RIS325497 Verslag Rekeningencommissie 28 mei 2026

Rekeningencommissie RIS325497

Verslag

Verslag van de vergadering van de Rekeningencommissie (RC) van 28 mei 2026 Aanwezig:

de voorzitter, mevrouw L. van de Voort; mevrouw L. van Basten Batenburg, de heren M. van den Goorbergh en O. Thors, allen lid van de Rekeningencommissie; Accountantsorganisatie: mevrouw G. Girigorie, de heren T. Ben Ali, F. van der Niet en B. Wakkerman; secretaris: J. van Duijn.

Afwezig:

de heer K. Partiman en mevrouw C. Slotema, gemeenteaccountant (m.k.).

A. Opening, mededelingen en vaststelling agenda De voorzitter opent de vergadering om 14:00 uur en heet de aanwezigen welkom. Vanwege de volle agenda is ervoor gekozen de GRIP-rapportage en het verslag van de Functionaris Gegevensbescherming zonder ambtelijke toelichting te agenderen. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. B. Verslag van de vorige vergadering Het verslag van de vergadering van 13 mei 2026 (RIS325456) wordt ongewijzigd vastgesteld. C. Ingekomen bestuurlijke stukken Er zijn geen ingekomen stukken. D. Jaarrekening 2025 en Accountantsverslag Het college heeft op 24 april 2026 de Programmarekening 2025 (RIS325176) naar de raad gestuurd en de Rekeningencommissie heeft op 13 mei 2026 het accountantsverslag (RIS325166) over de jaarrekeningcontrole van de gemeenteaccountant ontvangen. Het Accountantsverslag wordt toegelicht door Gwendoline Girigorie, Tarik Ben Ali, Frank van der Niet, auditmanagers, en Bas Wakkerman, plaatsvervangend gemeenteaccountant. De tijdens de presentaties getoonde tekst en afbeeldingen zijn als bijlage bij dit verslag gevoegd. Oordeel gemeenteaccountant De controleverklaring is het officiële oordeel van de accountant over de jaarrekening. Bij de jaarrekening van de gemeente Den Haag is op 21 april 2026 een goedkeurende controleverklaring afgegeven door de accountant.

De accountant controleert of de cijfers van de gemeente een juiste en volledige weergave zijn van de financiële situatie op 31 december van het boekjaar. Daarbij wordt rekening gehouden met wet- en regelgeving, zoals het Besluit begroting en verantwoording (BBV), de Wet normering topinkomens (WNT) en de financiële verordening van de gemeente. Bij de jaarrekeningcontrole kijkt de accountant naar drie onderdelen: - Getrouwheid – kloppen de cijfers van de jaarrekening, zijn ze juist én volledig verantwoord? Ook geeft de accountant een oordeel over de getrouwheid én rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen (de zogenoemde SiSa-uitkeringen). Naast de getrouwheid van de jaarrekening controleert de accountant ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Sinds 2023 is het college zelf verantwoordelijk voor deze rechtmatigheidsverantwoording, als onderdeel van de programmarekening.

Verslag vergadering 28 mei 2026

-

Rekeningencommissie

Aanvaardbaarheid – zijn de juiste grondslagen toegepast, zoals de waardering van activa of de berekening van voorzieningen? Verenigbaarheid – sluit het jaarverslag en de overige informatie in de programmarekening aan bij de gecontroleerde jaarrekening?

Als aan deze drie voorwaarden is voldaan geeft de accountant een goedkeurende controleverklaring af. De jaarrekeningcontrole voert de accountant uit in opdracht van de raad, zodat de raad zijn controlerende taak kan uitvoeren. Voor de Rekeningencommissie zijn de controleverklaring en het accountantsverslag belangrijke input voor het opstellen van haar eindrapport. Controlebevindingen Bij de controlebevindingen maakt de accountant onderscheid tussen fouten en onzekerheden. Fouten zijn controlebevindingen waarbij duidelijk is voor welk bedrag de cijfers niet getrouw zijn. Bij onzekerheden is ook sprake van een onjuiste verantwoording, maar kan de omvang van het bedrag niet met voldoende zekerheid bepaald worden. Vaak gaat het hier om schattingen die door de gemeente zijn gedaan. De totale omvang van geconstateerde fouten in 2025 was € 36 miljoen. Dit is lager dan vorig jaar (€ 46 miljoen). Het grootste deel van deze fouten, bijna € 28 miljoen, is net als in voorgaande jaren door de gemeente gecorrigeerd in het jaarrekeningproces. Daarmee resteert een totaalbedrag aan nietgecorrigeerde fouten van € 8,3 miljoen euro. De belangrijkste niet-gecorrigeerde fout betreft de inkoop van jeugdzorg voor een bedrag van bijna € 4 miljoen. Bij de onzekerheden gaat het om een bedrag van € 12,0 miljoen. Deze onzekerheden kunnen niet door de gemeente worden gecorrigeerd.

De totale onzekerheden zijn afgenomen ten opzichte van vorig jaar (€ 31 miljoen). De grootste onzekerheid die de accountant heeft geconstateerd betreft de schatting van de ingekochte jeugdzorg. Dit is een jaarlijks terugkomende onzekerheid. Opgeteld bedragen de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden iets meer dan € 20 miljoen. Dit bedrag is lager dan vorig jaar, en daarmee een positief gevolg van de verbetering van het financieel beheer door de gemeente in het afgelopen jaar. Bij de controle hanteert de accountant een bepaalde marge, de zogenoemde goedkeuringstolerantie. Deze tolerantie is voor de jaarrekening 2025 bepaald op bijna € 71 miljoen, oftewel 2% van de totale lasten. De door de accountant geconstateerde bevindingen moeten binnen deze tolerantie blijven voor een goedkeurende verklaring. Het totaal van ongecorrigeerde bevindingen blijft ruim binnen deze totale goedkeuringstolerantie. Fysiek domein Het fysiek domein omvat de gemeentelijke activiteiten uitgevoerd door de dienst Stadsbeheer (DSB) en de dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO). Deze activiteiten behelzen ongeveer 20% van de gemeentelijke exploitatie.

De accountantscontrole is voornamelijk gericht op de uitgaven met betrekking tot investeringen in openbare ruimte, zoals onderhoud aan bruggen, werkzaamheden aan riool, de ontwikkeling en exploitatie van gronden en vastgoed, de baten uit afvalstoffenheffing, rioolheffing en omgevingsvergunningen. De bevindingen over 2025 betreffen voornamelijk de grondexploitaties en de omgevingsvergunningen. Grondexploitaties omvatten langdurige projecten gericht op onder andere de bouw van nieuwe woningen, bedrijven en voorzieningen zoals scholen en huisartsenposten binnen aangewezen gebieden. De gemeente heeft eigen grondexploitaties maar kan ook grondexploitaties faciliteren die eigendom zijn van derden. Vanwege de mogelijke risico’s ligt de focus in de jaarrekeningcontrole voornamelijk op eigen grondexploitaties. Hierbij is namelijk sprake van veel schattingen en mogelijke verliezen. Per grondexploitatie stelt de gemeente een projectbegroting op, bestaande uit geschatte opbrengsten en lasten gebaseerd op verschillende uitgangspunten. Als een negatief resultaat wordt verwacht vormt de gemeente een voorziening (de voorziening negatieve plannen). Een voorziening is een reservering om bijvoorbeeld een negatief resultaat of een verplichting te kunnen financieren. Bij het beheer van grondexploitaties is het risico- en financieel beheer van essentieel belang.

De resultaten uit de risico-inschatting en de financiële ontwikkelingen worden namelijk doorvertaald naar de projectbegrotingen en uiteindelijk verwerkt in de financiële verantwoording, waaronder de voorziening negatieve plannen. Pagina 2 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

Rekeningencommissie

Eind 2025 heeft de gemeente Den Haag in totaal 23 eigen grondexploitaties openstaan. Hiertegenover staat een bedrag van € 157 miljoen aan voorziening negatieve plannen. Enkele van onderstaande bevindingen in de controle van de grondexploitaties zijn ook in voorgaande periodes gerapporteerd. - Het financieel beheer, specifiek de administratieve verwerking, en risicobeheer zijn essentieel voor de financiële sturing en verantwoording van de grondexploitaties. Bij de controle is geconstateerd dat er geen uniforme systematiek wordt toegepast voor het risicobeheer. Daarnaast wordt voor het financieel beheer intensief gebruikt gemaakt van (omvangrijke) Excel-bestanden. Het gebruik van Excel maakt een dergelijk financieel omvangrijk en risicovol proces extreem foutgevoelig en kwetsbaar. Dit blijkt ook uit het aantal en de omvang van de gecorrigeerde fouten. Het uniformeren van het risicobeheer helpt fouten te voorkomen. - Eind 2024 hebben een aantal sleutelfunctionarissen binnen dit proces de gemeente verlaten. Dit heeft een enorme impact gehad op de kwaliteit van het verantwoordingsproces van de grondexploitaties over dat boekjaar. Bij de controle over 2025 merkte de accountant dat het herstel en overdracht van benodigde kennis meer tijd nodig heeft. Bij de jaarrekeningcontrole is door de dienst daarom extra inzet gevraagd van de tweede lijn (control).

Desondanks is nog een omvangrijk aantal correcties geconstateerd en doorgevoerd, mede als gevolg van de accountantscontrole. Sinds 1 januari 2024 is de nieuwe Omgevingswet van kracht, als gevolg waarvan de landelijke applicatie is vervangen. De gemeente heeft ervoor gekozen om gelijktijdig haar eigen applicatie te vervangen. Het gelijktijdig vervangen van applicaties bracht de nodige uitdagingen met zich mee. Bij de gemeente wordt gebruik gemaakt van twee verschillende applicaties, één voor de beoordeling van de aanvragen (CLO) en één voor de facturatie (IBS). Deze twee applicaties communiceerden tot kort geleden niet goed met elkaar waardoor de facturatie van bouwleges achterbleef. In de jaarverantwoording heeft de dienst deze nog te factureren baten in beeld gebracht en alsnog verwerkt. In de tussentijd wordt een structurele oplossing gezocht voor de achterstand in facturatie van bouwleges. Sociaal domein De controle van net sociaal domein omvat de activiteiten van diensten Onderwijs Cultuur & Welzijn (OCW) en Sociale Zaken & Werkgelegenheid (SZW) en behelst ongeveer 50% van de gemeentelijke exploitatie. De controle van dit domein is voornamelijk gericht op de verstrekte subsidies, de verstrekte bijstandsuitkeringen, verstrekte zorg aan burgers via zorgaanbieders en de balansposten die hieraan te relateren zijn.

Net als veel andere gemeenten koopt de gemeente Den Haag de op grond van de Wmo te verlenen zorg en jeugdzorg in bij landelijk opererende zorgaanbieders. Om te voldoen aan haar verantwoordingsverplichting vraagt de gemeente een verantwoording met een controleverklaring van aanbieders die minimaal € 200.000 (Wmo), respectievelijk € 250.000 (Jeugd) aan zorg hebben geleverd. Met deze controleverklaring toont de aanbieder aan dat ze de zorg heeft geleverd voor de facturen die ze bij de gemeente heeft ingediend. Daarmee weet de gemeente dat het geld van de inkopen goed is besteed. Voor een totaal van € 8,7 miljoen (5% van het totaal) heeft de gemeente geen controleverklaring ontvangen en is geen andere documentatie aangeleverd waaruit prestatielevering blijkt. Dit bedrag heeft de accountant daarom als onzeker aangemerkt. De omvang van deze onzekerheid is in lijn met voorgaande jaren. Uit de beantwoording van de vragen en de behandeling van de opmerkingen van de leden van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Facturatie bouwleges: de jaarrekeningcontrole leverde een groot aantal bevindingen en correcties op in het fysiek domein. Zo functioneerde het systeem voor de facturering van bouwleges ook in 2025 nog niet naar behoren: de koppeling tussen de systemen voor aanvragen en facturen werkte niet.

Daardoor kon een bedrag van bijna € 10 miljoen aan bouwleges niet tijdig worden gefactureerd. De Rekeningencommissie wil door het college worden geïnformeerd welke maatregelen zijn genomen om het technische probleem op te lossen en welke maatregelen het college heeft genomen om het financiële risico dat de gemeente loopt als gevolg van deze automatiseringsproblemen te ondervangen (vraag aan de wethouder). ▪ Eenduidige systematiek risico’s en plankosten: uit de jaarrekeningcontrole kwam ook naar voren dat voor afzonderlijke grondexploitaties geen eenduidige systematiek wordt gehanteerd voor Pagina 3 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

▪

▪

Rekeningencommissie

het inschatten van financiële risico’s of het begroten van plankosten. De Rekeningencommissie wil het college vragen dit te uniformeren, zodat de risico’s voor de raad beter te wegen en met elkaar te vergelijken zijn (vraag aan de wethouder). Kennisoverdracht bij personeelswisselingen: veel van de administratieve tekortkomingen waren terug te voeren op het vertrek van ervaren medewerkers. Dit is ook binnen het sociaal domein geconstateerd. De Rekeningencommissie wil worden geïnformeerd hoe de kennisoverdracht bij personeelswisselingen gemeentebreed is geborgd, met bijzondere aandacht voor beheersingsaspecten. De Rekeningencommissie wil de wethouder Financiën als systeemverantwoordelijke voor het financieel beheer vragen erop toe te zien dat de aandacht voor de interne beheersing binnen het fysiek domein niet verslapt en dat specifiek bij personeelswisselingen de kennisoverdracht wordt geborgd (vraag aan de wethouder). Beheer grondexploitaties: vorig jaar heeft de Rekeningencommissie het college met klem geadviseerd om zo spoedig mogelijk te stoppen met het extracomptabel administreren van grondexploitaties, om fouten en fraude te voorkómen. De commissie verwachtte van het college dat hiertoe in 2025 stappen zouden worden gezet. In 2025 was nog steeds sprake van extracomptabele administratie van grondexploitaties in Excel.

De Rekeningencommissie wil worden geïnformeerd welke stappen het college heeft gezet en wanneer verbeteringen te verwachten zijn (punt voor het RC-rapport).

Publiek domein Binnen de gemeente Den Haag valt het publiek domein onder de dienst Publieke Zaken (DPZ). Deze dienst heeft de klantcontacten met de inwoners: van het uitvoeren van burgerzaken, het heffen van gemeentelijke belastingen en secretarieleges tot het beheren van de bibliotheken. De accountantscontrole richt zich binnen dit domein voornamelijk op de reisdocumenten en rijbewijzen. Financieel gezien gaat het hier niet om grote bedragen, maar juist bij reisdocumenten en rijbewijzen is het risico op fraude en corruptie een reëel aandachtspunt. Het gaat om fysieke documenten met een hoge maatschappelijke waarde, waarbij een zwakke beheersing misbruik in de hand kan werken. Dit jaar kwamen enkele bevindingen uit de controle voort. De accountant constateerde verschillen tussen het aantal ingekochte en verkochte reisdocumenten in het systeem Key2Burgerzaken. Er zitten financiële correcties in het systeem, zogenoemde terugboekingen, die de accountant niet kon herleiden tot concrete transacties. De accountant kan dus niet precies achterhalen waarom die correcties zijn gemaakt. Er zijn geen aanwijzingen van fraude gevonden. Maar de complexiteit van het proces met meerdere applicaties, diverse handmatige correcties en voor één reisdocument soms verschillende identificatiecodes maakt het geheel onnodig kwetsbaar.

De gemeente werkt aan een geautomatiseerde oplossing, die de accountant in de controle 2026 meeneemt. Een tweede bevinding betreft de kasinventarisaties bij burgerzaken als bibliotheken. Het gaat hier om relatief kleine bedragen, maar het blijft belangrijk dat regelmatig de kassaldi worden geteld. Net als vorig jaar constateert de accountant dat daarin verbeteringen nodig zijn op verschillende gemeentelijke locaties. In de board letter 2025 heeft de accountant gemeld dat verlopen reisdocumenten niet altijd door twee medewerkers tegelijk werden vernietigd, zoals de procedure voorschrijft. Op verzoek van de Rekeningencommissie is aanvullend gecontroleerd over de periode oktober 2025 tot februari 2026. Daaruit blijkt dat bij circa 6% van de vernietigingen desondanks maar één medewerker betrokken was. De gemeente herkent de bevinding en treft maatregelen om de functiescheiding te borgen. De accountant neemt dit verder mee bij de interimcontrole. Rechtmatigheidsverantwoording Sinds 2023 is het college zelf verantwoordelijk voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording over de uitgaven van de gemeente. Dat betekent dat het college in de jaarrekening expliciet verklaart of de financiële handelingen hebben plaatsgevonden binnen de geldende wet- en regelgeving.

De rol van de accountant is om te controleren of deze rechtmatigheidsverantwoording juist en volledig is verantwoord in de jaarrekening. De accountant heeft vastgesteld dat de verantwoording voor de drie criteria (Begrotingscriterum, Voorwaardencriterum en het criterium Misbruik & Oneigenlijke gebruik) juist en volledig is

Pagina 4 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

Rekeningencommissie

verantwoord in de jaarrekening en daarmee een getrouw en betrouwbaar beeld geeft van de werkelijkheid. De totale geconstateerde onrechtmatigheden binnen deze drie criteria bedragen gezamenlijk € 38,1 miljoen. Daarmee blijft de Gemeente Den Haag ruim binnen de door uw raad, vastgestelde verantwoordingsgrens van € 70,6 miljoen. De totale omvang van de onrechtmatigheden is ten opzichte van vorig jaar is afgenomen. - Begrotingscriterium: de afname van de onrechtmatigheden ten opzichte van vorig jaar lijkt mede samen te hangen met verbeteringen in de planning- en controlcyclus van de gemeente. - Voorwaardencriterium: dit betreft onder meer de controle van Europese aanbestedingen. Deze controlewerkzaamheden worden uitgevoerd door de afdeling Internal Audit van de gemeente Den Haag. De accountant beoordeelt vervolgens of deze werkzaamheden kwalitatief en toereikend zijn uitgevoerd om vast te stellen of het voorwaardencriterum juist en volledig is verantwoord. Europese aanbestedingen zijn complex. De informatie hierover komt vaak pas heel laat in het proces beschikbaar, waardoor sturen op rechtmatigheid beperkt mogelijk is. De totale omvang van de geconstateerde afwijkingen binnen het voorwaardencriterium bedraagt over 2025 € 24,6 miljoen, tegenover € 38,7 miljoen in 2024. Deze substantiële afname laat zien dat de ingezette verbetermaatregelen effect beginnen te krijgen.

De meest voorkomende oorzaken van deze rechtmatigheidsfouten betreffen afwijkingen bij contracten en opdrachten die doorlopen vanuit voorgaande jaren en opdrachten waarbij gedurende de uitvoering de contractwaarde of de looptijd is overschreden. Daardoor ontstaat alsnog een Europese aanbestedingsplicht. Hoewel de dalende trend positief is, blijft dit een belangrijk aandachtspunt. Verdere versterking van contractbeheer en tijdige signalering van overschrijdingen is noodzakelijk om deze rechtmatigheidsrisico’s structureel verder terug te dringen. - Criterium misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O-criterium): de gemeente dient voldoende maatregelen te treffen om te voorkómen dat er misbruik wordt gemaakt van gemeentelijke voorzieningen. Per regeling is een afzonderlijk M&O-beleid opgesteld dat gericht is op specifieke risico’s per beleidsterrein. Eerder heeft de accountant geconstateerd dat voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021 geen specifiek beleid is vastgesteld dat gericht is op het voorkomen en signaleren van misbruik en oneigenlijk gebruik. Een dergelijk beleidskader is wel een expliciete vereiste. De accountant heeft het college opnieuw geadviseerd dit beleid alsnog vast te stellen. Uit de beantwoording van de vragen en de behandeling van de opmerkingen van de leden van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren.

▪ M&O-beleid Wet inburgering: net als vorig jaar wijst de accountant erop dat de gemeente geen specifiek beleid heeft om misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan bij de uitvoering van de Wet inburgering 2021, waarvoor door de gemeente een specifieke uitkering van het rijk wordt ontvangen (een zogenoemde SiSa-regeling). Een dergelijk beleid is volgens de SiSa-verantwoordingsvoorschriften wel vereist. De Rekeningencommissie vraagt het college uiterlijk bij de komende begroting hiervoor een concreet plan uitgewerkt te hebben (vraag aan de wethouder). ▪ Beheer van reisdocumenten: vorig jaar kwam uit het onderzoek naar de jaarrekening 2024 dat de vernietiging van reisdocumenten in de praktijk niet altijd door ten minste twee medewerkers wordt uitgevoerd. Bij aanvullende controles over de periode oktober 2025 tot februari 2026 bleek eveneens dat reisdocumenten niet altijd met twee personen waren vernietigd. Daarnaast werden in 2025 verschillen geconstateerd in de aansluiting tussen uitgegeven reisdocumenten en de financiële administratie. Ook werden niet-herleidbare financiële correcties aangetroffen. Hoewel de accountant geen aanwijzingen heeft van fraude, constateert zij dat de aansluiting tussen de verschillende registraties van reisdocumenten nog niet structureel is geborgd en daarmee foutgevoelig is.

De Rekeningencommissie wil weten hoe het college het proces wil verbeteren en wat daarvoor het tijdpad is (vraag aan de wethouder). ▪ Kascontroles: de accountant heeft op verschillende plekken in de organisatie onvolkomenheden of kwetsbaarheden bij kascontroles geconstateerd. De Rekeningencommissie wil de wethouder vragen nader te duiden of hier sprake is van een tekortschietende inrichting van de administratieve organisatie, dan wel of dit wordt veroorzaakt omdat protocollen niet worden nageleefd (vraag aan de wethouder). ▪ Inzicht in rechtmatigheid: net als in voorgaande jaren betreft het grootste deel van de geconstateerde onrechtmatigheden het inkoopproces, al is de omvang ervan dit jaar wel Pagina 5 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

Rekeningencommissie

afgenomen. Dit blijft dus een aandachtspunt, temeer omdat de accountant de dossiervorming bij Europese aanbestedingen als ontoereikend beoordeelt. Verder komt uit de accountantscontrole dat het college geen actueel inzicht heeft in de rechtmatigheid van de eigen uitgaven. Dit inzicht wordt pas vér na afloop van het boekjaar verkregen. De Rekeningencommissie is van mening dat de rechtmatigheidsverantwoording ook bedoeld is om ervoor te zorgen dat rechtmatigheid continu wordt beheerst en wil het college vragen hiertoe passende maatregelen te treffen (vraag aan de wethouder). Cybersecurity & informatietechnologie (IT) IT is een belangrijk onderdeel van de jaarrekeningcontrole. De processen van de gemeente verlopen grotendeels geautomatiseerd. Denk aan de processen van de financiële administratie of het subsidieproces. De betrouwbaarheid van financiële informatie is daarom sterk afhankelijk geworden van de kwaliteit en veiligheid van de IT-systemen. Het is daarom voor de controle van de jaarrekening niet meer voldoende om alleen naar cijfers en documenten te kijken; ook de IT-omgeving die deze informatie verwerkt moet betrouwbaar zijn. De beheersing van de IT-processen door de gemeente is essentieel is om de betrouwbaarheid te borgen. In de planningsfase van de controle selecteert de Accountantsorganisatie risicogericht de te controleren applicaties.

Voor controlejaar 2025 betreft dit 12 applicaties, waarover in de board letter en in het accountantsverslag wordt gerapporteerd. De onderdelen waar de controle op is gericht zijn Logische Toegangsbeveiliging, Wijzigingsbeheer, Continuïteit en Leveranciersbeheer. - Logische Toegangsbeveiliging: de toegang is beperkt tot bevoegde personen. Deze personen werken met een eigen account en kunnen alleen die dingen doen die ze mogen doen. Accounts zijn herleidbaar naar personen en er wordt voorkomen dat accounts worden misbruikt door bijvoorbeeld sterke wachtwoorden af te dwingen. Dit borgt de betrouwbaarheid van de invoer van gegevens. - Wijzigingsbeheer: wijzigingen in de applicatie zijn geautoriseerd door een bevoegd persoon en worden getest voor ze in productie genomen worden, zodat de applicatie doet wat verwacht mag worden. Dit borgt de betrouwbaarheid van de verwerking en de exports van gegevens uit applicaties. - Continuïteit: dataverlies bij calamiteiten wordt beperkt door het regelmatig maken van back-ups en het testen van deze back-ups. Bedrijfsprocessen kunnen bij calamiteiten worden voortgezet door uitwijkmogelijkheden naar een tweede datacenter. Dit borgt de continuïteit van de dienstverlening en de beperking van dataverlies.

- Leveranciersbeheer: doordat steeds meer IT wordt uitbesteed aan leveranciers, liggen de taken voor het uitvoeren van genoemde aspecten steeds meer bij de leverancier. De gemeente blijft echter altijd verantwoordelijk. Leveranciers verantwoorden zich via assurancerapporten aan de gemeente. Het controleren van de aanwezigheid en het beoordelen van de inhoud van deze rapporten is onderdeel van de controlewerkzaamheden. Voor het onderdeel Logische Toegangsbeveiliging zijn in verschillende applicaties en databases accounts gevonden die niet zijn gekoppeld aan een persoon. De gemeente weet niet voldoende waarvoor deze accounts worden gebruikt en wie verantwoordelijk is voor de handelingen die ermee worden uitgevoerd. Hierdoor ontstaat het risico dat ongeautoriseerde transacties plaatsvinden en raakt de betrouwbaarheid van de invoer. Daarom steunt de accountant in de controle niet op autorisaties en zijn gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Voor het onderdeel Wijzigingsbeheer constateert de Accountantsorganisatie dat bij de onderzochte applicaties de juiste processtappen worden doorlopen.

Continuïteit en leveranciersbeheer Voor het onderdeel continuïteit en leveranciersbeheer constateert de Accountantsorganisatie dat voor de systemen van Wmo en Subsidies geen afspraken zijn gemaakt met de leverancier over het jaarlijks aantonen dat de continuïteit is geborgd via een assurancerapport. Dit is een risico voor de continuïteit van de dienstverlening van het Wmo- en subsidieproces door mogelijk dataverlies of niet beschikbaar zijn van de applicatie.

Pagina 6 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

Rekeningencommissie

Met betrekking tot cybersecurity heeft de gemeente een duidelijke voortgang geboekt. De gemeente heeft de extra middelen voor de NAVO-top ingezet om de eigen cyberweerbaarheid te verbeteren. Per 1 januari 2026 heeft de gemeente de salarisadministratie gemigreerd naar een nieuwe dienstverlener. Deze migratie is zorgvuldig voorbereid, waarbij de gemeente maatregelen heeft beschreven in testplannen om de migratie op een beheerste wijze uit voeren (waaronder hoe om te gaan met afwijkingen tussen bron- en doelsysteem). De Accountantsorganisatie heeft echter niet kunnen vaststellen dat bij de uitvoering van de migratie genoemde maatregelen daadwerkelijk zijn toegepast. Daarom worden aanvullende werkzaamheden verricht bij de jaarrekeningcontrole 2026 om de betrouwbaarheid van de datamigratie zelfstandig vast te stellen. Specifieke uitkeringen (SiSa) SiSa staat voor Single information, Single audit. Het rijk verstrekt gemeenten geld voor specifieke doelen, zoals luchtkwaliteitsverbetering, leerachterstanden of zorg en sociaal beleid. De gemeente legt via de jaarrekening verantwoording af over hoe dat geld is besteed. De accountant controleert of de besteding én de verantwoording kloppen. Fouten in de SiSa-verantwoording kunnen leiden tot terugvordering van rijksmiddelen en daarmee tot directe financiële gevolgen voor de gemeente.

In 2025 heeft Den Haag verantwoording afgelegd over 67 specifieke uitkeringen, in 2024 waren dat er nog 61. Er kwamen 14 nieuwe regelingen bij en 8 zijn afgelopen. Het aantal SiSa-regelingen is de afgelopen jaren toegenomen. Elke regeling heeft eigen voorwaarden en verantwoordingseisen, wat veel vraagt van de gemeentelijke organisatie en de controle hiervan. De meeste diensten leveren hun SiSa-dossiers tijdig aan, maar de kwaliteit laat bij diverse dossiers nog te wensen over. Dit leidde tot extra afstemming, aanvullende vragen en noodzakelijke correcties. De accountant heeft dit jaar opnieuw bij meer dan 30 regelingen correcties voorgesteld om onjuistheden in de SiSa-bijlagen en fouten in de waardering van overlopende posten te herstellen. Na al deze correcties resteert een beperkt aantal fouten en onzekerheden, zoals vermeld in de verplichte en uitgebreide SiSa-bijlage in het accountantsverslag (bijlage 3). De accountant adviseert het college om de interne controle op de SiSa-dossiers te versterken, zodat diensten kwalitatief betere dossiers aanleveren en het aantal correcties structureel daalt. Uit de beantwoording van de vragen en de behandeling van de opmerkingen van de leden van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren.

▪ Verantwoordelijkheden en regie binnen de administratieve organisatie: vorig jaar constateerde de accountant bij de jaarrekeningcontrole 2024 dat in de verhouding tussen de dienst Bedrijfsvoering en de overige diensten de desbetreffende actoren niet altijd gelijkluidende opvattingen hadden over het eigenaarschap van verantwoordelijkheden. Voorbeelden hiervan waren het contractbeheer, Europese aanbestedingen en het beheer van bestemmingsreserves. De Rekeningencommissie constateert ook dit jaar dat de toewijzing van verantwoordelijkheden en het toezicht en de sturing op naleving ervan nog steeds een actueel thema is, bijvoorbeeld bij het aanleveren van gegevens voor balansposten voor de jaarrekeningcontrole waarvoor meerdere gemeentelijke diensten verantwoordelijk zijn. Hier lijkt centrale regie te ontbreken, waardoor de accountant de informatie vaak onvolledig, inconsistent of gefragmenteerd ontvangt. Daardoor liep de accountantscontrole uit en waren extra correcties nodig. De Rekeningencommissie wil daarom dat de verantwoordelijkheid voor balansposten waar meerdere diensten bij zijn betrokken expliciet op één plek wordt belegd (vraag aan de wethouder). ▪ Beheer van IT-accounts: de interne beheersing van informatieveiligheid vraagt permanente aandacht.

Bij de jaarrekeningcontrole heeft de Accountantsorganisatie in verschillende financiële en personeelsapplicaties accounts aangetroffen die niet te herleiden waren tot een persoon. Van deze accounts is niet duidelijk waarvoor ze worden gebruikt en wie ervoor verantwoordelijk is. Hiermee loopt de gemeentelijke organisatie het risico dat ongeautoriseerde transacties plaatsvinden. De Rekeningencommissie wil de wethouder vragen te zorgen voor toereikende protocollen voor het beheer van deze accounts en tevens de naleving ervan te controleren (vraag aan de wethouder). ▪ Cyberbeveiligingswet: de Rekeningencommissie is blij dat de accountant heeft geconstateerd dat de extra middelen voor de NAVO-top effectief zijn ingezet om de eigen cyberweerbaarheid te verbeteren. Binnen afzienbare termijn kan de nieuwe Cyberbeveiligingswet worden ingevoerd. Dit heeft ook gevolgen voor de gemeente Den Haag. De Rekeningencommissie wil weten of de gemeente hier al klaar voor is, dan wel of er een plan is voor tijdige implementatie van de te nemen stappen. De Rekeningencommissie zou graag zien dat de benodigde voorbereidingen al ruim vóór Pagina 7 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

▪ ▪

▪

Rekeningencommissie

de inwerkingtreding van de nieuwe wet zijn afgerond, zodat vooraf kan worden ‘proefgedraaid’. Deze aanpak is ook gekozen voor de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en dit heeft zich als bijzonder nuttig bewezen (vraag aan de wethouder). Interne audit cyberweerbaarheid: de Rekeningencommissie wil worden geïnformeerd over de uitkomsten van de in uitvoering zijnde interne audit naar de cyberweerbaarheid van de gemeente (punt voor het RC-rapport). SiSa-regelingen voor specifieke uitkeringen: het aantal specifieke uitkeringen dat de gemeente ontvangt om rijksbeleid uit te voeren is dit jaar toegenomen tot 67. Deze zogenoemde SiSa-regelingen dienen allemaal afzonderlijk door de accountant te worden gecontroleerd. De meeste dossiers worden inmiddels tijdig ter controle aangeleverd, maar de kwaliteit van een substantieel aantal daarvan is nog onvoldoende. Bij meer dan 30 regelingen bleken correcties nodig vanwege onjuistheden of inconsistenties. De Rekeningencommissie wil de wethouder vragen de interne controle op specifieke uitkeringen te intensiveren zodat de SiSa-cijfers juist en volledig worden aangeleverd en de accountantscontrole niet onnodig wordt vertraagd. De commissie wil weten welke acties het college hiertoe neemt (vraag aan de wethouder).

Consistente vastlegging van prestatieverklaringen: vorig jaar heeft de accountant aandacht gevraagd voor de aanwezigheid van prestatieverklaringen in de administratie. Ondanks de aandacht voor het maken van centrale afspraken daarover, blijkt ook dit jaar dat te veel prestatieverklaringen niet vlot in dossiers zijn te vinden. De Rekeningencommissie benadrukt dat het monitoren van de naleving van gemaakte afspraken essentieel is om daadwerkelijk een plando-check-act-cyclus te bereiken en vraagt het college erop te sturen dat prestatieverklaringen bij de volgende jaarrekeningcontrole in de administratie aanwezig zijn (vraag aan de wethouder).

Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) De wethouder Volkshuisvesting, Wijken, Welzijn & Zuidwest heeft eerder toegezegd dat de Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) met ingang van 2025 bij de programmarekening naar de raad zou worden gestuurd in plaats van bij de begroting. Op 18 mei 2026 is de Meerjarenprognose Grondexploitaties 2026 (MPG) door de raad ontvangen (RIS325375, met geheime bijlage RIS325376). Hierover zijn geen vragen. Indicatoren in de jaarrekening De rapportage over het onderzoek naar indicatoren in de programmarekening 2025 is donderdag 21 mei 2026 naar de Rekeningencommissie gestuurd (RIS325446). De tijdens de presentaties getoonde tekst en afbeeldingen zijn als bijlage bij dit verslag gevoegd. Op verzoek van de Rekeningencommissie rapporteert de Accountsorganisatie apart over bestuurlijk relevante indicatoren of kengetallen. Met de uitkomsten krijgt de Rekeningencommissie inzicht in de mate van betrouwbaarheid van de indicatoren. De gemeente Den Haag gebruikt indicatoren als middel om te sturen op beleidsdoelstellingen. Indicatoren worden daarom zowel in de begroting als in de programmarekening opgenomen. De gemeenteraad stelt jaarlijks deze indicatoren vast. In artikel 3 van de controleverordening staat dat aandacht moet worden besteed aan de indicatoren. Dit onderzoek is geen onderdeel van de controlewerkzaamheden van de programmarekening.

Over 2025 zijn de indicatoren in de programma’s 4 (Openbare orde & veiligheid), 11 (Economie), 13 (Stadsontwikkeling & wonen) en 14 (Stadsdelen, integratie & dienstverlening) onderzocht. In totaal zijn dit 69 van de totale 195 indicatoren. De geselecteerde 69 indicatoren uit de programmarekening 2025 zijn aangesloten met: de begrotingscijfers, waarbij we aansluiting hebben gezocht met de meeste actuele begroting; de cijfers van vorig jaar door ze aan te sluiten met de vorige programmarekening; de onderliggende brongegevens zoals de gemeente die ons beschikbaar heeft gesteld. Daarnaast is onderzocht of afwijkingen groter dan 10% zijn toegelicht in de programmarekening. Bij 1 indicator sluit de waarde niet aan met de begroting, omdat daarin een waarde per peildatum is opgenomen die niet aansluit met de waarde in de programmarekening. Soms is de aard van de bron zodanig dat de waarde van de indicator foutgevoelig of niet eenduidig is. Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor wanneer de waarde van de indicator op een complexe wijze in Excel wordt berekend, soms met grote databestanden vanuit systemen waarbij selecties of Pagina 8 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

Rekeningencommissie

bewerkingen worden toegepast. Bij 12 van de 69 onderzochte indicatoren was sprake van een aanpasbare of onzekere bron. Zes indicatoren blijken niet aan te sluiten met de bron. Dit zijn indicatoren bij programma 14 (Stadsdelen, integratie & dienstverlening). Voor 10 indicatoren kon de gemeente geen bron beschikbaar stellen. Bij 14 indicatoren is sprake van een afwijking groter dan 10% die niet is toegelicht, ondanks de verplichting in de financiële verordening. Ook dit jaar was de aanlevering van gegevens niet volledig binnen de afgesproken termijnen. Dit heeft onder andere te maken met indicatoren waarvan de realisatiecijfers pas na de onderzoeksperiode bekend zijn. Uit de beantwoording van de vragen en de behandeling van de opmerkingen van de leden van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Betrouwbaarheid indicatoren: ook dit jaar blijkt dat bij een substantieel deel van de onderzochte indicatoren de bron foutgevoelig of niet eenduidig is, bijvoorbeeld een Excel-bestand waarop veel bewerkingen worden gedaan. De Rekeningencommissie vraagt het college daarom opnieuw om alternatieven hiervoor te onderzoeken om te voorkómen dat indicatoren met manipuleerbare bronnen gebruikt blijven worden (vraag aan de wethouder). ▪ Verantwoording indicatoren: in zes gevallen komt de bronwaarde niet overeen met de waarde die in de programmarekening is verantwoord.

Ook komt het voor dat van een verantwoorde indicator geen bron beschikbaar blijkt te zijn. Tenslotte worden afwijkingen van meer dan 10% in 14 gevallen niet toegelicht, terwijl dit wel zou moeten. De Rekeningencommissie heeft het college in voorgaande jaren herhaaldelijk gevraagd de betrouwbaarheid van indicatoren en de volledigheid van de informatie daarover in de jaarrekening te verbeteren. De Rekeningencommissie wil het college vragen hoe dit bij de volgende jaarrekening wordt bewerkstelligd (vraag aan de wethouder). E. GRIP-rapportage 4e kwartaal 2025 De GRIP-rapportage over het vierde kwartaal van 2025 is door het college op 13 mei 2026 naar de raad gestuurd (RIS325358, met geheime bijlage RIS325359). Met de huidige GRIP-rapportages wordt halfjaarlijks verantwoording afgelegd over de beheersing van geselecteerde projecten in het fysieke domein. Indien op één of meer beheersaspecten de afgesproken kaders voor een project worden overschreden en daarom moet worden ingegrepen, wordt dit in de rapportage aangegeven met de kleur rood. Uit de beraadslaging van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Inzichtelijkheid GRIP-rapportages: de Rekeningencommissie bevestigt dat het inzicht in de voortgang van grote projecten door het nieuwe format van de GRIP-rapportages aanzienlijk is verbeterd.

▪ Risico’s netcongestie: de Rekeningencommissie vindt het verstandig dat in de GRIPrapportages nu ook aandacht wordt besteed aan risico’s die voortkomen uit netcongestie. De Rekeningen wil nader worden geïnformeerd over hoe de risico’s bij verschillende projecten worden beoordeeld en in hoeverre daarvoor een uniforme methodiek wordt gehanteerd (punt voor het RCrapport). F. Jaarverslag 2025 Functionaris Gegevensbescherming Vorig jaar heeft de Rekeningencommissie tijdens haar onderzoek naar de jaarrekening 2024 enkele vragen aan het college gesteld naar aanleiding van het jaarverslag van de Functionaris Gegevensbescherming 2024. Van het college is op 27 januari 2026 een brief ontvangen over de afdoening van de toezeggingen die toen zijn gedaan (RIS324454). Op 21 april 2026 is van het college het jaarverslag van de Functionaris Gegevensbescherming ontvangen, voorzien van een bestuurlijke reactie van het college (RIS325217).

Pagina 9 van 10

Verslag vergadering 28 mei 2026

Rekeningencommissie

Uit de beraadslaging van de Rekeningencommissie komt het volgende naar voren. ▪ Werkbespreking met FG: de Rekeningencommissie wil de nieuwe Functionaris Gegevensbescherming (FG) na de zomer uitnodigen om zijn bevindingen tot dan toe te bespreken en wil daarbij ook het jaarverslag 2025 van de FG betrekken. De commissie verneemt graag van de FG of het urgentiebewustzijn binnen de organisatie voldoende is (punt voor het RC-rapport). G. Jaarverslag 2025 Accountantsorganisatie (GAD) Van de Accountantsorganisatie is het jaarverslag over 2025 ontvangen (GAD/2026.63). Hierin wordt onder andere gerapporteerd aan de hand van Audit Quality Indicators (AQI’s) die ook door andere accountantsorganisaties worden gebruikt. Over het jaarverslag zijn geen vragen. H. Vooruitblik op de bevraging van wethouders In de Rekeningencommissievergadering van woensdagmiddag 3 juni 2026 kunnen wethouders worden uitgenodigd voor bevraging in het kader van het onderzoek naar de jaarrekening 2025. De Rekeningencommissie besluit de wethouder Onderwijs, Jeugd, Sport & Dienstverlening, de heer Bredemeijer, uit te nodigen voor bevraging over de voortgang van het programma MBS, cyberveiligheid en het beheer van IT-accounts, reisdocumenten en kasgelden (RIS325483).

De wethouder Financiën, Cultuur & Economie, mevrouw Bruines, wordt uitgenodigd voor bevraging over de uitkomsten van de rechtmatigheidsverantwoording, verbeterpunten voor de interne beheersing, verantwoordelijkheden en regie binnen de administratieve organisatie en de verantwoording door middel van indicatoren in de jaarrekening (RIS325484). Mevrouw Van Basten Batenburg zal het voortouw nemen in de bevraging van de wethouder Dienstverlening en de voorzitter bij de wethouder Financiën. I.

Termijnplanning

Aan de termijnplanning (RC/2026.27) wordt toegevoegd dat bij de toelichting van de gemeentearchivaris op het jaarverslag 2025 tevens aandacht wordt besteed aan de voorbereidingen van het college op de nieuwe archiefwet. J. Rondvraag en sluiting Er zijn geen vragen. De voorzitter sluit de vergadering om 15:30 uur

10

Pagina 10 van