RIS325326 Programma Bestuurlijke Besluitvorming

Typ tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de gemeenteraad

BSD/11047278 RIS325326 Contactpersoon

Alja van Peursen Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Programma Bestuurlijke besluitvorming Datum

Telefoonnummer

19 mei 2026

14070 E-mailadres

alja.vanpeursen@denhaag.nl

Onderwerp

Programma Bestuurlijke Besluitvorming

Met deze brief informeren wij u graag over de voortgang van het programma Bestuurlijke Besluitvorming. Het programma Bestuurlijke Besluitvorming, gestart in 2024, is gericht op het verbeteren van de kwaliteit van bestuurlijke stukken, het proces van besluitvorming en de samenwerking tussen college, raad en ambtelijke organisatie. Daarbij wordt gestreefd naar een besluitvormingsproces dat iedereen kan volgen. Dat doen we zorgvuldig en met betrokkenheid van alle relevante partijen, in het besef dat de kwaliteit van onze besluitvorming bijdraagt aan het vertrouwen van de stad in de politiek, het bestuur en de organisatie. Via deelopgaven wordt sinds 2024 invulling gegeven aan deze ambitie. Met behulp van heldere werkprocessen, richtlijnen en slimmere automatisering werken we gemeentebreed steeds beter samen. Hierdoor worden bestuurlijke stukken duidelijker, completer, transparanter en beter navolgbaar. We leren door te doen en het goede gesprek hierover te voeren. Dat past bij de doorontwikkeling van de gemeentelijke organisatie en versterkt het ambtelijk vakmanschap. In de Staat van de Organisatie 2025 bent u geïnformeerd over de voortgang van het programma. Het afgelopen jaar zijn opnieuw belangrijke stappen gezet. Er zijn verschillende producten ontwikkeld die de organisatie ondersteunen bij het verder verbeteren van het besluitvormingsproces.

Sommige producten zijn heel concreet, zoals de ontwikkeling van een oplegger op raadvoorstellen, andere producten zijn minder zichtbaar voor uw raad, omdat zij vooral betrekking hebben op ambtelijke handelingsperspectieven. De komende maanden ronden we de ontwikkeling van de producten af en zorgen ervoor dat de ontwikkelde werkwijzen, standaarden en leermiddelen breed beschikbaar komen voor de organisatie. Er zijn nog twee onderdelen die expliciet onder de aandacht worden gebracht, namelijk de evaluatie van de oplegger op raadsvoorstellen en de werkwijze bij publiek belang.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11047278

Publiek belang/Rol van de overheid Tijdens de behandeling van de raadsenquête Amare, heeft de raad met een amendement (RIS317671) het college opgedragen het publiek belang explicieter te betrekken bij toekomstige besluitvorming. Daarbij is het college gevraagd een werkwijze te ontwikkelen en deze in de praktijk te beproeven. Op 8 april 2025 heeft het college u geïnformeerd hoe de werkwijze wordt ontwikkeld. In de brief wordt aangegeven dat er met een pilot wordt gewerkt om het publiek belang expliciet te beschrijven (RIS321778). Voor onder meer Amare (RIS320047), de Pier (RIS320846) en het Escher Museum (RIS318437) is het publiek belang inmiddels uitgewerkt en aan de raad gemeld. Deze pilots hebben inzichten opgeleverd in hoe het publiek belang in complexe dossiers expliciet kan worden gemaakt en bestuurlijk kan worden meegewogen. In de brief is voorgesteld om in deze context niet over ‘publiek belang’ maar ‘rol van de overheid’ te spreken (RIS321778). Hiervoor is gekozen om de definiëring te verhelderen. We spreken over een maatschappelijk belang als het de maatschappij als geheel ten goede komt, en over publiek belang/rol van de overheid als het maatschappelijk belang niet zonder interventie van de overheid voldoende gewaarborgd wordt. In de oplegger bij raadsvoorstellen wordt het kopje publiek belang aangescherpt en geherdefinieerd naar rol van de overheid.

Daarmee wordt bij relevante voorstellen expliciet beschreven welk maatschappelijk belang wordt gediend en waarom de gemeente hierin een rol heeft. Daarnaast wordt het onderwerp rol van de overheid ook opgenomen in de ambtelijke beleidsvoorbereiding. In het Haags Beleidskompas is een stappenplan opgenomen om de rol van de overheid te beschrijven. Het start met de vraag of sprake is van een maatschappelijk belang dat de samenleving als geheel raakt. Vervolgens wordt de vraag gesteld of gemeentelijk handelen noodzakelijk is. Als dit het geval is, wordt gekeken welke rol hierin geschikt is (zoals faciliteren, zelf uitvoeren, reguleren etc.). De uitkomst van deze afweging wordt vastgelegd in bestuurlijke stukken, zodat voor de raad inzichtelijk is welk maatschappelijk belang wordt gediend, waarom de gemeente handelt en welke rol zij daarbij vervult. Met deze stappen wordt het expliciteren van de rol van der overheid onderdeel van zowel ambtelijke beleidsvoorbereiding als bestuurlijke besluitvorming. Oplegger op raadsvoorstellen De oplegger bij raadsvoorstellen is per januari 2025 ingevoerd. Het doel van deze oplegger is raadsleden op een heldere en beknopte wijze (beslis)informatie te geven, zodat snel tot de kern van het betreffende voorstel kan worden gekomen.

In het eerste jaar zijn op de achtergrond veel systemische verbeteringen doorgevoerd, waardoor opstellers beter worden ondersteund bij het invullen van de oplegger. De instructies zijn verder aangescherpt en er zijn trainingen aan medewerkers aangeboden. In oktober 2025 heeft u de resultaten van de tussenevaluatie ontvangen (RIS323392). Eind februari 2026 zijn raadsleden nogmaals bevraagd op het gebruik van de oplegger en naar suggesties om het instrument krachtiger te maken. Uit de enquête komt naar voren, in lijn met de tussenevaluatie, dat raadsleden de oplegger in de basis waarderen, maar dat er behoefte is aan een verdere kwalitatieve verdieping. De behoefte aan verdieping zit vooral op de besluitrelevante onderdelen. Er is behoefte aan scherpte en een meer consistente invulling. De belangrijkste onderdelen zijn risico’s en kanttekeningen, juridische en financiële consequenties, beoogd effect van het voorstel en overwogen alternatieven of scenario’s. De

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11047278

verwachting is, dat specifieke aandacht die we hieraan zullen besteden in de organisatieontwikkeling bijdraagt aan de gewenste verscherping en consistente formulering van de informatie op de oplegger. Termijngebondenheid is in de enquête het meest genoemde verbeterpunt. Raadsleden vinden dat dit onderdeel nu vaak te summier, onvoldoende onderbouwd en soms onjuist is ingevuld. Het is daarmee niet altijd duidelijk waarom een voorstel direct besluitvorming vraagt en wat de gevolgen zijn van uitstel. Er is behoefte aan een concretere toelichting op de noodzaak en consequenties. Voor het college ligt hier een duidelijke verbeteropgave: de termijn voorzien van een nadere motivatie, een vaste invulwijze en een (nog) sterkere borging van dit onderdeel in het voorbereidingsproces (controle en instructies). Vervolg Het programma kent naast concrete producten ook een belangrijke ontwikkel- en verandercomponent, gericht op leren, vakmanschap, leiderschap, tegenspraak en transparantie. Hier gaat het om inspanningen die niet altijd direct zichtbaar of meetbaar zijn, maar die wel degelijk effect hebben op het samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Deze component vergt en krijgt blijvende aandacht.

Wij vertrouwen erop u met deze brief inzicht te hebben gegeven in de voortgang van het programma Bestuurlijke Besluitvorming en in de wijze waarop we de ontwikkelde onderdelen blijven verbeteren en borgen in de organisatie. Vanaf nu loopt de kwaliteitsontwikkeling binnen de reguliere organisatieonderdelen verder. De ontwikkeling stopt niet. Het college en de ambtelijke organisatie blijven leren, ook in de samenwerking met uw raad. Dit past binnen de bredere beweging binnen de gemeente Den Haag waarin we werken aan de continue ontwikkeling. In de Staat van de Organisatie zullen wij u informeren over de voortgang die we daarin boeken. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3