Schriftelijke bijdrage van LUMC en GGD

Begin februari heeft u een aantal vragen rondom de dalende vaccinatiegraad gesteld aan het LUMC. Vanwege de lange samenwerking tussen het LUMC, de Leidse Universiteit en de GGD Haaglanden, o.a. als partners in de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Lumens, heb ik als coördinator van de infectieziektepijler van awpg Lumens o.a. een aanstelling bij de afdeling public health en eerstelijnsgeneeskunde. Zodoende is uw vraag ook bij mij terechtgekomen. Aangezien GGD Haaglanden o.a. de taak heeft om de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatie Programma (RVP) te volgen en te monitoren, heb ik collega’s van GGD Haaglanden gevraagd input te leveren voor de beantwoording van uw vragen U heeft de volgende vragen gesteld: Wat zijn de oorzaken van de dalende vaccinatiegraad in Den Haag? In hoeverre speelt online medische desinformatie een rol? In hoeverre speelt wantrouwen in de overheid een rol? Wat voor aanpak werkt om de vaccinatiegraad te verhogen? Wat werkt niet (averechts) om de vaccinatiegraad te verhogen? Onze schriftelijke bijdrage is als volgt: Beantwoording De meeste kinderen in Nederland nemen deel aan het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Deelname aan dit programma is vrijwillig en niet altijd en in alle delen van Den Haag even hoog. In sommige verschillende stadsdelen en wijken van de stad is deze lager dan in anderen.

Door deze lagere deelname aan het RVP zien we vaker uitbraken van infectieziektes waartegen het RVP beschermt. Informatie over de vaccinatiegraad per stadsdeel en wijk in de gemeente Den Haag (inclusief een analyse van oorzaken, belemmeringen en twijfels) wordt jaarlijks door GGD Haaglanden beschreven op basis van de door het RIVM gegenereerde data. Het GGD rapport van 2024 is digitaal beschikbaar “Vaccinaties Rijksvaccinatieprogramma in stadsdelen en wijken van Den Haag”. In Den Haag zien we bovendien dat een hogere achterstandsscore samenhangt met een lagere vaccinatiegraad (zie rapportage Adviesrapport verhogen RVP vaccinatiegraad (2022) op https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl/documents/Gezondheidszorg). Landelijk onderzoekt het RIVM met het onderzoeksprogramma SocioVax (SocioVax: sociaalwetenschappelijk onderzoek naar vaccineren | RIVM) hoe de vaccinatiegraad kan worden verhoogd. Gedragsfactoren en sociale factoren spelen hierin een belangrijke rol. Resultaten van het onderzoek “Kenmerken die samenhangen met vaccinatiebereidheid en vaccinatiedeelname” (Onderzoek: kenmerken die samenhangen met vaccinatiebereidheid en vaccinatiedeelname | RIVM) geven in het algemeen antwoord op de door u gestelde vragen.

In de duiding van de dalende vaccinatiegraad, door GGD Haaglanden wordt het volgende beschreven: “Sinds de COVID-19 pandemie ligt vaccineren [echter] onder een vergrootglas en lijkt de vaccinatietwijfel in de samenleving toegenomen. Deze twijfel wordt onder andere gevoed door desinformatie, onvoldoende toegang tot betrouwbare informatie en een veranderde sociale norm over vaccineren binnen informele netwerken. Deze toegenomen twijfel is niet uniek voor Den Haag of Nederland; ook in andere Westerse landen is er sprake van toegenomen vaccinatietwijfel” Het verbeteren van de vaccinatiegraad vraagt om inspanningen op allerlei fronten. Het draait hierbij om informatievoorziening en gedragsverandering en dat vraagt om geduld en blijvend

investeren. Diverse onderzoeken van o.a. het RIVM en GGD ’en wijzen naar twee belangrijke factoren van invloed waarmee de vaccinatiegraad verbeterd kan worden. 1. Het is van belang om zorg te dragen voor een goede kennisbasis voor het maken van de eigen keuze. Zo kunnen groepen waarin de vaccinatiegraad laag is met bijvoorbeeld fijnmazig voorlichten, inzet van sleutelfiguren, voorlichting op scholen en de inzet van het netwerk van professionals (zoals bijvoorbeeld verloskundigen, huisartsen en kinderdagverblijven) beter bereikt worden. Hiermee kan de dialoog direct met de betrokken doelgroepen worden aangegaan over het nut en de noodzaak van vaccineren in het algemeen, en over twijfels en vragen in het bijzonder. 2. Wanneer de keuze op ‘ja’ valt, is het daarnaast belangrijk om het vaccineren zo makkelijk en toegankelijk mogelijk maken. Vaccineren behoeft laagdrempeligheid en dit kan bijvoorbeeld organiseren van een vrije inloop en naar locaties gaan waar de betreffende doelgroepen samenkomen.” Ter illustratie zie onderstaande grafiek waarin de dalende vaccinatiegraad in Den Haag wordt weergegeven ten opzichte van de andere gemeenten in de regio Haaglanden.

Hopelijk draagt onze schriftelijke bijdrage bij aan een goede invulling van uw werksessie. Mocht u naar aanleiding hiervan vragen hebben hoor ik dit graag.