeld de daaruit voortvloeiende doelen en het beleid om die doelen te realiseren. De omgevingsvisie geeft daarmee richting aan de ambities, opgaven en kansen voor de gemeente Den Helder. Het plangebied van de omgevingsvisie is het gebied waarvoor de omgevingsvisie geldt. Dit is de gehele gemeente Den Helder (zie figuur 1.1). Het vasteland van de gemeente Den Helder beslaat ongeveer 45 km2, en de gemeente heeft ongeveer 56.000 inwoners. De gemeente ligt in de kop van de provincie Noord-Holland en wordt aan drie zijden omringd door water: de Noordzee, het Marsdiep en de Waddenzee. Den Helder is de grootste stad, waar ook de Nieuwe Haven ligt. De Nieuwe Haven is de grootste haven van de Koninklijke Marine.

Ook liggen de dorpen Huisduinen en Julianadorp in de gemeente.

16/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Figuur 1.1. Gemeentegrenzen Den Helder. Dit is het plangebied waarvoor de omgevingsvisie geldt (bron: www.gemeentenatlas.nl)

1.2

Waarom dit MER

Milieueffectrapportage (hierna afgekort tot m.e.r.) is een procedure met als doel het milieubelang volwaardig te laten meewegen bij de voorbereiding en besluitvorming over een plan of project. Als een plan of project m.e.r.-plichtig is, moet een milieueffectrapport (hierna afgekort tot MER) worden opgesteld. Het vaststellen van een omgevingsvisie is m.e.r.-plichtig als: 1) De omgevingsvisie kaders stelt voor m.e.r.(-beoordelings)plichtige activiteiten en/of; 2)

Voor het vaststellen van de omgevingsvisie op grond van de Wet natuurbescherming een Passende beoordeling opgesteld moet worden

Ad 1) De omgevingsvisie van de gemeente Den Helder stelt mogelijk kaders voor een m.e.r.plichtige activiteit, namelijk het vergroten van de kaderuimte binnen de bestaande Nieuwe Haven door een herschikking van activiteiten.

17/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

De omgevingsvisie is daarom mogelijk m.e.r.-plichtig. Onder de Omgevingswet blijft de lijst van m.e.r.(-beoordelings-)plichtige activiteiten gelijk, maar de drempelwaarden vervallen. Daarom wordt onder de Omgevingswet mogelijk ook het aanwijzen van de beoogde locaties voor woningbouw m.e.r.-plichtig. Ad 2) Als op voorhand niet kan worden uitgesloten dat een plan of project significante gevolgen voor Natura-2000 gebieden heeft, is vanuit de Wet natuurbescherming een Passende beoordeling nodig. Daarin wordt nagegaan of het plan of project voldoet aan de wettelijke vereisten die gelden voor Natura-2000 gebieden. Op voorhand kan niet worden uitgesloten dat de omgevingsvisie voor Den Helder significante gevolgen heeft voor Natura 2000-gebieden. De gemeente Den Helder is omringd door Natura2000 gebieden, en de omgevingsvisie maakt activiteiten mogelijk, of heeft activiteiten tot gevolg, die mogelijkerwijs de instandhoudingsdoelen voor deze gebieden aantasten. Daarom moet een Passende beoordeling worden opgesteld. Dit heeft tot gevolg dat het vaststellen van de omgevingsvisie m.e.r.-plichtig is. Dit MER is opgesteld vanwege beide bovengenoemde punten. Het betreft een zogenaamd planMER, wat zo genoemd wordt als MER dient ter onderbouwing van een plan.1 In verschillende rondes is het MER door experts van de gemeente op juistheid, navolgbaarheid en compleetheid gecontroleerd.

Passende beoordeling De Passende beoordeling is integraal in dit MER opgenomen, in hoofdstuk 9. In de Passende beoordeling wordt ingeschat in hoeverre er daadwerkelijk negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden op kunnen gaan treden als gevolg van de omgevingsvisie, en hoe dat voorkomen kan worden, zodat de visie voldoet aan de wettelijke vereisten die gelden voor Natura 2000-gebieden. Uitgangspunten De uitgangspunten voor dit MER zijn: • Het detailniveau van het MER inclusief de Passende beoordeling sluit aan bij het abstractieniveau van de omgevingsvisie •

•

Vanwege het hoge abstractieniveau van de omgevingsvisie - wat inherent is aan een visie wordt de effectbepaling en effectbeoordeling gedaan op basis van het oordeel van deskundigen. Er worden geen berekeningen met computermodellen gemaakt. De omgevingsvisie biedt daarvoor niet voldoende detailniveau, en de toepassing van bijvoorbeeld computermodellen zou daarom niet meer informatie verschaffen De omgevingsvisie richt zich op de lange termijn, zonder dat een concrete tijdshorizon is genoemd.

1

Een MER dat dient ter onderbouwing van een project wordt een projectMER genoemd. 18/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Dit MER gaat voor het bepalen van de effecten uit van een vergelijking met de referentiesituatie die over globaal gezien over tien jaar zou ontstaan volgens de autonome ontwikkeling Dit MER is zowel agenderend (toekomstige keuzes worden in beeld gebracht), faciliterend

•

(ondersteunend bij keuzes in het proces) als toetsend (effectbepaling en effectbeoordeling) De omgevingsvisie heeft betrekking op de fysieke leefomgeving. Deze is breder dan alleen de ‘traditionele’ milieuthema’s zoals bodem en water, luchtkwaliteit en geluid. Daarom worden in

•

dit MER ook effecten in beeld gebracht van bijvoorbeeld de energietransitie, maatregelen voor een gezonde leefomgeving, en maatregelen voor wonen en het vestigingsklimaat. In dit MER wordt daarom de term effecten in plaats van milieueffecten gebruikt, en de term effectbeoordeling in plaats van milieueffectbeoordeling De inhoud van dit MER voldoet aan de eisen zoals gesteld in bijlage I van de Richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de

•

beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s

1.3

Procedure en mogelijkheid tot inspreken

Op 9 januari 2023 is een kennisgeving gedaan waarin is aangekondigd dat de gemeente voornemens was een MER op te stellen in het kader van de omgevingsvisie. Eenieder heeft hierop kunnen inspreken. Daarnaast zijn de wettelijke adviseurs geraadpleegd over de opzet van het milieuonderzoek. Er zijn geen inspraakreacties en adviezen ingediend. Dit MER ligt tegelijk met de ontwerp omgevingsvisie gedurende zes weken ter inzage, van maandag 10 april 2023 tot en met maandag 22 mei 2023. Eenieder kan een inspraakreactie indienen, op zowel de ontwerp omgevingsvisie als op dit MER. De Commissie voor de m.e.r. geeft in de periode dat de stukken ter inzage liggen een advies over het MER. 2 In het advies wordt onder andere aangegeven of dit MER alle essentiële informatie bevat om het milieubelang goed mee te kunnen wegen bij het besluit over de omgevingsvisie. De zienswijzen en het advies van de Commissie voor de m.e.r. kunnen aanleiding gegeven om de ontwerp omgevingsvisie bij te stellen. De omgevingsvisie wordt vastgesteld door de gemeenteraad.

1.4

Ontwerpstap in relatie tot dit MER

M.e.r. is ingezet als procesinstrument bij de totstandkoming van de omgevingsvisie. Een eerste effectbeoordeling is uitgevoerd op basis van het voorontwerp van de omgevingsvisie. Daarbij zijn adviezen gegeven om de omgevingsvisie aan te scherpen.

2

De Commissie voor de m.e.r. is een onafhankelijke commissie die op grond van de Wet milieubeheer advies kan of

moet geven over de inhoud van een MER 19/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

De adviezen zijn grotendeels door de gemeente verwerkt in de ontwerp omgevingsvisie. Na deze ontwerpstap is nagegaan wat de effecten van de ontwerp omgevingsvisie zijn, en wat het doelbereik3 is. Inspraakreacties Er zijn naar aanleiding van de kennisgeving geen inspraakreacties of adviezen van betrokken instanties ingediend, dus vanuit die procedure zijn geen wijzigingen voortgekomen.

1.5

Opzet van dit MER

In dit MER zijn de effecten en het doelbereik van het voorontwerp van de omgevingsvisie in bijlagen opgenomen. De adviezen die daaruit voortkwamen en de manier waarop die zijn verwerkt, zijn in de hoofdtekst opgenomen, alsmede de effecten, het doelbereik en de analyse van de synergie en tegenstrijdigheden van de aangescherpte ontwerp omgevingsvisie. De conclusies en aanbevelingen voor het vervolgtraject zijn eveneens in de hoofdtekst opgenomen. De beschrijving en beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling ligt ten grondslag aan de effectbepaling en effectbeoordeling van het voorontwerp van de omgevingsvisie, die in bijlage 5 is opgenomen. Voor de leesbaarheid en navolgbaarheid is de beschrijving en beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling opgenomen in hoofdstuk 6 van deze hoofdtekst, voorafgaand aan de beschrijving van de effecten van de ontwerp omgevingsvisie.

1.6

Leeswijzer

Voorin dit MER is een publiekvriendelijke samenvatting opgenomen. Die samenvatting is bedoeld om het algemene publiek inzicht te geven in wat de effecten op de fysieke leefomgeving van de omgevingsvisie zijn. In de inleiding (hoofdstuk 1) van dit MER is aangegeven waarom dit MER is opgesteld, wat de werkwijze was en hoe dit MER is opgezet. Ook is hier vermeld wanneer het MER ter inzag ligt en hoe ingesproken kan worden. In hoofdstuk 2 zijn de hoofdlijnen van de omgevingsvisie opgenomen en is de visiekaart behorend bij de omgevingsvisie overgenomen. Op deze kaart zijn de onderdelen van de omgevingsvisie weergegeven die aan een locatie zijn gekoppeld. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de wet- en regelgeving en het beleid dat aan de basis van de omgevingsvisie ligt, en dat relevant is voor dit MER.

3

Het doelbereik is de mate waarin de doelen van de omgevingsvisie met het in de omgevingsvisie geformuleerde

beleid gehaald kunnen worden

20/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

In hoofdstuk 4 wordt de methodiek toegelicht die is toegepast om de effecten van de omgevingsvisie te bepalen en te beoordelen. In hoofdstuk 5 wordt de ontwerpstap van het voorontwerp naar het ontwerp van de omgevingsvisie beschreven. De resultaten van de effectbepaling van het voorontwerp en de adviezen die hieruit zijn voortgekomen voor de aanscherping van de omgevingsvisie (paragraaf 5.2) worden gepresenteerd, alsmede de resultaten van de bepaling van het doelbereik van het voorontwerp en de adviezen die hieruit zijn voortgekomen voor de aanscherping van de omgevingsvisie (paragraaf 5.3). Ook wordt in dit hoofdstuk aangegeven of en zo ja op welke wijze de gemeente de adviezen heeft verwerkt (paragraaf 5.4). In hoofdstuk 6 worden de effecten van de (aangescherpte) omgevingsvisie (de ontwerp omgevingsvisie) beschreven. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op het doelbereik van de (aangescherpte) omgevingsvisie (de ontwerp omgevingsvisie). In hoofdstuk 8 is een analyse opgenomen van de synergie en strijdigheden tussen de onderdelen van de omgevingsvisie. Hier kan in het vervolgproces rekening mee worden gehouden, door synergie te versterken en keuzes te maken indien sprake is van tegenstrijdigheden. In hoofdstuk 9 is de Passende beoordeling opgenomen.

In de Passende beoordeling wordt ingeschat in hoeverre er negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden op kunnen gaan treden als gevolg van de omgevingsvisie, en hoe eventuele negatieve effecten voorkomen kunnen worden, zodat de visie voldoet aan de wettelijke vereisten die gelden voor Natura 2000-gebieden. In hoofdstuk 10 zijn conclusies een aanbevelingen voor het vervolgtraject opgenomen. Tot slot wordt in hoofdstuk 11 ingegaan op leemten in kennis, evaluatie en monitoring. In bijlage 1 is een lijst met begrippen en afkortingen opgenomen.

21/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

2 Ontwerp omgevingsvisie In dit hoofdstuk zijn de hoofdlijnen van de omgevingsvisie opgenomen, en is beschreven hoe deze tot stand is gekomen. Ook is de visiekaart uit de omgevingsvisie overgenomen, waarop de onderdelen van de omgevingsvisie zijn weergegeven die aan een locatie zijn gekoppeld.

2.1

Algemeen

De gemeente Den Helder heeft een groot aantal ambities en opgaven voor haar toekomstige ontwikkeling. Deze zijn deels het gevolg van bewust ingezette processen in het verleden, met het doel om Den Helder aantrekkelijker te maken als gemeente om in te wonen, werken en ontspannen, en deels het gevolg van (inter)nationale trends en ontwikkelingen die vragen om actie. Om de klimaatdoelen te bereiken heeft Den Helder zich gecommitteerd aan de energietransitie. Deze transitie vraagt om aanpassingen van woningen en buurten, maar ook worden de mogelijkheden onderzocht om meer (zee)havenruimte te realiseren binnen de bestaande haven, om hier economische in te kunnen spelen op de transitie. De ruimte zou gerealiseerd kunnen worden door bedrijven die aan (zee)kades gevestigd zijn maar deze niet direct nodig hebben te verplaatsen naar andere locaties binnen het Maritiem Cluster, zoals bedrijventerreinen Kooypunt en Oostoever. Ook moet de gemeente rekening houden met veranderingen in het klimaat, met meer kans op extreme weersomstandigheden. Deze opgaven vragen om een leefomgeving die hierop is ingericht en voorbereid, terwijl de gemeente ook blijft werken aan het aantrekkelijker maken van Den Helder als gemeente om in te wonen, werken en ontspannen.

‘Koers op een sterke thuishaven’, de omgevingsvisie van de gemeente Den Helder, schetst een integrale visie op het behoud, het gebruik en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en geeft hiermee richting aan de ambities, opgaven en kansen voor Den Helder.

2.2

Gebiedsbeschrijving

De gemeente Den Helder ligt aan drie kusten, namelijk de Noordzee, het Marsdiep en de Waddenzee. De Helderse Zeewering vormt een barrière tussen Den Helder Stad binnen de Linie en de zee. In de kuststrook tussen Den Helder en Schagen sluit een aaneengesloten duinenrij de zee veilig buiten. Je vindt hier open duingraslanden, beboste binnenduinen en moerassige duinmeren. Meer landinwaarts liggen waterrijke polders, waar dankzij brak kwelwater ook zoutminnende planten en dieren gedijen. Langs het Marsdiep en de Waddenzee zijn waterkeringen aangelegd - waaronder de Helderse Zeewering die een barrière vormt tussen de stad Den Helder en het Marsdiep - die de gemeente beschermen tegen overstroming.

22/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Het open landschap van duinen, polders en kwelders is karakteristiek voor Den Helder en de verre uitzichten over de polder en op de duinen zijn kenmerkend voor de gemeente. De historische Koegraspolder en Huisduinerpolder vormen de scheiding tussen de stad Den Helder en de kernen Huisduinen en Julianadorp. De stad Den Helder kenmerkt zich door veel ruimte binnen de stad en een eigen karakter van de verschillende wijken. Door het behoud van De Stelling Den Helder en enkele schootsvelden aan de buitenzijde van De Stelling is een open linielandschap ontstaan tussen de verschillende wijken. Daarbij zorgen ook een gedeelte van de spoorlijn, een park en het Nollengebied voor een open gebied tussen Nieuw Den Helder en De Schooten en is De Schooten zo opgebouwd dat er veel groen langs de randen te vinden is. Als gevolg hiervan is er veel open, groene ruimte in de stad Den Helder en hebben de wijken een sterk eigen karakter en een interne oriëntatie.

2.3

Opbouw van de omgevingsvisie

De omgevingsvisie bestaat uit drie delen: • Centrale uitgangspunten Tien centrale uitgangspunten geven de koers en prioriteiten weer voor de hele gemeente, oftewel de visie. In de toelichting op de centrale uitganspunten zijn de bijbehorende doelen opgenomen, met het bijbehorende beleid om die doelen te behalen •

Thematische uitwerkingen Voor de vier thema’s groen en landschap, mobiliteit en infrastructuur, functies en bedrijvigheid en ontwikkelingen zijn de centrale uitgangspunten nader uitgewerkt in meer specifiek beleid

•

Gebiedsgerichte deelvisies Voor zeven deelgebieden zijn de centrale uitgangspunten en thematische uitwerkingen uitgewerkt in gebiedsgerichte deelvisies. Voor deze deelgebieden is het beleid specifieker gemaakt. Het betreft de volgende deelgebieden: Stad binnen de Linie, Maritiem Cluster, De Stelling, Nieuw Den Helder, De Schooten, Julianadorp en Huisduinen

Als bijlagen bij de omgevingsvisie zijn de documenten opgenomen die ten grondslag liggen aan de omgevingsvisie, namelijk de gebiedsbiografie, de verkenningen inclusief de ontwikkelanalyse, een beschrijving van het participatieproces dat is doorlopen (zie ook paragraaf 2.4), en dit MER.

2.4

Totstandkoming van de omgevingsvisie

Als start van de ontwikkeling van de omgevingsvisie is een gebiedsbiografie opgesteld. Daarin is de historische, unieke ontwikkeling van het landschap en de kernen van de gemeente Den Helder beschreven. Daarna zijn verkenningen opgesteld van het heden en de toekomst van de gemeente. Samen geven deze verkenningen een beeld van waar de gemeente Den Helder op dit moment staat, en een beeld van aan welke zaken gewerkt moet worden om tot een zo passend en aantrekkelijk mogelijke leefomgeving te komen. De verkenningen zijn:

23/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

•

Omgevingsscan gemeente Den Helder

•

Hierin is beschreven wat de staat van de fysieke leefomgeving is voor de thema’s bodem, externe veiligheid, geluid en natuur Identiteit en thema’s Hierin is beschreven wat de kernkwaliteiten en identiteitsdragers zijn en welke thema’s het meest leven bij bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ketenpartners, en wat belangrijk gevonden wordt voor toekomstige ontwikkelingen

•

Autonome trends en ontwikkelingen Hierin is in kaart gebracht welke autonome trends en ontwikkelingen op de gemeente Den Helder afkomen, en wat de impact hiervan kan zijn

•

Beleidskaders Hierin zijn de belangrijkste beleidskaders vanuit het Rijk, de provincie en de regio opgenomen, waarbinnen de verdere ontwikkeling van de gemeente Den Helder kan plaatsvinden

Op basis van de gebiedsbiografie en de verkenningen is een ontwikkelanalyse voor de gemeente Den Helder opgesteld. Daarin is aangegeven wat de huidige sterktes en zwaktes de gemeente zijn, en welke kansen en bedreigingen de gemeente in de toekomst kan verwachten. Voor een aantal deelgebieden zijn deelvisies opgesteld, in nauw overleg met de belanghebbenden zoals bewoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en ketenpartners. Er zijn deelvisies opgesteld voor Huisduinen, Julianadorp, de Stelling, de Schooten, Nieuw Den Helder, Stad binnen de linie en het Maritiem Cluster. De deelvisie voor Huisduinen – het kleinste dorp in de gemeente – is als eerste opgesteld, als pilot, om tot een goede samenwerking tussen gemeente en overige partijen te komen. Daarna is de deelvisie voor (het grotere) Julianadorp op vergelijkbare wijze opgesteld. Met de opgedane kennis en ervaring in Huisduinen en Julianadorp zijn de tien centrale uitgangspunten geformuleerd, als kader voor de overige deelvisies. De tien centrale uitgangspunten zijn richtinggevend voor de omgevingsvisie. De tien centrale uitgangspunten zijn voor vier thema’s uitgewerkt in thematische uitwerkingen. Het betreft de volgende vier thema’s: • Groen en landschap • • •

Mobiliteit en infrastructuur Functies en bedrijvigheid Ontwikkelingen (stadsontwikkeling en woningbouw)

In 2022 is het voorontwerp van de omgevingsvisie opgesteld, waar de hierboven genoemde onderdelen in zijn opgenomen. Daarbij is gebruik gemaakt van wat in de voorgaande stappen is opgehaald, tezamen met inbreng vanuit de ambtelijke organisatie, het college en de gemeenteraad.

24/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Daarna is in het najaar van 2022 de m.e.r.-procedure gestart. In hoofdstuk 1 onder ontwerpproces is aangegeven op welke wijze de m.e.r.-procedure heeft bijgedragen aan de totstandkoming van de ontwerp omgevingsvisie. In de stap van voorontwerp naar ontwerp omgevingsvisie zijn alleen nog aanpassingen gedaan op basis van de adviezen die zijn voortgekomen uit de effectbeoordeling van het MER op het voorontwerp.

2.5

Onderzochte alternatieven

Op basis van de ontwikkelanalyse voor Den Helder zijn door de gemeente tien centrale uitgangspunten opgesteld, als richtinggevend kader voor de omgevingsvisie. In dit proces zijn op hoofdlijnen alternatieven afgewogen op grond waarvan een aantal richtinggevende keuzes zijn gemaakt. Zo is gekozen voor het inzetten op (zoveel mogelijk) binnenstedelijke ontwikkeling bij de groeiopgave waar Den Helder de komende jaren mee te maken krijgt. Deels komt dit voort vanuit de bescherming en waardering van de landschappen in de gemeente (Natura 2000-gebieden Noordzee, Waddenzee en Duinen Callantsoog – Den Helder, de open polderlandschappen en de cultuurhistorische structuur van De Stelling Den Helder) en deels omdat binnenstedelijke ontwikkeling zorgt voor versterking en verbreding onder de aanwezige voorzieningen in Den Helder. Het feit dat Den Helder in de afgelopen decennia perioden van krimp heeft gekend biedt nu kansen voor de groeiopgave, aangezien binnen het bebouwd gebied in de gemeente Den Helder nog veel geschikte locaties voor het toevoegen van woningbouw door middel van inbreiding, herontwikkeling en/of transformatie te vinden zijn. Ook qua ruimte voor bedrijvigheid is op een aantal bedrijventerreinen nog veel ruimte te vinden, waardoor uitbreiding van bedrijventerreinen geen onderdeel van de omgevingsvisie.

In de zeehaven (civiel en marine) is sterke behoefte aan extra kadelengte en -ruimte, maar ook hier kan door de aanwezige beperkingen (Natura 2000-gebied Waddenzee, zones externe veiligheid, stedelijke bebouwing) niet worden gekozen voor uitbreiding en wordt ingezet op optimalisatie van het gebruik van het beschikbare haventerrein. Ten slotte wordt ook op het gebied van infrastructuur niet ingezet op uitbreiding of opschaling om de bereikbaarheid van Den Helder te verbeteren. Mogelijkheden voor infrastructurele ingrepen zijn (zeer) beperkt en kansen om de bereikbaarheid van Den Helder significant te verbeteren liggen met name elders in de regio. Binnen Den Helder is met name sprake van een doorstromingsprobleem op sommige momenten, waarbij ingezet wordt op het vroegtijdige scheiden van verschillende verkeersstromen door middel van een mix aan maatregelen.

25/196

Kenmerk

2.6

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Inhoud van de omgevingsvisie

2.6.1 Centrale uitgangspunten De tien centrale uitgangspunten in de omgevingsvisie zijn de ambities voor de fysieke leefomgeving die de gemeente heeft voor de toekomst. De centrale uitgangspunten geven de koers en prioriteiten weer voor de hele gemeente. De centrale uitgangspunten in de omgevingsvisie van de gemeente Den Helder zijn: 1.

Den Helder ontwikkelt zich verder als aantrekkelijke gemeente voor bewoners, ondernemers en bezoekers

2.

Een gezonde en veilige leefomgeving voor iedereen is altijd de basis

3.

Nieuwe ontwikkelingen versterken de bestaande omgeving en bieden kwaliteit en onderscheidend vermogen

4.

Onze leefomgeving wordt toekomstbestendig ingericht en gebruikt en draagt bij aan een sterke samenleving

5.

De gemeente Den Helder is zo optimaal mogelijk bereikbaar met verschillende vervoersmiddelen

6.

De haven is de economische, sociaal-culturele en historische rode draad door Den Helder

7.

In de gemeente Den Helder ervaren bewoners en bezoekers de unieke ligging aan drie kusten

8.

De gemeente Den Helder behoudt en versterkt haar kenmerkende open landschappen en Huisduinen, Julianadorp en Den Helder ontwikkelen zich daarbinnen verder als aparte kernen. De stad Den Helder kenmerkt zich door de open ruimten tussen de stadsdelen en de wijken Binnen de Linie, Nieuw Den Helder en De Schooten hebben een onderscheidend karakter

9.

Stadshart en Willemsoord ontwikkelen zich verder richting één samenhangend en complementair centrumgebied voor gemeente en regio

10. Den Helder omarmt de Stelling Den Helder en ontwikkelt dit gebied verder tot de trotse voorkant van de stad

26/196

Kenmerk

2.6.2

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Doelen en beleid

De visie van de omgevingsvisie bestaat uit de tien centrale uitgangspunten. Die uitgangspunten zijn in de omgevingsvisie uitgewerkt in doelen met daaraan gekoppeld het beleid om die doelen te behalen. Per centraal uitgangspunt zijn ten behoeve van dit MER de bijbehorende doelen en het daaraan gekoppelde beleid uit de tekst van het voorontwerp van de omgevingsvisie gelicht en (geredigeerd tot zelfstandig leesbare tekst) opgenomen in een tabel, als schematisch overzicht. Per beleidsonderdeel is vervolgens aangegeven op welk thema en welke indicatoren van dit MER het beleid betrekking heeft (zie ook paragraaf 6.1). De tabel is opgenomen in bijlage 3. 2.6.3

Visiekaart

Een deel van de centrale uitgangspunten en een deel van het beleid is verbonden aan specifieke locaties in de gemeente. Deze locaties zijn op de visiekaart behorend bij de omgevingsvisie opgenomen. De visiekaart met bijbehorende legenda is overgenomen in figuur 2.1.

27/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

28/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Figuur 2.1 Visiekaart met legenda Den Helder

2.7

Vervolgstappen

De omgevingsvisie bevat de strategische hoofdlijnen op basis waarvan de verdere ontwikkeling van de gemeente vorm moet krijgen. In de nieuwe Omgevingswet wordt geregeld dat de gemeentelijke omgevingsvisie wordt uitgewerkt in programma’s (optioneel) en in een omgevingsplan (verplicht).4 In hoofdstuk 10 van dit MER worden op grond van de uitkomsten van dit MER aanbevelingen gedaan voor de nadere uitwerking van de omgevingsvisie in het omgevingsplan of eventueel in programma’s. In programma’s worden de doelen van de omgevingsvisie concreet gemaakt. Dit instrument is specifiek ingericht om een deel van de strategische doelen uit de omgevingsvisie samenhangend uit te voeren, bijvoorbeeld voor wat betreft een bepaald beleidsveld of binnen een bepaald gebied. Hiermee maakt de gemeente duidelijk aan welke doelen uit de omgevingsvisie gewerkt zal worden en wat de gemeente daarvoor precies gaat doen. Het gemeentelijk omgevingsplan is een gebiedsdekkende regeling met alle regels voor de fysieke leefomgeving. Doelen die voor een gebied gesteld worden in de omgevingsvisie, inclusief de nadere uitwerkingen voor een aantal thema’s en gebieden, worden vertaald in concrete regels in het omgevingsplan, op basis waarvan duidelijk wordt welke functies en/of activiteiten wenselijk zijn in een gebied en welke niet. 4

De huidige structuurvisies en bestemmingsplannen komen te vervallen 29/196

Kenmerk

R001-1288438NDF-V02-evm-NL

Bij initiatieven die afwijken van de regels uit het omgevingsplan is de omgevingsvisie het belangrijkste afwegingskader om als gemeente wel of niet meewerken aan een afwijking op het omgevingsplan. Monitoring en bijsturen op basis van de uitkomsten van de monitoring is een belangrijk instrument in de beleidscyclus. Daarom worden verkenningen iedere paar jaar opnieuw tegen het licht gehouden en waar nodig bijgesteld. Hier wordt in hoofdstuk 11 nader op ingegaan.