RIS325517 Eindrapport Vergroten Gebruik van Ooievaarsregelingen en fin hulpverlening 2026

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

SZW/11050806 RIS325517 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Bob Vermeent / Ronald Verwoerd Dienst

Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Afdeling Datum

SZW Beleid

15 juni 2026

Telefoonnummer

14070 Onderwerp

E-mailadres

Eindrapport Programma Vergroten Gebruik van Ooievaarsregelingen en Financiële

bob.vermeent@denhaag.nl

Hulpverlening

De coalitie heeft in 2022 de ambitie uitgesproken het armoedebeleid te verbeteren en het bereik van de Ooievaarsregelingen te vergroten met 5%. Dit omdat nog niet alle inwoners die recht hebben op een Ooievaarsregeling hier ook gebruik van maken. Hier is het college mee aan de slag gegaan. Hierbij stuurt het college het eindrapport van het Programma Vergroten Gebruik van Ooievaarsregelingen en Financiële Hulpverlening met daarin opgenomen de stappen die in afgelopen jaren zijn gezet om de ambitie te realiseren. In het eindrapport wordt inzicht gegeven in de belangrijkste mijlpalen, de uitgevoerde acties en de resultaten, die hebben geleid tot een beter bereik van onze voorzieningen. Resultaten waar we trots op kunnen zijn. In onze samenwerking met partners in de stad ervaart het college dat zij tevreden zijn over de ingeslagen weg. Voor het meten van de resultaten van het bereik, maken we uitsluitend gebruik van de cijfers waarover we als gemeente beschikken. Bij de Aanpak Geldzorgen en Geldproblemen stuurt het college altijd een Armoedemonitor mee mede op basis van CBS-cijfers, waarbij in kaart is gebracht hoe groot de groep inwoners is dat te maken heeft met een laag inkomen, en wat het bereik is van de Ooievaarsregelingen. De meest recente CBS-cijfers in de Armoedemonitor hebben echter betrekking op twee jaar geleden.

Op basis van de gemeentelijke cijfers zien we van 2022 tot en met 2025 een stijging in het bereik van 4,4%. Dit geeft aan dat we op de goede weg zijn en we verwachten deze groei ook terug te zien in de toekomstige armoedemonitor. Niemand verdient geldzorgen Met trots kijken we ook terug op het communicatieconcept en de campagne “Niemand verdient geldzorgen”. Naast de campagnetram die sinds 2024 door de stad rijdt, zijn er folders en posters ontwikkeld en verspreid binnen de domeinen Inkomensondersteuning en Financiële Hulpverlening. Een ander hoogtepunt was het vergroten van bekendheid via de tv-serie “Mijn Geldzorgen”: een zesdelige, goed bekeken serie op Omroep West waarin inwoners openhartig hun verhaal over geldzorgen deelden met programmamaker Johan Overdevest. In elke aflevering was bovendien aandacht voor de gemeentelijke dienstverlening op dit gebied. Ook de jongerencampagne-video’s hebben een groot bereik gehad op social media, waaronder Spotify en FunX. Wat deze campagne extra bijzonder maakt is dat deze samen met jongeren is ontwikkeld. Hierdoor sloten we beter aan bij hun belevingswereld. Veel jongeren luisteren gratis naar bijvoorbeeld Spotify en horen zo vaker onze campagneboodschappen over geldzorgen en geldproblemen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/11050806

Voorlichting in wijken en buurten De campagne “Niemand verdient geldzorgen” kreeg nog meer zichtbaarheid dankzij het promo- en voorlichtingsteam. Dit team bestaat uit enthousiaste studenten en trok de stad in. Je kon ze tegenkomen op de Haagse Markt, in Loosduinen met de dienstverleningsbus, maar ook bij buurtontmoetingscentra, basisscholen, ROC en voedselbanken. Overal gingen ze in gesprek en deelden ze informatie om geldzorgen bespreekbaar te maken. Actualisatie beleid Naast alle communicatie- en procesverbeteringen hebben we ook belangrijke stappen gezet in de regelingen zelf. Zo heeft het college de beleidsregels van het minimabeleid aangepast en vanaf 1 april 2024 is het mogelijk dat inwoners tot 150%, in plaats van 130%, van het wettelijk sociaal minimum een Ooievaarspas kunnen aanvragen. Hierdoor kunnen meer inwoners gratis of met korting deelnemen aan activiteiten in de stad, zoals sporten of een cursus volgen. Ook de regeling voor tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (TCZG) is verruimd, zodat deze groep beter wordt geholpen. Bij de bijzondere bijstand voor woninginrichting hebben we gekozen voor een nieuwe aanpak: een deel van de vergoeding wordt, in lijn met de Participatiewet, als gift toegekend. Dit maakt het voor mensen in een financieel kwetsbare situatie net wat makkelijker om opnieuw te beginnen.

In 2024 is de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) voor het eerst ambtshalve toegekend. Vanaf 2027 is het ook vanuit het Rijk wettelijk toegestaan. Dit is een mooie stap richting eenvoud en minder administratieve taken (of rompslomp) voor inwoners. Programmaresultaten dragen bij aan hoger gebruik voorzieningenaanbod Bovenstaande programmaresultaten hebben inmiddels ook effect op de feitelijke ambitie: meer minima die gebruik maken van het voorzieningenaanbod (zie tabel 1). Hierbij is onderscheid te maken tussen het aantal aanvragen, het aantal positief beoordeelde aanvragen (toekenningen) en het aantal verstrekkingen van een voorziening. Een aanvraag kan leiden tot meerdere verstrekkingen, wanneer er bijvoorbeeld een (terugkerend) maandelijkse uitkering plaatsvindt. Er is een stijging van 4,4% in het totaal aantal toekenningen in 2025 t.a.v. 2022. Dit betekent dat meer inwoners succesvol een beroep hebben kunnen doen op de Ooievaarsregelingen. Zo steeg het aantal toekenningen voor de Ooievaarspas: 57.030 toekenningen in 2025 t.o.v. 50.535 toekenningen in 2022. Ook het aantal toekenningen van de studietoeslag werd verdrievoudigd. We merken op dat de dalende trend bij regelingen als Tegemoetkoming Chronisch Zieken en Gehandicapten (TCZG) en de Haagse zorgverkering niet is doorbroken. In 2022 hadden we nog ruim 48.771 verzekerden en in 2025 is dat gedaald naar 42.773.

In tegenstelling tot andere regelingen zoals de IIT of de Ooievaarspas is het geen doel op zich om iedereen die dat mag de Haagse Zorgverzekering te laten gebruiken, omdat mensen voor zichzelf ook een meer passende zorgverzekering kunnen afsluiten. Wel blijft dit een aandachtspunt in de gesprekken met VGZ en wordt bekeken of en hoe bepaalde doelgroepen die mogelijk baat hebben bij de Haagse Zorgverzekering beter bereikt kunnen worden. Dit is ook een aandachtspunt voor de aanbesteding van de minimapolis voor de periode vanaf 1 januari 2028. De vraag of hiermee het verzamelbereik met 5% is gestegen, en daarmee de ambitie is gerealiseerd, valt nog niet definitief vast te stellen. Dit heeft te maken met het feit dat de ambitie een afgeleide is van CBS-cijfers en methodiek. Het verzamelbereik is hoeveel minima, die volgens CBS-gegevens tot de doelgroep behoren, gebruik maken van minimaal 1 regeling. In de meest recente armoedemonitor – gepubliceerd in najaar 2025 - is 2023 het meest recente jaar waarvoor het verzamelbereik is vastgesteld. Om toch een actueel overzicht te geven, hebben we het aantal toekenningen als benaderende-indicator gebruikt.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/11050806

De toename van 4,4% hiervan geeft een aanwijzing van een groeiend gebruik van regelingen. Dit geeft nog geen volledig beeld van het verzamelbereik volgens CBS-methodiek, maar maakt het wel transparant hoe het gebruik zich de afgelopen periode heeft ontwikkeld.

Tabel 1: Aantal toekenningen is exclusief toekenningen Kind pakket en Kwijtschelding gemeentelijke belastingen. Deze cijfers zijn niet beschikbaar of onvolledig.

Meer gesprekken over geldzorgen door Helpdesk Geldzaken Het aantal gesprekken met inwoners van geldzorgen en geldproblemen is de afgelopen jaren verder toegenomen; van 6.400 gesprekken in 2022 naar 10.400 in 2025. Deze groei is mogelijk gemaakt door extra capaciteit in te zetten bij Helpdesk Geldzaken en meer contactpunten in de stad, dicht bij onze inwoners. Financiële impact Een groter verzamelbereik is logischerwijs ook van invloed op de uitgaven aan minimavoorzieningen (zie onderstaande tabel). De afgelopen jaren hebben we binnen de minimaportefeuille regelmatig meevallers gehad in de vorm van extra rijksmiddelen. In de budgettaire tabel bij het coalitieakkoord is opgenomen dat in 2027 125 miljoen extra naar de aanpak van armoede en problematische schulden gaat in 2027 en 150 miljoen structureel extra vanaf 2028. Echter, op andere posten wordt bezuinigd, waardoor een groter beroep kan ontstaan op de minimaregelingen. Een verder doorstijgend gebruik van de minimavoorzieningen kan, bij een gelijk voorzieningenpeil, op een gegeven moment gaan knellen met de hiervoor bestemde middelen. Naar verwachting zal bij Prinsjesdag meer duidelijkheid komen hoe de coalitieplannen geëffectueerd zullen worden in de financiële plannen van het kabinet. Tabel 2: lasten per regeling

Totale lasten per regeling (in euro's) Categorie

2022

2023

2024

2025

Bijzondere Bijstand

10.692.391

10.804.755

12.466.005

14.579.351

Studietoeslag

379.526

603.978

1.319.049

1.986.209

Individuele inkomenstoeslag

8.225.120

8.174.750

8.232.650

7.557.540

Kinderopvang

780.224

754.508

1.195.734

1.650.100

Ooievaarspas

3.512.110

3.709.809

4.388.194

5.473.593

TCZG

1.292.375

1.134.000

1.157.625

1.079.750

Haagse zorgverzekering

9.119.570

8.874.076

8.430.999

7.966.257

TOTAAL

34.001.316

34.055.876

37.190.256

40.292.800

Stijging t.o.v. jaar T-1

-

0,2%

9,2%

8,3%

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/11050806

De stijging van de kosten komt ook doordat de hoogte van verstrekkingen is toegenomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de ophoging van de maximale vergoedingen bij contributies in het kader van de Ooievaarspas van € 330,- naar € 450,-. Via de programmarekening en programmabegroting houdt het college de raad op de hoogte. Eventuele ontwikkelingen zullen (ook) in de Aanpak Geldzorgen en Geldproblemen worden opgenomen. Vooruitblik 2026 Hoewel het programma formeel is afgerond, loopt de aanpak om het gebruik van de Ooievaarsregelingen en hulp bij geldzaken te vergroten in 2026 onverminderd door. In 2026 worden de volgende acties opgepakt: • Ook in 2026 rijdt de Niemand verdient geldzorgentram met nieuw ontwerp, dat meer gericht is op jongeren en de Ooievaarpas. • Doelgroepgerichte communicatie vindt plaats richting onder andere partners en professionals met: de vernieuwde partnerpagina, een nieuwsbrief en gesprekskaarten voor professionals in de zorg, het onderwijs en het bedrijfsleven. Daarnaast zetten we in op wachtkamerreclame bij eerstelijnszorgverleners. • In 2026 bouwen we verder aan het eenvoudiger en toegankelijker maken van het aanvraagproces. Alle ontwikkelingen draaien om één doel: het vergroten van het gebruikersgemak.

In 2026 zorgen we ervoor dat het aanvraagproces voor Bijstand voor zelfstandigen (BBZ) op dezelfde manier werkt als het aanvraag levensonderhoud (ALO)-aanvraagproces. Dit betekent dat inwoner straks via een verbeterde, herkenbare en uniforme werkwijze hun aanvraag kunnen indienen. Daarnaast starten we de doorontwikkeling van het bijzondere bijstand aanvraagproces op. Zo werken we stap voor stap toe naar meer samenhang in onze dienstverlening. • Op 10 februari heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd over verbeteringen in het aanvraagproces van de bijstand, als reactie op de motie ‘Bijstand begint al bij één gesprek' (RIS323850). Zo wordt nu ervaring opgedaan met het identificeren met een Europees rijbewijs. Ook zet het college de gefaseerde invoering van de Utrechtse werkwijze voort om te komen tot een eenvoudige aanvraagprocedure voor de bijstand, waarbij één gesprek met een ambtenaar tot een snelle beslissing over bijstand leidt. Met de inzet in de afgelopen jaren zijn er binnen het programma goede stappen gezet om meer inwoners te bereiken met ondersteuning om geldzorgen en geldproblemen te verminderen. De meest recente cijfers van de Buurtatlas laten zien dat in Den Haag tussen 2022 en 2024 het percentage 18jarigen of ouder dat moeite heeft met rondkomen is gedaald van 31% naar 24%.

Dit is een positieve ontwikkeling, maar het betreft nog steeds een grote groep mensen. Het is daarom belangrijk dat we er als gemeente blijven zijn voor onze inwoners met geldzorgen en geldproblemen, samen met de partners in de stad. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Saskia Bruines

4/4