RIS325209 Zienswijze op de ontwerpbegroting MRDH 2027 & wijziging van de begroting MRDH 2026

Datum

Ons Kenmerk

6 mei 2026

BSD/11039856 RIS325209

Voorstel van het college inzake Zienswijze op de ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 en de wijziging van de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2026 Het Dagelijks Bestuur van de MRDH vraagt de gemeenteraden in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) om hun zienswijze kenbaar te maken op: 1. de Ontwerpbegroting MRDH 2027; en 2. de wijziging van de MRDH-begroting 2026 voor wat betreft de samenvoeging van de begrotingsprogramma’s verkeer en openbaar vervoer tot één begrotingsprogramma Mobiliteit. Op de MRDH-begroting is een zienswijzeprocedure van toepassing (art. 35 Wet gemeenschappelijke regelingen). Conform artikel 4:1 van de Gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2014 dient er bij wijziging van een begroting een zienswijze te worden gevraagd als óf de inwonerbijdragen wijzigen óf als er wordt geschoven tussen begrotingsprogramma’s. Met de voorgestelde procedure wordt hieraan voldaan. De zienswijze periode loopt van 13 april tot en met 7 juli 2026 (12 weken conform de gewijzigde Wgr). Context De gemeente Den Haag neemt deel aan de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). In de MRDH werken 21 gemeenten samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie, waarbij mobiliteit en economie sterk met elkaar verbonden zijn.

Meer informatie over de MRDH is te vinden op www.MRDH.nl/welkom. De MRDH heeft vanuit de Rijksoverheid de status van vervoersautoriteit gekregen. Daarmee voert de MRDH-taken uit de Wet Personenvervoer 2000 uit. Zo is de MRDH-opdrachtgever van het regionale en stedelijke openbaar vervoer in de 21 gemeenten, waarvoor zij concessies verleent aan vervoerbedrijven. Daarnaast worden subsidies verstrekt voor diverse verkeer- en vervoerprojecten. Ook heeft de MRDH een wettelijke taak vanuit de Wet Lokaal Spoor. Zij is verantwoordelijk voor de veiligheid op en rond het spoor. In Nederland zijn 13 dergelijke vervoersautoriteiten. De meeste zijn op schaal van de provincie, alleen de regio’s rond Amsterdam (VRA) en Rotterdam en Den Haag (MRDH) vormen daar een uitzondering op. In de MRDH nemen wethouders, raadsleden en burgemeesters uit de inliggende gemeenten deel aan de besluitvormende gremia. Zij moeten daar wel afwegingen maken in het belang van de regio, niet alleen in het belang van hun gemeente. Zo kunnen gemeenten, ook Den Haag, hun invloed aanwenden bij de besluiten die binnen de MRDH genomen worden op het gebied van openbaar vervoer en bereikbaarheid. Naast de exploitatie van het ov en de veiligheid op het spoor, werken de MRDH en de gemeente op veel vlakken samen.

Zo betaalt de MRDH mee aan investeringen als de Vlietlijn, INTHR (Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio) en de metropolitane fietsroute Westland – Den Haag.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11039856

De economische samenwerking heeft geen wettelijke basis, maar regionale economische samenwerking heeft een strategische reden. Economische dynamiek houdt zich niet aan gemeentegrenzen. Bedrijven opereren regionaal, ketens zijn verweven en arbeidsmobiliteit is grensoverschrijdend. Zonder gezamenlijke afstemming riskeren we versnippering, gemiste kansen en suboptimale investeringen. In een regio, die economische gezien een enorme potentie heeft, maar wel voor grote transformatie-opgaven staat, is samenwerken met de regio noodzakelijk om deze economie verder uit te bouwen en te ontwikkelen. Daarmee zorgen we voor voldoende verdienvermogen voor de toekomst, wat uiteindelijk ten goede komt aan de brede welvaart voor alle inwoners. De afgelopen jaren heeft de regionale samenwerking zijn vruchten afgeworpen met de ontwikkeling van verschillende campusgebieden in de regio, de start van een regionaal start- en scale-up programma en een gezamenlijke inbreng bij de provincie op het gebied van ruimte voor werken.

Ook in Den Haag konden de afgelopen jaren al meerdere initiatieven zich (verder) ontwikkelen, dankzij financiële steun van de MRDH, zoals bijvoorbeeld het living lab Binckhaven, het Global Market Entry Program (dat mkb ondernemers helpt om hun bedrijf op te schalen in het buitenland), Technology Parc Ypenburg en onlangs nog het onderzoek naar de ontwikkelkansen van de visafslag als innovatiehub in de haven van Scheveningen. Inhoudelijk kader voor de begroting De koers van de MRDH is vastgelegd in de Strategische Agenda 2023–2026 (die dit jaar herijkt wordt) en in de recent vastgestelde Mobiliteitsvisie en de Visie op het Economisch Vestigingsklimaat. Deze beide visies worden in 2026 verder uitgewerkt in een integraal uitvoeringsprogramma voor de komende vijf tot tien jaar. Op basis van de visies wordt dit jaar ook de Strategische Agenda geactualiseerd voor de periode 2027-2030. Het strategische kader voor de begroting 2027 is voorlopig nog de Strategische Agenda 2023-2026. De begroting 2027 wordt dan later, in het begrotingsjaar zelf, gewijzigd, waarmee visie, strategie en uitvoering weer op elkaar aansluiten. In de strategische agenda 2023-2026 zijn vijf opdrachten geformuleerd waaraan de MRDH werkt en die ook terugkomen in de begroting: 1. investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren; 2. toekomstbestendige economie stimuleren; 3.

actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren; 4. vernieuwen van werklocaties; 5. versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk. De ontwerpbegroting vormt de noodzakelijke financiële vertaling van de Strategische Agenda en nieuwe visies van de MRDH, en maakt het mogelijk om de gezamenlijke regionale opgaven – op het gebied van bereikbaarheid, economische ontwikkeling en leefbaarheid – doelgericht, voorspelbaar en in samenhang uit te voeren. Zienswijze Den Haag op Visie op het Economisch Vestigingsklimaat Op 13 november 2025 heeft de Haagse gemeenteraad de zienswijze vastgesteld op de Visie op het Economisch Vestigingsklimaat. De gemeenteraad heeft voorgesteld het onderdeel Economisch Vestigingsklimaat geheel te schrappen uit het takenpakket van de MRDH. Dit zou bijdragen aan meer focus van de MRDH op kerntaken op het gebied van mobiliteit, en een doelmatiger en beter democratisch gelegitimeerde inzet van publieke middelen.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11039856

Het Algemeen Bestuur van de MRDH heeft deze zienswijze niet overgenomen. De kerntaken van de MRDH zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling. Het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling vraagt unanieme besluitvorming en Den Haag staat alleen in dit standpunt. Eerder in 2024 – 2025 is de gemeenschappelijke regeling van de MRDH geëvalueerd met onder meer een onafhankelijk onderzoek door Berenschot. Dat onderzoek laat zien dat de samenwerking binnen de MRDH bestaanswaarde en meerwaarde heeft. Berenschot stelt dat voor het Economisch Vestigingsklimaat herkenbare resultaten zijn geboekt en dat er een bijdrage is geleverd aan de economische vernieuwing van de regio. De samenwerking binnen deze pijler wordt gewaardeerd. Tegelijkertijd constateert Berenschot dat de gezamenlijke inzet van de 21 gemeenten in de afgelopen 10 jaar nog niet voldoende is geweest om de grote ambities waar te maken. Ook stellen ze dat de samenwerking in formele zin sterk is gelegitimeerd, op zichzelf en in vergelijking met andere gemeenschappelijke regelingen, maar de ervaren legitimiteit en betrokkenheid blijft achter en is daarmee een belangrijk aandachtspunt. Berenschot heeft aanbevelingen gedaan om focus aan te brengen en meer samenhang tussen het Economisch Vestigingsklimaat en Bereikbaarheid aan te brengen om meer impact te realiseren .

Het Algemeen Bestuur van de MRDH ziet de zienswijze van de gemeente Den Haag op de Visie op het Economisch Vestigingsklimaat als een onderstreping van de urgentie om deze aanbeveling van Berenschot voortvarend op de pakken. De ambities in de strategische agenda en de beide visies worden daarom in de begroting in samenhang met elkaar gepresenteerd. In de begroting benoemt de MRDH dat versterking van de economie alleen mogelijk is als ook de bereikbaarheid verbetert. Het verbeteren van de bereikbaarheid heeft een maatschappelijk én economisch doel: het verbinden van wonen, werken en recreëren in het belang van de inwoners van de regio. Herindeling begrotingsprogramma's In de afgelopen jaren werkte de MRDH met drie begrotingsprogramma’s, namelijk 1) Exploitatie verkeer en openbaar vervoer, 2) Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer, en 3) Economisch Vestigingsklimaat. In de MRDH-ontwerpbegroting 2027 is de programma-indeling herzien en teruggebracht naar twee begrotingsprogramma’s: Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat. Met deze nieuwe indeling wordt meer focus en samenhang aangebracht in de wijze waarop de Metropoolregio haar wettelijke taken en ambities verantwoordt. De wettelijke taak op het gebied van verkeer en vervoer wordt hiermee samengevoegd in één integraal mobiliteitsprogramma.

Dit leidt tot een compacter en overzichtelijker begrotings- en verantwoordingsdocument. De samenvoeging tot één Mobiliteitsprogramma sluit aan bij de aanbevelingen van zowel de accountant als de Rekeningcommissie, en draagt eraan bij dat de begroting beter navolgbaar is. Het voorstel is om deze wijziging niet alleen voor de Begroting 2027 door te voeren, maar deze ook van toepassing te verklaren op de lopende Begroting 2026. Hiermee wordt bereikt dat zowel de 2e Bestuursrapportage 2026 als de Jaarstukken 2026 al volgens de nieuwe, compactere indeling worden gepresenteerd. Dit bevordert de leesbaarheid, vermindert overlap en verstevigt de consistentie tussen de begrotingsjaren 2026 en 2027. Financiën Een korte samenvatting van de financiële begroting, de ‘Begroting in één oogopslag’, is toegevoegd als bijlage bij de begroting.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11039856

Programma Mobiliteit Het programma mobiliteit betreft de wettelijke taak verkeer en vervoer en wordt grotendeels bekostigd uit de Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU verkeer) van het Rijk. Deze BDU staat onder druk, onder meer door de 10%-korting op SPUK-regelingen van het kabinet Schoof I, die ook de BDU onbedoeld trof. Na een succesvolle lobby is de korting verschoven van 2026 naar medio 2027, maar er is nog geen structurele oplossing voor herstel van deze Rijksfout. Voor het begrotingsjaar 2027 en de meerjarenbegroting 2028-2030 wordt geen tekort begroot. De bestedingen in 2027 zijn hoger dan de inkomsten. Dit komt door jaarlijkse fluctuaties binnen de investeringen. Het verschil wordt gedekt uit het BDU-saldo. De begroting is structureel sluitend. Wel is het zo dat als bovengenoemde korting niet gerepareerd wordt, het BDU-saldo onvoldoende ruimte biedt voor gewenste investeringen in het ov. Ook de exploitatie van het ov komt dan in gevaar. Als de korting blijft en structureel wordt, dan wordt de MRDH gedwongen structureel minder geld uit te geven aan de exploitatie van het ov. Dat kan op verschillende manieren: lijnen schrappen, haltes schrappen, minder rijden en stoppen op bestaande lijnen of het verhogen van de tarieven.

Waarschijnlijk zal dan in samenspraak met de gemeenten gekozen worden voor een combinatie van maatregelen die de kwaliteit van het ov zo min mogelijk raken en de tarieven betaalbaar houden voor iedereen. Samen met de Vervoerregio Amsterdam (VRA) zet de MRDH zich in om te zorgen voor voldoende middelen voor uitvoering van het takenpakket en de opgaven en het terugdraaien van de BDU-korting. Het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa, bijlage 3 in de begroting) maakt deel uit van het programma Mobiliteit en geeft inzicht in de bijdrage vanuit de middelen van de Vervoersautoriteit aan het realiseren van infrastructurele projecten. Voor kleine projecten wordt in 2027 een subsidieplafond van € 30 miljoen ingesteld. In Den Haag zijn in het recente verleden bijvoorbeeld fietspaden aan Juliana van Stolberglaan, De la Reyweg en de Delftselaan met een bijdrage van de MRDH opnieuw aangelegd. Het meerjarenbeeld BDU kijkt nog langer door dan de 20 jaar van de meerjarenbegroting en bevat het overzicht van alle inhoudelijke opgaven die direct bijdragen aan de doelen uit de Strategische Agenda (werkvoorraad) en geeft inzicht in de match tussen deze opgaven en de beschikbare middelen. Programma Economisch Vestigingsklimaat Voor het programma Economisch Vestigingsklimaat wordt een inwonerbijdrage geheven.

De kosten hiervan worden verantwoord uit het budget voor Bestuurlijke samenwerking. Jaarlijks wordt door de gemeenten in de regio Haaglanden een kaderbrief opgesteld aan alle gemeenschappelijke regelingen (waaronder de MRDH) over de kaders rondom indexering (3,8%). Deze kaders heeft de MRDH gevolgd. Op basis hiervan is de inwonerbijdrage voor de begroting 2027 van de MRDH bepaald en bedraagt deze € 3,11 (was € 3,00). De afgelopen jaren is de inwonerbijdrage heel beperkt gestegen en voor de begroting 2026 zelfs gedaald om gemeenten enigszins te ontzien. Een overzicht van de inwonerbijdrage per gemeente voor de begroting 2027 is opgenomen in hoofdstuk 7. Het programmabudget dat met deze inwonerbijdrage wordt gevormd wordt voor een groot deel ingezet voor cofinanciering aan projectvoorstellen van (gezamenlijke) gemeenten. Deze projectvoorstellen moeten bijdragen aan een opdrachten die geformuleerd zijn in de strategische agenda 2022-2026. Voor economisch vestigingsklimaat zijn dit: • het stimuleren van de toekomstbestendige economie van de regio; • het vernieuwen van werklocaties.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/11039856

De Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat biedt de uitgangspunten op basis waarvan de bestuurscommissie Economisch vestigingsklimaat besluit over het beschikbaar stellen van deze cofinanciering. Daarnaast wordt jaarlijks een bijdrage verleend aan InnovationQuarter. Deze bijdrage past in de opdracht om de toekombestendige economie van de regio te stimuleren. InnovationQuarter (IQ) is de regionale ontwikkelingsmaatschappij die innovatieve bedrijven helpt groeien door te investeren, internationale samenwerking te stimuleren en nieuwe bedrijvigheid (en internationale instellingen) aan te trekken. Daarmee versterkt het de economische structuur van de regio, creëert het hoogwaardige werkgelegenheid en versnelt het de transitie naar een toekomstbestendige economie. IQ is een belangrijke partner voor de MRDH én de gemeente Den Haag bij het versterken van het vestigingsklimaat en het innovatie-ecosysteem, zoals ook benoemd in de economische visie (RIS303550) en uitvoeringsagenda (RIS315458). Vanaf begrotingsjaar 2027 zijn er nog geen subsidieafspraken gemaakt. Voor deze nog te maken afspraken wordt in de begroting een bedrag van € 1.061.424 per jaar opgenomen. Dat betreft de subsidie voor het jaar 2026, verhoogd met een indexering van 3,8%, gelijk aan de indexering van de inwonerbijdrage EV.

Proces Op 13 februari is, ter voorbereiding op het opstellen van de begroting, de Kadernota MRDH begroting 2027 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. In de kadernota staan uitgangspunten voor de MRDHbegroting 2027 opgenomen voor onder meer het strategisch kader, de programma-indeling, indexering van de inwonerbijdrage, inhoud van de paragrafen en de planning. De Adviescommissies bespreken de conceptbegroting op 17 juni 2026. Na ontvangst van de zienswijzen stelt de MRDH een nota van beantwoording op gericht aan het Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur stelt op 11 september 2026 de begroting vast. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 21 april 2026, besluit: I.

als zienswijze op de Ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 vast te stellen dat de raad akkoord gaat met begroting;

II.

als zienswijze op de wijziging van de MRDH-begroting 2026 vast te stellen dat de raad akkoord gaat met wijziging van de begroting;

III.

deze zienswijzen in te dienen bij het algemeen bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van [datum] De griffier,

De voorzitter,

5/5