574900 RV verordening clientenparticipatie sociaal domein Den Helder

Advies Raadsvoorstel-advies Aan: Portefeuillehouder: Betrokken portefeuillehouder: de gemeenteraad Wethouder Nanning Van team: Adviseur: E-mail: Zorg Brenda van der Wel b.van.der.wel@denhelder.nl Classificatie: Openbaar Kenmerk: 0000574900 Datum voorstel: 4 mei 2026 Onderwerp: Verzoek tot het vaststellen van de Verordening Cliëntenparticipatie sociaal domein 2026 Publiekssamenvatting: De gemeente Den Helder vindt het belangrijk dat inwoners die gebruikmaken van zorg en ondersteuning mee kunnen praten over beleid dat hen raakt. Hun ervaringen helpen om beleid beter en begrijpelijker te maken. De huidige regels voor cliëntenparticipatie zijn verouderd en sluiten niet meer goed aan bij de praktijk. Daarom stelt het college nieuwe regels voor. In deze nieuwe verordening staat hoe inwoners via de Adviesraad Sociaal Domein kunnen meedenken over beleid in het sociaal domein – van het maken tot het uitvoeren en evalueren. Ook is duidelijker beschreven wat de rol van de Adviesraad is, zodat inwoners op tijd en op een goede manier invloed kunnen uitoefenen. Geadviseerd besluit: De gemeenteraad besluit: 1. Kennis te nemen van het door de Adviesraad Sociaal Domein uitgebrachte advies; 2. De Verordening Cliëntenparticipatie sociaal domein Den Helder 2026 vast te stellen.

Aanleiding en context De huidige Verordening Cliëntenparticipatie sociaal domein dateert uit 2016 en is vastgesteld in de periode na de decentralisaties binnen het sociaal domein. Sindsdien is de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Jeugdwet en de Participatiewet verder uitgekristalliseerd en is ook de manier waarop inwoners en cliënten bij beleid worden betrokken doorontwikkeld. In de praktijk is gebleken dat de bestaande verordening onvoldoende duidelijkheid biedt over de rol, positie en werkwijze van de Adviesraad Sociaal Domein. Met name de afbakening tussen advisering op hoofdlijnen van beleid en betrokkenheid bij de uitvoering vraagt om verduidelijking. Ook is behoefte ontstaan aan heldere spelregels voor informatievoorziening, onafhankelijkheid en continuïteit van de adviesfunctie. Daarnaast is sinds de vaststelling van de huidige verordening nieuwe wetgeving in werking getreden die het belang van participatie en betrokkenheid van inwoners op lokaal niveau onderstreept, waaronder de Wet versterking participatie op decentraal niveau (2025). Deze wet vraagt van gemeenten dat participatie structureel, transparant en zorgvuldig wordt georganiseerd en dat adviesorganen een duidelijke en kenbare positie hebben binnen het bestuurlijke proces. 0000574900- pag.

1 van 4 Deze ontwikkelingen vormen aanleiding om de bestaande verordening te actualiseren en te vervangen door een nieuwe Verordening Cliëntenparticipatie sociaal domein. Met de nieuwe verordening wordt aangesloten bij de huidige uitvoeringspraktijk, worden rollen en verantwoordelijkheden scherper vastgelegd en wordt de cliëntenparticipatie binnen de gemeente Den Helder toekomstbestendig ingericht. Doelen en resultaten Het doel van de nieuwe Verordening Cliëntenparticipatie sociaal domein 2026 is het versterken en verduidelijken van de positie van cliënten en inwoners bij de totstandkoming, evaluatie en bijstelling van beleid binnen het sociaal domein. De verordening beoogt te borgen dat cliëntenparticipatie structureel, onafhankelijk en herkenbaar is georganiseerd Door deze doelen vast te leggen in een geactualiseerde verordening ontstaat een stevig en eenduidig kader voor cliëntenparticipatie, dat zowel de Adviesraad als het gemeentebestuur houvast biedt in de samenwerking. Kaders en omstandigheden Inwoners- en Cliëntenparticipatie bij beleid binnen het sociaal domein is wettelijk verankerd in artikel 150 van de Gemeentewet, artikel 2.1.3 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, artikel 2.10 van de Jeugdwet en artikel 47 van de Participatiewet.

Deze bepalingen verplichten gemeenten om cliënten en inwoners structureel te betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en om daarvoor bij verordening kaders vast te stellen. Daarnaast is de Wet versterking participatie op decentraal niveau (2025) van toepassing. Deze wet verplicht gemeenten om participatie op een samenhangende en toegankelijke manier te organiseren en hierover kaders vast te stellen. Gemeenten hebben daarbij beleidsvrijheid in de wijze waarop participatie wordt vormgegeven, mits de betrokkenheid van inwoners en adviesorganen structureel en transparant is geregeld.’ Binnen de genoemde wettelijke kaders kiest de gemeente Den Helder ervoor om cliëntenparticipatie in het sociaal domein structureel en integraal vorm te geven via één Adviesraad Sociaal Domein. Daarmee wordt samenhang aangebracht tussen de verschillende wetten en beleidsterreinen binnen het sociaal domein en wordt voorkomen dat participatie versnipperd of thematisch georganiseerd raakt. Deze keuze past bij de schaal van de gemeente, de bestaande uitvoeringspraktijk en de wens om advisering op hoofdlijnen van beleid te versterken. De Adviesraad Sociaal Domein heeft bij het schrijven van de verordening verbeterpunten kenbaar gemaakt. Bij het doornemen van het voorgelegde eindconcept heeft de Adviesraad een positief advies uitgebracht.

Via de was-wordt-lijst, die vanwege de omvangrijke veranderingen in zowel inhoud als tekststructuur op thema is vormgegeven, is inzichtelijk gemaakt op welke onderwerpen een wijziging is aangebracht in de verordening. Argumenten en alternatieven Met de voorgestelde verordening wordt gekozen voor meer duidelijkheid over taken, bevoegdheden en werkwijze van de Adviesraad Sociaal Domein. Door de nadruk te leggen op advisering op hoofdlijnen wordt de rol van de Adviesraad Sociaal Domein scherper afgebakend en beter uitvoerbaar. Tevens zijn integriteit, continuïteit en onafhankelijkheid versterkt door bepalingen over zittingsduur, belangenverstrengeling en tijdelijke vervanging. Ter voorbeeld van de gewenste veranderingen: In de huidige situatie bestaat onduidelijkheid over de reikwijdte van de adviezen en het moment van advisering. Het is daardoor voorgekomen dat advies te laat is gevraagd om aanbevelingen van de Adviesraad nog te kunnen verwerken in het beleidsproduct voor het werd vastgesteld. Of dat de Adviesraad een (ongevraagd) advies voorbereidde over een onderwerp buiten de reikwijdte van hun adviseringsrol. De nieuwe verordening verduidelijkt dat advisering zich primair richt op hoofdlijnen van beleid binnen het sociaal domein en dat deze advisering tijdig plaatsvindt. 0000574900- pag.

2 van 4 Daarnaast is gebleken dat het ontbreken van heldere en bij de voorkeur passende afspraken over bijvoorbeeld informatievoorziening en ondersteuning kan leiden tot afhankelijkheid van informele werkwijzen en mondelinge afspraken die bij wisseling van de adviesraadsleden veranderen. Een voorbeeld hiervan is dat het bij verordening was beschreven dat er een jaarlijks gesprek met de gemeentesecretaris werd gehouden om de inzet van de adviesraad te evalueren, maar in de praktijk werd de evaluatie in het jaarverslag beschreven, dit jaarverslag werd ter kennisname aan het college opgestuurd. Daarnaast bleek in de praktijk dat de bestaande verordening onvoldoende houvast bood bij vragen over zittingsduur en tijdelijke afwezigheid van leden. Hierdoor ontstond onduidelijkheid over situaties waarin een lid zijn termijn niet volledig voltooide en zich later opnieuw kandidaat stelde, of over de gevolgen van tijdelijke afwezigheid, zoals zwangerschapsverlof of langdurige ziekte. Deze onduidelijkheden leidden tot verschillende interpretaties en afhankelijkheid van ad-hocafspraken. De nieuwe verordening zorgt voor meer duidelijkheid en voorspelbaarheid door dit soort situaties explicieter te regelen, waarmee de continuïteit en rechtsgelijkheid binnen de Adviesraad worden versterkt.

Daarnaast geeft de verordening gehoor aan het verzoek vanuit de adviesraad om de zittingsduur te verlengen, van een zittingsduur van 3 jaar naar 4 jaar, met eenmalig een verlenging van 4 jaar mogelijk. Een alternatief is om via het huishoudelijk reglement, welke wordt vastgesteld door de Adviesraad zelf, verduidelijkingen en werkafspraken vast te leggen. Dit alternatief is niet wenselijk gebleken, omdat eerdere ervaringen laten zien dat dergelijke afspraken onvoldoende houvast bieden en persoonsafhankelijk zijn. Bij wisselingen in bezetting of organisatie vervaagt de toepassing van deze afspraken, wat leidt tot inconsistentie in de betrokkenheid van cliënten. Een ander alternatief is het organiseren van cliëntenparticipatie via meerdere thematische of doelgroepgerichte adviesgroepen, bijvoorbeeld afzonderlijk voor Wmo, jeugd en participatie. Hoewel dit een meer specifieke betrokkenheid kan opleveren, is dit binnen Den Helder minder passend gezien de schaal van de gemeente en de samenhang tussen beleidsterreinen binnen het sociaal domein. Bovendien bestaat het risico dat adviezen gefragmenteerd raken en dat integrale afwegingen minder goed tot stand komen. De keuze voor één Adviesraad Sociaal Domein, met een duidelijk afgebakende adviesrol en heldere werkwijze, biedt daarmee het meeste houvast.

Het combineert deskundigheid uit verschillende domeinen, voorkomt versnippering en draagt bij aan consistente en kwalitatief betere advisering aan college en raad. Duurzaamheid Dit voorstel kent geen specifieke aspecten met betrekking tot duurzaamheid. Bestuurlijke vernieuwing De verordening past binnen de bestuurlijke ambitie om inwoners vroegtijdig en structureel te betrekken bij beleidsontwikkeling. De Adviesraad Sociaal Domein fungeert daarbij als schakel tussen inwoners, college en organisatie en versterkt de dialoog over maatschappelijke opgaven binnen het sociaal domein. Financiële consequenties De verordening heeft geen financiële consequenties. De Adviesraad Sociaal Domein beschikt, net als onder de huidige verordening, over een jaarlijks budget voor de uitvoering van diens taken. Deze kosten zijn opgenomen binnen de bestaande begroting. Uitvoering en planning Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de verordening gepubliceerd in het elektronisch Gemeenteblad. De nieuwe verordening treedt in werking op de dag na publicatie. Zittende leden van de Adviesraad Sociaal Domein worden geïnformeerd over de overgangsbepalingen en de keuze die de Adviesraadsleden kenbaar kunnen maken voor hun zittingsduur. Zij kunnen de zittingsduur zoals bij aanstelling verwoord aanhouden of kiezen om hun zittingsduur te verlengen, zoals in de voorgenomen verordening wordt omschreven.

0000574900- pag. 3 van 4 Communicatie Na besluitvorming worden de Adviesraad Sociaal Domein en de teams binnen het sociaal domein geïnformeerd over de vaststelling van de nieuwe verordening. De verordening wordt openbaar toegankelijk via de bekendmaking op overheid.nl, in het onderdeel ‘gemeenteblad’. 0000574900- pag. 4 van 4