RIS325207 Bijlage Voortgangsrapportage Aanvalsplan Afval 2026

Aanvalsplan Afval Voortgangsrapportage 2025

Programma voor een

<

Schone Stad

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Aanvalsplan < Afval 2025 Inhoudsopgave 1. Voortgang schone stad in 2025

3

2. Aanpak bijplaatsingen: zakken, dozen en grofvuil

12

3. Grof en fijn zwerfafval

21

4. Zwerfafval op het strand

27

5. Zwerfafval in het water en het groen

32

6. Bladafval, zand en onkruid op verhardingen

36

7. Bedrijfsafval, hondenpoep, plaagdieren en andere gerelateerde thema’s

38

Bijlage 1: Normscores en resultaat ­beeldmeetlatten 2025

47

Bijlage 2: Zwerfafval hotspots in water

57

<

2

3

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Aanvalsplan Afval 2025

1. Voortgang schone stad in 2025 Het Aanvalsplan Afval 2023-2026 (RIS318447) dat het college in juli 2023 presenteerde is in juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. In het Aanvalsplan staat de integrale aanpak om de stad schoon te houden. Deze voortgangsrapportage beschrijft de behaalde resultaten in 2025. In 2025 was het grootste deel van de acties uit het Aanvalsplan in uitvoering. In vrijwel alle wijken van de stad zijn daarmee interventies uitgevoerd die de buurt schoner en leefbaarder hebben gemaakt. Het succes van de acties blijft echter gelegen in de mate van betrokkenheid van bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het vergroten van deze betrokkenheid is een van de speerpunten uit het Aanvalsplan Afval. Bovendien blijkt uit het Haagse inwonersonderzoek dat ‘beter gedrag van de inwoners en gebruikers’ door bewoners zelf wordt gezien als de belangrijkste interventie die bij zou moeten dragen aan een schone stad. Veel van de acties zijn daarom gericht op het vergroten van die betrokkenheid. Zo zijn er ondernemers die in 2025 vanuit betrokkenheid met de buurt, de omgeving van hun onderneming schoonhouden, terwijl bewoners met de gemeente samen ideeën bedenken en uitvoeren om de straat schoon te houden. Maar ook het op tijd afhandelen van meldingen is randvoorwaardelijk voor het creëren van een gevoel van betrokkenheid bij de stad.

De verschillende uitvoeringsdiensten heb-

<

<

4

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

ben daarin een bewonderenswaardige prestatie geleverd door in 90% van de gevallen de melding op tijd af te handelen (norm= 85%). De inzet van de Haagse Straat Organisatie (HSO) en de Haagse Milieu Services (HMS) heeft ertoe bijgedragen dat afval tijdig wordt ingezameld en dat de straten over het algemeen schoon zijn gebleven. Deze opgave bleef echter ook in 2025 een grote uitdaging. Jaarlijks neemt het aantal bewoners en bezoekers nog steeds toe. Den Haag is bovendien de meest verdichte stad van Nederland wat zich vertaalt in een grote druk op de openbare ruimte. Mensen zoeken in de zomer verkoeling op straat, in het park of aan zee. Eten wordt afgehaald en tot laat in de avond buiten opgegeten. En bijna overal kun je tot diep in de nacht terecht voor ontspanning en vertier. Het zijn ontwikkelingen die allemaal passen bij een grote stad met internationale allure, maar die onlosmakelijk verbonden zijn met de toename van zwerfafval op straat zoals sigarettenfilters, aantal online-bestellingen die grotendeels zijn verpakt in karton is in vijf jaar tijd met 75% toegenomen. Al deze ontwikkelingen maken het noodzakelijk dat de organisatie voor inzameling en reiniging meegroeit en meebeweegt met het ritme van de stad. Het werken met een uitgebreide set aan beeldmeetlatten maakt soms zichtbaar dat de inzet voor sommige vuilsoorten nog niet in zijn geheel op orde is.

De stadsbrede ontwikkelingen tezamen met een hoog ambitieniveau voor schoon maakt dat de operatie van bijvoorbeeld het zwerfafval opruimen met behulp van de beschikbare data en kleine ingrepen slimmer of beter kan. Heldere instructies, goede aansturing en beter materieel zowel klein als groot kan op korte termijn al bijdragen aan een significant verschil. In 2025 bleek eens temeer dat het uitbreiden van het aantal collega’s dat bijdraagt aan een schone stad een grote uitdaging was. Ook het vinden van mensen die in het weekend willen werken vraagt om een zorgvuldig proces. In 2026 heeft en houdt de optimalisatie van werkprocessen de aandacht, met de verwachting dat dit een betekenisvolle bijdrage levert aan een schone stad.

Gebiedsgericht werken en inzet extra middelen In het Haags Akkoord (RIS316672) zijn voor de wijken met de meeste afvaloverlast extra middelen vrijgemaakt om het Aanvalsplan te intensiveren. De uiteenlopende oorzaken van de overlast en de verschillen tussen deze wijken, maakt dat een gebiedsgerichte aanpak noodzakelijk is. Op deze manier worden de middelen zo effectief mogelijk ingezet. Het bestedingsvoorstel voor deze middelen is op 20 juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld (RIS318447). In hetzelfde voorstel is besloten dat de UPV-gelden vanuit de Single Use Plastics richtlijn worden gebruikt om de uitvoering van het Aanvalsplan te intensiveren. Het leeuwendeel van deze inzet vindt plaats in de gebieden waar de afvaloverlast het grootst is.

<

<

etensresten, voedselverpakkingen en andersoortig to-go-afval. Ook het

5

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

In 2025 is met de extra middelen de planmatige aanpak in de investeringsgebieden; Rustenburg-Oostbroek, Moerwijk, Schilderswijk, Transvaal en de Zevensprong voortgezet. De plannen zijn samen met bewoners, scholen, jongerenorganisaties, ondernemers en maatschappelijke organisaties opgesteld en uitgevoerd. Vanuit deze aanpak zijn er het afgelopen jaar diverse bewustwordings- en schoonmaakacties, weerbaarheidstraining voor ORAC-adoptanten, inzet van afvalvoorlichters, en ‘Stop de Rat’-acties zoals broodlessen georganiseerd. Vrijwilligers in deze wijken zijn gewaardeerd tijdens speciale bijeenkomsten waar ze elkaar konden ontmoeten en waarin de gemeente haar waardering uitsprak voor hun inzet. De gebiedsgerichte plannen voor schoon worden sterk verweven met de investeringsprogramma’s en actieplannen waarin ook andere prioriteiten uit de wijk zijn opgenomen. Zo staan in het Actieplan Laak (Website Actieplan Laak) concrete acties en stappen die de gemeente onderneemt om samen met bewoners en partners de dit actieplan een belangrijk thema waar veel inzet op wordt gepleegd. Daarnaast zijn in de investeringsgebieden en aandachtsgebieden extra werkzaamheden verricht. Vanaf juli 2025 zijn vier grote veegmachines met elk drie uitvegers ingezet.

De werkzaamheden van deze voertuigen met grote borstels concentreerden zich uitsluitend in de 25 aandachtsgebieden, met als doel het grove en fijne zwerfafval terug te dringen.

Bijeenkomst voor ORAC-adoptanten in Escamp

<

<

sociale en fysieke leefbaarheid in het stadsdeel te verbeteren. Afval is in

6

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Daarnaast zijn de UPV-gelden vanuit de Single Use Plastics richtlijn in 2025 besteed aan de bemensing van de Gluttons en Stints. Beide zijn wendbare machines die op smalle stoepen of in drukke bezoekersgebieden een belangrijk hulpmiddel zijn bij het reinigen. De UPV-gelden zijn ook gebruikt om in het vierde kwartaal van 2025 de werkzaamheden in het weekend, in met name de intensiveringsgebieden en aandachtsgebieden, stevig te intensiveren. Met 8 extra voertuigen en 16 collega’s worden op zaterdag en zondag bijplaatsingen en zwerfafval verwijderd rond containers. Dankzij deze extra inzet gaan we schoon en opgeruimd de nieuwe werkweek in. Tot slot, de UPV-gelden zijn ook gebruikt voor de inzet van twee handhavers met het taakaccent afval. Zij controleren op verschillende soorten afval, zoals grofvuil, bedrijfsafval en straatafval. Zij hebben een brede opdracht om in heel Den Haag te handhaven op afval met extra aandacht boven op de inzet van de brede handhavingsteams in de stadsdelen. Afval blijft binnen de inzet van handhaving een belangrijk aandachtspunt. In 2025 is de nota Toezicht en Handhaving Buitenruimte (RIS321214) vastgesteld, waarin ‘afval’ als prioriteit is benoemd. Hierdoor wordt duidelijker waar de diverse afvalproblemen zich voordoen en waar extra inzet het meeste effect heeft.

Dit maakt het mogelijk om gerichter te plannen, trends beter te volgen en de beschikbare capaciteit efficiënter in te zetten.

Opruimactie in Transvaalkwartier-Zuid

Hoe schoon is de stad? Ons doel is een schone stad. Door middel van objectieve metingen van de hoeveelheid vuil op straat, zien we in hoeverre dit doel wordt behaald. Per hoofdstuk wordt teruggekoppeld hoe er is gescoord op de specifieke vuilsoort die het hoofdstuk behandelt. Een volledig overzicht van de vastgestelde norm per vuilsoort en de behaalde scores in 2025 is te vinden in bijlage 1. Ook de resultaten per stadsdeel zijn in deze bijlage opgenomen, waarbij is aangegeven welke wijken onder de 70% scoren naar aanleiding van de afdoening van de motie ‘Normscores op wijkniveau voor alle afvalsoorten’ (RIS319267).

<

<

voor de wijken waar de afvalproblematiek het grootst is. Deze inzet komt

7

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Hoe wordt gemeten hoe schoon de stad is? De CROW-methodiek wordt door gemeente Den Haag en veel andere gemeenten gebruikt om de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en het beheer en onderhoud bij te sturen. Deze methodiek werkt met zogenoemde beeldmeetlatten. Op basis van vastgestelde hoeveelheden van een bepaalde vuilsoort per meetvak wordt de score D, C, B, A of A+ toegekend, waarbij de A+ het hoogst haalbare is. In Den Haag is voor iedere vuilsoort op basis van deze methodiek een normscore bepaald die gehaald moet worden. Een externe partij monitort dit door middel van meer dan 200 metingen per week, gedurende het hele jaar. De normscores zijn in het Aanvalsplan Afval vastgelegd en de resultaten van 2025 zijn in deze voortgangsrapportage opgenomen.

Op 20 juni 2024 heeft de raad ingestemd met de nieuwe effectindicator voor de kwaliteit schoon. Bij de nieuwe effectindicator is voor alle 20 beeldmeetlatten een stedelijk gemiddelde opgenomen. Naast dit ‘gemiddelde van de stad’ wordt ook gerapporteerd over een selectie van beeldmeetlatten. Deze selectie bestaat uit de beeldmeetlatten die in 2023 onder het stedelijk ambitieniveau presteerden, aangevuld met twee beeldmeetlatten voor illegaal gestort afval en bijplaatsingen. De focus ligt op de wijken die voor deze selectie aandachtsbeeldmeetlatten (in de tekst aangeduid met een sterretje ★) onder de 80% scoren. In totaal zijn dat 25 wijken.

Voorbeeldmeting van een aandachtsbeeldmeetlat Eén van de aandachtsbeeldmeetlatten is fijn zwerfafval (afval kleiner dan 10 cm). Hier wordt, zeker in de aandachtswijken, laag op gescoord. Aan de foto’s die bij de metingen worden gemaakt, kunnen we zien dat het hierbij vooral gaat om sigarettenfilters die op de grond of in de boomspiegel worden weggegooid.

<

<

8

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Voor het gemiddelde van de stad is in 83% van de metingen de normscore gehaald. Ten opzichte van 2024 is er een lichte daling van twee procentpunten. Met 83% zit het resultaat met 3 procentpunt boven het eigen ambitieniveau van 80%. Voor de indicator ‘Acht aandachtsbeeldmeetlatten voor 25 wijken’ is een daling van vier procentpunten waarneembaar ten opzichte van het jaar 2024. In 2025 blijft deze indicator dus onder het ambitieniveau van 80%. Er is niet één verklaring te geven voor deze daling. De druk op de openbare ruimte, het toenemend aantal bewoners en bezoekers en de intensieve 24-uurseconomie dempen voor een deel het effect van de extra inspanningen. Afval op straat is, zo blijkt ook uit het onderzoek van de Erasmus Universiteit (RIS324965), niet een opzichzelfstaand probleem dat met simpele oplossingen te veranderen is. Hoe mensen met afval omgaan wordt bepaald door het samenspel van sociale, fysieke en institutionele factoren: de beschikbaarheid van containers en ruimte thuis, kennis van regels en voorzieningen, en de naarschap. Stress, tijdelijke bewoning en overbewoning maken bijvoorbeeld dat afval minder prioriteit krijgt. Om écht het verschil te kunnen maken is het nodig om verschillende vraagstukken en beleidsdomeinen aan elkaar te verbinden. Dit passen we al gebiedsgericht toe, maar die eerder geplante zaadjes zijn nog niet overal tot volle wasdom gekomen.

De ingeslagen weg waarbij er in 2025 veel inzet en inspanningen hebben plaatsgevonden vertaalt zich nog niet in de twee indicatoren voor de objectieve kwaliteit van schoon. Met name de resultaten op fijn zwerfafval en veegvuil liggen in 2025 ver onder het ambitieniveau, in het bijzonder in de aandachtswijken. Tegelijkertijd zien we in de vergelijking tussen de kwartalen dat de inzet die in de loop van 2025 op gang kwam met bijvoorbeeld extra veegmachines een positief effect heeft. Zo scoorde de beeldmeetlat voor fijn zwerfafval op verharding in de aandachtsgebieden in Q1 39% en in Q4 al 49%, dat komt nog niet in de buurt van het ambitieniveau maar laat zien dat keuzes en investeringen kunnen leiden tot zichtbare verbeteringen. Een ander voorbeeld hiervan is de beeldmeetlat voor grof zwerfafval die in 2025 met 9 procentpunt is verbeterd ten opzichte van het jaar ervoor. Het slimmer inzetten van de bestaande capaciteit blijft een uitdaging van lange adem, omdat verbeteringen pas zichtbaar worden wanneer veranderingen daadwerkelijk zijn doorgevoerd op het niveau van de medewerker op straat. Er zijn voldoende aanknopingspunten om de aanpak bij te sturen. Er ligt een solide basis met bewoners en ondernemers die actief een bijdrage willen leveren aan een schone en leefbare buurt.

De 125.000 meldingen op het gebied van afval en schoon en ook de deelname aan activiteiten in de wijk laten zien dat iedereen in een schone straat wil wonen. Aan de aanbevelingen van de Erasmus Universiteit worden in korte tijd al handen en voeten gegeven. In sommige gevallen zijn aanbevelingen al doorgevoerd, zo wordt het weekendwerk dat in 2025 al is geïntensiveerd in 2026 nog beter aangepast op het ritme van de stad.

<

<

betekenis die bewoners geven aan publieke ruimte, netheid en eige-

9

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Ook het gebiedsgericht werken wordt versterkt met meer inzet op het betrekken, faciliteren en waarderen van actieve bewoners en door de informatievoorziening nog beter aan te laten sluiten op de karakteristieken van de wijk. Effectindicator kwaliteit schoon

Resultaat 2023

Resultaat 2024

Resultaat 2025

Gemiddelde van de stad

84%

85%

83%

Acht aandachtsbeeld­ 69% meetlatten voor 25 wijken*

68%

64%

<

< Burgemeester Van Zanen en schoonmascotte Orakkertje

10

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Overkoepelende acties voor een schone stad In de volgende hoofdstukken wordt per vuilsoort gerapporteerd over de voortgang van de verschillende acties en doelstellingen uit het Aanvalsplan Afval. Een tiental daarvan (actie 1 t/m 10) zijn ‘vuilsoort-overstijgend’ omdat ze op meerdere vuilsoorten effect hebben.

Voortgang overkoepelende acties Voortgang

1

In 2025 is de campagne aangescherpt door te werken met een nieuwe contentstrategie. Deze aangescherpte strategie draagt bij aan een groter bereik van de campagne, waardoor bewoners vaker en beter worden geïnformeerd over het belang van een schone stad en hoe zij daar zelf aan kunnen bijdragen. Daarnaast zijn er dit jaar diverse communicatie-uitingen ontwikkeld, variërend van het wrappen van stints tot communicatie over de jongerenprijsvraag waarin ideeën kunnen worden ingestuurd om het bijplaatsen van afval tegen te gaan.

Voortzetten en optimaliseren publiekscampagne ‘Schoon, doen we toch gewoon?’ zodat het bereik wordt vergroot

Eind 2025 heeft opnieuw een effectmeting van de publiekscampagne plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat het campagnebereik verder is toegenomen, waardoor de campagne vaker in de stad wordt gezien. Wel wordt aandacht gevraagd voor het vergroten van de kennis onder bewoners, zodat zij weten hoe zij met hun afval moeten omgaan. In 2026 verwerken we de aanvullende aanbevelingen uit het rapport verder in de campagnestrategie. Zo houden we het bereik van de campagne groot en kunnen we de campagne op een goede manier voortzetten.

< 2

Een podium bieden aan afvalaanpakkers, zoals actieve bewoners en medewerkers van de reinigingsdiensten, via onze publiekscampagne

De afvalaanpakkers zijn in 2025 uitgebreid onder de aandacht gebracht via diverse kanalen: van scholieren die hun omgeving schoonmaakten door middel van challenges tot deelnemers aan de Actie Schone Buurt. Ook over onze partners en betrokken inwoners bij de SUP-actie, de stukken rookvrij strand en de beach clean-ups op het Groene Strand is veelvuldig gecommuniceerd. In 2026 wordt wederom aandacht gegeven aan onze afvalhelden.

3

Inzet op informele netwerken (wijkcentra, sleutelfiguren zoals buurtvaders en -moeders) om door te dringen tot de haarvaten van de wijk. De publiekscampagne wordt daartoe zo nodig aangepast

Om bewoners te bereiken wordt zoveel mogelijk ingezet op zogenoemde informele netwerken. In de aandachtswijken zijn er vanuit de gebiedsgerichte aanpak samen met deze informele netwerken (zoals wijkcentra) acties uitgevoerd. Hierbij kun je denken aan het project “ORAC heroes” in de Schilderswijk waarbij jongeren andere wijkbewoners betrekken om hun wijk schoon te houden. In Laak en Rustenburg-Oostbroek is er een project gestart met jongerenwerk: jongeren in de wijk ruimen zwerfafval op in ruil voor een beloning, zoals na afloop een gezamenlijke lunch. De inzet op informele netwerken wordt in 2026 voortgezet.

4

Actieve bewoners, zoals ORAC-adoptanIn 2025 hebben 244 vrijwilligers die zich inzetten voor een schone stad en ten, blijven faciliteren en waarderen. alle 1682 ORAC-adoptanten een bedankje ontvangen. Daarnaast kregen We vergroten de mogelijkheden tot inter- adoptanten een uitnodiging voor een rondleiding bij de Haagse Milieu Serviactie met en tussen bewoners, door onder ces en bij het Mauritshuis, hier hebben 154 adoptanten aan deelgenomen. andere het oprichten van een klankbordOok zijn er in verschillende stadsdelen bijeenkomsten georganiseerd waar groep schone stad ze elkaar kunnen ontmoeten én om de adoptanten extra te bedanken. In 2025 is de klankbordgroep schone stad meerdere keren bij elkaar gekomen. Verschillende thema’s zoals handhaving en natuur- en milieueducatie zijn besproken. Ook zijn er ideeën uitgewisseld. De klankbordgroep komt ook in 2026 weer bij elkaar.

5

Twee keer per jaar organiseren we een grote wervingscampagne voor ORAC-adoptanten

In 2025 is de mogelijkheid om een ondergrondse restafvalcontainer (ORAC) te kunnen adopteren via een wijkgerichte aanpak onder de aandacht gebracht. In 2025 zijn er 32 nieuwe adoptanten bijgekomen. In 2026 zetten we in op het werven van adoptanten.

6

Als pilot starten we in Laak met een inloopspreekuur voor bewoners met vragen over afval en schoon-onderwerpen

In 2025 zijn de inloopspreekuren in Laak tijdelijk gestopt vanwege een wisseling van personeel. In stadsdeel Centrum is in 2025 zowel in Transvaal (LOKAAL informatiepunt) en in de Schilderswijk (bij bewonersorganisatie de Paraplu) een wekelijks inloopspreekuur georganiseerd. In stadsdeel Escamp is in Moerwijk ook een afvalspreekuur georganiseerd. Omdat bezoekersaantallen bij de inloopspreekuren tegenvielen, zal in 2026 worden onderzocht hoe meer mensen kunnen worden bereikt en zal dit actiepunt anders worden ingevuld.

<

Nr. Actie

11

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Nr. Actie

Voortgang

7

Begin 2025 is voor het eerst een informatieflyer meegestuurd met het aanslagbiljet gemeentelijke belastingen. Op deze flyer staat meer informatie over het aanbieden en scheiden van afval. De flyer is naar ongeveer 240.000 adressen verstuurd waarvan 100.000 digitaal. De flyer is in 2025 op basis van input van studenten van het ROC Mondriaan aangepast waardoor de communicatie nu nog toegankelijker is. Deze informatieflyer zal ook in 2026 worden meegestuurd.

Alle bewoners in Den Haag krijgen extra informatie over de afvalregels, bijvoorbeeld via een welkomstpakket voor nieuwe bewoners en/of informatie via de Afvalstoffenheffing

Er is daarnaast een nieuwe meertalige afvalwijzer gemaakt die in 2026 bijgevoegd wordt in de welkomstbrief van mensen die nieuw in Den Haag komen wonen. Dezelfde flyer wordt ook als onderdeel van een groter welkomstpakket in diverse wijken verspreid. Alle gemeenteambtenaren die dat willen, worden ingeschakeld voor een schone stad. Bij het in dienst treden van nieuwe collega’s worden bezems en sleutels uitgedeeld aan degene die willen bijdragen. Ook voor ambtenaren die al in dienst zijn wordt een oproep gedaan. Op deze manier kunnen veel meer mensen verstoppingen van ORAC’s verhelpen

Voor nieuwe gemeenteambtenaren worden introductiebijeenkomsten georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten wordt zowel informatie over afvalregels als afvalknijpers uitgedeeld. Ook zijn er in 2025 weer maandelijks momenten georganiseerd waarbij ambtenaren die al in dienst zijn een afvalknijper konden ophalen. Er zijn hierbij in totaal 52 knijpers opgehaald. Alle ambtenaren die een knijper hebben ontvangen (ook tijdens eerdere jaren) zijn het afgelopen jaar uitgenodigd om deel te nemen aan een opruimactie. Dit was succesvol en wordt in 2026 herhaald.

9

Grofvuilafspraken laagdrempeliger maken en verkennen digitale afvalpas. Als iemand geen fysieke pas heeft, of die vergeten is, kun je dan toch afval naar een afvalbrengstation brengen

De mogelijkheden voor het invoeren van een digitale afvalpas zijn verder in beeld gebracht. De digitale pas moet aansluiten bij de systemen waar HMS mee werkt. Aan de hand van de technische uitwerking die op dit moment wordt gemaakt, wordt een besluit genomen over het vervolgtraject. Om het aanbieden van grofvuil te vergemakkelijken is gekeken naar de mogelijkheden voor een onbemande milieustraat. Hier is vooralsnog geen geschikte locatie voor gevonden.

10

Optimaliseren werkproces bij wegwerkzaamheden om overlast te voorkomen. Dit betreft bijvoorbeeld het tijdig informeren van bewoners en het zorgen van alternatieve voorzieningen als ORAC’s niet toegankelijk zijn

De werkwijze die in 2024 is geoptimaliseerd is in 2025 voortgezet en wordt ook in 2026 gevolgd: Grootschalige wegwerkzaamheden komen aan de orde in de ketenoverleggen, zodat ketenpartners eerder geïnformeerd worden over mogelijke aanpassing in werkzaamheden en rij-routes. Het informeren van bewoners wordt gedaan in meerdere talen en middels bebording met pictogrammen die verwijzen naar de alternatieve inzamellocaties. In aan te besteden bestekken wordt opgenomen dat de aannemer in het project verantwoordelijkheid draagt voor het schonen bij de afgesloten containerlocaties met illegale bijplaatsingen.

<

<

8

12

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Aanvalsplan Afval 2025

Bijplaatsingen zijn ook in 2025 een hardnekkig fenomeen gebleken. De inzet van interventies uit het Aanvalsplan zijn in 2025 gecontinueerd. Daarbovenop is in de gebieden met de meeste overlast in 2025 op alle vlakken extra inzet geweest. Tegelijkertijd biedt het onderzoek van de Erasmus Universiteit nuttige inzichten om de aanpak verder te verbeteren. Over dit onderzoek is de raad geïnformeerd via de commissiebrief “Onderzoek achterliggende oorzaken van afvaloverlast door de Erasmus Universiteit” (RIS324965).

Gebiedsgericht voorkomen van afvaloverlast In de investeringsgebieden is in 2025 samen met bewoners en ondernemers gewerkt aan maatwerkoplossingen voor overlast door bijplaatsingen. Onder de regie van gemeentelijke projectleiders is bijvoorbeeld samen met woningcorporaties gewerkt aan het voorkomen van grofvuildumpingen. Ook zijn er tal van gedragsinterventies uitgevoerd waarbij bewoners niet alleen worden geïnformeerd over de afvalregels en -voorzieningen, maar waarbij ook de onderlinge verbinding tussen bewoners wordt versterkt. Zo stimuleert de interventie ‘Popup Dropoff’, waarbij kinderen een afvalspelletje spelen, de interactie tussen bewoners op het onderwerp een

<

<

2. Aanpak bijplaatsingen: zakken, dozen en grofvuil

13

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

schone straat. Ook zijn in 2025 opnieuw afvalvoorlichters ingezet. Meertaligheid blijft voor zowel voor de afvalvoorlichters als voor het communicatiemateriaal het vertrekpunt bij het delen van informatie.

<

< Interventie Pop-up Drop-off

Door de gebiedsgerichte aanpak kunnen actieve bewoners worden betrokken bij het vormgeven van interventies of het doorgeven van knelpunten. In Rustenburg-Oostbroek is in 2025 een werkgroep opgezet waarin bewoners en gemeente samen optrekken om oplossingen te bedenken die kunnen werken voor de buurt waar de bewoners vandaan komen. Zo zijn er bewoners die de meertalige flyers van de gemeente persoonlijk afgeven aan de deur bij nieuwe bewoners. Actieve betrokkenheid van bewoners bij hun wijk is niet vanzelfsprekend en daarom wordt aandacht besteed aan het waarderen van deze afvalhelden. Voor ORAC-adoptanten is naast het jaarlijkse presentje in alle stadsdelen een moment georganiseerd, soms met andere vrijwilligers uit de buurt, om hen expliciet te bedanken voor hun werk aan een schone buurt. Tijdens deze sessies worden bovendien ideeën opgehaald over het voorkomen van bijplaatsingen of het maken van meldingen.

14

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

De basis op orde houden De medewerkers van de Haagse Straat Organisatie en de Haagse Milieuservices verdienen ook dit jaar weer alle lof voor het elke dag opnieuw opruimen van verkeerd aangeboden zakken, dozen en grofvuil. Het weekendwerk is in 2025 in het vierde kwartaal aanzienlijk geïntensiveerd. Waar er eerst vijf servicebussen en zeven medewerkers de bijplaatsingen bij containers weghaalde, waren er in het laatste kwartaal in totaal 13 servicebussen en 23 medewerkers op zaterdag en zondag met deze werkzaamheden aan de slag. Waar er voorheen op de maandag veel extra werk op straat lag, is een groot deel daarvan nu al in het weekend opgeruimd. Zo gaan we schoon de nieuwe werkweek in. Er wordt ook slimmer samengewerkt door de verschillende diensten. In Oostbroek is in 2025 bijvoorbeeld een aanpak geformuleerd om afvaloverlast als gevolg van parkeerproblematiek tegen te gaan. De parkeerwanneer de parkeerdruk lager is, wordt er foutgeparkeerd. In het najaar is daarom overdag extra inzet geweest van de handhavingsorganisatie op foutparkeren, zodat de inzamelwagens van de HMS de containers kunnen bereiken. Containers kunnen zo tijdig worden geleegd waardoor potentiële bijplaatsingen worden voorkomen.

ORAC wordt geleegd door de Haagse Milieuservices

<

<

druk is in dit gebied met name in de avonduren hoog, maar ook overdag

15

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

De HSO heeft in 2025 bijna 53.000 huisvuilzakken en 189.000 dozen weggehaald die naast ondergrondse containers zijn geplaatst. Dat zijn er respectievelijk 12.000 en 30.000 meer dan in 2024. De toename aan zakken is deels het gevolg van de staking die in juni bij de afvalverwerker heeft plaatsgevonden, waardoor veel zakken niet in de container maar ernaast terecht kwamen. De toename van het aantal dozen volgt een bredere trend waarin het aantal bestelde pakketten al jaren toeneemt; zo zijn er in 2024 volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) 494 miljoen pakketten besteld, een stijging van 75% ten opzichte van 2019 (282 miljoen).

<

< Het aantal kilo’s aan illegaal grofvuil is met 600.000 kilo gestegen ten opzichte van het jaar ervoor (11,2 miljoen kilo in 2025 t.o.v. 10,6 miljoen kilo in 2024). Het gebruik van afvalvoorzieningen voor grofvuil door bewoners blijft eveneens groot. In 2025 hebben er bijna 205.000 mensen een afvalbrengstation bezocht. Dat zijn er iets minder dan het jaar ervoor (210.000). Ook het aandeel aangeboden grofvuil bij het afvalbrengstation is gedaald van 12,2 miljoen kilo naar 11,4 miljoen kilo. Deze daling heeft mogelijk te maken met de nieuwe maatregelen bij de afvalbrengstations die moeten voorkomen dat bedrijven illegaal afval aan kunnen bieden. Het aantal grofvuilafspraken is opnieuw gestegen. In 2025 zijn er met 161.000 afspraken in totaal 5.000 meer afspraken gemaakt dan in 2024. Ook het aantal afspraken voor het aanbieden van een matras is met bijna 400 toegenomen in 2025 met in totaal 19.408 afspraken.

16

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

<

<

Bewoner brengt waterkoker naar repair café tijdens de opruimdag

De inwoners van Den Haag kunnen hun grofvuil ook kwijt bij de opruimdagen. In totaal zijn er 24 opruimdagen (drie in elk stadsdeel) georganiseerd. Om hergebruik te stimuleren is in 2025 tijdens 4 opruimdagen samengewerkt met een repair café, zodat afgedankte elektrische apparaten een tweede leven konden krijgen.

Het aanpakken van overtreders Wanneer adresgegevens worden aangetroffen in zakken of dozen die naast een container worden gezet, wordt daarvan een rapportage gemaakt. Op basis van deze rapportages worden de kosten voor het opruimen verhaald bij de overtreders. In 2025 is 2996 keer spoedeisende bestuursdwang op verkeerd aangeboden huisvuil toegepast. In 2024 was dit 4264 keer. Deze daling hangt onder andere samen met de inzet voor de NAVO-top en de staking bij de afvalverwerker, waarbij is gefocust op het zo snel mogelijk opruimen van het afval. Bovendien is in het vierde kwartaal van 2025 gestart met extra werkzaamheden in het weekend gericht op het verwijderen van bijplaatsingen. De bijplaatsingen die in het weekend worden verwijderd zijn in 2025 niet doorzocht op adresgegevens met als gevolg dat er minder rapportages opgesteld zijn op de maandagen. In 2026 wordt het weekendwerk voortgezet waarbij bijplaatsingen wel worden doorzocht op adresgegevens.

Nieuw boetebord met onderbord

17

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Last onder dwangsom en het pinnen van afvalboetes In de brief ‘Toezeggingen afvaldebat 10 april’ (RIS322730) is toegezegd in de voortgangsrapportage nadere info te geven over het instrument last onder dwangsom. Daarnaast is toegezegd om terug te komen op de mogelijkheid om boetes te innen met pinautomaten (RIS319200). De gemeente verwijdert verkeerd aangeboden huisvuil met spoedeisende bestuursdwang. De kosten voor het opruimen (€199,57) worden daarbij verhaald op de overtreder. Volgens de Algemene wet bestuursrecht kunnen herstelsancties niet tegelijk worden opgelegd. Spoedeisende bestuursdwang en een last onder dwangsom zijn beide herstelsancties. Een herstelsanctie een last onder dwangsom samen kan gaan met een bestuurlijke boete. Er wordt verder onderzocht welke aanvullende juridische, beleidsmatige en organisatorische voorwaarden nodig zijn om deze aanpak eventueel mogelijk te kunnen maken, en welke financiële maatregelen bij herhaaldelijke afvalovertredingen passend kunnen zijn. Hierbij wordt ook gekeken naar de aanpakken die de gemeentes Amsterdam en Rotterdam hanteren. De gemeente onderzoekt daarnaast nog steeds de mogelijkheden om boetes direct te innen met behulp van een pinapparaat. Tot nu toe is er contact geweest met de gemeentes Rotterdam en Amsterdam.

In Rotterdam heeft deze proef één jaar geduurd en is gestopt omdat: • Mensen nauwelijks direct betaalden, meestal door te weinig geld op dat moment. • Juridisch doet men afstand van beroep (ze kunnen dan niet meer tegen de boete in bezwaar gaan) als ze direct betalen, daar wilden ze niet aan meewerken. • De transactiekosten waren hoog. • Het beheer en onderhoud van het apparaat waren kostbaar, waardoor het gebruik niet voldoende werd gerechtvaardigd. De gemeente Amsterdam had ook pilot lopen. Echter, deze is nog niet geëvalueerd waardoor de resultaten op zich laten wachten. Voor een compleet beeld van de uitvoeringspraktijk en mogelijke aandachtspunten is deze informatie van belang. De gemeente wacht daarom de terugkoppeling af, zodat een gedegen en zorgvuldig onderbouwde afweging kan worden gemaakt.

De resultaten van de beeldmeetlatten gerelateerd aan bijplaatsingen laten een redelijk stabiel beeld zien. De twee aandachtsbeeldmeetlatten kennen geen grote veranderingen ten opzichte van 2023 en 2024.

<

<

kan wel worden gecombineerd met een strafsanctie, waardoor

18

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Resultaat bijplaatsingen – gemiddelde van de stad Beeldmeetlat

Norm

2023

2024

2025

★

Grofvuil op verharding

A

93%

93%

92%

★

Meubilair-container-bijgeplaatst afval rondom container A

90%

90%

87%

Groen-beplanting-grofvuil

97%

98%

97%

A

Voortgang acties bijplaatsingen Voortgang

11

In 2025 zijn diverse gedragsinterventies uitgevoerd. De interventie ‘Pop-up Dropoff’, waarbij kinderen via educatieve afvalspelletjes worden betrokken bij het thema afval, is in pilotvorm ingezet tijdens verschillende stedelijke acties en evenementen. De eerste resultaten hiervan lijken positief en de interventie wordt ook in 2026 ingezet. Daarnaast is de interventie ‘Keuzesubstitutie’ op negen locaties toegepast en zijn naar aanleiding van een toezegging tijdens het afvaldebat op 10 april 2025 (RIS322730) op elf locaties ‘Boeteborden’ geplaatst. In 2026 monitoren we het effect van deze interventies, in de volgende voortgangsrapportage wordt hierover gerapporteerd. Ook is de interventie ‘Belonen van goed gedrag’ uitgevoerd, waarbij aan bewoners gevraagd is om een poster met afvalregels zichtbaar op te hangen. De interventie ‘Citroengeur als onbewuste prikkel’ is op meerdere manieren getest, maar heeft niet geleid tot het gewenste effect. Het voornaamste probleem was dat de citroengeur niet lang genoeg bleef hangen om effect te kunnen hebben. De proef zal daarom niet worden herhaald.

<

Doorlopend uitvoeren, evalueren en implementeren van (nieuwe) gedragsinterventies. Voor 20232024 zijn dit: 1. Citroengeur als onbewuste prikkel 2. Keuzesubstitutie: niet of, maar in welke container 3. De positieve norm uitdragen in de wijk 4. Het belonen van goed gedrag met vuilniszakbingo, posteractie of wijkcompetitie 5. Cameratoezicht 2.0 6. Het wegnemen van barrières 7. Vuilnisbakkaart 8. Bij-plaats delict 9. Pop-up drop-off: de mooiste, leukste en grootste container in Den Haag 10. De vuilniszak als mascotte

Parallel hieraan zijn in 2025 de gesprekken met een leverancier voortgezet voor de ontwikkeling van een tool om de ORAC te openen, zodat de klep niet aangeraakt hoeft te worden. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart voor de interventie ‘Pareidolia’, waarbij aan het uiterlijk van containers menselijke eigenschappen wordt gegeven. Ook zijn de voorbereidingen voor de interventie ‘Bijplaats Delict’ in gang gezet. Voor de uitvoering van de motie ‘Afvalboete laat het zien’ (RIS322910) zijn het afgelopen jaar ook de voorbereidingen gestart. Er worden begin 2026 stickers geplakt op ondergrondse restafvalcontainers waarmee bewoners worden geïnformeerd over het aantal uitgeschreven boetes in de desbetreffende buurt. Voor een vervolg op de proef met cameratoezicht is een wettelijke grondslag nodig in verband met het recht op privacy. In 2025 is naar voren gekomen dat een beroep op artikel 151c van de Gemeentewet zoals bij de eerste pilot onwenselijk zou zijn, omdat dan niet de gemeente, maar de politie de verwerkingsverantwoordelijke wordt voor de camerabeelden. Er vindt nog intern overleg plaats om de alternatieve mogelijk­ heden te verkennen.

12

Doorlopend optimaliseren van de reguliere aanpak bijplaatsingen; o Uitvoeren van pilots, waaronder in Laak, waarbij bijvoorbeeld het bijgeplaatst afval, zoals klein grofvuil, zakken en dozen, in één keer wordt opgeruimd

De pilot om bijgeplaatst afval zoveel als mogelijk in één keer te verwijderen door verschillende reinigingsdiensten binnen een zeer korte tijd bij een ORAC-locatie het bijgeplaatste afval weg te laten halen, het zogenoemde ‘treintje rijden’, is voortgezet in Laak en Transvaal. In 2025 is gewerkt aan het optimaliseren van deze samenwerking. De aanpak is voornamelijk van toegevoegde waarde in wijken met een meer dan gemiddeld aanbod van illegaal afval. In 2026 wordt verkend of er andere wijken zijn die in aanmerking komen voor deze aanpak. Verder is in 2025 de verwerking van informatie zodanig gedigitaliseerd dat nog beter inzichtelijk is waar en wanneer het aanbod van illegaal afval ontstaat. Met deze informatie anticiperen we nog beter op het illegale afvalaanbod.

13

Onderzoek naar achterliggende oorzaken van afvaloverlast en de aanpak en interventies hierop aanpassen en aanvullen

In februari 2024 is een onderzoeksopzet naar de raad gestuurd, zie commissiebrief (RIS318069). De onderzoekers van de Erasmus Universiteit hebben het onderzoek nu afgerond. Het college heeft kennisgenomen van de nieuwe inzichten en aanbevelingen en heeft in de commissiebrief ‘Onderzoek achterliggende oorzaken van afvaloverlast door de Erasmus Universiteit’ (RIS324965) aangegeven op welke wijze het college aan de slag is of gaat met de aanbevelingen.

<

Nr. Actie

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Nr. Actie

Voortgang

14

Bij gebiedsaanpakken in wijken met veel afvaloverlast stemmen we de uitvoering af met andere diensten en afdelingen, zoals de Haagse Pandbrigade (Hpb). De Haagse Pandbrigade zet o.a. in op onvergunde kamerbewoning, overbewoning en goed verhuurderschap

De Hpb handhaaft dagelijks op een breed scala aan wetgeving die toeziet op de ­technische staat en het gebruik van gebouwen en woningen. Het doel van de ­handhaving is om met een integrale aanpak overtredingen en gevaarlijke situaties te beëindigen, naleving van wet- en regelgeving te bewerkstelligen en gemeentelijke beleidskaders uit te voeren. Door op deze doelen in te zetten wordt de leefbaarheid in buurten bevorderd. De inspanningen van de Haagse Pandbrigade worden onverminderd voortgezet in 2026.

15

Samenwerken met verhuurders De gemeente heeft regelmatig overleg met de grote woningcorporaties. Het voorkoom bewoners te informeren over men van en samenwerken op het gebied van afvaloverlast is een vast agendaonderafvalvoorzieningen en afvalredeel. Ook in 2025 zijn woningcorporaties gefaciliteerd met communicatiemiddelen gels zoals meertalige flyers die ze bij in- en uithuizingen van huurders uitdelen. Daarnaast is er samengewerkt op het gebied van grofvuildumpingen die in de gangen of gezamenlijke binnenruimtes van de corporaties plaatsvinden, om te voorkomen dat dit bijplaatsingen worden. Bij gebiedsgerichte acties op het gebied van afval of tegen plaagdierenoverlast zijn woningcorporaties vaak een actieve partner. Deze samenwerking zetten we ook in 2026 voort.

16

Bedrijven informeren over het juist aanbieden van afval door inzet van afvalvoorlichters of het organiseren van integrale acties specifiek voor (bedrijfs)afval

In 2025 is de lijst met veel gestelde vragen over bedrijfsafval geplaatst op de website van Den Haag en het ondernemersportaal. Daarnaast zijn afvalvoorlichters ingezet in verschillende winkelstraten, dit waren andere winkelstraten dan in 2024. In totaal hebben de afvalvoorlichters 1.097 ondernemers gesproken. De Omgevingsdienst Haaglanden heeft bedrijven geïnformeerd en gecontroleerd, onder andere op hun afvalregistratie, via de clusteraanpak bedrijfsafval. Ook zijn er meerdere Handhavingsen Leefbaarheidsacties uitgevoerd. De voortgang van het thema bedrijfsafval wordt verder toegelicht in hoofdstuk 7. In 2026 continueren we het informeren van bedrijven over het juist aanbieden van afval.

17

Naast de bestaande opruimdagen (24 per jaar) starten van een pilot met extra (flexibele) voorzieningen voor het aanbieden van grofvuil door extra opruimdagen of een leenbakfiets voor grofvuil

In 2025 zijn de standaard 24 opruimdagen (drie per stadsdeel) georganiseerd met in totaal 2.625 bezoekers. In het kader van de interventie ‘Pop-up Drop-off’ zijn bij een aantal opruimdagen ook afvalspelletjes georganiseerd waar kinderen aan mee konden doen. Bij vier opruimdagen hadden bewoners daarnaast voor het eerst de mogelijkheid om een repair café te bezoeken. Vooraf zijn bewoners hierover geïnformeerd en uitgenodigd om kapotte apparaten langs te brengen. Naast de opruimdagen zijn er 12 bewonersacties geweest in Escamp en Loosduinen waarvoor een container voor grofvuil is aangevraagd. De opruimdagen worden ook in 2026 opnieuw georganiseerd.

18

Starten met een actie waarbij het afval uit restafvalcontainers wordt doorzocht op onjuist aangeboden bedrijfsafval of huisvuil van afvaltoeristen. Deze actie kan periodiek worden herhaald als de situatie daarom vraagt

In de eerste helft van 2025 is gestart met de uitvoering van deze actie. In totaal zijn er vier actiedagen geweest waarbij het afval uit ondergrondse restafvalcontainers (4 clusterlocaties, 8 containers) is doorzocht op illegaal aangeboden bedrijfsafval. Bij alle acties is afval aangetroffen dat herleidbaar was tot bedrijven uit de buurt. Dit heeft geleid tot 7 lasten onder dwangsom. In één dossier lag er al een last onder dwangsom op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval en is direct tot invordering overgegaan.

<

Na een evaluatie is besloten de actie voort te zetten. Eind 2025 is begonnen met een vernieuwde inzet. We werken er naartoe om in 2026 vanaf medio april elke twee weken de actie te herhalen. 19

Verkennen van een anonieme meldlijn voor bijplaatsingen, waarmee de Handhavingsorganisatie informatie kan verzamelen en overtreders kan aanspreken

Net als in 2024 blijft het mogelijk om anoniem meldingen te doen. In 2025 heeft de gemeente breed ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van meldingen. Bij anonieme meldingen wordt niet altijd informatie verstrekt over een mogelijke overtreder. Een melding is ook anoniem als iemand vergeet een terugkoppeling aan te vragen, geen behoefte heeft aan een terugkoppeling of simpelweg de wens heeft om geen naam door te geven. Vanuit de handhavingsorganisatie wordt daarom gekeken naar het onderliggende overlastprobleem bij het behandelen van meldingen.

20

In wijken met veel anderstalige bewoners communiceren we over afval en grofvuil in meerdere talen. Dat gaan we o.a. doen in samenwerking met de medewerkers van het Mobiel Informatiepunt die deze talen beheersen

Voor vrijwel alle onderdelen van de aanpak tegen afval- of rattenoverlast is er meertalig communicatiemateriaal beschikbaar. Ook de afvalvoorlichters die voor verschillende interventies zijn ingezet worden geselecteerd op de talen die zij kunnen spreken. De samenwerking met het Mobiel Informatiepunt (MIP) is voortgezet. Het meertalig communiceren en de samenwerking met het MIP wordt ook in 2026 voortgezet.

<

19

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Nr. Actie

Voortgang

21

Informeren van Haagse bewoners over afvalvoorzieningen en inlevermogelijkheden van grofvuil via bouwmarkten en matrassenwinkels

Uit verkennende gesprekken in 2024 met verschillende ondernemers bleek dat voornamelijk kringloopwinkels interesse hadden in informatie die zij met bezoekers kunnen delen. Er is in 2025 voor deze ondernemers een speciale poster gemaakt voor in de winkel. De poster bevat informatie over hoe spullen, die door de kringloopwinkel zijn afgewezen, als grofvuil legaal kan worden weggebracht. Deze poster is samen met meertalige flyers afgegeven bij 9 geïnteresseerde kringloopwinkels en zal nog bij 14 andere kringloopwinkels afgegeven worden in 2026. Een eventuele samenwerking met bouwmarkten en woonwinkels wordt nog verder verkend door het team Participatie & Schoon.

22

Een pilot met perssystemen in ondergrondse papiercontainers, zodat de capaciteit op locaties waar containers snel vollopen, kan worden vergroot

In 2023 is gestart met een pilot met ondergrondse papierperscontainers op locaties waar papiercontainers snel vollopen. De pilot heeft positieve resultaten opgeleverd, zoals minder bijplaatsingen en minder voertuigbewegingen. In 2025 zijn nog eens vijf papierperscontainers geplaatst en in gebruik genomen. Op locaties met een hoge ledigingsfrequentie vergroten papierperscontainers de capaciteit en verminderen zij potentiële overlast. Om deze aanpak verder uit te rollen, wordt een aanbesteding gestart. Het doel is om in vier jaar tijd jaarlijks 10 tot 12 papierperscontainers te plaatsen, op locaties waar dit aantoonbaar het meest effectief is.

23

Jaarlijks organiseren van een prijsvraag voor een interventie gericht op het voorkomen van bijplaatsingen

De prijsvraag “Ruim Je Sh*t Op!” is in september 2025 gelanceerd. Met een video op de socialmediakanalen zijn jongeren actief uitgenodigd om deel te nemen. Via een aanmeldformulier op de website konden jongeren tussen de 18 en 27 jaar zich inschrijven, waarbij een geldbedrag van €5.000 te winnen is. Er zijn tot nu toe acht groepen geselecteerd voor de volgende ronde. De ingezonden ideeën onderscheiden zich door een out-of-the-box benadering en voldoen aan de gestelde criteria van de prijsvraag. Eind Q1 van 2026 zal de winnaar worden geselecteerd.

24

Inzetten op onopvallende surveillance bij handhavingsacties

In de periode september tot december 2024 heeft een pilot plaatsgevonden gericht op toezicht op afvalovertredingen via burger surveillance. In deze periode zijn 29 handhavingsacties uitgevoerd, bestaande uit 20 boetes en 9 waarschuwingen.

<

Tijdens de pilot is gebleken dat de verhouding tussen de ingezette uren voor surveillance in burger en de uiteindelijke handhavingsresultaten niet in balans is. De tijdsinvestering per inzetmoment (3 tot 8 uur) staat niet in verhouding tot de beperkte opbrengst, waardoor deze werkwijze relatief arbeidsintensief blijft. De inzet in burger gaat daarnaast ten koste van de zichtbare aanwezigheid van BOA’s op straat, een element dat in Nota Toezicht en Handhaving Buitenruimte als belangrijk is benoemd. Elk uur inzet in burger betekent een uur minder zichtbaar toezicht, wat gevolgen kan hebben voor het preventieve effect. Burger surveillance bleef in 2025 wel onderdeel van het instrumentarium, maar wordt gericht ingezet op momenten en locaties waar dit naar verwachting het meeste effect heeft. Op deze manier is in 2025 een balans gezocht tussen doelgerichte handhaving en het behoud van voldoende zichtbare aanwezigheid op straat.

<

20

21

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Aanvalsplan Afval 2025

3. Grof en fijn zwerfafval Elke dag zetten de medewerkers van de buurtserviceteams zich weer in om grof en fijn zwerfafval op te ruimen. De afvalbakken worden geleegd, afval wordt weggeknepen en de straten schoongeveegd. Ook na evenementen zoals de jaarwisseling of het ‘The Life I Live’-festival op Koningsnacht, wordt de stad weer snel mooi schoon gemaakt. Bewoners kunnen een grote bijdrage leveren aan een schone stad. Het afgelopen jaar hebben ruim 900 bewoners meegedaan aan activiteiten tijdens de Actie Schone Buurt, die twee keer per jaar wordt georganiseerd. Activiteiten vonden plaats in de hele stad en varieerden van een opruimwandeling met de boswachter, meedoen aan het ren-je-rot-afvalspel, tot het combineren van afval rapen met een sportieve workout. Ook naast deze activiteiten zijn er veel afvalrondjes gelopen in 2025: via de website zijn er meer dan 600 afvalknijpers uitgeleend.

<

<

22

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Informeren en aanspreken over (on)juist weggooien afval Bewoners worden op verschillende manieren geïnformeerd over het op een juiste manier aanbieden van afval en over de schadelijke gevolgen voor het milieu als dit niet gebeurt. Vanuit de lespakketten die Natuuren Milieueducatie aanbiedt aan alle Haagse scholen, kunnen leerlingen op zowel primair als voortgezet onderwijs leren over (zwerf)afval. Zo kan een straatveger langs komen in de klas die vertelt over zijn/haar beroep, kunnen de leerlingen op excursie naar de Haagse Milieu Services, en kan er van oude plastic doppen een nieuwe sleutelhanger worden gemaakt. De handhavingsorganisatie informeert en spreekt bewoners, bezoekers en ondernemers aan bij leefbaarheidsacties. Via de publiekscampagne “Schoon, doen we toch gewoon?” komt het onderwerp zowel fysiek in stad (op de digitale schermen of posters) aan de orde, als online via de website en social mediakanalen.

Statiegeld op flesjes en blikjes Onderzoek van Rijkswaterstaat wijst uit dat de invoering van statiegeld op drankverpakkingen sterk bijdraagt aan het verminderen van zwerfafval1. Uit de metingen over heel 2024 blijkt dat de hoeveelheid plastic flesjes in het milieu met 69% is gedaald ten opzichte van voor de invoering van statiegeld en de hoeveelheid blikjes met 70%. Dit zien we ook in Den Haag. Bij opruimacties worden statiegeldverpakkingen veel minder vaak gevonden, en als ze worden gevonden, zijn ze niet meer in te leveren omdat ze zijn ingedeukt of geen label meer hebben. In de grote steden, waaronder Den Haag, zijn er echter ook andere effecten merkbaar door de invoering van statiegeld. Er ontstaat soms schade aan afvalbakken of zwerfafval wanneer zakken en bakken worden doorzocht voor statiegeld. Een pilot met doneerrekjes in 2024 (RIS319650) wees uit dat deze rekjes het doorzoeken van de afvalbakken niet kunnen voorkomen. In 2025 hebben de G4-steden door bureau IPR-Normag laten onderzoeken2 hoeveel extra kosten er worden gemaakt in relatie tot statiegeld, om bijvoorbeeld het ontstane zwerfafval te verwijderen en de afvalbakken te repareren of vervangen. De geschatte jaarlijkse kosten voor de vier steden gezamenlijk bedragen €9.39 miljoen en voor Den Haag €1.9 miljoen.

Statiegeldautomaat bij de Biesieklette

1 Verzamelbrief Circulaire Economie april 2025 en Kamerbrief over evaluatie statiegeldregelgeving 2 ‘Minder flesjes en blikjes, meer rommel’ onderzoek IPR Normag april 2025

<

<

23

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Het college is voorstander van statiegeld (zie ook de commissiebrief RIS322730), maar vindt dat het statiegeldsysteem zelf moet worden verbeterd zodat afvaloverlast en de kosten als gevolg van zwerfafval en/of schade aan afvalbakken kunnen worden voorkomen. Daarnaast is het college van mening dat er in de eerste plaats meer uitbetalende innamepunten bij zouden moeten komen. Waar statiegeldverpakkingen worden verkocht, zouden consumenten deze ook weer moeten kunnen inleveren. De innamepunten horen niet thuis in de openbare ruimte, waar de ruimte al schaars is. Verpact, de brancheorganisatie van de verpakkingsindustrie, is wettelijk verantwoordelijk voor een goed functionerend statiegeldsysteem. In de afdoening van de motie ‘Creatieve oplossingen voor statiegeld’ (RIS322906) is aangegeven dat we met Verpact in gesprek zijn om de urgentie van zwerfafval door een niet optimaal functionerend statiegeldsysteem te benadrukken. Verpact heeft in 2025 een aanpak aangekondigd waarin zij met G4 gemeenten willen worden uitgewerkt. In 2025 zijn er wel een aantal extra locaties bijgekomen waar bewoners van Den Haag hun statiegeldverpakkingen kunnen inleveren. Zo is er in juni 2025 een proef gestart in samenwerking met Biesieklette, waarbij op twee locaties (Grote Markt en de Nobelstraat) statiegeldautomaten zijn geplaatst.

Ook zijn er vier Droppie-locaties geopend in Den Haag waar bewoners en bezoekers hun statiegeldverpakkingen kunnen inleveren en worden er in 2026 twee statiegeldautomaten op de Haagse Markt geplaatst.

Ontwikkelingen in 2025 We zorgen voor voldoende afvalbakken in de stad zodat bewoners en bezoekers hun afval op de juiste manier weg kunnen gooien. Afhankelijk van de bezoekersdruk zijn in sommige gebieden meer of grotere afvalbakken nodig dan in andere gebieden. In heel drukke gebieden biedt de zelfpersende afvalbak door de extra capaciteit een uitkomst. Om ervoor te zorgen dat de gemeente Den Haag in de komende jaren toekomstbestendige afvalbakken kan afnemen die aansluiten bij de groei van de stad is een aanbesteding nodig. In 2025 zijn de laatste voorbereidingen van de aanbesteding afvalbakken afgerond. De voorbereiding duurde iets langer omdat de technische tekeningen van een van de nieuwe afvalbakken aanpassingen nodig had op basis van nieuw ontvangen informatie uit steden die de afvalbak reeds in gebruik hadden. Deze voorbereidingen zijn afgerond en in 2026 kunnen de Haagse bewoners voor het eerst gebruik maken van een nieuw type afvalbak. Helaas is het weggooien van peuken op de grond voor veel bewoners en bezoekers de norm, terwijl dit niet mag en de sigarettenfilters schadelijk zijn voor het milieu. De filters zijn bovendien lastig op te ruimen, omdat ze klein zijn en gemakkelijk tussen randen en kieren van tegels terecht komen. Om de aanpak tegen sigarettenfilters te verbeteren, is er in november 2025 een onderzoek uitgevoerd vanuit het

<

<

samenwerken. In 2026 zal deze samenwerking met de andere G4 steden

24

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

stadspanel. ­Hierbij is de kennis, houding en het gedrag van Hagenaars gepeild en zijn panelleden gevraagd naar manieren om sigarettenfilters op straat te verminderen. Hieruit komt onder andere naar voren dat een derde van de bevraagden niet weet dat sigarettenfilters plastic bevatten en dat de meeste panelleden voor strenger optreden tegen zwerfafval van sigarettenfilters zijn. Dit biedt nuttige aanknopingspunten om de strijd tegen de filters aan te gaan. In 2026 zal een integrale aanpak van start gaan, waarbij wordt ingezet op het creëren van extra voorzieningen voor sigarettenfilters, handhavingsacties, en op bewustwordingsmaatregelen. In de Europese Single-Use Plastics richtlijn staan maatregelen om de milieu-impact van plastic wegwerpproducten tegen te gaan. In 2026 wordt er input opgehaald om deze richtlijn te evalueren. Ook dit biedt een kans om zwerfafvalproblematiek door bijvoorbeeld sigarettenfilters voor een algemeen verbod op sigarettenfilters in Brussel en bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In de resultaten van de beeldmeetlatten gerelateerd aan zwerfafval is te zien dat er op zwerfafval grof (zwerfafval groter dan 10 cm) een verbetering is van maar liefst 8 procentpunten. We zijn blij met deze verbetering, aangezien dit type afval is erg zichtbaar in de stad. Dit zijn bijvoorbeeld plastic tasjes, voedsel- en drankverpakkingen.

Op de beeldmeetlatten op het gebied van fijn zwerfafval en veegbaar zwerfafval (bij deze twee beeldmeetlatten gaat het om zwerfafval kleiner dan 10 cm) wordt er lager gescoord dan in 2024. De scores op grof en fijn zwerfafval lijken communicerende vaten te zijn, wanneer de een omhoog gaat, wordt de ander juist wat lager. Daarnaast zien we bij de meetresultaten waar laag wordt gescoord, dat het vooral gaat om sigarettenfilters. Dit laat zien dat we steviger moeten inzetten op deze hardnekkige vuilsoort.

Excursie met boswachter tijdens Actie Schone Buurt

<

<

of kauwgom (waar veelal ook plastic in zit) aan te kaarten. We lobbyen

25

< INHOUD

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Resultaat zwerfafval – gemiddelde van de stad Beeldmeetlat

Norm

2023

2024

2025

★

Verharding-veegbaar zwerfafval

B

75%

68%

62%

★

Verharding-veegvuil in goten en randstroken

A

66%

76%

69%

Verharding-veegvuil op verharding

A

92%

96%

96%

★

Verharding-zwerfafval fijn

B

70%

67%

61%

★

Verharding-zwerfafval grof

A

67%

66%

74%

Meubilair-afvalbak-vullingsgraad

B

90%

93%

91%

Groen-boom-boomspiegel-zwerfafval fijn

B

72%

76%

67%

Groen-boom-boomspiegel-zwerfafval grof

A

85%

86%

80%

★

Voortgang acties grof en fijn zwerfafval Actie

Voortgang

25

Toezien op de uitvoering en effectiviteit van maatregelen in het kader van de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV). De UPV stelt dat de producenten van producten die onder de SUP vallen de kosten vergoeden voor het opruimen en verwerken van zwerfafval, bewustwordingsmaatregelen rondom zwerfafval en de openbare afvalinzameling van peuken

Vanuit de UPV had de gemeente voor het eerst middelen moeten ontvangen in 2024. In verband met praktische en juridische aandachtspunten is dit destijds door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat uitgesteld. Uiteindelijk is pas in oktober 2025 de definitieve berekening en daarmee ook de hoogte van de uitkering voor het jaar 2023 en 2024 met de gemeente Den Haag gedeeld. Voor de programmering van de middelen in 2026 is een collegebesluit opgesteld (RIS324963). Ook in 2026 zullen we goed moeten blijven toezien op de uitvoering en effectiviteit van de UPV-maatregelen. Omdat de definitieve hoogte van de uitkering jaarlijks opnieuw wordt vastgesteld, zal het bestedingsvoorstel voor de inzet van de UPV-middelen jaarlijks worden geactualiseerd op basis van de definitieve bedragen en vervolgens ter vaststelling worden opgenomen in de programmabegroting.

26

Inzet van buurtserviceteams efficiënter inrichten met een nieuw rooster- en plansysteem

In 2025 is onderzocht welke vervolgstappen voor implementatie nodig zijn. Er wordt nu gewerkt aan de implementatie van een nieuw rooster- en planningsysteem. In dit systeem kunnen de regels uit de Arbeidstijdenwet beter worden gemonitord. De verwachting is dat de buurtserviceteams daardoor optimaler kunnen worden ingezet.

27

Actie Schone Buurt twee keer per jaar organiseren en de participatie van bewoners vergroten

In 2025 heeft de Actie Schone Buurt weer twee keer plaatsgevonden in het voorjaar en in het najaar. Ruim 900 deelnemers hebben zich ingezet voor een schone buurt, verspreid over de hele stad. De najaarseditie is het afgelopen jaar verplaatst vanwege een mogelijke staking, waardoor deze samen viel met de herfstvakantie. Hierdoor konden juist veel bewoners aan activiteiten deelnemen. Er is samengewerkt met bibliotheken, stadsboerderijen en wijkcentra. Nieuw dit jaar was een zogenoemde ‘Filterchallenge’, waarbij zoveel mogelijk sigarettenfilters zijn verzameld. Bewoners konden daarnaast weer op pad met een boswachter voor een opschoonwandeling en er waren sportieve-opschoon activiteiten waar aan mee kon worden gedaan. De Actie Schone Buurt zal ook in 2026 worden georganiseerd.

28

Gratis knijpers uitdelen zodat bewoners de eigen buurt schoon kunnen maken

Via de website kunnen bewoners gratis een afvalknijper aanvragen. In 2025 zijn er op deze manier 613 knijpers uitgedeeld. In 2026 kunnen er ook nog steeds knijpers worden aangevraagd.

29

Afspraken met fastfoodrestaurants maken om vervuiling door hun verpakkingen in de openbare ruimte te verminderen

Op 6 november hebben 17 nieuwe partijen zich aangesloten bij het convenant ‘Restaurants voor een schoon Den Haag’. Daarmee voegen ze zich bij de 6 Haagse ondernemers die de samenwerkingsovereenkomst in 2024 ondertekenden. In 2025 is gekozen om samen te werken met vier grotere restaurantketens. Daarnaast is verkend hoe de werkwijze gebiedsgericht zou kunnen worden uitgevoerd. In 2026 wordt de gebiedsgerichte convenantenaanpak uitgevoerd.

<

<

Nr.

< INHOUD

<

VOORTGANGSRAPPORTAGE AANVALSPLAN AFVAL 2025

Nr.

Actie

Voortgang

30

Het gebruik van stevige gele zakken tegen het openscheuren door meeuwen blijven promoten in de wijken waar het huisvuil nog in zakken wordt opgehaald

In 2025 is weer ingezet op het vergroten van het gebruik van de gele zak. Via afvalvoorlichters en voorlichtingscampagnes is de gele zak bij bewoners onder de aandacht gebracht. Bij een voorlichtingsactie in de zakkenwijken van het Centrum, Haagse Hout en Scheveningen, zijn in totaal 8500 adressen bezocht. Aan de gele zak is het afgelopen jaar een trekband toegevoegd, zodat bewoners de zak gemakkelijk kunnen dichtknopen. De verbeterde gele zak is enthousiast door bewoners ontvangen. De nieuwe gele zak kan het hele jaar worden opgehaald bij een van de uitgiftepunten. In Laak kan dat ook dagelijks in de avonduren bij het Vadercentrum. In Bezuidenhout kunnen bewoners op maandagavond terecht bij de bibliotheek. Er is in 2025 in het kader van de motie ‘Gele zakken meepakken’ (RIS322302) uitgebreid verkend welke extra locaties als uitgiftepunt willen fungeren. Er zijn geen nieuwe locaties gevonden die bereid zijn om de gele zak uit te geven. Dit heeft te maken met het feit dat het uitgeven van gele zakken plaatsvindt op basis van vrijwilligheid. Door de acties en de laagdrempeligheid van het ophalen van een gele zak neemt het gebruik van de gele zak opnieuw toe, ondanks het feit dat ook in 2025 weer meer inwoners gebruik konden maken van ORAC’s. In totaal zijn er 250.400 gele zakken uitgedeeld, dit zijn er 12.000 meer dan het jaar ervoor.

Ongeveer een op de vier ingezamelde zakken is geel. In 2026 zullen we, in de wijken waar nog geen ORAC’s zijn, het gebruik van de gele zakken blijven promoten.

31

De methode voor het opruimen van fijn zwerfafval zoals sigarettenfilters verbeteren door inzet van nieuwe opruimmiddelen, zoals een peukenzuiger

In 2025 zijn naast de twee in 2024 extra kleine veegmachines ook nog eens vijf extra Gluttons structureel in gebruik genomen. Deze grote met de hand te bedienen straatzuigers zijn uitermate geschikt voor het verwijderen van fijn zwerfafval op stoepen en straten. Daarnaast zijn met de UPV-gelden in 2025 sinds de zomer nog eens vier extra veegmachines ingezet met per veegmachine meerdere uitvegers. In delen van de stad waar de gebruikersdruk hoog is zien we dat sigarettenfilters na het opruimen weer snel terugkeren. Dit vraagt naast een integrale aanpak voor deze specifieke vuilsoort om gerichte en terugkerende reiniging. In 2025 heeft de Haagse Straat Organisatie het datagestuurd werken gericht ingezet om efficiënt op te ruimen. Op basis van meldingen, resultaten van metingen op de beeldmeetlatten en specifieke gebiedsanalyses wordt de inzet steeds gerichter bepaald. In 2026 wordt deze datagestuurde aanpak verder verfijnd.