Bespreeknotitie Contouren integrale strategische visie 2050 voor commissie BM 22 september 2025 DEF.pdf

Bespreeknotitie Contouren integrale strategische visie 2050 26 augustus 2025

1. Inleiding Op 10 juni 2025 heeft u als gemeenteraad van Den Helder de startnotitie Den Helder 2050 vastgesteld. Hierin is toegelicht dat we werken aan een scherp toekomstperspectief voor Den Helder, met strategische doelen waar we langdurig naartoe werken. Dit geeft een lange termijn focus. Daarnaast vormt het een stevig fundament voor een krachtige gemeenschappelijke positionering en profilering richting partners en medeoverheden. Den Helder 2050 wordt opgebouwd uit de volgende bouwstenen: de stedelijke positionering, de integrale strategische visie & agenda 2050en de public affairs strategie. Deze bespreeknotitie focust zich op de uitwerking van de integrale strategische visie. Hierbij is het amendement wat u tijdens de raadsvergadering van 10 juni heeft aangenomen, waarin u heeft aangegeven dat de strategische visie beperkt moet worden tot maximaal drie prioritaire thema’s, als uitgangspunt meegenomen. De thema’s zijn sociale veerkracht, brede draagkrachtige economie en unieke leefomgeving. Op 8 september 2025 heeft er, tijdens de beeldvormende avond, een eerste inhoudelijke toelichting plaatsgevonden over de integrale strategische visie. En in november 2025 wordt een raadsvoorstel met de contouren van de integrale strategische visie 2050 ter besluitvorming aan u voorgelegd. Deze bespreeknotitie dient ter voorbereiding op deze besluitvorming in november 2025.

Het bevat de eerste aanzet voor de contouren van de integrale strategische visie 2050. Hier kunt u op reageren tijdens de commissie Bestuur en Middelen van 22 september 2025. Uw feedback wordt meegenomen bij de uitwerking van het raadsvoorstel dat in november 2025 ter besluitvorming wordt aangeboden.

2. Doel integrale strategische visie De integrale strategische visie geeft richting aan de belangrijke thema’s waarop de gemeente Den Helder zich de komende decennia inzet, positioneert en profileert. Het brengt daarbij samenhang tussen de verschillende beleidsdomeinen. Dit is van belang want de opgaven en kansen die op ons afkomen raken meerdere domeinen, waardoor een integrale benadering noodzakelijk is. Daarnaast geeft de integrale strategische visie een stevige basis voor samenwerking met onze inwoners en partners, doordat duidelijk is waar we naar toe werken en wie we daarvoor nodig hebben. Tot slot vormt de integrale strategische visie (en agenda 2050) een belangrijk instrument: 1. Het is een strategisch bestuurlijk instrument richting medeoverheden (regio Kop, regio NoordHolland Noord, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, provincie Noord-Holland, de rijksoverheid en de Europese Unie). Door met onze integrale strategische visie in te spelen op de opgaven van medeoverheden kunnen we van invloed zijn op hun strategische visies, agenda’s en investeringen. Denk bijvoorbeeld aan onze input op het Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord en de Provinciale Omgevingsvisie.

Maar ook aan invloed uitoefenen op de Nota Ruimte van het rijk en diverse nationale programma’s zoals Ruimte voor Defensie, Regionale Energie Strategie (RES), Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ), Verstedelijking & Wonen, Vitale Regio’s (Elke Regio Telt) en het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI). 2. Een richtinggevend sturingsinstrument voor het langere termijn handelen van het college van B&W, de gemeenteraad en het ambtelijk apparaat. Een breed gedragen en duidelijke visie geeft de basis voor onze focus, beleidsdoelen en agenda. Door dit door te vertalen naar de programma’s en financiën in onze gemeentelijke planning en control cyclus kan er vervolgens blijvend op worden gemonitord en (bij)gestuurd.

3. Procesmatige uitgangspunten Allereerst hebben we een aantal procesmatige uitgangspunten op een rijtje gezet. Dat betreft de volgende zaken: Vorm In 2007 is de strategische visie 2020 voor Den Helder door uw raad vastgesteld. In deze visie waren de overkoepelende doelstellingen van onze gemeente opgenomen. Dit gaf een goede basis voor het verder opstellen van beleid en het vormgeven van uitvoeringsplannen (zoals de structuurvisie 2025 en het Uitwerkingsplan Stadshart). De kern van de strategische visie 2020 vindt u in bijlage 1. Wij stellen voor bij de integrale strategische visie 2050 een soortgelijke opzet te gebruiken, waarbij we uitgaan van een korte algemene tekst met daarbij een uitwerking naar een aantal doelen/focuspunten. Voor de inhoudelijke invulling zullen wij voortbouwen op de door u al vastgestelde overkoepelende beleidsstukken bestaande uit de Omgevingsvisie, Regiovisie Sociaal Domein en het Helders Perspectief. Rol gemeenteraad Omdat de integrale strategische visie het overkoepelende kader voor de gemeente op lange termijn weergeeft stellen wij een actieve kaderstellende rol voor de gemeenteraad voor, waarbij u meedenkt en input geef bij de totstandkoming van de visie. Dat is ook de reden dat er voor de zomer een startnotitie over Den Helder 2050 ter besluitvorming aan u is aangeboden en nu deze bespreeknotitie voorligt.

Actualisatie Strategische bestuurlijke doelen bereik je vaak niet op korte termijn maar vragen om een langdurige inzet. De integrale strategische visie geeft ons de focus voor de langere termijn. Dit geeft duidelijkheid voor onszelf, onze partners en medeoverheden1. Echter is het ook van belang dat we op actualiteiten in kunnen spelen. Daarom wordt voorgesteld om eens per vier jaar (iedere nieuwe bestuursperiode) de integrale strategische visie te actualiseren en door de gemeenteraad vast te laten stellen. Bespreekpunten: - Kunt u zich vinden in een soortgelijke vorm zoals bij de strategische visie 2020? - Bent u het eens met een kaderstellende rol bij deze integrale strategische visie? - Kunt u zich vinden in een actualisatie en vaststelling door de gemeenteraad eens per vier jaar?

4. Vertrekpunten Bij het opstellen van de integrale strategische visie gaan we uit van de onderstaande vertrekpunten: We gaan door met de al ingezette lijnen Zoals in de startnotitie Den Helder 2050 al benoemd bouwen we voort op de door u al vastgestelde algemene overkoepelende beleidsstukken zoals de omgevingsvisie, regiovisie sociaal domein en Helders Perspectief. Hierbij zetten we in op het versterken van de stad en het benutten van onze onderscheidende elementen (zoals de ligging aan zee, de aanwezigheid van het cultureel historisch

1

Het belang van een focus op de lange termijn komt tevens naar voren in de rapportage Falen en Opstaan van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (mei 2025).

erfgoed + landschap en het stadshart/Willemsoord als centrumgebied voor de regio). Succesvolle lopende programma’s en initiatieven die bijdragen aan het versterken van de stad zetten we door. Inzet op (verdere) groei Wanneer we niets doen neemt onze bevolking af en komt de instandhouding van voorzieningen in gevaar. Want de bevolkingsprognose van Den Helder is, onder andere door ontgroening en vergrijzing, negatief. Terwijl voor de instandhouding van de voorzieningen in onze stad juist een (verdere) groei van de bevolking nodig is. Daar zijn ook kansen voor. Mensen vertrekken uit de Randstad omdat daar geen plek meer is om te wonen. Daarnaast is de verwachting dat het inwoneraantal van de regio Noord-Holland Noord gaat groeien. Ook komen er meer arbeidsplaatsen in Den Helder (door bijvoorbeeld de vergrijzing en groei van de Koninklijke Marine). Onze ambitie te groeien nemen we dan ook als uitgangspunt mee bij de visie. Sociaal economisch kwetsbaar We hebben in onze stad te maken met sociaal economische kwetsbaarheid waarbij sprake is van een opeenstapeling van achterstanden (zoals een laag gemiddeld inkomen, laag opleidingsniveau, meer vroegtijdig schoolverlaters en bovengemiddeld gebruik van voorzieningen in vergelijking met de rest van Nederland). Daarbij zien we dat problematiek over gaat van generatie naar generatie. Dit doorbreken kost gemiddeld twee generaties.

Daarom focussen we ons met de integrale strategische visie 2050 op een lange termijn aanpak. Verder is de positie van Den Helder als centrumgemeente van belang. Enerzijds zijn er veel voorzieningen met een regionale functie (zoals zorg, cultuur, onderwijs en detailhandel). Anderzijds is de regio van belang om de economische positie te verstevigen en de bereikbaarheid te verbeteren. Bijdrage aan nationale transitieopgaven Er zijn een aantal kansen voor Den Helder waarbij we een bijdrage kunnen doen aan nationale transitieopgaven rondom wonen, veiligheid en energietransitie. Zo is er bij ons nog ruimte voor woningbouw, gaat de Koninklijke Marine uitbreiden en hebben wij met onze ligging aan de Noordzee een goede positie om bij te dragen aan de energietransitie. Met de integrale strategische visie 2050 werken we uit hoe we deze kansen optimaal kunnen verzilveren. Bespreekpunt: Mist u naast de genoemde basisuitgangspunten nog elementen of onderwerpen?

5. Drie bestuurlijke strategische thema’s Wij stellen voor om in de integrale strategische visie de drie onderstaande bestuurlijk strategische thema’s als basis aan te houden en dit in 2026 samen met u verder uit te werken (naar doelen/focuspunten): 1. Sociale veerkracht We verbeteren de sociaaleconomische positie van onze inwoners. Onze inwoners zijn gezond, weerbaar, (financieel) daadkrachtig en veilig. We bieden een kansrijke leefomgeving met voldoende leer- en ontwikkelmogelijkheden. Ook zijn er voorzieningen in de nabijheid zoals sport, cultuur, ontspanning, zorg en welzijn. 2. Brede draagkrachtige economie Den Helder is de hoofdstad van de Noordzee waar verschillende economische pijlers samenkomen: defensie, energietransitie en toerisme. We bieden de Koninklijke Marine een goede basis zodat zij kunnen zorgen voor de veiligheid van ons land en de wereld. En het civiele deel van de haven vormt de basis voor onderhoud van de moderne energievoorzieningen op en rond de Noordzee. Daarnaast

maakt ons maritieme historisch karakter en de aanwezigheid van zowel de Noordzee als Waddenzee van Den Helder een toeristische trekpleister. 3. Unieke leefomgeving Voor zowel onze huidige inwoners als nieuwe inwoners is het aantrekkelijk om in Den Helder te wonen en recreëren. Er zijn mogelijkheden om in de stad, aan zee of in een dorp te wonen. En de recreatiemogelijkheden zijn veelzijdig. We blijven onze unieke elementen benutten en versterken. Aan de ene kant hebben we de stad met cultuurhistorisch erfgoed, voorzieningen en levendigheid. Aan de andere is er rust, ruimte en natuur door de aanwezigheid van de zeeën, strand, duinen en polder. Bespreekpunt: Zijn dit volgens u de thema’s die richting geven aan de visie?

6. Vervolg Zoals in startnotitie Den Helder 2050 al vermeld zijn dit de vervolgstappen: Wat Raadsvoorstel contouren integrale strategische visie 2050 Afstemmingsmomenten om de vastgestelde contouren aan te scherpen en completeren (door de bestuurlijke strategische thema’s uit te werken). Raadsvoorstel integrale strategische visie en agenda 2050.

Wanneer 10 november 2025 commissie Bestuur & Middelen en 24 november raad. 2e en 3e kwartaal 2026 4e kwartaal 2026

Bijlage 1: Opzet strategische visie 2020

Doel 1 Den Helder ontwikkelt een duurzame economie met de offshore, de haven, kennis & technologie (inclusief onderwijs), duurzame (wind)energie, toerisme & recreatie en zorg & wellness als belangrijkste dragers. Doel 2 Sociale zwakte wordt tegengegaan door inwoners maatschappelijk betrokken te krijgen en mee te laten doen aan de samenleving, enerzijds door mensen aan het werk te krijgen door aanbieden van opleidingen op diverse niveaus inclusief HBO en voldoende aanbod van banen, anderzijds door mensen maatschappelijk te activeren met andere activiteiten dan werk. Doel 3 Den Helder biedt een grote variëteit aan ruim opgezette, groene, woonmilieus die tegemoet komt aan de vraag van de (potentiële) inwoners. Er is speciale aandacht voor bijzondere woonlocaties en het creëren van mogelijkheden tot wonen aan of op het water. Doel 4 Toerisme en recreatie worden geprofessionaliseerd, gebaseerd op enerzijds de rust, ruimte en natuur in Den Helder en anderzijds op het in de gemeente aanwezige (maritiem) cultuur-historisch erfgoed. De kwaliteitsslag beoogt hogere bestedingen in deze economische pijler.

Doel 5 Den Helder krijgt een levendig en veilig stadshart (inclusief Willemsoord) door te zorgen voor concentratie van stedelijke functies in het stadshart, een aantrekkelijk winkelcentrum met diversiteit en kwaliteit, goede en sociaal veilige horeca, kunst, cultuur en evenementen en een goed voorzieningenniveau. Doel 6 De infrastructuur van Den Helder is afgestemd op de functie van centrumgemeente en past bij de geplande woningbouwproductie en is passend bij de economische ontwikkeling.