Spreektekst David Renkema Haagse Gemeenschap van Kerken

Werkbespreking Vaccinatiegraad van de commissie Samenleving Den Haag woensdag 2 april 2025

Haagse Gemeenschap van Kerken: VERTROUWEN Om te beginnen wil ik u van harte bedanken voor de uitnodiging voor deze werkbespreking. De aanleiding is in alle opzichten zorgwekkend: een dalende vaccinatiegraad en een bedreigde volksgezondheid. In het publieke debat werd of wordt vaccinatieweigering nog al eens geassocieerd met de zogenoemde biblebelt. Ongetwijfeld spelen bezwaren binnen de kerken in deze strook van Zeeland via de Betuwe en de Veluwe naar Overijssel nog steeds een rol, maar de verklaring van de opvallend dalende vaccinatiegraad in onze stad zal elders gezocht moeten worden. Mijn indruk is dat vaccinatie in de 19 lidkerken van de Haagse Gemeenschap van Kerken geen onderwerp is van het onderlinge geloofsgesprek. De reden dat ik desondanks gebruik maak van de gelegenheid om hier enkele woorden te spreken is onze zorg dat achter de bedreigde volksgezondheid een vertrouwenscrisis schuil gaat. Veel mensen verliezen hun vertrouwen in wetenschappelijke kennis, in autoriteiten, in de politiek en in andere mensen. Roxane van Iperen duidde dit als eigen welzijn eerst. Ik lees haar gelijknamige boekje als een waardevol pamflet tegen het absoluut stellen van het eigen subjectieve of authentieke gevoel tegenover de feiten, wetenschap en de ervaringen en welzijn van anderen.

Dit wantrouwen en deze subjectivering maken het lastig om mensen te bewegen om hun kinderen te laten vaccineren. Het herwinnen van vertrouwen doe je niet zomaar, zeker niet als overheid of gespecialiseerd kennisinstituut. Tot mijn geruststelling las ik in de diverse stukken op zijn minst de intentie om de verbinding te leggen met de leefwereld van de bevolking in de wijken en hun gemeenschappen. Mocht u hierbij een beroep willen doen op de kerken, dan bent u welkom. Ter voorbereiding op deze bespreking heb ik nog eens gekeken naar de bezwaren van met name de bevindelijk gereformeerden tegen vaccinatie. Ook daar is vertrouwen een grondwoord. Maar dan staat het vertrouwen in Gods voorzienigheid centraal. Vaccinatie is in hun beleving een motie van wantrouwen tegen God. Voor u en mij is dit lastig te doorgronden, maar het geeft wel aan hoe diep of fundamenteel dit kan liggen. In een minder radicale vorm zien we deze overtuiging terug in de argwaan tegen de pretentie dat ons leven, de samenleving en de natuur maakbaar en volledig beheersbaar zijn. Richting ouders zijn er twee redelijke argumenten. Het eerste is het welzijn en de gezondheid van hun eigen kind. Dat vraagt van ouders een lastige afweging m.b.t. hun beeld van risico’s, kansen en feiten.

Het tweede is de volksgezondheid, dus een doorleefd besef van een wij op het niveau van de kinderopvang, school, familie, wijk of stad. Beide argumenten veronderstellen enig basaal vertrouwen in degene die de argumenten inbrengt en in mensen in hun omgeving die hun kinderen wel laten vaccineren. Dwang – hoe subtiel ook – kan het wantrouwen voeden. Het is wellicht verleidelijk om op basis van statistische gegevens zondebokken aan te wijzen. Maar let wel: statistische verbanden zijn niet hetzelfde als causale verbanden. Namens de Haagse Gemeenschap van Kerken wens ik u wijsheid toe bij uw pogingen om de vaccinatiegraad te verhogen.

David L. Renkema, Voorzitter a.i. Haagse Gemeenschap van Kerken, voorzitter@oecumenedenhaag.nl https://oecumenedenhaag.nl/