Bijlage 15 - Soortgericht ecologisch onderzoek Noordkop Groen.pdf.pdf

Nader onderzoek gebouwbewonende soorten

Sloop en nieuwbouw Dijkkwartier, Kanaalweg te Den Helder.

Rapport 2024-66

2 Uitvoerder:

Noordkop Groen Ecologisch advies- en onderzoeksbureau Van Galenstraat 131 1782 EZ Den Helder Tel. 06-20005334 Email: Info@Noordkopgroen.nl

Opsteller:

Ing. M. L. de Jong

Paraaf:

Noordkop Groen is niet aansprakelijk voor vervolgschade, alsmede schade die voortvloeit uit toepassingen van de resultaten van deze rapportage en bijbehorende werkzaamheden. © 2024 Noordkop Groen, Den Helder

Project:

Sloop en nieuwbouw Dijkkwartier, Kanaalweg te Den Helder.

Rapportnummer:

2024-66

Status:

Eindrapportage; versie 2

Datum:

15 oktober 2024

Opdrachtgever:

Sweco

Contactpersonen:

Andries Makkinga en Sander Geertzen

Rapport 2024-66

3 INHOUDSOPGAVE 1.

INLEIDING

4

2.

GEBIEDSBESCHRIJVING 2.1 Huidig gebruik planlocatie en omgeving 2.2 Te verwachten werkzaamheden en ingrepen 2.3 Toekomstig gebruik van het plangebied

5 5 6 6

3.

ONDERZOEKSMETHODE

7

4.

DE SOORTEN VLEERMUIZEN

8

5.

ONDERZOEKSRESULTATEN 5.1 Huismussen 5.2 Gierzwaluwen 5.3 Categorie 5 soorten 5.4 Overige broedvogels 5.5 Vleermuizen

9 9 10 11 11 12

6.

CONCLUSIES

13

7.

BIJLAGEN 7.1 Geraadpleegde bronnen 7.2 Protocol Huismus 7.3 Protocol Gierzwaluw 7.4 Uitsnede Vleermuisprotocol 2021

14 14 15 16 17

Rapport 2024-66

4 1. INLEIDING Noordkop Groen heeft van Sweco BV de opdracht gekregen voor het uitvoeren van een nader onderzoek naar gebouwbewonende soorten in verband met de voorgenomen sloop van het Dijkwartier aan de Kanaalweg te Den Helder. De toetsing van de verdere ruimtelijke ontwikkeling valt niet onder dit onderzoek, hiervoor is al eerder een Verkennend Natuuronderzoek Dijkkwartier in Den Helder uitgevoerd door Sweco; projectnummer: 51009132. Op basis van dit rapport heeft de ODNHN een advies voor vervolgstappen: OMG031493-DMS456752 Advies natuur Dijkzone Dijkkwartier Den Helder. Het doel van het nader onderzoek is te kunnen inschatten of er negatieve effecten te verwachten zijn door de sloop op gebouwbewonende soorten vogels met een jaarrond beschermde nestplaats als de gierzwaluw en de huismus (categorie 2) en spreeuw, boerenzwaluw en huiszwaluw (categorie 5) en op verblijfsplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen als de gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis en de laatvlieger. Vanuit het verkennend natuuronderzoek worden verblijfsplaatsen van vleermuizen in bomen uitgesloten. Ook zijn nesten met een jaarrond beschermde status op basis van het verkennend natuuronderzoek uitgesloten. Verantwoording Het nader onderzoek is uitgevoerd door Stephan Gomes en Martin de Jong. De rapportage is door Martin de Jong, ecoloog van Noordkop Groen opgesteld.

Leeswijzer In deze rapportage over het nader onderzoek naar vleermuizen is in hoofdstuk 2 de ligging van het plangebied, het huidig en toekomstig gebruik kort samengevat. Na een korte beschrijving van de gehanteerde onderzoeksmethode in hoofdstuk 3, volgt in hoofdstuk 4 een beschrijving van de gebouw bewonende soorten vleermuizen die op deze locatie verwacht worden. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de resultaten van het onderzoek. De rapportage eindigt in hoofdstuk 6 met de conclusies en aanbevelingen. In hoofdstuk 7 zijn de bijlagen opgenomen.

Rapport 2024-66

5 2. GEBIEDSBESCHRIJVING 2.1 Huidig gebruik planlocatie en omgeving In de onderstaande figuren 2 en 3 is de huidige situatie weergegeven. Het te slopen gebouw, locaal bekend als Dijkwartier staat aan de Kanaalweg en voor zeedijk van Den Helder. Het gebouw is sinds het schooljaar 2022-2023 verlaten en heeft een tijdelijke woonfunctie (antikraak) gekregen. Op deze locatie zal woningbouw plaatsvinden. De hoge coniferen bij de hoofdingang en de leilindes aan de Hollewal zullen waarschijnlijk niet gespaard worden.

Figuur 1. Huidige situatie (Google earth).

Figuur 2. Ligging in detail (Google earth).

Rapport 2024-66

6 2.2 Te verwachten werkzaamheden Na de sloop zal het perceel bouwrijp gemaakt worden waarna er woningbouw zal plaatsvinden. Dit rapport is alleen gericht op de sloop van het gebouw. Tevens worden wat bosschages verwijderd en bomen gekapt.

2.3 Toekomstig gebruik van het plangebied In de onderstaande figuur 4 is de indicatieve stedenbouwkundige verkenning weergegeven.

Figuur 4. 3D impressie nieuwbouw.

Rapport 2024-66

7 3. ONDERZOEKSMETHODE Vogels Voor de broedvogels is dat het protocol: Soortinventarisatieprotocollen Netwerk Groene Bureaus versie nov 2023 waarin de Huismus en de Gierzwaluw (categorie 2) zijn opgenomen, zie bijlage 7.2 en 7.3. Bij het onderzoek naar huismussen en gierzwaluwen is ook gelet op categorie 5 soorten als de spreeuw, boerenzwaluw en huiszwaluw. Bij het vogelonderzoek is er gebruik gemaakt van een verrekijker Leica Trinovid 10*32 HD. Vleermuizen Voor het nader onderzoek is uitgegaan van het Vleermuisprotocol 2021 van het Netwerk Groene Bureaus en de Zoogdiervereniging. In bijlage 7.4 is een uitsnede van het vleermuisprotocol weergegeven voor die functies en soorten die verwacht mogen worden in het gebouw waar het nader onderzoek op gericht was. Voor het vleermuisonderzoek is een breder scala aan apparatuur ingezet: De basis was de Batlogger Elekon M2 die automatisch opnames maakt van alle langsvliegende vleermuizen. Daarnaast is om gericht goed te kunnen luisteren een heterodyne batdetector een Elekon Batscanner stereo die vanwege zijn stereo ontvangst en Links-rechts aanduiding op het beeldscherm het nog beter mogelijk maakt een vleermuis te lokaliseren gebruikt. In het najaar is deze gebruikt op een vaste lage frequentie om zodoende baltsende dwergvleermuizen goed te horen. Ook vanuit de opnames van de batlogger M2 zijn deze waarnemingen te destilleren.

Tot slot is waar nodig gebruik gemaakt van de FLIR Scion OTM266 Warmtebeeldcamera om vleermuizen in het donker zichtbaar te maken. Tabel 1. Overzicht onderzoeksrondes Datum Tijdstip 24 mei 2024 09:05 – 11:05 uur 25 mei 2024 21:30 – 23:30 uur 29 mei 2024 20:30 – 22:30 uur 29 mei 2024 21:30 – 23:30 uur 9 juni 2024 03:15 – 05:15 uur 10 juni 2024 03:15 – 05:15 uur 18 juni 2024 10:05 – 12:05 uur 27 juni 2024 20:30 – 22:30 uur 27 juni 2024 22:00 – 00:15 uur 7 juli 2024 22:00 – 00:00 uur 6 september 2024 23:30 – 01:35 uur 21 september 2024 21:50 – 00:00 uur

Doel Huismus Kraamverblijfsplaatsen Zuid Gierzwaluw Kraamverblijfsplaatsen Noord Zomerverblijfsplaatsen Zomerverblijfsplaatsen Huismus Gierzwaluw Kraamverblijfsplaatsen Zuid Kraamverblijfsplaatsen Noord Massa winterverblijfsplaats Paarverblijfsplaats & zwermplaats

Tabel 2. Overzicht zonsondergang en weersomstandigheden Datum Zon tijden Weer bij start 24 mei 2024 05:27 uur 18,8oC, N 2 Bft, 6/8 bewolkt, droog 25 mei 2024 21:47 uur 13,1oC, ZO 3 Bft, 7/8 bewolkt, droog 29 mei 2024 21:55 uur 13,1oC, ZW 4 Bft, 6/8 bewolkt, droog 9 juni 2024 05:13 uur 12,7oC, W 4 Bft, 5/8 bewolkt, droog 10 juni 2024 05:13 uur 11,1oC, NW 3 Bft, 8/8 bewolkt, droog 18 juni 2024 05:12 uur 18,6oC, NO 2 Bft, 7/8 bewolkt, droog 27 juni 2024 22:13 uur 17,3oC, ZW 3 Bft, 4/8 bewolkt, droog 7 juli 2024 22:08 13,5oC, ZW 4 Bft, 6/8 bewolkt, droog 6 september 2024 20:19 uur 19,4oC, O 4 Bft, 4/8 bewolkt, droog 21 september 2024 19:43 uur 16,2oC, O 2 Bft, 0/8 bewolkt, droog

Rapport 2024-66

8 4. DE SOORTEN VLEERMUIZEN De soorten Er zijn drie gebouwbewonende soorten te verwachten op de onderzoek locatie. Op de eerste plaats is dat de gewone dwergvleermuis, de algemeenste gebouw bewonende soort. Verder zijn er waarnemingen bekend van de laatvlieger als gebouw bewonende soort. Niet in de nabijheid vastgesteld, maar zeker te verwachten is de ruige dwergvleermuis. Verder zijn er waarnemingen bekend binnen 1 kilometer van de meervleermuis, de rosse vleermuis en de watervleermuis. Het onderzoek is gericht op de 3 “algemene” gebouwbewonende vleermuissoorten waarbij de eventuele aanwezigheid van andere soorten automatisch meegenomen zal worden. De Laatvlieger De laatvlieger is één van de grootste vleermuizen van Nederland, en foerageert graag in open tot half open landschappen, bij vijvers en in (stads)parken. De soort dankt zijn naam aan het feit dat deze later uitvliegt ten opzichte van zonsondergang dan de rosse vleermuis, die vroeger vroegvlieger werd genoemd. De laatvlieger is een echte gebouwbewoner, dit ook weer in tegenstelling tot de rosse vleermuis, die maar ietsje kleiner is, is een echte boombewoner is. Laatvliegers gebruiken vaak een netwerk aan verblijfsplaatsen, en gebruiken sommige plekken maar kort. De gewone dwergvleermuis De gewone dwergvleermuis is één van de drie soorten dwergvleermuizen die voorkomt in Nederland.

Zoals de naam al suggereert betreft het kleine vleermuizen van nog geen 8 gram en passen ze gewoon door een openstaande stootvoeg. Dit zorgt ervoor dat er in potentie heel veel potentiële verblijfsplaatsen in een huis of gebouw aanwezig kunnen zijn. Kraamverblijven zijn dan ook vrijwel altijd in spouwmuren of onder dakpannen te vinden. Verblijfsplaatsen in bomen en vleermuiskasten komen ook voor, maar zijn meer bekend van Oost – Europa. De ruige dwergvleermuis De ruige dwergvleermuis is qua gewicht alweer bijna het dubbele van de gewone dwergvleermuis, maar de spanwijdte van 23-25 cm is dan weer vrijwel gelijk. Kraamkolonies komen eigenlijk nauwelijks voor in Nederland. De vrouwtjes trekken over grote afstanden weg richting noordoost Europa waar ze hun jongen krijgen. De mannetjes blijven wel in Nederland, in late voorjaar en de zomer tref je dus alleen maar mannetjes aan. Vanaf half augustus beginnen de mannetjes in hun territoria vanuit hun paarverblijfsplaatsen de vrouwtjes te lokken. Deze verblijfsplaatsen kunnen in gebouwen zitten maar ook in bomen.

Rapport 2024-66

9 5. ONDERZOEKSRESULTATEN 5.1 Huismussen Op zowel 24 mei als op 18 juni zijn er 5 nesten van huismussen waargenomen in het Dijkkwartier. Zie voor de exacte locaties figuur 4.

Figuur 3. Mannetje huismus Foto: Noordkop Groen (elders genomen).

Figuur 4. Nestlocaties huismus 2024. ➢

Voor de sloop is een vergunning flora en fauna-activiteit nodig voor het vernietigen een jaarrond beschermde nestplaats van 5 huismussen, en dienen er compenserende maatregelen genomen te worden.

Rapport 2024-66

10 5.2 Gierzwaluwen Onder niet optimale omstandigheden; zwoele zomeravonden waren erg schaars, zijn de gierzwaluw rondes uitgevoerd. Dit resulteerde alleen op 29 mei in een invliegende gierzwaluw, zie figuur 6. Op 27 juni werden alleen 6 gierende gierzwaluwen waargenomen.

Figuur 5. Gierzwaluwen Foto: FotoFitis

Figuur 6. Nestlocatie gierzwaluw. ➢

Voor de sloop is een vergunning flora en fauna-activiteit nodig voor het vernietigen van een jaarrond beschermde nestplaats van een gierzwaluw, en dienen er compenserende maatregelen genomen te worden.

Rapport 2024-66

11 5.3 Categorie 5 soorten Alleen op 24 mei is er een zingende spreeuw waargenomen. De mogelijke nestlocatie is weergegeven in figuur 7. Van de boerenzwaluw en huiszwaluw zijn geen waarnemingen gedaan.

Figuur 6. Mogelijke nestlocatie spreeuw. ➢

Voor de sloop is een vergunning flora en fauna-activiteit nodig voor het vernietigen van een jaarrond beschermde nestplaats van een spreeuw, en dienen er compenserende maatregelen genomen te worden.

5.4 Overige broedvogels In de bosschages en de bomen kunnen algemene soorten als houtduif, merel of heggemus broeden. Het verwijderen van de bosschages en het kappen van de bomen dient buiten het broedseizoen dat globaal van 15 maart tot 1 augustus duurt uitgevoerd te worden. Ook buiten dit seizoen kunnen er vogels broeden, het is dus aan te bevelen om voor de kap een ecologische vrijgave te laten uitvoeren door een ecoloog. ➢

Kap van bomen en verwijderen van bosschages dient buiten broedseizoen en na controle door ecoloog uitgevoerd te worden.

Rapport 2024-66

12 5.5 Vleermuizen Op 25 mei, tijdens de eerste ronde vlogen er langdurig 2 laatvliegers aan de zuidkant van het gebouw, dit was later op de avond. Ook vloog er kortstondig een gewone dwergvleermuis. Ook de tweede avond voor de noordkant van het gebouw vlogen er later op de avond, dit keer kortstondig een laatvlieger langs. Bij de tweede ronde die in de ochtend van 9 en 10 juni zijn uitgevoerd vlogen incidenteel een gewone dwergvleermuis langs. Tijdens de derde ronde in de avond, uitgevoerd op 27 juni is er slechts 1 langsvliegende gewone dwergvleermuis waargenomen, en op 7 juli zijn er 2 langsvliegende laatvliegers waargenomen en 1 ruige dwergvleermuis. Ook op 6 september, rond middernacht, bleven de waarnemingen beperkt tot 2 gewone dwergvleermuizen en 1 laatvlieger langs de dijk. Tot slot was er 21 september wederom weinig activiteit, deze waren beperkt tot een enkele gewone dwergvleermuis. ➢

Het is uitgesloten dat er vleermuizen een verblijfsplaats hebben in het Dijkwartier. De conclusie dat vleermuizen uitgesloten zijn in de bomen is ook bevestigd.

Rapport 2024-66

13 6. CONCLUSIE ➢

Voor de sloop is een vergunning flora en fauna-activiteit nodig voor het vernietigen een jaarrond beschermde nestplaats van 5 huismussen, en dienen er compenserende maatregelen genomen te worden.

➢

Voor de sloop is een vergunning flora en fauna-activiteit nodig voor het vernietigen een jaarrond beschermde nestplaats van een gierzwaluw, en dienen er compenserende maatregelen genomen te worden.

➢

Voor de sloop is een vergunning flora en fauna-activiteit nodig voor het vernietigen een jaarrond beschermde nestplaats van een spreeuw, en dienen er compenserende maatregelen genomen te worden.

➢

Kap van bomen en verwijderen van bosschages dient buiten broedseizoen en na controle door ecoloog uitgevoerd te worden.

➢

Het is uitgesloten dat er vleermuizen een verblijfsplaats hebben in het Dijkkwartier. De conclusie dat vleermuizen uitgesloten zijn in de bomen is ook bevestigd.

Noordkop Groen,

Ing. M.L. de Jong

Rapport 2024-66

Den Helder, 15 oktober 2024

7. BIJLAGEN

14

7.1 Geraadpleegde bronnen Omgevingswet: ✓ https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/ Ruimtelijke ordening: ✓ http://www.ruimtelijkeplannen.nl/ ✓ https://bestanden.noord-holland.nl/internet/Onderwerpen/Natuur/nnnwijzer/index.html ✓ https://noord-holland-extern.tercera-ro.nl/MapViewer/ ✓ https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten Soorten: ✓ https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten ✓ https://www.verspreidingsatlas.nl/ ✓ Hoogeboom D.M., F. Visbeen, J. Wongergem, W. Ruitenbeek (red.) 2014. Atlas van de Noord-Hollandse zoogdieren. Landschap Noord-Holland, Heiloo & Noord-Hollandse Zoogdier Studiegroep (NOZOS), Alkmaar. ✓ https://www.bij12.nl/wp-content/uploads/2024/04/Kennisdocument-Gewonedwergvleermuis-versie-2.0.pdf ✓ https://www.bij12.nl/wp-content/uploads/2023/11/Kennisdocument-Ruigedwergvleermuis.pdf

Rapport 2024-66

15 7.2 Protocol Huismus

Rapport 2024-66

16 7.3 Protocol Gierzwaluw

Rapport 2024-66

17 7.4 Uitsnede vleermuisprotocol 2021 Pipistrellus nathusii ruige dwergvleermuis

Pipistrellus pipistrellus gewone dwergvleermuis

Eptesicus serotinus laatvlieger

(1 apr) 15 apr - 15 aug (1 nov) 0 min na

(1 apr) 15 apr - 15 okt (1 dec) 0 min na

15 mei - 15 sep (15 okt) 0 min na

verplichte eindtijd t.o.v. zonsopkomst bij ochtendonderzoek *

(30 min) 0 min voor

(30 min) 0 min voor

aantal & duur veldbezoeken

2 x 2 uur, waarvan ten minste 1 ochtend* en 1 x in de kraamperiode tenminste (10) 20 dagen geluidswaarneming, altijd mogelijkheid opname [& sonogram] 8°C 5 (tot > 6) Bft motregen

2 x 2 uur, waarvan ten minste 1 ochtend* en 1 x in de kraamperiode

(15 jul) 15 aug - 1 okt (1 nov) vanaf (0 min) 60 min na en minimaal 1 ronde rond middernacht tot (1 uur voor), eerder bij kou 2 x 2 uur

(15 jul) 15 aug - 1 okt (1 nov) vanaf (0 min) 60 min na

tenminste (10) 20 dagen geluidswaarneming, altijd mogelijkheid opname [& sonogram] 8°C 5 Bft motregen

tenminste (10) 20 dagen geluidswaarneming, altijd mogelijkheid opname [& sonogram]

functie en onderzoeksconditie versie 1 januari 2021 zomerverblijfplaats periode van verplichte starttijd t.o.v. zonsondergang bij avondonderzoek

periode tussen veldbezoeken werkwijze bij determinatie

temperatuur hoger dan windkracht minder dan maximale neerslag paarverblijf- & zwermplaats periode van starttijd t.o.v. zonsondergang [of tijdstip] eindtijd t.o.v. zonsopkomst * aantal & duur veldbezoeken periode tussen veldbezoeken werkwijze bij determinatie

temperatuur hoger dan windkracht minder dan maximale neerslag zwermende dieren ihkv massawinterverblijfplaatsen periode van starttijd - eindtijd aantal locatiebezoeken periode tussen veldbezoeken werkwijze bij determinatie

temperatuur hoger dan windkracht minder dan maximale neerslag

Rapport 2024-66

tenminste (10) 20 dagen geluidswaarneming, altijd mogelijkheid opname [& sonogram] 7°C 5 (tot 6) Bft motregen

tot 0 uur voor, eerder bij kou 2 x 2 uur

6°C 5 (tot 6) Bft motregen

Zwermplaats 1 aug - 10 sep. winterverblijfplaats 0:00 - 2:00 2 x 2 uur tenminste (5) 10 dagen Zwermplaats batdector in combinatie met verrekijker en sterke zaklamp {zichtwaarneming vb kieren, openingen in object} >13 graden <4 Bft geen regen

2 x 2 uur, 's avonds* waarvan 1 x in de kraamperiode tenminste (10) 20 dagen geluidswaarneming, altijd mogelijkheid opname [& sonogram] 12°C 5 Bft (7 Bft) motregen

{1 aug - 15 okt} vanaf {(15 min na) 30 min na}

{2 x 2 uur, waarvan tenminste 1 x 's avonds} {tenminste (10) 20 dagen} geluidswaarneming, altijd mogelijkheid opname [& sonogram] (10) 12°C 5 Bft (7 Bft), motregen