552594 Voorstel tot het beschikbaar stellen van een budget voor herstel oeverbescherming Willem Alexanderhof def.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Burgemeester De Boer

Van: Adviseur: E-mail:

Team openbare ruimte Henk-Jan Knoop hj.knoop@denhelder.nl

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000552594 Datum voorstel: 27 januari 2026

Onderwerp:

Voorstel tot het beschikbaar stellen van een krediet voor herstel oeverbescherming Willem Alexanderhof

Publiekssamenvatting: In het Willem Alexanderhof in Julianadorp is in een groot deel van de watergangen de openbare veiligheid en de waterveiligheid in het geding. Dit wordt veroorzaakt door het bezwijken van de oeverbescherming of door het mogelijk binnen afzienbare termijn bezwijken daarvan. De raad wordt gevraagd om snel herstel mogelijk te maken door het benodigde budget beschikbaar te stellen voor het meest risicovolle deel van de oeverbescherming.

Geadviseerd besluit: Een krediet van € 800.000 exclusief BTW beschikbaar te stellen ten laste van de algemene reserve, waarmee fase 1 van de oeverbeschermingen in het Willem Alexanderhof vernieuwd kan worden. Aanleiding In een deel van Willem-Alexanderhof is de oeverbescherming na ongeveer 10 jaar bezweken. Bij onderzoek naar de overige oeverbeschermingen in die wijk is gebleken dat een groot deel in slechte staat verkeert en ook op korte termijn kan bezwijken. Dit bezwijken heeft meerdere gevolgen:  De veiligheid van de openbare ruimte (de watergang) is in het geding.  De watergang kan niet worden onderhouden (baggeren) omdat baggeren leidt tot het ter plekke bezwijken van de oeverbescherming.  De nu al behoorlijk dichtgeslibde watergang heeft een belangrijke functie in het watersysteem van de wijk. Deze functie kan het nu onvoldoende vervullen. De waterveiligheid is dus eveneens in het geding. Bij hevige neerslag is er veel meer kans op wateroverlast.  De tuinen van de bewoners waar de oeverbescherming is bezweken zijn ten dele onbruikbaar geworden omdat het in een strook langs de waterzijde niet meer veilig is. Voor de bewoners een lastige situatie en voor de gemeente geeft dit imagoschade.  Er is een vaarverbod ingesteld, terwijl waterbeleving een belangrijk aspect is in de stedenbouwkundige opzet van de wijk.

Het gevolg is dat over een lengte van 2700 meter de oeverbescherming moet worden vervangen om zo de situatie weer veilig te maken. De veiligheidsrisico’s zijn het grootst op de locaties waar al gebaggerd is. Dat zijn ook de locaties waar de grootste schades al zijn opgetreden. De lengte van dit gedeelte van de watergang is 300 meter, waarbij de oeverbescherming op korte termijn vernieuwd moet worden aan weerszijden van de watergang. In dit voorstel wordt voor dit meest risicovolle deel van de oeverbescherming krediet gevraagd (fase 1). Doelen en resultaten 0000552594- pag. 1 van 4

Het doel van het herstellen van de oeverbeschermingen is divers:  Structureel de veiligheid waarborgen. Het gaat dan om: o De veiligheid van de gebruikers van de watergang o Het functioneren van het watersysteem zodat ook bij hevige neerslag waterveiligheid geboden wordt o De veiligheid van bewoners waarbij hun tuin een oeverbescherming heeft die voldoende sterk is, zoals deze ooit bedoeld is.  Vernieuwing van de oeverbescherming is noodzakelijk om de watergang te kunnen onderhouden. Niet onderhouden betekent dat de watergang dichtslibt en het watersysteem niet meer functioneert. Dit leidt onder andere tot wateroverlast en een slechte waterkwaliteit.  De watergang is openbaar gebied. Een goede oeverbescherming is nodig om de veiligheid in het openbaar gebied te kunnen waarborgen. Het voorkomt dat tuinen, keerwanden en tuinhuizen de watergang in glijden.  De watergangen worden na het gereedkomen van de wijk in principe overgedragen aan het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). HHNK stelt dat voor de overdracht de watergang in goede staat moet zijn, wat betekent dat de watergang op de juiste diepte is en gehouden kan worden en er een goede oeverbescherming moet zijn. Die oeverbescherming is geen onderdeel van de watergang en wordt dus ook niet door HHNK overgenomen.

 In Willem Alexanderhof is de doorvaarbaarheid een belangrijk punt van het stedenbouwkundig plan. Momenteel is in een groot deel uit veiligheidsoverwegingen een vaarverbod ingesteld. Om het vaarverbod op te heffen is een nieuwe oeverbescherming nodig. Het uiteindelijke resultaat is een watergang met een goed functionerende en veilige oeverbescherming waarbij de watergang door de gemeente aan HHNK als toekomstig waterbeheerder is overgedragen. Kaders en omstandigheden De volgende kaders zijn aanwezig:  Herstelplan waarin inhoudelijk dieper op het vraagstuk wordt ingegaan. Het betreft onder andere de aspecten:  Techniek  Aansprakelijkheid  Financiën  Communicatie en omgevingsmanagement  Er is een vaarverbod in de betreffende watergangen van kracht om waterrecreanten niet aan risico bloot te stellen en de kans op schade aan de oeverbescherming te verminderen. Argumenten en alternatieven De gemeente besluit om de technische hersteloperatie uit te voeren, zonder te wachten op de uitslag van het onderzoek naar welke partij of partijen juridisch aansprakelijk zijn zodat:  De onveilige situatie voor bewoners en gebruikers van de watergang wordt verholpen zonder dat een naar verwachting lang juridisch traject wordt afgewacht. Het veiligheidsrisico en de schade nemen met de dag toe.

Logischerwijs nemen daarmee ook de kosten verder toe en daarom wordt uitstel van het herstel ten zeerste afgeraden.  De watergangen op een veilige en juiste manier gebaggerd kunnen worden.  Het watersysteem weer naar behoren kan functioneren en de waterveiligheid daarmee wordt hersteld.  Het vaarverbod zo snel mogelijk kan worden opgeheven. Doorvaarbare watergangen zijn nota bene een belangrijk onderdeel in de stedenbouwkundige opzet van Willem Alexanderhof. De gemeente heeft een zorgplicht richting haar inwoners om een veilige woon- en leefomgeving te borgen en bij (dreigende) onveilige situaties tijdig en proportioneel te handelen. Daarom wordt in dit voorstel verzocht om een krediet beschikbaar te stellen voor het noodzakelijke eerste deel. De risico’s in het niet gebaggerde deel zijn dusdanig groot, dat het noodzakelijk is om ook daar op korte termijn de oeverbescherming te vernieuwen. De voorgestelde splitsing is voortgekomen uit de noodzaak om ondanks de huidige politiek-bestuurlijke situatie toch voortgang te boeken. De splitsing moet niet worden gezien als afzwakking van de in dit raadsvoorstel of bijbehorende herstelplan oeverbeschermingen Willem Alexanderhof omschreven risico’s. Daarom adviseren wij u om ook over 0000552594- pag. 2 van 4

het resterende deel op korte termijn te besluiten. In geval van besluitvorming voor het zomerreces is de huidige verwachting dat dit tijdig is om de kostenverhogingen te voorkomen. Het splitsen van de werkzaamheden kan leiden tot verhoging van de totale kosten van de opgave indien de tijdsperiode van de werkzaamheden teveel uit elkaar ligt.  In het geval dat het budget voor het overige deel van de werkzaamheden beschikbaar komt voordat de werkzaamheden in het eerste deel zijn beëindigd,voor het zomerreces 2026, kan de uitvoering zonder onderbreking verder gaan (het ponton waarop gewerkt wordt kan bijvoorbeeld in het water blijven). In dat geval worden er geen extra kosten verwacht en blijft het totale budget van € 3,3 miljoen naar verwachting voldoende en wordt voorkomen dat de schade verergerd.  In het geval dat het budget voor het overige deel niet tijdig beschikbaar komt, na het zomerreces 2026 en er dus een pauze in de uitvoering van de realisatie zit, zijn er meerdere risico’s: o er moeten extra kosten gemaakt worden om de werkzaamheden af te ronden en opnieuw op te starten. Het af- en weer aanvoeren van de pontons is een voorbeeld van de extra werkzaamheden. Denkt u hierbij aan een extra kostenpost van enkele tienduizenden euro’s.

o risico’s op extra schade aan de watergangen en extra tuinen die verzakken met de daarbij komende hogere herstelkosten nemen steeds meer toe. Iedere dag neemt de kans op calamiteiten toe. Daarnaast is de kans groot dat bewoners zich actief gaan roeren. Wanneer de gemeente ervoor kiest om de herstelwerkzaamheden niet uit te voeren óf deze uit te stellen heeft dat risicovolle consequenties:  Het bezwijken van de oeverbeschermingen is een proces dat onverminderd doorgaat. Het is een zekerheid dat de veiligheidssituatie steeds verder achteruit zal gaan, er steeds meer schade ontstaat aan de watergangen, oeverbeschermingen en de tuinen van de bewoners.  Onderhoud aan de watergang is niet mogelijk omdat de oeverbescherming dan direct bezwijkt, inclusief de aanliggende tuinen. Dat betekent dat het watersysteem niet goed functioneert en dat de werking hiervan kan stagneren. De kans op wateroverlast wordt daarmee groter.  Bewoners starten procedures op of nemen verdere stappen in het aansprakelijk stellen van de gemeente.  Imagoschade voor gemeente Den Helder.  De watergangen zijn niet meer bevaarbaar. Aansprakelijkheid en urgentie De gemeente heeft juridisch advies ingewonnen bij onze huisadvocaat. Dit advies ligt voor u, onder geheimhouding, ter inzage bij de griffie.

Ondanks het gegeven dat de gemeente tijdens het bouwrijp maken opdracht heeft gegeven om oeverbescherming aan te leggen, blijkt uit het advies dat de gemeente niet aansprakelijk te achten valt en dat niet wordt uitgesloten dat andere partijen geheel of ten dele aansprakelijk zijn voor de schade als gevolg van de ondeugdelijke oeverbescherming. Het onderzoek naar deze situatie loopt, maar het is niet de verwachting dat hier snel een antwoord op gegeven kan worden omdat dit per perceel kan verschillen. In de afgelopen periode heeft de gemeente, indien noodzakelijk voor de veiligheid in de openbare ruimte, tijdelijke maatregelen genomen. We monitoren de veiligheidssituatie maandelijks. Duurzaamheid Het vervangen is noodzakelijk om de veiligheid te waarborgen en de leefbaarheid (begaanbare watergangen) te herstellen. Bestuurlijke vernieuwing Bestuurlijke vernieuwing is bij dit voorstel niet van toepassing. Financiële consequenties De kosten voor het aanbrengen van een nieuwe oeverbescherming in Willem Alexanderhof worden in totaal geraamd op € 3.300.000. In dit voorstel wordt krediet gevraagd voor het eerste deel van de werkzaamheden, zijnde €800.000. Deze kosten worden uit de algemene reserve gehaald. 0000552594- pag. 3 van 4

Wanneer het aansprakelijkheidsvraagstuk is opgelost, wordt duidelijk óf en zo ja, welk deel van deze kosten bij andere partijen verhaald kunnen worden. Tot die tijd bestaat het risico dat de gemeente deze uitgave niet kan verhalen. Dit is een reëel risico en wordt voor 80% opgenomen in zogenoemde “rest-risico’s” in de paragraaf weerstandsvermogen. Het risico betreft de totale aanpak van de oeverbescherming en is daarmee € 2,64 miljoen groot (80% van €3.300.000). Het risico werkt door op de weerstandsratio, deze wordt hierdoor lager. Na dit besluit komt de weerstandsratio uit op 2,0 voor 2026. Dit risico is reeds in de begroting 2026 als PM-post opgenomen. Uitvoering en planning Als de raad in haar vergadering op 9 maart 2026 het budget beschikbaar stelt, wordt kort daarna een overeenkomst met een aannemer gesloten. Levering van de benodigde materialen duurt naar verwachting ongeveer acht weken. Dit betekent dat in mei 2026 het werk begint. Gestart wordt met de percelen waar de veiligheid het meest in het geding is en de reeds aanwezige schade het grootst is. Nadrukkelijk is het streven om voor de bouwvak de nieuwe oeverbescherming geplaatst te hebben bij deze percelen. Voor fase 2 van de herstelwerkzaamheden volgt een nieuw raadsvoorstel.

Communicatie Voorafgaand aan en tijdens de uitvoering van de herstelwerkzaamheden worden de verschillende betrokken partijen (perceeleigenaren, buurt, college en raad) op gepaste wijze geïnformeerd.

0000552594- pag. 4 van 4