RIS325374 Vestiging Speciaal Tribunaal

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

BSD/11054134 RIS325374 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Hildemarij Fortanier Mesker Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Internationaal Telefoonnummer

Datum

14070

15 mei 2026

E-mailadres

Hildemarij.mesker@denhaag.nl

Onderwerp

Vestiging Speciaal Tribunaal voor het Misdrijf Agressie tegen Oekraïne

In juni 2025 tekenden de Raad van Europa en Oekraïne een bilaterale overeenkomst ter oprichting van het Speciaal Tribunaal voor het Misdrijf Agressie tegen Oekraïne (Engelstalige afkorting STCA, hierna: agressietribunaal). Op 14 en 15 mei 2026 sloot een groep van meer dan 25 lidstaten zich aan bij een uitgebreid partieel akkoord (Enlarged Partial Agreement) inzake het management comité, waarin de politieke en financiële steun aan het tribunaal wordt vormgegeven en het budget wordt geregeld. Den Haag is de vestigingslocatie voor de eerste fase van dit tribunaal; gedurende deze fase zal de basisarchitectuur van het agressietribunaal worden ontwikkeld. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de door de gemeenteraad aangenomen motie Haal Oekraïne tribunaal naar Den Haag (RIS314201). Met deze brief brengen wij u op de hoogte van het tribunaal, het proces tot op heden en verdere voordelen voor (de regio) Den Haag. Wat is het agressietribunaal? Het agressietribunaal is een internationaal tribunaal dat als doel heeft individuele politieke en militaire leiders strafrechtelijk verantwoordelijk te stellen voor het misdrijf agressie: het plannen, voorbereiden en uitvoeren van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Het gaat niet om oorlogsmisdrijven of misdrijven tegen de menselijkheid (die vallen al onder o.a.

het Internationaal Strafhof), maar om het kernmisdrijf: het starten van de oorlog zelf. De oprichting van een apart tribunaal is noodzakelijk om een juridisch gat te dichten en straffeloosheid tegen te gaan. Hoewel het Internationaal Strafhof (ICC) onderzoek doet naar oorlogsmisdrijven gepleegd in Oekraïne, heeft het ten aanzien van Rusland geen rechtsmacht over het misdrijf agressie, aangezien Rusland geen partij is bij het Statuut van Rome (het oprichtingsverdrag van het ICC). Ook het International Centre for the Prosecution of the Crime of Aggression (ICPA), een onderzoekscentrum dat sinds 2023 in Den Haag is gevestigd, beschikt niet over een eigen rechtsmacht en kan geen verdachten vervolgen. Het agressietribunaal is een separaat rechtspersoon dat valt onder de paraplu van de Raad van Europa. De Raad van Europa (geen onderdeel van de EU) is een organisatie met 46 lidstaten, gericht op het beschermen van mensenrechten, democratie en de rechtstaat. Gefaseerde oprichting van het agressietribunaal De oprichting van het agressietribunaal zal gefaseerd plaatsvinden en bestaat uit drie fasen. Fase 0 (een tijdelijke ‘Advance Party’) en fase 1 (een skelettribunaal) kunnen worden aangemerkt als oprichtingsfasen. In deze fasen wordt de basisarchitectuur van het agressietribunaal ontwikkeld en ingericht.

Fase 2 betreft het volledig operationele tribunaal, waarin daadwerkelijk gestart kan worden met opsporing en vervolging.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11054134

Het gastlandaanbod voor de vestiging van het agressietribunaal in Den Haag betreft fasen 0 en 1. Tijdens deze fasen worden verschillende opties onderzocht voor de huisvesting van fase 2. Dit aangezien er nog geen volledig informatiebeeld is van deze fase en het daadwerkelijk berechten en de eventuele gevangenneming een significante impact heeft op de nationale en lokale veiligheid en de justitiële en politiële keten en het detentiewezen. Om die redenen wordt op een later moment afzonderlijk door de deelnemende lidstaten besloten over fase 2. Het huisvesten van fase 1 kan daarom niet als voorschot worden gezien betreffende een mogelijk Nederlands gastlandschap van fase 2 van het tribunaal. Een besluit over eventueel gastlandschap voor fase 2 zal alsdan door de Ministerraad worden genomen. Het proces tot nu toe Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 wordt gesproken over de oprichting van een agressietribunaal. Op 17 februari 2023 heeft Nederland aangeboden om dit tribunaal te huisvesten. In 2025 onderzocht toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp of het agressietribunaal in Den Haag zou kunnen worden gehuisvest. In april 2025 heeft het college bij het departement aangegeven positief te staan tegenover een kosten-batenonderzoek naar de Nederlandse kandidatuur als vestigingsplaats van het agressietribunaal.

Op 25 juni 2025 werd het bilateraal verdrag tussen Oekraïne en de Raad van Europa inzake de oprichting van het agressietribunaal getekend. Op 17 oktober 2025 heeft de ministerraad ingestemd met aanbieding van het Nederlands gastlandschap voor de voorbereidende fasen van het tribunaal. Op 14 en 15 mei 2026 sloot een groep van meer dan 25 landen zich aan bij een uitgebreid partieel akkoord inzake het management comité, waarin de politieke en financiële steun aan het tribunaal wordt vormgegeven en het budget wordt geregeld. Het verdere proces Fase 0 zal naar verwachting een tot twee jaar duren. In deze fase zal de ’Advance Party’ van circa 15 personen, initieel vanuit Straatsburg werken. De “Advance Party’ is met financiering van de EU in februari dit jaar van start gegaan. Vervolgens zal in fase 1 een grotere staf in de vorm van een zogenaamd ‘skelettribunaal’ van circa 40-50 FTE over een periode van naar verwachting drie jaar de basisarchitectuur van het agressietribunaal verder uitwerken. Het is op dit moment nog niet duidelijk op welk moment er een besluit wordt genomen over fase 2 van het tribunaal. Huisvesting Voor de eerste fase van het agressietribunaal is een mogelijke locatie in Den Haag geïdentificeerd. De exacte locatie kan om veiligheidsredenen nog niet worden gedeeld. Zodra dit mogelijk, zullen wij u hierover informeren.

De mogelijke locatie ligt in het hart van de Internationale Zone en is daarmee een goed toegeruste vestigingslocatie. Het bevindt zich in de nabijheid van diverse andere internationale gerechtshoven en congresfaciliteiten. Daarnaast kenmerkt het gebied zich door ruime ervaring met beveiliging op maat en goede (inter)nationale bereikbaarheid. De besluitvorming over de locatie wordt genomen door het rijk i.o.m. de Raad van Europa. Betekenis voor Den Haag De vestiging van het agressietribunaal past bij het internationale profiel van Den Haag. Den Haag is de internationale stad van vrede en recht. Het is de thuisbasis van instellingen zoals het Internationaal Gerechtshof, het Internationaal Strafhof en diverse VN-organisaties. Het huisvesten van het agressietribunaal verstevigt deze internationale positie van de stad. De aanwezigheid van gerelateerde juridische en diplomatieke organisaties in Den Haag creëert een vruchtbare bodem voor samenwerking, kennisdeling en efficiëntie. Het agressietribunaal beoogt de vervolging van daders van agressie — een kernmisdrijf volgens het internationaal recht.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11054134

Met de vestiging van dit tribunaal draagt Den Haag concreet bij aan de versterking van de internationale rechtsorde en de wereldwijde strijd tegen straffeloosheid. Daarnaast zijn internationale organisaties en tribunalen van economische waarde voor de stad, zowel direct als indirect. De Vrede en Recht sector vertegenwoordigt circa 10% van de totale Haagse werkgelegenheid met een totale toegevoegde waarde van 5,6 miljard euro aan bestedingen.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3