RIS325512 Ingezette acties en resultaten in het kader van EU-subsidies en de Europastrategie

Klaas Verschuure Wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Bestuur)

BSD/11055174 RIS325512 Contactpersoon

Joep Ebus Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Internationaal Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

9 juni 2026

joep.ebus@denhaag.nl

Onderwerp

Ingezette acties en resultaten in het kader van EU-subsidies en de Europastrategie

Geachte voorzitter, In de commissie Bestuur van 15 oktober 2025 heeft het college toegezegd (toezegging 1093) uw raad medio 2026 te informeren over de in 2025 ingediende en gehonoreerde EU‑subsidieaanvragen. Daarnaast heeft uw raad via de motie ‘Meer Geld van Brussel naar Den Haag’ (RIS323869) verzocht om een toelichting op de strategie om meer Europese middelen aan te trekken. In het onderstaande treft u een overzicht aan waaruit blijkt dat de uitvoering van de door u in november 2025 vastgestelde Europastrategie 2025–2030 (RIS320814) voortvarend van start is gegaan. Het college informeert u over de ondernomen acties, de stijgende lijn in gehonoreerde aanvragen en de strategie voor de komende jaren. Ook wordt toegelicht hoe Den Haag meer kansrijke aanvragen wil indienen en met welke partners wordt samengewerkt. Vooraf wordt ingegaan op ontwikkelingen binnen het Meerjarig Financieel Kader (MFK), dat bepalend is voor toekomstige subsidiekansen. Omdat dit de eerste brief aan uw nieuwe raad over de Haagse inzet op Europese subsidieverwerving en lobby-inzet betreft, is deze ditmaal iets uitgebreider opgesteld. Het belang van EU-samenwerking In de Europastrategie ‘Meer doen met Europa 2025-2030’ staat beschreven waarom samenwerking met Europa belangrijk is voor de gemeente Den Haag en Haagse inwoners. Samengevat gaat het om verschillende redenen: 1.

2.

Europa levert geld en kennis op voor de stad Via Europese fondsen en subsidies worden uiteenlopende projecten in Den Haag gefinancierd en gerealiseerd, variërend van innovatie- en onderzoeksprojecten over complexe maatschappelijke vraagstukken tot initiatieven die direct inwoners ten goede komen. Deze projecten leveren bovendien waardevolle kennis en expertise op. Zonder Europese middelen zouden veel van deze activiteiten niet, of slechts in beperkte vorm, kunnen worden uitgevoerd. Europese organisaties in Den Haag zorgen voor veel banen In de regio Den Haag zijn 29 Europese organisaties gevestigd, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor circa € 1,1 miljard aan directe bestedingen en toegevoegde waarde en voor 4.250 banen (Decisio‑rapport 2023, RIS316044). Europese organisaties vormen daarmee de grootste werkgever binnen de internationale sector in Den Haag.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11055174

3.

4.

Europese regels bepalen veel van wat wij lokaal doen Meer dan 70% van de Europese wet- en regelgeving wordt door lokale overheden uitgevoerd1. Europese beleidsontwikkeling heeft dus directe impact op lokale opgaven in Den Haag. Een actieve lobby is essentieel om ervoor te zorgen dat Europese regels zo goed mogelijk aansluiten bij de belangen van de stad en haar inwoners Europese netwerken geven Den Haag een podium Deelname aan Europese stedennetwerken biedt kansen voor internationale profilering, kennisuitwisseling en het aantrekken van congressen en evenementen. Dit draagt bij aan nieuwe mogelijkheden voor samenwerking, bezoekersstromen en economische waarde voor de stad.

De zichtbaarheid van de gemeente Den Haag als betrouwbare partner in het Europese speelveld vergroot onze kansen op succesvolle- en voor de stad Den Haag relevante subsidieaanvragen. Meerjarig Financieel Kader Het Meerjarig Financieel Kader (MFK) vormt de zevenjarige begroting van de Europese Unie en bepaalt hoeveel middelen beschikbaar zijn, hoe deze worden verdeeld en via welke programma’s steden zoals Den Haag financiering kunnen aanvragen. De huidige periode loopt eind 2027 af. Tegelijkertijd wordt op Europees en nationaal niveau gewerkt aan het nieuwe kader voor 2028–2034. De uitkomsten daarvan zijn richtinggevend voor de toekomstige subsidiekansen van steden. Een belangrijke ontwikkeling is de introductie van Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (NRPP’s), waarin veertien bestaande fondsen worden samengebracht, waaronder EFRO, ESF+ en onderdelen van Interreg. Lidstaten krijgen hiermee meer ruimte om binnen Europese kaders eigen prioriteiten te bepalen. Dit vergroot de concurrentie tussen regio’s en maakt de positie van steden binnen nationale afwegingen belangrijker. De toegang tot Europese middelen verschuift daarmee naar een eerdere fase, namelijk het moment waarop nationale prioriteiten en investeringslijnen worden vastgesteld. Voor Den Haag betekent dit dat tijdige betrokkenheid bij deze processen noodzakelijk is om toekomstige kansen veilig te stellen.

Wanneer in 2028 binnen het nieuwe MFK de eerste subsidieoproepen worden opengesteld, wil het college ervoor zorgen dat de benodigde proposities al gereedliggen. Door tijdig te investeren in de voorbereiding kan Den Haag in de periode 2028–2030 optimaal gebruikmaken van de beschikbare Europese middelen. Europese financiering, Europese netwerken en Europese regelgeving blijven van groot belang voor het realiseren van Haagse beleidsopgaven. Parallel aan de Europese onderhandelingen wordt de Nederlandse invulling van de partnerschapsplannen uitgewerkt, met een verwachte omvang van circa € 8,1 miljard, waarvan ongeveer € 5 miljard voor landbouw. Den Haag zet zich actief in om stedelijke belangen hierin te verankeren, onder meer via samenwerking met de G4, de VNG, het Europese stedennetwerk Eurocities en andere stedelijke netwerken. Deze inzet richt zich op het behoud van een sterke stedelijke component in fondsen zoals ESF+ en op toegang tot nieuwe instrumenten zoals het Europees Concurrentievermogenfonds. De gezamenlijke lobby van steden heeft geleid tot meer aandacht voor de positie van lokale en regionale overheden in het nieuwe kader. Het Europees Parlement heeft zich uitgesproken tegen een te vergaande nationalisering van Europese middelen en benadrukt het belang van betrokkenheid van steden bij de voorbereiding en uitvoering van programma’s.

1

Op basis van het Comité van de Regio’s: https://eur-lex.europa.eu/eli/C/2024/7056/oj/eng

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11055174

Deze ontwikkeling sluit aan bij de Haagse inzet om stedelijke opgaven op het gebied van duurzaamheid, digitalisering, sociale inclusie en economische weerbaarheid goed te positioneren binnen het nieuwe kader en de Nederlandse partnerschapsplannen. Tegelijkertijd blijft de uiteindelijke besluitvorming in handen van de lidstaten, waardoor een zichtbare en consistente inzet richting zowel Brussel als het Rijk noodzakelijk blijft om de belangen van Den Haag blijvend onder de aandacht te brengen. Gesprek in het Europees Parlement over de positie van steden in het nieuwe MFK Tijdens een gezamenlijke sessie in het Europees Parlement op 16 april jl., georganiseerd door de wethouder Europa en Europarlementariër Anouk van Brug (VVD), heeft het college benadrukt dat steden een volwaardige rol moeten krijgen in het nieuwe MFK en in strategische fondsen zoals het Europees Concurrentievermogenfonds (ECF). Daarbij is toegelicht hoe stedelijke investeringsopgaven direct bijdragen aan Europese ambities op het gebied van klimaat, digitalisering en economische weerbaarheid. Aansluitend sprak de wethouder met de Europese Commissie, die het MFK coördineert. In dit gesprek is opnieuw onderstreept dat steden een centrale positie moeten krijgen binnen zowel de NRPP’s als het ECF. De Europese Commissie heeft Den Haag naar aanleiding hiervan gevraagd om concrete tekstvoorstellen aan te leveren.

In het voorstel voor de NRPP’s wordt uitgewerkt hoe het partnerschapsbeginsel moet worden vormgegeven zodat steden daadwerkelijk aan tafel zitten bij de nationale programmering. Het voorstel voor het ECF richt zich op het expliciet borgen van toegang voor steden tot het fonds. Deze opvolging laat zien dat zowel het evenement in het Europees Parlement als het gesprek met de Commissie niet alleen hebben bijgedragen aan zichtbaarheid en netwerkopbouw, maar ook leiden tot directe inhoudelijke invloed op de vormgeving van Europese instrumenten en daarmee op de toekomstige toegang van Den Haag tot Europese financiering. Ingezette acties Met de vaststelling van de Haagse doelen en prioriteiten in de Europastrategie is een duidelijke focus ontstaan richting de EU en ten aanzien van samenwerkingspartners. Hierdoor is voor Europese partijen inzichtelijk waar Den Haag aan werkt en waar kansen liggen voor samenwerking. Het college richt zich strategisch op projecten die bijdragen aan de gemeentelijke prioriteiten, zoals duurzaamheid, digitalisering, veiligheid en een toekomstbestendige economie. Deze thema’s sluiten goed aan bij de programma’s binnen het huidige MFK. Eind 2025 en begin 2026 zijn de volgende acties in gang gezet om de Europastrategie te realiseren: Inzicht in beleidsontwikkelingen Sinds medio 2025 beschikt Den Haag over een vaste EU‑vertegenwoordiger in Brussel.

Dit vergroot de zichtbaarheid van de stad, maakt het mogelijk om eerder kansen te signaleren en versterkt netwerken binnen EU‑instellingen en met andere steden. Daarnaast wordt periodiek een EU‑beleidsscan opgesteld om relevante ontwikkelingen in Brussel tijdig te duiden. Relaties met Eurocities en de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging naar de EU worden verder uitgebouwd om de informatiepositie en samenwerkingsmogelijkheden te versterken.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11055174

Lobbyaanpak In het uitvoeringsprogramma van de Europastrategie zijn per inhoudelijke prioriteit duidelijke lobbydoelen geformuleerd, zodat Haagse belangen gericht kunnen worden ingebracht in Europese besluitvorming. De lobbyinzet bestaat uit een samenhangend pakket aan activiteiten: deelname aan Europese stedennetwerken, structurele gesprekken met EU‑instellingen, het opstellen van position papers en het leveren van input voor openbare raadplegingen. Daarnaast werkt Den Haag intensief samen met steden binnen de Metropoolregio, de G4 en de VNG om gezamenlijke standpunten te versterken en met één stem richting Brussel en het Rijk te spreken. De lobby richt zich nadrukkelijk niet alleen op financiële kaders, maar ook op Europese beleidsontwikkelingen die directe gevolgen hebben voor de leefomgeving in de stad. Een concreet voorbeeld is de inzet rond de Single‑Use Plastics‑richtlijn. Den Haag heeft, samen met 37 gemeenten en maatschappelijke organisaties, gepleit voor een verbod op sigarettenfilters vanwege de grote ecologische impact. Als gevolg van een bestuurlijke inzet door de gemeente Den Haag in Brussel is er in de nationale media-aandacht geweest voor een verbod op sigarettenfilters. Samen met 37 andere gemeenten is er bepleit dat er een verbod moet komen, omdat sigarettenfilters een enorme ecologische impact hebben zonder positieve gevolgen hebben voor gezondheid.

Deze inzet bouwt voort op bestaande Europese regelgeving en laat zien dat de Europese (bestuurlijke) lobby van Den Haag en andere overheden zijn vruchten begint af te werpen doordat er concrete nationale beleidswijzigingen in gang gezet worden. Het college versterkt de lobby verder door structurele zichtbaarheid in Brussel, onder meer via werkbezoeken, deelname aan relevante bijeenkomsten en het actief onderhouden van relaties met Eurocities, de Permanente Vertegenwoordiging naar de EU en andere strategische partners. Deze combinatie van inhoudelijke inzet, netwerkopbouw en fysieke aanwezigheid zorgt ervoor dat Den Haag tijdig kan inspelen op Europese ontwikkelingen en invloed kan uitoefenen op thema’s als veiligheid, energie, (arbeids)migratie, digitalisering en een toekomstbestendige economie. De ervaring van de afgelopen jaren laat zien dat succesvolle toegang tot Europese middelen nauw samenhangt met een zichtbare en consistente inzet richting zowel Brussel als het Rijk. Door structureel aanwezig te zijn, relaties te onderhouden en tijdig input te leveren, kan Den Haag daadwerkelijk invloed uitoefenen op Europese en nationale keuzes die bepalend zijn voor stedelijke opgaven. Dag van Europa op 9 mei Op de Dag van Europa op 9 mei jl. heeft het college opnieuw aandacht besteed aan de samenwerking tussen Den Haag en de Europese Unie. Dit is sinds 2022 een jaarlijkse traditie.

Bij de Hofvijver werden de Europese vlaggen gehesen in aanwezigheid van ambassadeurs, vertegenwoordigers van de Europese Commissie en het Europees Parlement en Haagse jongeren. Hiermee werd zichtbaar gemaakt dat Den Haag zich actief positioneert als Europese stad. Op de boulevard van Scheveningen stond de SpaceBuzz, een mobiele educatieve installatie die bezoekers via virtual reality liet kennismaken met Europese ruimtevaart en aardobservatie. De installatie maakte op toegankelijke wijze duidelijk welke rol Europese programma’s spelen bij klimaatmonitoring en innovatie en bood een laagdrempelige manier om inwoners bij Europese thema’s te betrekken. Nieuw dit jaar was dat bezoekers meerdere EU‑gesubsidieerde projecten in de stad konden bezoeken. Hierdoor werd direct zichtbaar hoe Europese middelen bijdragen aan het oplossen van Haagse maatschappelijke opgaven. Het college wil deze publieksgerichte aanpak in 2027 verder uitbreiden.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11055174

Daarnaast openden de Europese Commissie en het Europees Parlement de deuren van de Europa Experience in de Grote Marktstraat. Deze publiekslocatie biedt inwoners, scholieren en bezoekers een toegankelijke manier om kennis te maken met de werking van de EU. Versterking gemeentelijke organisatie De Europastrategie benadrukt het belang van het vergroten van kennis over de Europese Unie binnen de gemeentelijke organisatie en het versterken van het bewustzijn van Europese kansen. EU‑subsidietrajecten kennen vaak complexe aanvraagprocedures en lange doorlooptijden. Een goed ingericht intern proces en een stevig ontwikkeltraject voor projectideeën zijn daarom noodzakelijk. Samenwerking met strategische partners, zoals het lectoraat Europa Impact van De Haagse Hogeschool, ondersteunt de gemeente in deze professionaliseringsslag. Ervaringen van andere steden laten zien dat routine en kennisopbouw essentieel zijn voor succesvolle aanvragen. Naarmate teams meer ervaring opdoen, verbeteren de kwaliteit en slagkracht van aanvragen vanzelf. Deze lessen bevestigen het belang van een consistente en volhardende aanpak. Gehonoreerde EU-subsidieaanvragen De resultaten van de ingediende EU-subsidieaanvragen laten een duidelijke stijging zien sinds het college in 2024 de lobby heeft geïntensiveerd en sinds 2025 fysiek aanwezig is in Brussel.

Voor 2025 is inmiddels € 4,1 miljoen aan Europese subsidies toegekend, terwijl zes aanvullende aanvragen nog in behandeling zijn. Wanneer deze eveneens worden gehonoreerd, kan het totale bedrag oplopen tot tussen de € 4,5 en € 6 miljoen. Daarnaast ontvangt Den Haag via het programma Kansen voor West (EFRO) circa € 22,7 miljoen voor de periode 2021–2027. Verder wordt er door bedrijven en kennisinstellingen in de stad nog vele honderden miljoenen aan Europese middelen aangetrokken; een volledig overzicht daarvan wordt in de komende periode in beeld gebracht. De Europese projecten die worden uitgevoerd leveren bovendien meer op dan alleen financiële middelen. Zij versterken de positie van Den Haag binnen Europese samenwerkingsverbanden, dragen bij aan duurzame en langdurige partnerschappen en brengen waardevolle kennis en innovatiekracht binnen bereik. Daarmee vormen EU‑subsidies een belangrijke hefboom voor het realiseren van Haagse ambities, zoals klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en digitale dienstverlening, en helpen zij de stad om sneller en doelmatiger vooruitgang te boeken op essentiële maatschappelijke opgaven. Jaar

Aangevraagd en gehonoreerd

2023

Aantal aanvragen 17

2024

26

€ 3,2 mln.

2025 (stand 1-6-2026) (exclusief EFRO-gelden)

30

€ 4,1 mln. + 6 lopende aanvragen (besluit Q2)

€ 2,3 mln.

Hoe verbetert het college zijn kansen op nog meer EU-subsidies? Door de toenemende expertise en ervaring met het indienen van aanvragen, en dankzij de ingezette strategie, verwacht het college dat Den Haag de komende jaren beter in staat zal zijn om Europese middelen aan te trekken. Tegelijkertijd neemt met het afronden van het huidige MFK het aantal mogelijkheden om nieuwe aanvragen in te dienen af. Dit kan al in 2026 leiden tot minder beschikbare calls. Het college verwacht dat deze ontwikkeling zich in 2027 voortzet, met een verdere daling van beschikbare middelen en een lager aantal gehonoreerde aanvragen dan in voorgaande jaren. Juist daarom zijn in 2026 en 2027 extra activiteiten en investeringen nodig om het huidige niveau vast te houden en waar mogelijk te verbeteren.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11055174

In dit licht schetst het college een Haagse EU‑subsidiestrategie die gericht blijft op verdere professionalisering, versterking van de lobby-inzet en optimaal gebruik van de mogelijkheden die binnen het huidige en toekomstige MFK beschikbaar blijven. 1.

Het college voert de Europastrategie uit, waarbij de inhoudelijke prioriteiten leidend zijn voor de keuze en onderbouwing van aanvragen. 2. Tot aan de vaststelling van het nieuwe MFK blijft beïnvloeding van dit kader een speerpunt, in samenwerking met onder andere de G4, de VNG en Eurocities. 3. Het college zet in op fysieke zichtbaarheid in Brussel en continue lobby richting de Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten. 4. De informatiepositie en het EU‑bewustzijn binnen de gemeentelijke organisatie worden versterkt door kennisopbouw en deelname aan Europese netwerken. 5. De samenwerking met strategische partners, waaronder ministeries en de provincie ZuidHolland, wordt geïntensiveerd vanwege hun rol in de besluitvorming over de NRPP’s. 6. Het college blijft inzetten op het indienen van lopende en nieuwe aanvragen, met nadruk op voortzetting van bestaande projecten en benutting van resterende mogelijkheden binnen het huidige MFK. 7. Omdat subsidies kansrijker zijn in samenwerking met andere steden en organisaties, richt het college zich op het versterken van internationale coalities en het leren van Haagse instellingen die veel Europese middelen verwerven. 8. In 2027 verschuift de focus naar de voorbereidingen voor het nieuwe MFK 2028–2034, zodat Den Haag tijdig kan inspelen op nieuwe kaders en programmering. 9.

Gerealiseerde Europese projecten worden actief zichtbaar gemaakt richting inwoners en Brussel, zodat resultaten helder worden en toekomstige aanvragen worden versterkt. 10. Het nieuwe MFK biedt minder ruimte voor losse projectaanvragen; goed onderbouwde en thematische voorstellen worden belangrijker. Dit vraagt in 2026 en 2027 om gerichte investeringen en een doorlopende pijplijn aan proposities. 11. Het college onderzoekt of opnieuw een bestuurder kan worden afgevaardigd naar de Commissie Europa en Internationaal van de VNG en benut kansen voor een positie in het Comité van de Regio’s. 12. Vanaf 2028 bestaat de Haagse inzet uit het aanvragen van Europese middelen én het indienen van proposities bij het Rijk die aansluiten op de NRPP’s, zodat Den Haag optimaal kan deelnemen aan de uitvoering van het nieuwe Europese kader. Het college is positief over de stappen die in de afgelopen periode zijn gezet en ziet een duidelijk verband tussen de geïntensiveerde lobby-inzet en de stijgende lijn in het aantal gehonoreerde subsidieaanvragen. Tegelijkertijd geldt dat het binnenhalen van meer Europese middelen verder gaat dan het indienen van aanvragen alleen.

Het vraagt om een brede, samenhangende aanpak: structurele zichtbaarheid in Brussel, inzichtelijk maken welke opbrengsten de Europastrategie oplevert, actieve beïnvloeding van Europees beleid, samenwerking met andere Europese steden en netwerken en het ontwikkelen van inhoudelijk sterke proposities met partners. Een zorgvuldige voorbereiding vormt daarom een essentieel onderdeel van de aanpak in 2026 en 2027. Naast deze strategische inzet doen zich in de komende jaren aanvullende kansen voor om Den Haag sterker te positioneren binnen het Europese speelveld en de zichtbaarheid van de stad verder te vergroten. In 2029 vervult Nederland een half jaar het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Dit biedt een belangrijke gelegenheid om aan Europa te laten zien wat Den Haag te bieden heeft. Wanneer de stad in deze periode bovendien als gaststad kan optreden, versterkt dat de internationale positie verder. Ook een mogelijke kandidatuur voor de titel Europese Culturele Hoofdstad in 2033 biedt een extra impuls voor de internationale uitstraling van de stad.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11055174

Afsluitend Het college is graag bereid om uw raad nader te informeren en nodigt u daarom uit voor een werkbespreking of technische briefing over Europese subsidies. Wanneer uw raad besluit de bijeenkomst te laten plaatsvinden, zal het college de stand van zaken uiteenzetten, de belangrijkste kansen en risico’s bespreken en ingaan op vragen, waaronder onderwerpen die raken aan de bredere Haagse inzet in Europa. Met vriendelijke groet, de wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa Klaas Verschuure

7/7