241218 - Visie Dierenwelzijn 2025.pdf

Visie Dierenwelzijn 2025

Gemeente Den Helder

Inhoud 1. Inleiding............................................................................................................................................... 3 1.1 Dierenwelzijn in de gemeente Den Helder .................................................................................. 3 1.2 Aanleiding en totstandkoming Visie Dierenwelzijn 2025 ............................................................ 3 1.3 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 3 2. Wetgeving en gemeentelijk beleid ..................................................................................................... 4 2.1 Wetgeving ..................................................................................................................................... 4 2.1.1 Wet dieren .............................................................................................................................. 4 2.1.2 Wet publieke gezondheid ....................................................................................................... 4 2.1.3 Positieflijst dieren ...................................................................................................................

4 2.1.4 Omgevingswet ........................................................................................................................ 4 2.1.5 Wet op de strandvonderij ....................................................................................................... 5 2.1.6 Overige wetgeving .................................................................................................................. 5 2.2 Gemeentelijk beleid...................................................................................................................... 5 2.2.1 Programma Duurzaamheid 2024-2027 .................................................................................. 5 2.2.2 Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en dieren .............................................................. 5 2.2.3 Aanwijzingsbesluit losloop-, verbods- en aanlijngebieden voor honden ............................... 5 2.2.4 Beleidsregel bijtincidenten honden Den Helder .................................................................... 6 2.2.5 Beleidskader schuilstallen ...................................................................................................... 6 2.2.6 Minimabeleid..........................................................................................................................

6 2.2.7 Afvalstoffenverordening ......................................................................................................... 6 3. Schade en overlast van ongewenste dieren....................................................................................... 7 3.1 Meeuwen ...................................................................................................................................... 7 3.2 Kauwen.......................................................................................................................................... 7 3.3 Katten ............................................................................................................................................ 7 4. Dierenwelzijn en onze rol als gemeente ............................................................................................ 8 4.1 Wat we onder dierenwelzijn verstaan ......................................................................................... 8 4.2 Wettelijke dierenwelzijnstaken .................................................................................................... 8 4.2.1 Opvang gevonden gehouden dieren ...................................................................................... 8 4.2.2 Waarborgen van veiligheid van dieren door brandweer en politie........................................

8 4.2.3 Vervoer en opvang van dieren bij calamiteiten ...................................................................... 8 4.2.4 Ophalen en verwerken van kadavers ..................................................................................... 9 4.3 Niet-wettelijke dierenwelzijnstaken............................................................................................. 9 4.3.1 Vervoer gevonden dieren ....................................................................................................... 9 4.3.2 Zorg voor wilde dieren............................................................................................................ 9

1

4.3.3 Faciliterende en coördinerende functie ................................................................................. 9 5. Trends en ontwikkelingen op het gebied van dierenwelzijn ........................................................... 10 5.1 Landelijke trends en ontwikkelingen ......................................................................................... 10 5.1.1 Verscherping van wet- en regelgeving .................................................................................. 10 5.1.2 Focus op duurzame veehouderij .......................................................................................... 10 5.1.3 Impact van klimaatverandering op dieren ........................................................................... 10 5.1.4 Technologie en dierenwelzijn ............................................................................................... 10 5.2 Lokale trends en ontwikkelingen ............................................................................................... 10 5.2.1 Bevorderen van verantwoord huisdierbezit ......................................................................... 10 5.2.2 Verbeteren van de samenwerking tussen dierenwelzijnspartners, politie en brandweer ... 11 5.2.3 Bevorderen van dierenwelzijn bij calamiteiten ....................................................................

11 5.2.4 Bewustwording van de zorgplicht voor wilde dieren ........................................................... 11 5.2.5 Zwerfkatten efficiënter identificeren en herenigen met hun eigenaren. ............................. 11 5.2.6 Kennisplatform en klankbordgroep ...................................................................................... 11 5.2.7 Meest diervriendelijke gemeente van Nederland ................................................................ 11 5.2.8 Windmolens ......................................................................................................................... 12 5.2.10 Zorg voor huisdieren bij minima......................................................................................... 12 5.2.11 Wildopvang De Helderse Vallei........................................................................................... 12

2

1. Inleiding 1.1 Dierenwelzijn in de gemeente Den Helder In Den Helder leven mens en dier samen, in de openbare ruimte, als huisdieren of als vee. De gemeente heeft een zorgtaak voor dieren en benut de beschikbare middelen om hier invulling aan te geven. We geven uitvoering aan onze wettelijke taken zoals het opvangen van zwerfdieren en dieren in nood. Het leven in een stedelijke omgeving heeft invloed op het natuurlijke gedrag van dieren. We proberen binnen de gemeente, samen met onze dierenwelzijnspartners, een balans te vinden tussen wilde dieren, gehouden dieren, de stad en de buitengebieden. Mens en dier hebben beide recht op een waardig bestaan. Om dit te bereiken werken we samen met Dierentehuis ’t Schuthok, Dierenambulance Den Helder, De Helderse Vallei, verwerkingsfirma voor de verwerking van kadavers, politie, brandweer, lokale verenigingen en inwoners. 1.2 Aanleiding en totstandkoming Visie Dierenwelzijn 2025 Deze nieuwe visie dierenwelzijn is geschreven, omdat de vorige visie is gedateerd en er veranderingen hebben plaatsgevonden in bepaalde richtlijnen en wetgeving. De visie beschrijft wat de gemeente Den Helder wil bereiken op het gebied van dierenwelzijn, met aandacht voor de uitvoering van Europese en nationale wetgeving. In stedelijke gebieden kunnen dieren soms afwijken van een natuurlijk ecologisch systeem, wat kan leiden tot ongewenste situaties.

Omdat elk dier een belangrijke rol speelt in het ecologische systeem, ligt de focus op preventieve methoden om dergelijke situaties te verminderen of te voorkomen. Deze nieuwe visie is tot stand gekomen met input van diverse partners uit het dierenwelzijnsveld. 1.3 Leeswijzer In de inleiding van deze visie wordt het belang van dierenwelzijn en de rol van de gemeente Den Helder hierin kort belicht. Hoofdstuk 2 gaat in op de belangrijkste Nederlandse wet- en regelgeving en het gemeentelijke beleid rondom dierenwelzijn. In hoofdstuk 3 staat het thema schade en vermeende overlast door dieren centraal, gevolgd door een uiteenzetting van de wettelijke en nietwettelijke dierenwelzijnstaken in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 bespreekt de belangrijkste actuele trends en ontwikkelingen op het gebied van dierenwelzijn, gekoppeld aan concrete doelstellingen en acties voor een effectievere aanpak. Deze acties zijn verder uitgewerkt in de bijgevoegde Uitvoeringsagenda Dierenwelzijn 2025, die als leidraad dient voor het verwezenlijken van de gemeentelijke ambities in de komende jaren.

3

2. Wetgeving en gemeentelijk beleid Wetgeving vormt het juridisch kader voor het gemeentelijk beleid rondom dierenwelzijn. Binnen deze wettelijke kaders ontwikkelt de gemeente haar beleid. Europese wetgeving biedt de grove richtlijnen waaraan nationale wetgeving moet voldoen. De gemeente Den Helder houdt zich zowel direct met nationale als indirect met Europese wetgeving bezig. In dit hoofdstuk wordt de belangrijkste Nederlandse wetgeving rondom dierenwelzijn besproken. Sinds de vaststelling van de visie Dierenwelzijn 2016 zijn er diverse wijzigingen doorgevoerd in de landelijke wetgeving op het gebied van natuurbescherming en dierenwelzijn. Ook wordt de relatie gelegd naar samenhangend gemeentelijk beleid. 2.1 Wetgeving 2.1.1 Wet dieren De Wet dieren, die sinds 1 januari 2013 van kracht is, vormt een samenhangend kader van regels gericht op zowel gehouden dieren, zoals landbouw- en gezelschapsdieren, als wilde dieren. De wet omvat onder meer een verbod op dierenmishandeling en legt een zorgplicht op voor hulpbehoevende dieren. Daarnaast bestrijkt de Wet dieren een breed scala aan onderwerpen, verdeeld over 12 hoofdstukken, waaronder regels voor dierlijke producten en voorschriften voor het houden van dieren.

Een belangrijk aspect is dat de wet gemeenten verantwoordelijk maakt voor het ophalen en verwerken van kadavers van huisdieren en wilde dieren die op openbaar terrein worden aangetroffen. 2.1.2 Wet publieke gezondheid Volgens de Wet publieke gezondheid is de gemeente verplicht zorg te dragen voor een gezonde leefomgeving. Een voorbeeld hiervan is de bestrijding van ongewenste dieren. Hoewel de bestrijding van ongewenste dieren in Nederland niet standaard tot de wettelijke taken van de gemeente behoort, moet zij wel ingrijpen wanneer dieren zoals muizen, ratten of andere soorten een risico vormen voor de volksgezondheid. 2.1.3 Positieflijst dieren Dieren horen zoveel mogelijk in hun natuurlijke leefomgeving. Het ministerie van LNV heeft daarom een nieuwe positieflijst opgesteld. Deze lijst bevat verschillende diersoorten die gehouden mogen worden als hobby- of huisdier. Vanaf 1 juli 2024 wordt het verboden om dieren die niet op de nieuwe positieflijst staan aan te schaffen, over te nemen of ermee te fokken. Gehouden dieren die niet op de nieuwe positieflijst staan, mogen wel bij hun eigenaar blijven. 2.1.4 Omgevingswet De Omgevingswet is een overkoepelende wet waarin de regels voor ruimtelijke projecten zijn samengevoegd. Ruimtelijke projecten worden hierdoor meer gefaciliteerd en mogelijk gemaakt door regelgeving.

In tegenstelling tot eerdere wetgeving, zoals de Flora- en faunawet, hanteert de Omgevingswet een meer uitnodigend toetsingskader: waar voorheen het principe ‘Nee, tenzij’ gold, is dit nu vervangen door ‘Ja, mits’. Hierdoor neemt de verantwoordelijkheid van de gemeente toe, omdat zij ervoor moet zorgen dat nadelige effecten van projecten zorgvuldig in kaart worden gebracht. Dit voorkomt dat vergunningen worden verleend die schade toebrengen aan planten en dieren. De Omgevingswet legt daarnaast een algemene zorgplicht op voor natuur, planten en dieren. Dit houdt in dat handelingen die schadelijk kunnen zijn, achterwege moeten blijven of tot een minimum beperkt worden. Bovendien verplicht de Wet dieren iedereen om dieren in nood te helpen.

4

Bij de toetsing van aanvragen voor omgevingsvergunningen, die inwoners en bedrijven bij de gemeente indienen, is onderzoek naar beschermde soorten verplicht. Of het nu gaat om bouwen, kappen of andere milieugerelateerde werkzaamheden, het is essentieel om te waarborgen dat beschermde soorten niet negatief worden beïnvloed door deze activiteiten. Zo draagt de Omgevingswet bij aan een betere balans tussen ontwikkeling en natuurbescherming. 2.1.5 Wet op de strandvonderij De burgemeester vervult wettelijk de rol van hoofdstrandvonder en is daarmee verantwoordelijk voor alles wat aanspoelt op het strand, inclusief zeezoogdieren. In de gemeente Den Helder wordt het beheer en onderhoud van het strand uitgevoerd door Stichting Strandexploitatie Noordkop (SSN) in opdracht van de gemeente. Bij het aanspoelen van een zeezoogdier onderneemt SSN de benodigde acties. Indien de situatie dit vereist, kan de burgemeester een noodverordening uitvaardigen en zorgen voor de communicatie met regiogemeenten en de Veiligheidsregio. 2.1.6 Overige wetgeving Het Burgerlijk Wetboek (Boek 5, artikel 8) beschrijft de taken van de burgemeester. Na een bewaartermijn van 14 dagen mag de burgemeester een gevonden dier overdragen, verkopen of laten inslapen. Het laten inslapen van gezonde dieren is in de gemeente Den Helder niet aan de orde.

De opvang en verzorging gedurende deze 14 dagen vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Verder is de gemeente ook bij calamiteiten betrokken met dierenwelzijn en werkt ze samen met de politie, brandweer en de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (volgens de Wet Veiligheidsrisico’s). 2.2 Gemeentelijk beleid 2.2.1 Programma Duurzaamheid 2024-2027 In het Programma Duurzaamheid 2024-2027 staat beschreven hoe we omgaan met de natuur en hoe we de huidige biodiversiteit kunnen behouden en versterken. Een van de ambities in het programma voor de komende jaren is het vergroten en aaneensluiten van het leefgebied van inheemse soorten. Dit streven verbetert de migratiemogelijkheden voor zowel planten als Miss, waardoor een veerkrachtiger ecosysteem ontstaat. 2.2.2 Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en dieren In Den Helder zijn via de APV verschillende regels vastgesteld om de openbare veiligheid te waarborgen. Deze regels richten zich ook op het bevorderen van het welzijn van dieren en het beschermen van de natuur. Een concreet voorbeeld hiervan is het verbod op het oplaten van (wens)ballonnen. Deze ballonnen en de bijbehorende materialen, zoals linten, touwtjes en metalen onderdelen, kunnen schadelijk zijn wanneer ze in de natuur terechtkomen. Dieren, zoals vogels en vissen, lopen het risico deze materialen in te slikken, wat kan leiden tot letsel of overlijden.

2.2.3 Aanwijzingsbesluit losloop-, verbods- en aanlijngebieden voor honden Het aanwijzingsbesluit van de gemeente Den Helder bepaalt in welke gebieden honden mogen loslopen, waar een aanlijnplicht geldt, en waar honden geheel verboden zijn. Om inwoners duidelijkheid te bieden, is op de website van de gemeente een kaart beschikbaar. Deze kaart geeft in een oogopslag een overzicht van de losloop-, verbods- en aanlijngebieden, zodat hondeneigenaren eenvoudig kunnen zien waar zij rekening mee moeten houden.

5

2.2.4 Beleidsregel bijtincidenten honden Den Helder Deze beleidsregel stelt regels vast met betrekking tot bijtincidenten met honden binnen de gemeente. De beleidsregel definieert verschillende categorieën van bijtincidenten en legt maatregelen op voor hondeneigenaren die betrokken zijn bij dergelijke incidenten. Het omvat ook bepalingen met betrekking tot aanlijn- en muilkorfgeboden, gedragstests voor honden, afstand doen of inbeslagname van honden na herhaalde incidenten, en uitzonderingen op de regels. 2.2.5 Beleidskader schuilstallen Om verzoeken voor het plaatsen van schuilstallen in het buitengebied van de gemeente Den Helder op een eenduidige en ruimtelijk aanvaardbare wijze te behandelen, is het beleidskader schuilstallen opgesteld. Dit beleidskader dient als leidraad voor gemeentelijke medewerking aan schuilstallen en vormt input voor een eventuele herziening van het bestemmingsplan, het omgevingsplan of vergunningsaanvragen in de toekomst. 2.2.6 Minimabeleid Moeilijke (thuis)situaties zoals armoede en huiselijk geweld kunnen ervoor zorgen dat huisdiereigenaren niet meer de juiste zorg kunnen bieden aan hun huisdier. Het gemeentelijk minimabeleid biedt algemene ondersteuning aan inwoners met financiële problemen. Den Helder biedt op dit moment geen specifieke financiële hulp aan inwoners met een minimuminkomen en een huisdier.

Wel kunnen inwoners aanspraak maken op een vergoeding voor onverwachte medische kosten voor hun huisdier die ze zelf niet kunnen dragen via een initiatief van onder andere de Dierenbescherming. Daarnaast verstrekt de voedselbank in Den Helder soms diervoer aan huisdiereigenaren. Hierbij zijn zij afhankelijk van donaties, wat betekent dat deze hulp niet altijd gegarandeerd is. 2.2.7 Afvalstoffenverordening De gemeente is verantwoordelijk voor het verwijderen van dode gezelschapsdieren uit de openbare ruimte. Onder gezelschapsdieren worden dieren verstaan die door mensen in of rond het huis worden gehouden en verzorgd, met uitzondering van landbouwhuisdieren. In de afvalstoffenverordening is vastgelegd hoe de gemeente de inzameling en verwerking van deze dieren regelt. Voor deze taak schakelt de gemeente een gespecialiseerd bedrijf in dat zorgt voor een correcte en zorgvuldige afhandeling.

6

3. Schade en overlast van ongewenste dieren Dieren kunnen in een stedelijke omgeving zorgen voor schade en overlast. Mens en dier wonen samen op een beperkte oppervlakte en soms zijn de belangen strijdig. In Den Helder komen verschillende diersoorten voor in bewonersmeldingen over schade en overlast. Dit hoofdstuk beschrijft enkele van deze diersoorten en benadrukt het belang van preventieve maatregelen om de impact hiervan te beheersen. 3.1 Meeuwen In de gemeente is sprake van toenemende overlast door visdieven en op daken broedende meeuwen. Dit uit zich bijvoorbeeld in het gekrijs van de meeuwen en de vervuiling van eigendommen. Jaarlijks komen er bij de gemeente meldingen binnen van overlast door op (privé)daken broedende meeuwen. De gemeente adviseert of verwijst naar een bedrijf dat werende voorzieningen kan aanbrengen. De pandeigenaar is zelf verantwoordelijk voor het aanbrengen van dergelijke voorzieningen. 3.2 Kauwen Op sommige plaatsen in de gemeente veroorzaken kauwen overlast, vooral vlak na de broedtijd. Daarna neemt het aantal dieren doorgaans weer af. De overlast bestaat onder meer uit uitwerpselen onder bomen en stenen die kauwen van daken laten vallen, wat schade aan auto's veroorzaakt. Kauwen eten wat ze kunnen vinden, dus het goed omgaan met afval, niet voeren en het voorkomen van nestplaatsen in woningen kan de overlast beperken.

Het verjagen van kauwen biedt echter geen structurele oplossing, omdat de vogels simpelweg naar een andere locatie trekken of terugkeren. 3.3 Katten Katten kunnen ook overlast veroorzaken in de openbare ruimte. Met name de vervuiling door uitwerpselen geeft aanleiding tot klachten van inwoners. Daarnaast hebben katten als jagers veel invloed op dieren in de natuur: jaarlijks doden zij naar schatting 18 miljoen vogels in Nederland. Het chippen van katten is daarom wenselijk. Het help niet alleen om het aantal zwerfkatten te verminderen, maar ook eigenaren beter traceerbaar te maken. Dit kan bijdragen aan het terugdringen van het aantal slachtoffers onder wilde dieren. Daarnaast raken jaarlijks ongeveer 62.500 katten zoek in Nederland, terwijl slechts 20% wordt herenigd met hun eigenaar. Door katten te chippen en te registreren, wordt deze hereniging eenvoudiger en sneller. Toch is nog lang niet iedere kat gechipt of geregistreerd, waardoor de voordelen van deze maatregelen nog niet optimaal worden benut.

7

4. Dierenwelzijn en onze rol als gemeente De gemeente Den Helder heeft, zoals alle gemeenten, taken en verantwoordelijkheden op het gebied van dierenwelzijn. Hierbij maken we onderscheid tussen taken die we vanuit de wet moeten uitvoeren en taken waar we zelf voor kiezen. In beide gevallen ligt onze focus op het helpen van dieren in nood.

4.1 Wat we onder dierenwelzijn verstaan Aan het begrip dierenwelzijn wordt een brede invulling gegeven, die zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid betreft. Volgens ons is het voor het welzijn van huisdieren het beste wanneer zoveel mogelijk wordt voldaan aan hun natuurlijke behoeften. Wat dierenwelzijn inhoudt, verschilt daarom per dier. We benaderen het welzijn van dieren in het wild anders dan dat van huisdieren. Waar we bij huisdieren kijken naar het welzijn van elk individueel dier, kijken we bij dieren in het wild ook naar de weerbaarheid van de hele populatie. Voor het overleven van in het wild levende populaties is het namelijk belangrijk dat de sterkste individuen overleven en zich voortplanten. Hierbij kan de keuze worden gemaakt om een individueel dier niet te redden, of het dier te laten herstellen en terug in de natuur te plaatsen.

4.2 Wettelijke dierenwelzijnstaken 4.2.1 Opvang gevonden gehouden dieren Gemeenten zijn volgens het Burgerlijk Wetboek (artikel 8 lid 3 van boek 5) verplicht om gevonden dieren met een vermoedelijke, maar niet bekende eigenaar op te vangen voor een periode van 14 dagen. Het gaat hier om alle gehouden dieren. Een gehouden paard of reptiel valt dus ook onder deze wet en moet worden opgevangen. Deze verplichting wordt in Den Helder sinds 2016 uitbesteed aan Dierentehuis ’t Schuthok. Voor de opvang van deze dieren betaalt de gemeente een vergoeding aan ’t Schuthok. Bij de opvang van beschermde gehouden dieren, zoals bepaalde schildpadsoorten, heeft de gemeente aanvullende verplichtingen. Om deze dieren in bewaring te mogen nemen, is een CITESovereenkomst nodig. Dit is een internationale overeenkomst die planten en dieren beschermt. Daarvoor dient de gemeente eenmalig schriftelijk te verklaren het eigendom over te dragen aan een opvang en af te zien van de wettelijke bewaartermijn. 4.2.2 Waarborgen van veiligheid van dieren door brandweer en politie Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het regelen van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. Dit staat beschreven in de Wet Veiligheidsregio’s, artikel 2.

Op grond van artikel 3 lid 1 sub b van deze wet heeft de gemeente de taak om niet alleen voor de veiligheid van mensen, maar ook voor de veiligheid van dieren te zorgen. 4.2.3 Vervoer en opvang van dieren bij calamiteiten Gemeenten hebben volgens de Algemene wet bestuursrecht een zorgplicht voor dieren bij arrestaties, huisontruimingen en gedwongen opname van de eigenaar van het dier. De gemeente moet hierbij zorgen voor geschikte opvang en moet het dier maximaal 13 weken op (laten) vangen. De kosten voor de opvang van het dier zijn voor rekening van de opdrachtgever van de ontruiming. Als het dier na 13 weken nog niet overgedragen kan worden aan de eigenaar, dan is de gemeente bevoegd om het dier over te dragen aan het dierenasiel.

8

4.2.4 Ophalen en verwerken van kadavers Volgens de Wet dieren zijn gemeenten verantwoordelijk voor het ophalen en verwerken van kadavers van huisdieren en wilde dieren die in de openbare ruimte worden aangetroffen. Grote kadavers, zoals zeehonden en bruinvissen, worden opgeslagen in een koeling aan de Rijksweg. Kleinere kadavers, zoals katten, honden en vogels, worden verzameld door team Wijkbeheer van de gemeente of de Dierenambulance Den Helder en bewaard in een koelopslag aan de Handelskade. Een gespecialiseerde verwerkingsfirma haalt deze kadavers op, doorgaans eens per twee weken of vaker indien nodig, om ze op een veilige en verantwoorde manier te verwerken.

4.3 Niet-wettelijke dierenwelzijnstaken Bij de vaststelling van de visie Dierenwelzijn in 2016 heeft de Helderse gemeenteraad besloten de zorgplicht voor dieren breder op te vatten dan haar wettelijke taak. Dat heeft geleid tot de onderstaande extra taken. 4.3.1 Vervoer gevonden dieren Als gemeente hebben we een wettelijke plicht om gehouden en wilde dieren die in de openbare ruimte worden gevonden op te vangen. Het vervoer van deze dieren naar de juiste organisaties is echter niet wettelijk vastgelegd, maar zien we als een verlengstuk van onze wettelijke taak. Zo worden dieren door de Dierenambulance Den Helder naar verschillende organisaties vervoerd, en wij dragen bij aan die kosten. 4.3.2 Zorg voor wilde dieren De gemeente Den Helder neemt ook haar verantwoordelijkheid met betrekking tot het vervoer, de opvang en de verzorging van wilde dieren in nood, aangezien dit veelal (indirect) door menselijk toedoen wordt veroorzaakt. Wilde dieren die verzwakt, ziek of gewond worden aangetroffen worden, indien nodig, door de Dierenambulance Den Helder en in de toekomst mogelijk door De Helderse Vallei, overgebracht naar samenwerkende organisaties die hen de juiste zorg kunnen bieden. 4.3.3 Faciliterende en coördinerende functie In de dierenhulpverleningsketen vervult de gemeente een faciliterende en coördinerende functie.

Dat wil zeggen dat we toezien op de gehele dierenhulpketen en ons inzetten om de onderlinge samenwerking van de dierenwelzijnspartners te bevorderen. Hierbij hoort dat we helderheid proberen te scheppen in de taken die bij de verschillende organisaties belegd zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is.

9

5. Trends en ontwikkelingen op het gebied van dierenwelzijn Dierenwelzijn is een onderwerp dat volop in de belangstelling staat. Onder invloed van onder meer Europese en nationale wetgeving en een groeiend bewustzijn onder burgers, worden de komende jaren stappen gezet om het welzijn van zowel huisdieren als wilde dieren te verbeteren. In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste landelijke en lokale trends en ontwikkelingen voor de komende jaren beschreven. Op basis van deze trends en ontwikkelen heeft de gemeente samen met dierenwelzijnspartners en andere betrokkenen een reeks concrete acties geformuleerd. Deze acties, die gericht zijn op het verbeteren van dierenwelzijn in de gemeente, zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Dierenwelzijn 2025. De agenda dient als leidraad voor de komende jaren en biedt een gestructureerd overzicht van de gezamenlijke inspanningen en ambities om dierenwelzijn op lokaal niveau te bevorderen. 5.1 Landelijke trends en ontwikkelingen 5.1.1 Verscherping van wet- en regelgeving In 2024 is de Wet aanpak dierenmishandeling en dierverwaarlozing van kracht gegaan. Een nieuwe mogelijkheid binnen deze wet is het opleggen van een educatieve maatregel aan eigenaren van (landbouw)huisdieren.

Dit biedt de mogelijkheid om eigenaren die onvoldoende zorg kunnen bieden aan hun dieren te verplichten tot het volgen van een opleiding of cursus om hun kennis en vaardigheden te verbeteren. Deze maatregel wordt de komende jaren verder uitgewerkt om effectieve toepassing te waarborgen. 5.1.2 Focus op duurzame veehouderij De transitie naar een duurzame veehouderij is in volle gang. Landbouwbedrijven worden gestimuleerd om over te schakelen naar diervriendelijkere en milieuvriendelijkere productiesystemen, ondersteund door subsidies en innovaties. Kringlooplandbouw, waarin dierenwelzijn en ecologie hand in hand gaan, wordt de komende jaren verder ontwikkeld. De gemeente kan hierin een rol spelen door lokale veehouders te informeren over beschikbare subsidies. 5.1.3 Impact van klimaatverandering op dieren Klimaatverandering brengt nieuwe uitdagingen met zich mee voor dierenwelzijn. Extreme weersomstandigheden, zoals hittegolven en overstromingen, hebben invloed op zowel gehouden als wilde dieren. De komende jaren zullen boeren, natuurorganisaties en gemeenten nauwer samenwerken om diervriendelijke oplossingen door te voeren, zoals het opstellen van noodmaatregelen bij extreme hitte. 5.1.4 Technologie en dierenwelzijn Technologische innovaties spelen een groeiende rol in het verbeteren van dierenwelzijn.

Binnen de veehouderij worden geavanceerde systemen, zoals sensoren en kunstmatige intelligentie, ingezet om de gezondheid en het gedrag van dieren continu te monitoren. Ook voor wilde dieren biedt technologie nieuwe kansen. Drones, camera’s en data-analyse worden gebruikt om populaties te volgen en bedreigingen zoals stroperij in kaart te brengen. 5.2 Lokale trends en ontwikkelingen 5.2.1 Bevorderen van verantwoord huisdierbezit Impulsaankopen van huisdieren leiden regelmatig tot ondermaatse zorg, het afstand doen van dieren of zelfs het illegaal dumpen van dieren in de natuur. Dit veroorzaakt niet alleen ernstige welzijnsrisico’s voor de dieren, maar zorgt ook voor een verhoogde druk op opvangorganisaties. De dierenwelzijnspartners in Den Helder streven ernaar om de komende jaren het

10

verantwoordelijkheidsgevoel van inwoners te vergroten en het welzijn van huisdieren te verbeteren. Door middel van gerichte voorlichting en educatie voor scholen en inwoners willen zij impulsaankopen voorkomen, verwaarlozing tegengaan en bijdragen aan een betere omgang met huisdieren. 5.2.2 Verbeteren van de samenwerking tussen dierenwelzijnspartners, politie en brandweer De dierenwelzijnspartners benadrukken het belang van een betere samenwerking met de politie en brandweer om incidenten rondom dierenwelzijn effectiever aan te pakken. In de komende periode wordt daarom ingezet op het verbeteren van deze samenwerking. Een betere samenwerking draagt bij aan het sneller aanpakken van misstanden en het adequaat oplossen van incidenten. Dit draagt bij aan een veiligere omgeving voor mens en dier. 5.2.3 Bevorderen van dierenwelzijn bij calamiteiten De gemeente heeft geen specifiek calamiteitenplan voor het vervoer en de opvang van dieren bij situaties zoals ontruimingen, arrestaties en gedwongen opnames. Hulp aan dieren in dergelijke omstandigheden wordt momenteel geboden via het regionale netwerk van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. In de komende periode wordt ingezet op het onderhouden en verbeteren van deze regionale samenwerking, om de opvang en zorg voor dieren bij calamiteiten verder te verbeteren.

5.2.4 Bewustwording van de zorgplicht voor wilde dieren Om inwoners van Den Helder te ondersteunen bij de uitvoering van deze verantwoordelijkheid, wil de gemeente de bewustwording over de zorgplicht vergroten. Deze aanpak leert inwoners wat ze zelf kunnen doen als ze een dier in nood vinden en maakt het naleven van de zorgplicht toegankelijker en draagt bij aan beter dierenwelzijn in de gemeente. 5.2.5 Zwerfkatten efficiënter identificeren en herenigen met hun eigenaren. Zoals beschreven in paragraaf 5.3, doden katten jaarlijks zo’n 18 miljoen vogels in Nederland en raken ongeveer 62.500 katten zoek, waarvan slechts 20% wordt herenigd met hun eigenaar. Het chippen van katten is wenselijk om het aantal zwerfkatten tegen te gaan en eigenaren makkelijker te kunnen traceren. In 2018 hebben 35 gemeenten gezamenlijk een brief aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) gestuurd met het verzoek om een landelijke chip- en registratieplicht voor katten in te voeren. Hoewel de minister deze ambitie deelt, wordt momenteel nog onderzocht wat de impact is op uitvoering, handhaving en kosten. Het is onbekend wanneer dit onderzoek is afgerond. De gemeente ondersteunt het invoeren van een landelijke chipplicht en werkt samen met dierenwelzijnspartners om inwoners te informeren en stimuleren hun katten te laten chippen.

5.2.6 Kennisplatform en klankbordgroep De gemeente gaat de komende jaren deelnemen aan het kennisplatform Diervizier om beter inzicht te krijgen in hoe andere gemeenten omgaan met dieren en dierenwelzijn. Daarnaast gaat de gemeente dierenwelzijnspartners stimuleren om een klankbordgroep dierenwelzijn op te richten. Deze groep brengt vertegenwoordigers van onder andere de dierenambulance, dierenasielen, dierenartsen, onderwijsinstellingen en gemeente samen. Het doel is gezamenlijk advies te geven over kwesties die dieren betreffen en een integrale aanpak te bevorderen voor het verbeteren van dierenwelzijn in de gemeente. 5.2.7 Meest diervriendelijke gemeente van Nederland De gemeente Den Helder streeft ernaar om samen met haar dierenwelzijnspartners de titel ‘Meest diervriendelijke gemeente van Nederland’ te behalen. Om deze ambitie te realiseren, wordt een programma ontwikkeld met concrete projecten en acties die bijdragen aan een hoog niveau van

11

dierenwelzijn. Deze initiatieven zullen niet alleen de leefomstandigheden van dieren verbeteren, maar ook het bewustzijn en de betrokkenheid van inwoners vergroten. Hiermee wil de gemeente zich positioneren als een koploper op het gebied van zorg en aandacht voor dieren. 5.2.8 Windmolens De gemeente hecht veel belang aan de veiligheid van wilde dieren, waaronder vliegende dieren zoals vogels, vleermuizen en insecten. Hoewel de Provincie en het Rijk nog geen specifieke regels hebben opgesteld om aanvaringen met windmolens te verminderen, heeft Vattenfall, exploitant van offshore windmolenparken, in 2023 voor het eerst windmolens stilgelegd tijdens de vogeltrek in het voor- en najaar. Dit gebeurde naar aanleiding van radarbeelden waarop grote trekbewegingen van vogels boven de Noordzee zichtbaar waren. De gemeente steunt deze maatregel en gaat onderzoeken welke aanvullende stappen zij zelf kan nemen om het risico op aanvaringen met windmolens verder te verkleinen. 5.2.9 Bestrijding van ongewenste dieren In Nederland is de bestrijding van ongewenste dieren niet standaard een wettelijke taak van de gemeente, maar de gemeente heeft wel een zorgplicht om de volksgezondheid te beschermen. Dit houdt in dat de gemeente actie onderneemt tegen ongewenste dieren, zoals muizen en ratten, wanneer deze een risico vormen voor de volksgezondheid.

Om de aanpak te verbeteren, gaat de gemeente de huidige werkwijze evalueren in samenwerking met betrokken partijen. 5.2.10 Zorg voor huisdieren bij minima Het gemeentelijk minimabeleid biedt algemene ondersteuning aan inwoners met financiële problemen, maar er is momenteel geen specifieke financiële hulp voor inwoners met een minimuminkomen en een huisdier. De Voedselbank Den Helder verstrekt soms diervoer aan huisdiereigenaren, afhankelijk van donaties. De Dierenbescherming heeft een noodfonds voor minima. Dit maakt deze hulp echter niet altijd gegarandeerd. Om ervoor te zorgen dat huisdiereigenaren ook in moeilijke (thuis)situaties de juiste zorg aan hun dieren kunnen blijven bieden zonder afhankelijk te zijn van donaties, gaat de gemeente onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor het opzetten van een dierenvoedselbank. 5.2.11 Wildopvang De Helderse Vallei De gemeente heeft de ambitie de komende jaren een nieuw gebouw te realiseren op het terrein van De Helderse Vallei, waar de wildopvang permanent gehuisvest zal worden. In de tussentijd zet Stichting Wildopvang De Helderse Vallei zich in op de tijdelijke opvanglocatie aan de Handelskade. Hier verzorgen en rehabiliteren zij gewonde, zieke of verweesde inheemse wilde dieren, met als doel deze terug te brengen naar hun natuurlijke leefomgeving. De gemeente subsidieert deze tijdelijke opvang totdat de nieuwbouw gereed is.

In het toekomstige gebouw zullen bezoekers een deel van de wilde dieren op afstand kunnen bekijken en leren waarom zij in de opvang terecht zijn gekomen. Naast fysieke voorlichting op locatie worden de komende jaren educatieve programma’s, activiteiten voor scholen en inwoners, en online informatie ontwikkeld. Met deze aanpak wil De Helderse Vallei niet alleen zorg bieden voor wilde dieren, maar ook bijdragen aan een beter begrip van het belang van zorg voor wilde dieren en hun welzijn in de gemeente Den Helder.

12

Literatuurlijst 1. wetten.nl - Regeling - Wet dieren - BWBR0030250. (2024, 1 juli). https://wetten.overheid.nl/BWBR0030250/2024-07-01 2. wetten.nl – Regeling – Wet Publieke Gezondheid – BWBR0024705. (2024, 6 november). wetten.nl - Regeling - Wet publieke gezondheid - BWBR0024705 3. wetten.nl - Regeling - Flora- en faunawet - BWBR0009640. (2016, 14 april). https://wetten.overheid.nl/BWBR0009640/2016-04-14 4. wetten.nl – Regeling – Omgevingswet - BWBR0037885. https://wetten.overheid.nl/BWBR0037885/2024-01-01 5. Dieren op de huis- en hobbydierenlijst. (z.d.). RVO.nl. https://www.rvo.nl/onderwerpen/dieren-houden-verkopen-verzorgen/huis-enhobbydierenlijst 6. wetten.nl - Regeling - Wet op de strandvonderij - BWBR0001951. (2017, 1 september). https://wetten.overheid.nl/BWBR0001951/2017-09-01 7. wetten.nl - Regeling - Burgerlijk Wetboek Boek 5 - BWBR0005288. (2024, 1 januari). https://wetten.overheid.nl/BWBR0005288/2024-01-01 8. Programma Duurzaamheid 2024 – 2027. (2023). https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/Bijlage-1-Programma-Duurzaamheid-20242027.pdf 9. Den Helder. (2024, 20 november). Besluit van de raad van de gemeente Den Helder tot vaststelling van de Algemene plaatselijke verordening Den Helder 2021. Lokale Wet- en Regelgeving. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR670333/6 10. Den Helder. (2024, 22 februari).

Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Den Helder, houdende beleidsregels voor het aanwijzen van losloop-, verbodsen aanlijngebieden voor honden. Lokale Wet- en Regelgeving. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR715977 11. Den Helder. (2023, 23 november). Beleidsregel van de burgemeester van de gemeente Den Helder houdende regels omtrent bijtincidenten. Lokale Wet- en Regelgeving. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR629554/1 12. Den Helder. (z.d.). Beleidsnota minimabeleid gemeente Den Helder. Lokale Wet- en Regelgeving. https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/onbekend/Beleidsnota-minimabeleid1.pdf 13. Den Helder. (2024, 1 januari). Afvalstoffenverordening Den Helder 2018. Lokale Wet- en Regelgeving. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR483532/3 14. Den Helder. (2021). Beleidskader schuilstallen. Lokale Wet- en Regelgeving. https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/Bijlage-1/Beleidskader-schuilstallen-1.pdf 15. Noodfonds - Dierenbescherming.nl. (z.d.). Dierenbescherming. https://www.dierenbescherming.nl/werkzaamheden/preventie/noodfon ds

13

Colofon Ter aanbieding aan het college en de gemeenteraad van Den Helder Opdrachtgever: Gemeenteraad Den Helder Portefeuillehouder Dierenwelzijn Auteur: Kim van der Munnik Versiedatum: 10 december 2024

14