RIS325211 Bijlage Evaluatie Neherkade

Interne Evaluatie Neherkade

Maart 2026

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 2 Samenvatting......................................................................................................................... 3 1.

Aanleiding, aanpak en analyse ........................................................................................ 5

2.

Beschrijving werkzaamheden, afsluitingen en omleidingen .............................................. 6

3.

Totstandkoming planning en samenloop werkzaamheden Neherkade .............................. 7 3.1 Programmeren ............................................................................................................. 7 3.2 Plannen........................................................................................................................ 8 3.3 Uitvoeren ................................................................................................................... 10

4.

Burgermeldingen tijdens uitvoeringsperiode.................................................................. 12

5.

Data-analyse ............................................................................................................... 14

6.

Conclusies en verbeterpunten ...................................................................................... 16

Bijlage 1: Uitgangspunten Bereikbaarheidsregie .................................................................... 18 Bijlage 2: Afsluitingen(zwart) en omleidingen (paars) fase 3 en 4 ............................................ 19 Bijlage 3: Etmaalintensiteiten auto en fiets t.o.v. vóór afsluiting ............................................. 20 Etmaalintensiteiten auto (links) en fiets (rechts) Fase 3 t.o.v. vóór afsluiting: .......................... 20 Bijlage 4: Reistijd (totaal aantal minuten) hoofdroutenetwerk ................................................ 21 Bijlage 5: Gemiddelde snelheid wegennetwerk werkdagen fase 3 en 4 ................................... 22 Bijlage 6: Wachttijden bij verkeerslichten voor voetganger, fiets en auto ................................ 23 Bijlage 7: Communicatie inzet Neherkade ............................................................................. 25

2

Samenvatting Op verzoek van de raad is er een interne evaluatie verricht door de gemeente naar de totstandkoming van de planning en de samenloop van de werkzaamheden aan de Neherkade in periode 22 september t/m 14 november. Deze evaluatie bevestigt voor het college dat het vernieuwen en onderhouden van de stad onherroepelijk leidt tot hinder voor de weggebruiker, waarbij we ons inspannen deze zoveel mogelijk te beperken. NAVO-top gaf beperking planningsmogelijkheden Door de NAVO-top (inclusief op- en afbouwperiode als gevolg van de afsluiting van de Johan de Wittlaan) werd het aantal beschikbare tijdvensters om werkzaamheden te verrichten beperkt. Vanwege de urgentie van de werkzaamheden, is noodgedwongen en onderbouwd afgeweken van de uitgangspunten van Bereikbaarheidsregie. Deze richtlijn is geformuleerd om de bereikbaarheid van de stad te waarborgen. Door de afwijking vonden de werkzaamheden aan de Neherkade tegelijkertijd plaats met de afsluiting van de Hubertustunnel en de gedeeltelijke afsluiting van de Waldopstraat. Daarnaast is november over het algemeen de drukste periode van het jaar wat betreft autoverkeer. Hinder onvermijdelijk De Neherkade is een cruciale schakel in het netwerk omdat het zuidwest met noordoost van Den Haag verbindt.

De Neherkade en het omliggende gebied staan in een normale situatie al onder druk en er zijn weinig alternatieven om het verkeer bij een afsluiting om te leiden. Werkzaamheden aan deze weg zullen dus onvermijdelijk vertraging en hinder veroorzaken. Beschikbare communicatiemiddelen tijdig ingezet Over de communicatie wordt geconcludeerd dat deze tijdig is opgestart en dat alle mogelijke middelen zijn ingezet conform de communicatieklasse zware hinder. Daarbij is fijnmazig te werk gegaan door middel van bedrijfsbezoeken. In reactie op de vele meldingen en het hinderbeeld is een extra nieuwsbericht verstuurd en zijn social mediakanalen gebruikt om weggebruikers te stimuleren om de omleiding te volgen of anders te reizen. Werkzaamheden snel en veilig uitgevoerd Door een goede interne afstemming zijn er in een beperkt tijdbestek veel verbeteringen (vernieuwing asfalt en vervanging verkeerslichten) voor de weggebruiker gerealiseerd. De complete afsluiting van de Neherkade was daarbij nodig om het werk in deze termijn te doen en daarbij de veiligheid van de medewerkers maximaal te garanderen zoals de wet- en regelgeving vereist. Verder werd hierdoor de periode van grote hinder beperkt tot twee weken. Een afzonderlijke uitvoering zou een langere uitvoeringsperiode met vergelijkbare hinder hebben veroorzaakt.

Dertig procent minder autoverkeer en beperkt gebruik omleidingen Uit de verkeersanalyse blijkt dat in de periode 31 oktober tot en met 14 november – het moment van de gedeeltelijke afsluiting – er een verkeersreductie was van ruim 30%. Dat is aanzienlijk en een mooi resultaat. Veel reizigers hebben mede op basis van de communicatie hun reis 3

aangepast. Dat betekent nog wel dat er zo’n 40.000 voertuigen per etmaal in het gebied worden afgewikkeld op de overige nog wel beschikbare wegen bovenop wat in het gebied normaal al rijdt. Dit in combinatie met een soepele afwikkeling van fietsers, voetgangers en OV. Uit de analyse blijkt dat veel automobilisten er alsnog voor gekozen hebben de route via lokale wegen te nemen terwijl er voldoende capaciteit was op de omleidingen. Mogelijke redenen hiervoor zijn een kortere reistijd over lokale wegen ten opzichte van omleidingen, gewoontegedrag van de weggebruiker en navigatiesystemen die niet de voorgeschreven omleidingen aanhouden. Bij impactvolle projecten samenwerking intensiveren Tijdens de programmeer- en planningsfase van het project is zorgvuldig gekeken naar de omleidingsroutes en maatregelen om hinder te beperken en hoe te communiceren. Achteraf wordt geconcludeerd dat niet alle mogelijke knelpunten voldoende in beeld waren of dat aan gesignaleerde knelpunten geen maatregel was gekoppeld en aan het afgesproken mobiliteitsmanagement uiteindelijk geen invulling is gegeven. Grens van het aantal werkzaamheden bereikt? Veel van de ontvangen meldingen van bewoners gingen niet specifiek over de Neherkade en merendeels over de hoeveelheid en de samenloop van de werkzaamheden in het jaar.

Dat de bewoners en ondernemers van Den Haag deze vertraging en hinder hebben ervaren, lijkt te duiden op een vorm van ‘afsluitingsmoeheid’. Dit blijkt ook uit het gegeven dat in 2025 het aantal werkzaamheden met grote hinder in vergelijking met eerdere jaren zichtbaar is toegenomen. Verder is de stad aan het verdichten waardoor het aantal verkeersbewegingen zal toenemen. Dit leidt tot minder capaciteit voor omleidingen met extra hinder tot gevolg. De belangrijkste verbeterpunten die de organisatie na deze evaluatie trekt zijn: 1. Vasthouden aan de geformuleerde uitgangspunten Bereikbaarheidsregie 2. Bij impactvolle projecten samenwerking intensiveren door verkeersanalyses te verrichten en mobiliteitsmanagement en monitoring in te zetten 3. Explicieter communiceren richting weggebruikers over impact werkzaamheden

4

1. Aanleiding, aanpak en analyse Tijdens de begrotingsbehandeling van 12 november 2025 heeft de raad met het aannemen van de motie Bereikbaarheid met regie en doorstroomgarantie (RIS323795) van Hart voor Den Haag het college gevraagd een evaluatie te doen van de werkzaamheden aan de Neherkade. In het aan de raad toegezonden afdoeningsvoorstel is door het college aangegeven dat zij deze evaluatie richten op de totstandkoming van de planning en de samenloop tijdens de werkzaamheden in de periode maandag 22 september 2025 t/m vrijdag 14 november 2025. De evaluatie is verricht binnen de gemeentelijke organisatie. Voor de werkzaamheden aan de Neherkade lag het opdrachtgeverschap bij de gemeente Den Haag. Daarom is gekozen voor evaluatie met de intern betrokken medewerkers. Voor deze evaluatie zijn geen externe partijen benaderd zoals HTM of de Veiligheidsregio. De evaluatie bevat een: • overzicht van de werkzaamheden (hoofdstuk 2); • interne evaluatie onder de medewerkers betrokken bij de totstandkoming van de planning van de werkzaamheden en de uitvoering aan de Neherkade. Dat is gedaan met behulp van een evaluatieformulier.

De uitkomsten van deze formulieren zijn besproken in een bijeenkomst met de medewerkers (hoofdstuk 3); • analyse van de bij de gemeente binnengekomen burgermeldingen (hoofdstuk 4); • globale cijfermatige verkeersanalyse van de verkeersintensiteiten, de fietsintensiteiten en de wachttijden voor voetgangers, fietsers en auto's gedurende de periode van de werkzaamheden gerelateerd aan reguliere periodes zonder werkzaamheden (hoofdstuk 5); • In het afsluitende hoofdstuk 6 worden de lessen en verbeterpunten genoemd.

5

2. Beschrijving werkzaamheden, afsluitingen en omleidingen De werkzaamheden aan de Neherkade in 2025 bestonden uit twee vervangingsopgaven: de vernieuwing van verouderd asfalt en de vervanging van verkeersregelinstallaties die het einde van hun levensduur hadden bereikt. Door deze opgaven te combineren in één uitvoeringsgang werd de hinder voor de stad zoveel mogelijk beperkt. De uitvoering vond plaats in vier fasen, van 22 september tot en met 14 november. Fase 1 vanaf 22 september Vanaf maandag 22 september is gestart met voorbereidende werkzaamheden op en rond de Neherkade/Calandplein en op de kruising Neherkade/Rijswijkseweg. Hierin zat ook de opbouw van de tijdelijke verkeersregelinstallatie (VRI). In deze periode was het niet mogelijk om linksaf te slaan vanaf de Neherkade richting Calandplein of vanaf de Rijswijkseweg richting de Neherkade. Fase 2 maandag 6 oktober tot en met donderdag 30 oktober In deze fase is een nieuwe verkeersregelinstallatie geplaatst en opgeleverd. De installatie bestaat onder andere uit een verkeersregelautomaat, 32 verkeerslantaarns, montagemasten, drukknoppen, circa 10 kilometer aan grondkabels en een compleet detectieveld bestaande uit zowel lussen als videodetectie.

Dat ging gepaard met verschillende zichtbare en onzichtbare werkzaamheden zoals: het graven van kabelsleuven, het leveren en aanbrengen van grondkabels, het leveren en aanbrengen van videodetectie en tot slot het implementeren van het kruispunt in de netwerkregeling. Een aantal rijstroken op de kruising waren dicht waarbij het wel mogelijk bleef om via de kruising Neherkade/Calandplein te rijden. Een tijdelijk verkeerslicht zorgde voor veiligheid. Fase 3 vrijdag 31 oktober tot en met donderdag 6 november De vervanging van asfalt op de kruising Slachthuislaan/Neherkade tot aan het Leeghwaterplein. In deze fase was doorgaand verkeer over de Neherkade en Calandstraat/Slachthuislaan niet mogelijk. Fase 4 donderdag 6 november tot en met vrijdag 14 november Vervanging van het asfalt van de Neherkade over een totale lengte van 600 meter vanaf de tunnel ter hoogte van de Leeghwaterbrug tot aan de Trekvlietbrug. Doorgaand verkeer over de Neherkade en de Rijswijkseweg was in beide richtingen niet mogelijk.

6

3. Totstandkoming planning en samenloop werkzaamheden Neherkade De evaluatie is onderverdeeld in drie fasen: het programmeren van de werkzaamheden, de planningsfase en de uitvoeringsfase.

3.1 Programmeren In 2024 zijn de werkzaamheden aan de Neherkade aangemeld en opgenomen in de meerjarenprogrammering. Samen met alle andere activiteiten is gekeken in welke periode het werk aan de Neherkade het best kon worden uitgevoerd. Bij deze afweging zijn de acht uitgangspunten bereikbaarheidsregie (zie bijlage 1) leidend, zoals geen werkzaamheden en evenementen op parallelle wegen van 50 kilometer per uur, op een omleidingsroute of met invloed op de S100. Het voldoen aan deze richtlijn geeft de meeste garantie voor een goede bereikbaarheid voor de weggebruikers in Den Haag. Om dit te bepalen worden raakvlakanalyses uitgevoerd. Hierbij wordt bekeken op welke manier werkzaamheden elkaar overlappen en of er een programmering kan worden gemaakt die voldoet aan de geformuleerde uitgangspunten. Uitkomsten evaluatie • De NAVO-top legde beperkingen op voor het toekennen van een tijdvenster voor de werkzaamheden aan de Neherkade. Van rijkswege werd om veiligheidsredenen in juni enkele weken een werkstop opgelegd op de hoofdwegen van de stad en de gebiedsontsluitingswegen in de stadsdelen Centrum, Scheveningen en Haagse Hout. Door de afsluiting van de Johan de Wittlaan konden in de periode april t/m augustus geen werkzaamheden of evenementen plaatsvinden op de omleidingsroutes en parallelle hoofdwegen.

• Vanwege bovengenoemde beperkingen is voor de werkzaamheden aan de Neherkade een tijdvenster voorgesteld dat afwijkt van de uitgangspunten Bereikbaarheidsregie (punten 1, 2 en 3). Hierdoor viel de Neherkade samen met de langdurige werkzaamheden aan de Hubertustunnel beide met invloed op de S100 en met de gedeeltelijke afsluiting van de Waldopstraat vanwege de bouw van de Waldorp Four. Dit is een parallelle 50 km weg en een mogelijke omleidingsroute. Dit voorstel is opgenomen in het door het college vastgestelde uitvoeringsprogramma regie op bereikbaarheid. • Het asfaltonderhoud diende voor de winter 2025 plaats te vinden en kon niet worden uitgesteld tot 2026 omdat uitstel de kans op calamiteiten in de winterperiode zou verhogen en dus op dat moment afsluitingen zou geven. • Een volledige afsluiting van de Neherkade stelde de gemeente in staat het werk binnen twee weken te verrichten en optimale kwaliteit te leveren. Hiermee werd ook voldaan aan de eis te zorgen voor een veilige werkomgeving voor de medewerkers op straat. • De verschuiving in de programmering van werkzaamheden in 2025 als gevolg van de NAVOtop, leidde tot een opeenvolgende programmering van werkzaamheden in de tweede helft van 2025. Naast de afwijking van de uitgangspunten bereikbaarheidsregie (zie eerste bullet) is deze opeenvolging zonder rustmomenten (strakke planning) niet wenselijk om 7

•

weggebruikers tijdig te informeren en te laten wennen aan de tijdelijke situatie. Het betrof de volgende werkzaamheden: - 30 juni t/m 24 augustus Erasmusplein (vervanging asfalt) - 25 augustus t/m 7 september en 3 t/m 6 oktober: Trekvliegbrug (onderdoorgang) - 25 augustus t/m 21 september Hildebrandplein (vervanging VRI) - 6 oktober t/m 14 november Calandplein en Neherkade (vervanging VRI en asfalt) Het omruilen van Erasmusplein (zomer 2025) en Neherkade (herfst 2025) bleek geen optie vanwege de beschikbaarheid van de aannemer. Het is voor aannemers door de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt een steeds grotere uitdaging om medewerkers te vinden voor werken in de nacht, het weekend en vakanties.

Plus en minpunten in de programmeerfase. • +

• • •

-

•

Goede integrale programmering door de twee gemeentelijke projectpartners De juiste informatie op tafel voor bepalen programmering In het aan de raad toegezonden uitvoeringsprogramma is duidelijk omschreven dat grote hinder werd voorspeld Weinig uitvoeringsopties (NAVO-top, sluiting Hubertustunnel, noodzaak uitvoering voor winter 2025) Afwijking - weliswaar onderbouwd - van de uitgangspunten bereikbaarheidsregie

Belangrijkste lessen voor programmeerfase • Vasthouden aan de geformuleerde richtlijn Uitgangspunten Bereikbaarheid. • Duidelijk voorwaarden afspreken waaronder een afwijking van de uitgangspunten mogelijk is zoals hoeveelheid verkeersreductie met behulp van mobiliteitsmanagement, uitvoeren verkeersanalyses en monitoren tijdens de uitvoering. • Dit soort impactvolle projecten bij voorkeur in een rustigere periode met minder verkeersaanbod uitvoeren.

3.2 Plannen In deze fase staat het SBO-proces centraal. In dit Stedelijk Bereikbaarheid Overleg zitten vertegenwoordigers van verschillende diensten van de gemeente Den Haag (DSB en DPZ), de nood- en hulpdiensten en de HTM. Afhankelijk van het project kunnen ook andere partijen worden uitgenodigd. In het SBO-proces wordt het door de opdrachtgever opgestelde Bereikbaarheid, Veiligheid en Communicatieplan (BVC-plan) getoetst. Het BVC-plan bevat de faseringen en omleidingsroutes, een verkeersmaatregelenplan, veiligheidsmaatregelen en een communicatieplan. Als er door het SBO akkoord is gegeven op dit plan wordt door Bereikbaarheidsregie definitief het tijdvenster afgegeven waarin de werkzaamheden kunnen worden verricht en kan de indiener van het project een instemmingsbesluit bij de gemeente aanvragen. Uitkomsten evaluatie

8

•

Urgentie van het uitvoeren van de werkzaamheden was bij iedereen duidelijk alsmede de impact op het netwerk. Gaf vaart en welwillendheid in het proces om samen tot een akkoord te komen. Eerste versie BVC-plan werd in maart 2025 aangeboden aan het SBO. Dat is zes maanden voor uitvoering. Voor een project met grote impact wordt normaliter een termijn van negen maanden voor aanvang werkzaamheden aangehouden. Het definitieve plan lag er uiteindelijk in juni. Achteraf gezien was dit laat voor een project van deze omvang. In het BVC-plan was ook opgenomen dat onderzoek met het verkeersmodel zou worden gedaan en dat mobiliteitsmanagement – het beïnvloeden van het reisgedrag van de weggebruiker door bijvoorbeeld een werkgeversaanpak – zou worden ingezet. Beide acties zijn niet opgepakt en dit is ook niet tijdig geconstateerd tijdens de voorbereiding van de werkzaamheden. Goede samenwerking tussen de twee gemeentelijke afdelingen die opdrachtgever waren van het gezamenlijke werk. Een volledige afsluiting (‘vierkant afsluiten’) van het wegvak tijdens de werkzaamheden gaf de meeste garantie om te voldoen aan de wettelijke eisen die zijn gesteld voor het veilig werken.

•

•

• •

Plus en minpunten in de planningsfase. +

• •

Het SBO-proces resulteerde in een goed afgestemd BVC-plan Communicatie (omvangrijk, tijdig en gedifferentieerd) – categorie ‘special’

•

Eerste versie BVC-plan achteraf gezien laat aangeboden voor een project met deze impact terwijl voor dit soort projecten 9 maanden wordt aangehouden Geen afstemming tussen relevante betrokkenen na SBO-proces Acties op het gebied van mobiliteitsmanagement en het toepassen van een verkeersmodel waren wel onderdeel van het goedgekeurde BVC-plan, en zijn niet uitgevoerd. Verkeersmodel brengt sluipverkeer, fietsverkeer en wachtrijvorming niet in beeld Effect omleidingen op netwerkniveau niet inzichtelijk gemaakt De mogelijke knelpunten waren onvoldoende in beeld en aan de gesignaleerde knelpunten was niet altijd een beheersmaatregel gekoppeld (geen ‘what-if’ scenario)

• • • • •

Belangrijkste lessen voor de planningsfase • Bij projecten met grote impact, is een BVC-plan negen maanden voor aanvang werkzaamheden een randvoorwaarde, zodat tijdig scenario’s met verkeersmaatregelen kunnen worden uitgewerkt. • Bij projecten met grote impact blijven verkeerskundigen zoveel mogelijk bij het project betrokken tot de uitvoering. Dit vergroot de kans dat alle afgesproken acties worden uitgevoerd en dat eventueel nieuwe knelpunten op tijd kunnen worden opgepakt. • De analyses op basis van verkeersmodellen en raakvlakanalyses moeten worden aangevuld met netwerkkennis van experts om beter het effect van tijdelijke situaties te kunnen voorspellen.

9

3.3 Uitvoeren De uitvoeringsfase startte op 22 september met voorbereidende werkzaamheden. In die periode was het niet mogelijk om linksaf te slaan vanaf de Neherkade richting Calandplein of vanaf de Rijswijkseweg richting de Neherkade. Vanaf 31 oktober was doorgaand verkeer over de Neherkade en Calandstraat/Slachthuislaan niet mogelijk en vanaf 6 november tot en met vrijdag 14 november was doorgaand verkeer over de Neherkade en de Rijswijkseweg in beide richtingen niet mogelijk. Naar aanleiding van het hinderbeeld vanaf fase 3 en 4 zijn in de week van 3 november aanpassingen doorgevoerd op busroutes en enkele kruispunten. Ook is een extra nieuwsbericht verstuurd en zijn social mediakanalen gebruikt om weggebruikers te stimuleren om de omleiding te volgen of anders te reizen. Uitkomsten evaluatie • De werkzaamheden zijn volgens planning en in goede afstemming tussen de beide opdrachtgevers binnen de gemeente uitgevoerd. • In een relatief korte periode zijn veel werkzaamheden verricht om de veiligheid van met name het autoverkeer te verbeteren en calamiteiten in de winter te voorkomen. De vervanging van het asfalt en de VRI’s afzonderlijk van elkaar uitvoeren zou duurder zijn en naar schatting 6 weken langer hebben geduurd met mogelijk vergelijkbare hinder.

• De communicatie over de afsluitingen aan de Neherkade is zorgvuldig en gefaseerd opgezet conform de categorie ‘special’ (de hoogste categorie). Er is in juli gestart met persoonlijke brieven aan ondernemers en vanaf augustus werden huis-aan-huisfolders, stadskrantartikelen, digitale updates ingezet, aangevuld met verkeersborden, DRIPS (dynamische routeinformatie panelen), navigatieapps, een uitgebreide social mediacampagne en een persbericht dat door alle lokale kranten is opgenomen. Vanwege het ontbreken van opstelruimte bleek het niet mogelijk om trotters (mobiele billboards) in te zetten. • Startmoment op vrijdag 31 oktober (in plaats van maandag 3 november) was noodzakelijk voor het behalen van de planning van het project. Ook op de vrijdag zijn werkzaamheden verricht ter voorbereiding op de asfaltvervanging. Als op de maandag erna was begonnen was een derde uitvoeringsweek nodig geweest. • Nadat er meldingen en klachten kwamen over de ontstane verkeerssituatie, duurde het intern even om te komen met alternatieven en mogelijke oplossingen. Dat kwam door personele beschikbaarheid vanwege het reguliere werk. Ook werd toen duidelijk dat er geen oplossingen op de ‘plank lagen’ en dat die eerst moesten worden bedacht. Hierdoor werden er vanaf 6 november aanvullende beheersmaatregelen ingezet.

Overigens zijn niet alle knelpunten vooraf in kaart te brengen, deze manifesteren zich tijdens de uitvoering. • Relatie met andere, ongeplande werkzaamheden: Het is aannemelijk dat onverwachte gelijktijdige werkzaamheden zoals de Calandbrug (spoedreparatie) en de aanleg van het fietspad Maanweg (uitloop van de planning) een negatief effect hadden op de doorstroming. Ook de werkzaamheden aan de Lindelaan (herinrichting) in de gemeente Rijswijk zorgde voor een minder soepele afwikkeling van verkeer in de omgeving. Deze werkzaamheden zouden oorspronkelijk niet in deze periode worden uitgevoerd, waardoor de Lindelaan wegviel als mogelijke parallelle omleidingsroute.

10

•

De afsluiting van de Neherkade vraagt door de omvang van de verkeersstroom om een volledige beschikbaarheid van het netwerk in de omgeving. Dit was niet het geval door de ongeplande werkzaamheden (zie hierboven) en de geplande werkzaamheden zoals de Waldorpstraat, Lindelaan en Westvlietweg/Virulylaan. Hoewel de door deze werkzaamheden afgesloten routes geen omleidingsroutes van elkaar waren, is aannemelijk dat dit geleid heeft tot gestapelde vertraging. Dit is ook uiteindelijk terug te zien in de verkeersanalyses waaruit blijkt dat veel verkeer niet de omleidingsroutes gebruikte maar de lokale wegen en hier voor extra verkeer zorgden.

Plus en minpunten in de uitvoeringsfase. • • +

• • •

-

•

Werk uitgevoerd volgens plan Extra maatregelen ingezet door project (inzet verkeersregelaars, aanpassen busroutes, aanpassen kruispuntinstellingen en extra berichten op social media) 33% minder autoverkeer Het goede en voornamelijk droge weer. Regen had mogelijk voor vertraging van de werkzaamheden gezorgd. De start op vrijdag 31 oktober, gaf geen mogelijkheid om in weekend te acteren op signalen uit de buurt Geen scenario’s op de plank voor mogelijke verkeerssituaties. Oplossingen/alternatieven moesten nog worden bedacht.

Belangrijkste lessen uit deze uitvoeringsfase: • Bij dit soort projecten met voorspelde grote hinder, voorbereide scenario’s met alternatieve verkeersmaatregelen gereed te hebben • De projectorganisatie betrekt interne betrokkenen bij afstemming over mogelijke scenario’s die zich kunnen voordoen en te nemen verkeersmaatregelen. • Momenteel communiceert de gemeente over wanneer, waar en waarom er gewerkt wordt. Door de impact sterker en zichtbaarder terug te laten komen en vooral wat dit concreet betekent voor de hinder op specifieke wegen en routes, helpen we weggebruikers sneller te begrijpen wat ze kunnen verwachten. • Inplannen dat medewerkers van betrokken afdelingen stand-by kunnen staan tijdens de beginfase van projecten met grote impact om te kunnen handelen op signalen en oplossingen uit te werken.

11

4. Burgermeldingen tijdens uitvoeringsperiode In de periode tussen 31 oktober tot en met 14 november kwamen er in totaal 51 meldingen binnen bij de Gemeente Den Haag. Het valt op dat veel klachten niet specifiek gaan over de afsluiting van de Neherkade. De meeste meldingen gaan over de vele werkzaamheden en de planning ervan. Daarbij wordt verwezen naar andere afsluitingen zoals de Fruitweg, Marnixstraat, Perponcestraat, Van Alkemadelaan, Raamweg, Waldorpstraat. In de klachten over de Neherkade (15 stuks) gaat het voornamelijk over de overlast die mensen ervaren (een langere reistijd als gevolg van de verminderde doorstroming) en het moment van de werkzaamheden. In onderstaande tabel staan de meldingen ingedeeld naar hoofdonderwerp. Onderwerp Aantal Meldingen Bevoorrading en parkeren 8 Hubertustunnel 4 Neherkade specifiek 15 Van Alkemadelaan 2 Veel werkzaamheden tegelijk 22 Totaal 51 Verder verwijst men naar de hoeveel werkzaamheden en omleidingen die eerder dat jaar hebben plaatsgevonden. Dan gaat het over de Hubertustunnel, het Erasmusplein en natuurlijk ook de NAVO-top. Overigens verzucht één van de melders dat het tijdens de NAVO-top wel goed ging. Een overzicht van Zuid-Holland Bereikbaar bevestigt het beeld dat het aantal dagen met grote hinder in onze regio de laatste jaren sterk is toegenomen met een piek in 2025.

12

Verder is gekeken naar de reacties van burgers op een bericht over de afsluiting van de Neherkade van de gemeente Den Haag op Facebook. Deze reacties laten ook zien dat de vele werkzaamheden tegelijk het meest wordt genoemd. De tabel op deze pagina laat het aantal reacties per onderwerp zien.

13

5. Data-analyse Er is een analyse verricht voor het gebied voor drie tijdsperiodes: • Fase 1 en fase 2 vóór gehele afsluiting: ma 22 sep t/m do 30 okt '25 • Fase 3 (afsluiting Calandplein, zie bijlage 3): vr 31 okt t/m do 6 nov '25 • Fase 4 (afsluiting Neherkade – Rijswijkseweg, zie bijlage 3): vr 7 t/m vr 14 nov Voor deze tijdsperiodes zijn de intensiteiten bij verkeerslichten van fiets en auto, reistijden en snelheden van de autoverkeer en de wachttijden bij verkeerslichten voor voetganger, fietser en automobilist geanalyseerd. Zoals eerder aangegeven is de HTM niet om input gevraagd en is het OV niet meegenomen in de analyse. Wel had de bus vertraging op dit traject omdat hij meerijdt met het autoverkeer. In fase 4 is in overleg met HTM besloten de routering aan te passen en zodoende de file te omzeilen. Hieronder de belangrijkste bevindingen uit de data-analyse: 1 In fase 3 en 4 was er 30% minder autoverkeer Op een reguliere werkdag passeren circa 60.000 motorvoertuigen elk van de in fase 3 en 4 afgesloten kruispunten. Circa 40.000 hiervan werden teruggevonden op de omleidingsroutes of in het omliggende gebied (zie bijlage 4). Dit betekent dat de overige 20.000 - een derde deel kozen voor alternatief vervoer als OV, fiets of lopen, een lokale sluiproute zonder verkeerslichten namen of zelfs helemaal niet heeft gereisd.

2 Op hoofdwegen alleen vertraging in de spitsen tijdens fase 3 (van +/-10 minuten) De ongeveer 40.000 voertuigen die wél op de omleidingsroutes en in het omliggende gebied zijn gemeten, waren extra ten opzichte van reguliere intensiteiten op deze route. Voor de reistijden op deze als omleiding bestemde hoofdwegen (A12 en de direct omliggende S-routes) betekende dit (zie bijlage 5): • Dat er in fase 1+2 geen extra reistijd is waargenomen op de hoofdwegen ten opzichte van november 2024. • In fase 3 op werkdagen in de spitsen een hogere reistijd is gemeten van ongeveer 10 minuten ten opzichte van november 2024. • In fase 4 er op de hoofdwegen wederom nagenoeg geen extra reistijd is waargenomen ten opzichte van november 2024. 3 Grootschalige omleidingsroutes voldoende capaciteit (snelheid gemiddeld > 30km/u) Op de aangegeven grootschalige omleidingsroutes (S106 Prinsen Beatrixlaan, S107 Victory Boogiewoogietunnel, S108 Supernovaweg en de A12 Utrechtsebaan) ligt de gemiddelde gereden snelheid over het algemeen boven de 30km/u (zie bijlage 6), wat suggereert dat er geen filevorming was. Daarnaast laten de reistijdgrafieken van de hoofdroutes (bijlage 5) zien dat er op de hoofdroutes slechts beperkt extra reistijd is waargenomen, ondanks het extra verkeer.

Daaruit kan worden geconcludeerd dat er voldoende capaciteit op de grootschalige omleidingsroutes van hoofdwegen was om het extra verkeer goed af te wikkelen. Er kunnen meerdere redenen zijn waarom automobilisten niet kiezen voor deze omleidingsroute. De exacte reden hiervoor kan met deze analyse niet worden vastgesteld. De mogelijke redenen zijn 14

een kortere reistijd over lokale wegen ten opzichte van omleidingen, gewoontegedrag van de weggebruiker en navigatiesystemen die niet de voorgeschreven omleidingen aanhouden. 4 Wel filevorming en vertraging in de omliggende woonstraten (snelheid gemiddeld < 10 km/u) Uit de kaartjes van bijlage 6 blijkt dat er op de lokale omleidingen en woonstraten wel filevorming was. De gemiddelde snelheid lag op veel plekken onder de 10 km/u. De wegen met de meeste overlast waren in fase 3: Slachthuislaan, de Goeverneurlaan, Oudemanstraat/ Slachthuisstraat/Leegwaterplein, Van Musschenbroekstraat/Rijswijkseweg en de Waldorpstraat. In fase 4 verplaatste de overlast (net als de afzetting) richting oosten en was er vooral overlast (snelheid onder de 10 km/u en dus filevorming) op de: Goeverneurlaan, Laan van Hoornwijk/Haagweg/Jan van der Heijdenstraat, Oudemanstraat/Slachthuisstraat/ Leegwaterplein, Geestbrugweg en Waldorpstraat. Ook uit de intensiteiten van bijlage 4 blijkt dat het meeste omrijdend verkeer terug te vinden was op de bovengenoemde lokale omleidingen en omliggende woonstraten. Blijkbaar woog het omrijden via de grootschalige omleidingsroutes (waar nauwelijks extra vertraging op was) voor veel verkeer niet op tegen de kortste route over lokale routes door de wijk.

5 Wachttijden voor fietsers en voetgangers evenveel toegenomen als voor de auto De wachttijden voor voetgangers, fietsers en automobilisten bij verkeersregelinstallaties zijn eveneens geanalyseerd (zie bijlage 6). De grootste toenames deden zich voor bij de kruispunten Genestetlaan-Goeverneurlaan, het Rijswijkseplein en de Rijswijkseweg-Waldorpstraat. De wachttijden stegen procentueel gelijkmatig over alle modaliteiten: voetgangers en fietsers ondervonden evenveel extra wachttijd als automobilisten.

15

6. Conclusies en verbeterpunten Uit de evaluatie van de Neherkade is het volgende naar voren gekomen: 1. In zes weken tijd is door de bundeling van werkzaamheden een groot pakket van verbetermaatregelen voor met name het autoverkeer uitgevoerd. Los van elkaar zouden deze werkzaamheden vele malen langer hebben geduurd met vergelijkbare hinder. Ook zijn de werkzaamheden zonder uitloop uitgevoerd. 2. Het creëren van een veilige werkomgeving voor de medewerkers op straat om te voldoen aan vigerende wet- en regelgeving vereiste een vierkante afsluiting. 3. Om deze werkzaamheden mogelijk te maken is afgeweken van de uitgangspunten bereikbaarheidsregie die door de Gemeente Den Haag worden gehanteerd. Onder andere het niet gelijktijdig verrichten van werkzaamheden die invloed hebben op de hoofdwegen (Swegen) van het zogenaamde 18 maanden netwerk. 4. Er waren in 2025 vanwege de NAVO-top minder tijdvensters beschikbaar om werkzaamheden uit te voeren. Hierdoor konden in de periode april t/m augustus veel andere - reeds geplande - werkzaamheden niet plaatsvinden, de werkzaamheden zijn mogelijk verschoven naar de periode daarvoor of daarna, of 2026. 5. De urgentie was hoog om dit werk voor de winter uit te voeren vanwege de slechte staat van het asfalt en einde levensduur VRI om zodoende calamiteiten in de winter uit te sluiten. 6.

Idealiter is het beter om een project met een dergelijke impact in een vakantieperiode te doen. 7. De verkeersintensiteiten van het gemotoriseerd verkeer in de periode 31 oktober t/m 14 november waren 30% lager dan in een reguliere situatie. Veel reizigers hebben dus gehoor gegeven aan de omvangrijke communicatie die is verricht. Desalniettemin gaf dit toch nog steeds vertraging in voornamelijk de lokale straten in het gebied. 8. De wachttijden voor fietsers en voetgangers waren evenveel toegenomen als voor het autoverkeer. 9. Het openbaar vervoer heeft tijdelijk een andere route gereden om de file te ontwijken. 10. Signalen van weggebruikers zijn serieus genomen. Dat er hinder is ervaren door de weggebruiker is heel vervelend. Er zijn daarom tijdens de uitvoering aanvullende maatregelen genomen om waar mogelijk de doorstroming nog te optimaliseren en is extra communicatie verricht. De hoeveelheid werkzaamheden in 2025 en de impact van de NAVO-top lijken een negatief effect te hebben gehad op de acceptatie bij bewoners en weggebruikers van de hinder door werkzaamheden. De Neherkade was de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen. Er kan in die zin gesproken worden van ‘afsluitingsmoeheid’.

16

Dit leidt tot de volgende verbeterpunten: 1. Vasthouden aan de geformuleerde uitgangspunten Bereikbaarheidsregie Door zorgvuldige toepassing van de richtlijn met de geformuleerde uitgangspunten is een betere spreiding mogelijk van de aantal dagen zware hinder. Dit kan mogelijk leiden tot een conflict met de beoogde bouw en onderhoudswerkzaamheden. Er moeten duidelijke voorwaarden worden vastgelegd als wordt afgeweken van de richtlijn om verkeersreductie te realiseren en verkeerstromen en omleidingen te optimaliseren. 2. Betere verkeersanalyse, mobiliteitsmanagement en meer monitoring Het proces binnen de gemeente is goed belegd. Wel is het in de toekomst nodig bij impactvolle projecten, waar grote hinder wordt voorspelt, de samenwerking tot aan het moment van uitvoering te intensiveren. Zodat alle kritieke punten in kaart zijn gebracht en de mitigerende maatregelen bepaald, verkeersscenario’s zijn opgesteld, mobiliteitsmanagement wordt ingezet en monitoring plaatsvindt. 3. Explicieter communiceren richting weggebruikers over impact werkzaamheden Jaarlijks zijn er meerdere werkzaamheden met voorspelde grote hinder. De stad is aan het verdichten en het aantal verkeersbewegingen neemt alleen maar toe in de komende jaren. Het is nodig om de weggebruikers explicieter te informeren over de verwachte impact.

Niet alleen communiceren over wanneer, waar en waarom er werkzaamheden zijn, maar wat dit concreet betekent voor de verwachte hinder op specifieke wegen en routes.

17

Bijlage 1: Uitgangspunten Bereikbaarheidsregie 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Geen werkzaamheden en evenementen op parallelle wegen van 50 kilometer per uur. Geen werkzaamheden en evenementen op een omleidingsroute. Geen gelijktijdige werkzaamheden of evenementen op, of met invloed op de S100 Tussen 15 november en 1 januari geen werkzaamheden of evenementen in winkelstraten of op de wegen van en naar de winkelstraten. Bij werkzaamheden op een parkeerroute (of met effect op een parkeerroute) moeten parkeergarages altijd te bereiken en te verlaten zijn via de aangewezen P-route. Geen gelijktijdige werkzaamheden op meer dan 1 in- en uitvalsweg. Geen omleidingsroute door het centrum (binnen de centrumring S100). In stadsdeel Scheveningen tijdens het strandseizoen op maximaal 1 strandroute en tijdens het hoogseizoen geen werkzaamheden op strandroutes.

Zie Uitgangspunten Bereikbaarheidsregie

18

Bijlage 2: Afsluitingen(zwart) en omleidingen (paars) fase 3 en 4

19

Bijlage 3: Etmaalintensiteiten auto en fiets t.o.v. vóór afsluiting Etmaalintensiteiten auto (links) en fiets (rechts) Fase 3 t.o.v. vóór afsluiting:

Etmaalintensiteiten auto (links) en fiets (rechts) Fase 4 t.o.v. vóór afsluiting:

20

Bijlage 4: Reistijd (totaal aantal minuten) hoofdroutenetwerk Op de drie grafieken hieronder is de totale reistijd (in minuten) weergegeven van de in de afbeelding hiernaast geselecteerde hoofdroutes (A12 en S-routes). In de bovenste grafiek voor fase 1+2, in de middelste grafiek voor fase 3 en in de onderste grafiek voor fase 4. In alle drie de grafieken is ter referentie ook de reistijd van een gemiddelde werkdag in november 2024 (een jaar eerder) getoond. In fase 1+2 naast de omcirkelde weekenden slechts één uitschieter op di 28 oktober 2025 in de avondspits. In fase 3 op werkdagen in de spitsen een hogere reistijd van ongeveer 10 minuten ten opzichte van november 2024. In fase 4 is de reistijd ten opzichte van nov '24 nagenoeg gelijk, afgezien van één uitschieter op dinsdagochtend 11 november als gevolg van een ongeval op de A12.

21

Bijlage 5: Gemiddelde snelheid wegennetwerk werkdagen fase 3 en 4 Gemiddelde snelheid op werkdagen in fase 3:

Gemiddelde snelheid op werkdagen in fase 4:

22

Bijlage 6: Wachttijden bij verkeerslichten voor voetganger, fiets en auto Hieronder de gemiddelde wachttijden bij verkeerslichten op werkdagen van fase 3 (boven) en 4 (onder) ten opzichte van de periode ervoor. Per met verkeerslichten geregeld kruispunt is de extra wachttijd per modaliteit (voetganger, fiets en auto) weergegeven door de som over alle oversteken van de betreffende modaliteit. Grootste toenames in wachttijden zijn te zien op de Genestetlaan-Goeverneurlaan, het Rijswijkseplein en de Rijswijkseweg-Waldorpstraat. Ook is te concluderen dat de wachttijden procentueel over de modaliteiten ongeveer evenveel is gestegen en dat dus ook voetgangers en fietsers procentueel evenveel extra wachttijd erbij hebben gekregen.

Fase 3

23

Fase 4

24

Bijlage 7: Communicatie inzet Neherkade De communicatie over de afsluitingen aan de Neherkade is zorgvuldig en gefaseerd verlopen, met inzet van diverse middelen en kanalen gericht op bewoners, ondernemers en hulpdiensten. Hieronder een overzicht per doelgroep: Bewoners zijn geïnformeerd via: • Huis-aan-huis verspreiding van een informatiefolder (zie bijlage) met hierin een overzicht van de werkzaamheden, omleidingsroutes en de planning. Deze folder is verstuurd in week 33 (11-15 aug) naar ruim 47.355 adressen (zie de bijlage voor het verspreidingsgebied). In de folder is ook een Engelstalige passage opgenomen waarin we aangeven dat men de inhoud van de folder op de website in iedere taal kan lezen. Daarnaast is er een overzicht in deze folder geplaatst met hierin de overige werkzaamheden in en rond het gebied met extra benadrukt dat men rekening moet houden met extra reistijd. • Stadskrant-artikelen (oplage stadskrant 242.000): Publicaties op 27 augustus met hierin een vooraankondiging van de werkzaamheden en een ingekocht, paginagroot artikel in de stadskrant van 24 september 2025. In de stadskrant van 22 oktober heeft opnieuw een aankondiging gestaan van specifiek de asfaltvernieuwing in oktober en november. • Website en Social media van gemeente Den Haag: Vanaf 14 juli 2025 is berichtgeving gestart via digitale kanalen.

o Nieuwsbericht over werkzaamheden in en rond Laak en de Binckhorst) op bereikbare stad op maandag 14 juli (tegelijk met matdatum ondernemersbrief) o Nieuwsbericht op bereikbare stad op donderdag 18 september. Dit bericht is gedeeld via de socialmediakanalen van de gemeente o Nieuwsbericht op maandag 27 oktober (gelijktijdig met het persbericht) • Hoofdartikel in nieuwsbrief gemeente Den Haag (26.642 abonnees) op donderdag 23 oktober. Vooraankondiging in nieuwsbrief op donderdag 25 september. • Zichtbaarheid op Huisbuis en Haags journaal: vanaf week 42. • Persbericht naar lokale media verstuurd via woordvoering op maandag 27 oktober Weggebruikers zijn geïnformeerd via: • Tekstborden langs de weg (2 weken voor aanvang van iedere fase) • Een uitgebreide social media campagne ingericht om reizigers die het gebied doorkruisen te targetten en hen real time informatie over de afsluiting te sturen. Men wordt geattendeerd op de werkzaamheden en verwezen naar bereikbarestad.denhaag.nl voor meer informatie. • In car communicatie (voorzien van omleidingsroutes en informatie over de afsluiting op verschillende navigatieapps) Ondernemers zijn geïnformeerd via: Voor de communicatie richting ondernemers is bewust gekozen voor een persoonlijke en tijdige benadering. Naast de algemene factsheet hebben we ondernemers actief per post (via PostNL) 25

benaderd met een, door de stadsdeeldirecteur van Laak ondertekende, brief op adres (zie bijlage), die in juli is verstuurd naar ruim 6.000 adressen. Hiermee wilden we hen ruim vóór de start van de werkzaamheden informeren over de impact op bereikbaarheid en planning. In deze brief is niet alleen aandacht besteed aan de volledige afsluiting, maar ook aan raakvlakprojecten die gelijktijdig of in dezelfde periode spelen. Zo zijn ondernemers geïnformeerd over: • De gedeeltelijke afsluiting van de Waldorpstraat • De werkzaamheden aan de Trekvlietbrug • Het project op het Hildebrandplein • De ontwikkelingen rondom het Rijswijkseplein Door deze aanpak konden ondernemers zich tijdig voorbereiden en werd voorkomen dat zij pas op het laatste moment geconfronteerd zouden worden met meerdere gelijktijdige ingrepen in hun omgeving. Voor dit project werd daarnaast een omgevingsmanager aangesteld om extra aandacht te besteden aan de communicatie richting ondernemers. Deze omgevingsmanager bracht de informatiefolder persoonlijk langs bij verschillende ondernemers en gaf daarbij een toelichting op de werkzaamheden en de impact op de bereikbaarheid. Ook zijn er maatwerkoplossingen aangeboden (zoals bij winkelcentrum Laak). Daarnaast zijn de volgende middelen ingezet: • Ondernemersbrief: Verstuurd op 21 juli 2025 met specifieke informatie over bereikbaarheid en planning naar ruim 6.000 adressen.

• Bedrijfscontactfunctionarissen van gemeente Den Haag van zowel Laak als de Schilderswijk zijn geïnformeerd over de werkzaamheden en hebben de folder ontvangen met het verzoek of zij deze wilden doorsturen naar hun achterban • Idem voor bewonersvereniging de Paraplu in de Schilderswijk, RadiLaak, Laak centraal en Coalitie Laak, de wijkmanager Schilderswijk en de communicatieadviseurs van zowel Laak als het centrum. • Mee in nieuwsbrieven van Zuid-Holland Bereikbaar: Communicatie via edities in, september (18 sept) en oktober (16 okt) met updates over de voortgang.

26