RIS325182 Bijlage Voortgangsrapportage dakenprogramma 2025

Colofon Versie 1.0

Den Haag, april 2026

1 Inleiding

3

2 Waar staan we ten opzichte van het doel?

4

3 Haagse Dakenacties

6

3.1 Acties stadsbreed 3.2 Acties specifiek

7 9

Bijlage A: Onderzoek naar het effect van salderen

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

12

2 van 13

1 Inleiding

Voor u ligt de voortgangsrapportage voor de Haagse Daken Aanpak (RIS316092) over 2025. Den Haag ligt op koers om het doel van het benutten van 50% van geschikte daken te behalen in 2030, al zien we dat de groei afvlakt. Dit vraagt om aanvullende inzet. Het jaar 2025 stond in het teken van het versterken van de uitvoering en het vergroten van de zichtbaarheid van de aanpak. Een aantal belangrijke mijlpalen: -

De opening van de Energiekas (een unieke Haagse dakparel); De kennissessie en het evenement Uit je Dak; De Haagse Klimaatdeals verder brengen; De start van de pilot voor zeven bedrijfsdaken.

Het bestaande dakoppervlak in Den Haag biedt circa 17 km² aan extra ruimte. Met de Haagse Daken Aanpak wil het college deze ruimte beter benutten. Hierbij kan worden gedacht aan de aanleg van zonnepanelen, vergroening, recreatieve voorzieningen, wonen, ontmoetingsplekken, wateropvang of combinaties van deze functies. Deze toepassingen moeten aansluiten bij de behoeften van een gebied, zoals het tegengaan van wateroverlast en hittestress of het creëren van een gezonde leefomgeving. Door gebiedsgericht te werken zorgen we ervoor dat dakruimte bijdraagt aan verschillende stedelijke opgaven, waaronder de energietransitie, wonen, klimaatadaptatie, biodiversiteit, toekomstbestendig vastgoed en gezondheid. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat het benutten van daken niet alleen een technische of financiële opgave is, maar vooral ook een procesmatige. Het realiseren van functies op daken vraagt om afstemming tussen meerdere beleidsvelden, eigenaren en gebruikers. Vergunningverlening, welstand, constructieve draagkracht, besluitvorming binnen VvE’s en netcongestie beïnvloeden in sterke mate de haalbaarheid en doorlooptijd van projecten. Deze factoren maken dat dakontwikkeling zelden een snelle ingreep is, maar vaak samenvalt met natuurlijke investeringsmomenten zoals dakvervanging, groot onderhoud of renovatie.

Voor een optimale benutting van het dakoppervlak werken we niet alleen samen met diverse dakeigenaren (zoals woningcorporaties, VvE’s, bedrijven), maar ook met experts, beleidsmakers en besluitvormers binnen de relevante thema’s. Ook zijn we als gemeente zelf dakeigenaar. Voor veel dakeigenaren is het nog niet vanzelfsprekend om daken in te zetten voor meer dan alleen zonnepanelen. Met de Haagse Daken Aanpak zet de gemeente in op het vergroten van de bereidheid van dakeigenaren om daken breder te benutten veranderen, het handelingsperspectief vergroten, belemmeringen wegnemen en duurzame dakbenutting stimuleren. In deze voortgangsrapportage presenteren wij wat tot nu toe is gerealiseerd. Eerst gaan we in hoofdstuk 2 in op de stand van zaken. In hoofdstuk 3 geven we een verslag van de belangrijkste acties van de Haagse Daken Aanpak.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

3 van 13

2 Waar staan we ten opzichte van het doel?

De stedelijke uitdagingen vragen om ruimte, maar op straat concurreren verschillende opgaven om dezelfde vierkante meters. Daken bieden een unieke kans om ruimte te creëren voor oplossingen. Ons doel is om 50% van de bestaande geschikte Haagse daken in 2030 te voorzien van groene daken en/of zonnepanelen (‘gele’ daken). Een geschikt dak is: • Geschikt voor een groen dak: een (gedeeltelijk) plat dak en/of: • Geschikt voor zonnepanelen: Er is ruimte om minstens 6 zonnepanelen te plaatsen die minstens 75% van de maximale opwek hebben. Onder groene daken verstaan wij ook daken met een waterbergend vermogen. In Den Haag worden 33.975 daken benut voor de opwek van zonne-energie en 2.577 gebouwen hebben een (gedeeltelijk) groen dak. Hiermee is in 2025 stadsbreed 35% van het geschikte dakoppervlak benut. Per stadsdeel verschilt de benutting. De daken in het stadsdeel Centrum blijven achter en Leidschenveen-Ypenburg loopt voorop.

Andere vormen van benutting van dakoppervlak, bijvoorbeeld voor optoppen of voor recreatief gebruik, komt niet terug in deze cijfers per stadsdeel omdat deze toepassing erg beperkt is. In 2024 werd 32,5% van het geschikte dakoppervlak benut voor groene daken en zonnepanelen. Bij een gelijkblijvende groei van circa 2,6% per jaar wordt de doelstelling in 2030 behaald. Gezien de recente afvlakking is extra inzet echter noodzakelijk.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

4 van 13

Tussen 2022 en 2024 vond een sterke groei plaats van het benut dakoppervlak. Na 2024 zet de groei door, maar in een lager tempo. Dit wordt deels verklaard door externe ontwikkelingen zoals de afschaffing van de salderingsregeling per 2027 (zie bijlage) en de impact van netcongestie wanneer een (groot) zonnedak vraagt om een uitbreiding van de elektriciteitsaansluiting. Daarnaast speelt mee dat een toenemend deel van de resterende geschikte daken zich bevindt in complexere eigendomssituaties, zoals VvE’s en gemengd bezit. In deze gevallen is niet alleen financiering bepalend, maar ook besluitvorming, organisatorische capaciteit en de technische staat van het gebouw. Wanneer de verwachte groei van zonnepanelen verder stagneert, is het behalen van de doelstelling met enkel groen en geel dak een uitdaging. Willen we onze doelstelling in 2030 halen, is blijvende en extra inzet via de Haagse Daken Aanpak nodig. In het hoofdstuk hierna geven we inzicht in de huidige inzet en aanvullende acties die in 2026 worden ingezet.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

5 van 13

3 Haagse Dakenacties

De Haagse Daken Aanpak ontwikkelt zich steeds nadrukkelijker van een stimuleringsprogramma naar een verbindend programma. Daken worden niet langer los benaderd, maar in samenhang met andere opgaven zoals dakisolatie, vervanging van verouderde platte daken, klimaatadaptatie en optoppen. Deze samenhang biedt kansen om investeringen te combineren, maar vraagt ook om zorgvuldige afwegingen rondom leefbaarheid, bouwlogistiek en draagvlak in de omgeving. Ondersteuning is cruciaal. Van eerste inspiratie tot daadwerkelijke realisatie vergt het benutten van een dak voor groen en/of zonnepanelen vaak een lange adem en doorlooptijd. Veel eigenaren van een dak, uiteenlopend van VvE’s en particuliere woningeigenaren tot bedrijven en zorginstellingen, zien zich geconfronteerd met complexe uitdagingen. Zo hebben zij te maken met netcongestie (beperkte capaciteit om opgewekte stroom terug te leveren), een afbouw van de salderingsregeling en soms lange vergunningstrajecten of welstandseisen. Daarnaast kunnen technische beperkingen zoals de draagkracht van het bestaande dak en moeizame besluitvorming binnen VvE’s het proces vertragen. Elk initiatief op het dak moet bovendien passen in de omgeving om de leefbaarheid te waarborgen. Ondanks deze knelpunten zijn er al mooie voorbeelden van Haagse daken waar duurzame projecten die succesvol worden gerealiseerd of in gang zijn gezet.

Deze successen laten zien dat het kan, zeker als we slim inspelen op kansen. Zo kunnen we maatregelen koppelen aan geplande onderhoudsmomenten, bijvoorbeeld tegelijk met noodzakelijke vervanging van het dak, dakisolatie of optoppen (het toevoegen van extra woningen of woonruimte). Door dergelijke koppelkansen te benutten, besparen eigenaren van een dak kosten en ontstaat er breder draagvlak voor de plannen op de Haagse daken. Het is belangrijk dat we blijven inspireren, motiveren en gericht inspelen op kansen. Daar kunnen kennisdeling, communicatie en de subsidie klimaatadaptatie bij helpen (voor groene daken). Al zullen we in de versteende wijken waar mensen wonen met een laag inkomen méér moeten doen. Bijvoorbeeld wijkacties, of een gebiedsgerichte aanpak waarbij we niet alleen kijken naar het pand, maar samenwerking zoeken met belanghebbenden in de directe leefomgeving van het gebied en het pand. De gemeente blijft hierin ook zelf het goede voorbeeld geven. in de stad, bijvoorbeeld door ook op de daken van het gemeentelijke vastgoed aan de slag te gaan. De Haagse Daken Aanpak richt zich op verschillende typen eigenaren van een dak, die elk een eigen benadering vragen. We onderscheiden onder andere: • • • • •

Woningcorporaties (beheerders van sociale huurwoningen); Verenigingen van Eigenaars (VvE’s) en particuliere woningeigenaren; Bedrijven (commerciële vastgoedeigenaren, MKB en industrie); Maatschappelijke instellingen (eigenaren van maatschappelijk vastgoed zoals scholen, zorginstellingen en sportverenigingen); Gemeentelijk vastgoed (daken in eigendom van de gemeente zelf).

Elke categorie heeft specifieke kansen en aandachtspunten. Voordat we ingaan op de aanpak per doelgroep, bespreken we eerst de communicatiemiddelen en kernboodschappen die voor alle groepen relevant zijn. Door deze indeling expliciet te maken, sluiten we beter aan bij de verschillende doelgroepen en hun behoeften.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

6 van 13

3.1 Acties stadsbreed De communicatie-inzet richt zich op het ondersteunen van de doelstelling van de Haagse Daken Aanpak door impact en handelingsperspectief te vergroten, te inspireren met praktijkvoorbeelden en het ondersteunen van de communicatie van partners. Gerealiseerde en lopende communicatieacties: • •

Uit je Dak Festival 2024 – organisatie en promotie afgerond. Expositie Duurzaam Dak in het Atrium – gerealiseerd en goed bezocht.

•

Haagse Klimaatweek – bijdrage geleverd.

•

Verhoging kwaliteit fotografie en video – nieuwe beelden in gebruik.

•

Ervaringsverhalen bewoners – verzameld en gepubliceerd ter inspiratie.

•

Nieuwe website Duurzame Daken Den Haag.

•

Opening van de Helena (Energiekas) – communicatie verzorgd.

•

Zonnewijzer in meerdere talen – sinds 2025 ook beschikbaar in….

We geven hieronder extra context bij de belangrijkste communicatieacties. Uit je Dak Festival 2025 Doel en Activiteiten Op 13 en 14 september hebben wij in samenwerking met Stichting Open Monumentendag het Haagse dakenfestival Uit je Dak, georganiseerd. Tijdens het festival kregen bezoekers toegang tot vier bijzondere daken in de stad: De Bijenkorf, De Energiekas/Helena, voormalig Ministerie van Marine en het Sijthoff City gebouw. Zo konden bezoekers kennismaken met mogelijkheden voor duurzame dakontwikkeling. Adviseurs waren aanwezig om praktische tips te geven over vergroening en verduurzaming. Daarnaast konden bezoekers deelnemen aan rondleidingen en genieten van muziek en poëzieoptredens. Het festival heeft bijgedragen aan bewustwording over de kansen van dakruimte in Den Haag en versterkt de samenwerking met partners en stakeholders. De combinatie van fysieke beleving, kennisdeling en online bereik zorgt voor een stevige basis voor vervolginitiatieven. Resultaten: • Bezoekersaantallen: totaal 1.751 bezoekers. • Inzet communicatie: website uit je dak, social media (zowel organisch als betaald), stadskrant, persbericht, artikel diverse media, Werknet voor interne stakeholders, nieuwsbrief gemeente Den Haag, Digitale muurkrant en Mupi’s. • Kennisdeling: geslaagde kennissessie met de directie Rotterdamse Dakendagen.

• Extra zichtbaarheid: rondreizende dakenvlag als symbool voor de Haagse Daken Aanpak.

Expositie Duurzaam Dak – Atrium Stadhuis Van 8 t/m 26 september 2025 organiseerden wij samen met een externe partner een expositie in het Atrium van het stadhuis, als onderdeel van het event Uit je Dak. Doel: inwoners informeren en inspireren over duurzame daken en hun bijdrage aan klimaatadaptatie, energieopwekking en leefkwaliteit. Centraal stond een nagebouwd dak met diverse duurzaamheidsmaatregelen en recreatieve toepassingen. Bezoekers konden vrij inlopen en tijdens themaspreekuren advies krijgen over zonnepanelen, groene daken, optoppen en subsidiemogelijkheden. De expositie was een belangrijk middel om zowel inwoners als interne stakeholders te enthousiasmeren voor duurzame daken. Haagse Klimaatweek Tijdens de Haagse Klimaatweek zijn diverse activiteiten georganiseerd om het potentieel van Haagse daken onder de aandacht te brengen en kennisuitwisseling te stimuleren.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

7 van 13

•

Kennissessie groene daken: In samenwerking met het team Duurzaam Wonen is in het Museon-Omniversum een sessie gehouden over de voordelen en toepassingen van groene daken.

•

Praktische workshop: Op het dak van de Helena is samen met het team Klimaatadaptatie een workshop georganiseerd met als thema ‘Hoe leg ik een groen dak aan?’. Bij beide evenementen waren adviseurs aanwezig om praktische tips te geven over vergroening en verduurzaming. Deze activiteiten hebben bijgedragen aan het vergroten van bewustwording en het versterken van samenwerking tussen teams. De opening van de Energiekas 31 mei 2025 Op 31 mei 2025 is de EnergieKas geopend: een 2.000 m² grote proeftuin op het dak van het voormalige schoolgebouw De Helena in Den Haag. De locatie biedt ruimte voor experimenten op het gebied van energie, voedselproductie en cultuur, met actieve betrokkenheid van stadsbewoners. Dit initiatief sluit aan bij het Haagse Daken Aanpakdoor het benutten van ongebruikte dakruimte voor vergroening, energieopwekking en sociale functies. Daarmee draagt de EnergieKas bij aan de realisatie van de gemeentelijke ambities voor duurzame daken. Website Duurzame daken De ontwikkeling van de pagina ‘Duurzame daken’ draagt bij aan het informeren en enthousiasmeren van bewoners over het benutten van hun dak voor groen, wateropvang en energieopwekking. Door de informatie op een centrale plek aan te bieden vergroten we bewustwording en stimuleren we deelname aan subsidieregelingen collectieve initiatieven en advies.

Internationale zichtbaarheid - Paris Rooftop Days Tijdens de Paris Rooftop Days heeft Den Haag zich internationaal gepositioneerd door actieve deelname aan de bijeenkomst van het European Creative Rooftop Network (ECRN). Gemeente Den Haag werd genomineerd voor een internationale erkenning, wat onze inzet voor verschillende dakprojecten benadrukt. Deze deelname draagt bij aan kennisuitwisseling en versterkt ons netwerk binnen Europese steden die werken aan duurzame en creatieve oplossingen voor stedelijke daken. In 2026 wordt opnieuw Uit je dak georganiseerd, doen we mee met de Klimaatweek, bouwen we verder aan de website en voegen we nieuwe voorbeelddaken toe ter inspiratie.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

8 van 13

3.2 Acties specifiek Samenwerking met energiecoöperaties In de afgelopen periode hebben diverse energiecoöperaties voortgang geboekt bij de inzet van zonne‑energie op gemeentelijke gebouwen. De gemeente heeft geholpen met het beschikbaar stellen van de gemeentelijke daken en het ondersteunen in de voorbereiding van de projecten. Bij de sporthal Houtrust leidde een goed bezochte informatieavond tot een brede inschrijving vanuit de buurt en tot de voltooiing van het dak. Het project van het Haags Openbaar Vervoer Museum heeft inmiddels voldoende inschrijvingen verzameld om te starten; om de opbrengsten te maximaliseren en de opgewekte stroom lokaal te benutten, wordt een samenwerking met HTM onderzocht. Musicon is volledig gerealiseerd: er zijn tweedehands zonnepanelen geïnstalleerd en de stroom wordt direct aan Musicon geleverd. Daarnaast zitten zeven daken in de voorbereidingsfase. De laatste benodigde technische en administratieve stappen zijn in gang gezet. Deze initiatieven bevorderen de betrokkenheid van bewoners bij de transitie naar duurzame energie en grote daken worden benut. Pilot met zeven verschillende bedrijfsdaken Om meer inspirerende voorbeelden te creëren voor bedrijfsdaken is de gemeente een pilot gestart, waarbij ondernemers volledig ontzorgd worden: van de eerste voorbereidingen tot en met realisatie.

De gemeente heeft hiervoor een website ingericht en een communicatiecampagne gestart om ondernemers te bereiken. Een aantal ondernemingen heeft inmiddels een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren; Max Health is als eerste overgegaan tot de daadwerkelijke uitvoering van het dak. De huidige prioriteit voor ondernemers ligt bij leveringszekerheid en netcongestie. De interesse voor verduurzaming van het dak met alleen zonnepanelen en/of groen dak is afgenomen bij ondernemers. De gemeente gaat meer aandacht besteden aan de opslag van energie. Niet-gemeentelijk maatschappelijk vastgoed en scholen In 2025 hebben we het ontzorgen van maatschappelijk vastgoedeigenaren en schoolbesturen bij het verduurzamen van het dak voortgezet. Spark Projecten heeft in opdracht van OCW en de Haagse Daken Aanpak met de besturen van 15 scholen gesproken. Voor deze besturen zijn onderzoeksrapporten opgeleverd en is een kansenindicatie afgegeven voor zon op dak waar mogelijk in combinatie met groen. Naar aanleiding van deze gesprekken en het onderzoek zullen naar verwachting 5 gecombineerde scholen en 3 maatschappelijke instellingen in de loop van 2026/27 starten met de aanleg van een groen en/of geel dak. VvE’s Bij VvE’s blijkt de interesse in groene daken toe te nemen, met name wanneer deze worden gekoppeld aan noodzakelijk onderhoud of dakvervanging.

Tegelijkertijd blijft besluitvorming binnen VvE’s complex en tijdrovend, zeker wanneer sprake is van gemengd eigendom of beperkte financiële ruimte. De gemeente zet daarom steeds meer in op gebiedsgerichte en individuele begeleiding, waarbij technische, financiële en organisatorische aspecten integraal worden bekeken. Ook de samenhang met optoppen wordt hierin meegenomen, waarbij eerst inzicht wordt verkregen in constructieve mogelijkheden en draagvlak binnen de VvE. Het aantal aanvragen voor een dakscan en het aantal websitebezoeken van het zonnepanelenstappenplan is in 2025 afgenomen. Dit sluit aan bij de algemene daling in de vraag naar zonnepanelen. Wel lijkt de interesse in (informatie over) groene daken toe te nemen onder VvE's. Er wordt gewerkt aan het promoten van koppelkansen. Dit kan bijvoorbeeld wanneer een VvE een dak moet vervangen en deze gaat isoleren. Er zou dan ook een groene laag overheen gelegd worden. Of als een VvE kiest voor zonnepanelen dan zou dat ook kunnen met een laagje groen eronder. Voor VvE’s zijn verschillende activiteiten georganiseerd om hen te informeren over verduurzamingsmaatregelen voor hun dak. Tijdens het event Uit je Dak is een VvE-informatiestand ingericht. In de klimaatweek konden

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

9 van 13

VvE’s workshops volgen over het aanleggen van een groen dak. Daarnaast is er een wooncafé georganiseerd met als thema groene daken. de Haagse Daken Aanpak zijn we aangesloten bij activiteiten die door de afdeling Wonen voor VvE’s zijn georganiseerd, zoals een energiecafé in Mariahoeve. In 2025 is de pilot Inclusieve Energiecoöperatie gestart, een initiatief van SZW. Ook is het optopteam in 2025 van start gegaan. Optoppen Den Haag staat voor een aanzienlijke woningbouwopgave. De druk op de woningmarkt is hoog en betaalbare woonruimte is schaars. De gemeenteraad heeft daarom besloten de bestaande woningvoorraad beter te benutten door regelgeving waar mogelijk te versoepelen. Dit is vastgelegd als speerpunt in de Woonvisie 2040 en sluit aan bij de bredere duurzaamheidsambities van de gemeente. Binnen deze context wordt ingezet op verdichting in bestaande wijken, onder meer door het realiseren van optoppingen op de bestaande stad. Momenteel wordt gewerkt aan de invulling van een programma om initiatieven rondom Optoppen te vergemakkelijken. Dit omvat onder andere de ontwikkeling van een handreiking voor ruimtelijke, technische en financiële haalbaarheid en de inrichting van een integraal gemeentelijk team waarin relevante disciplines (wonen, stedenbouw & planologie, vergunningen & toezicht, mobiliteit en stadsbeheer) vaak afhankelijk van het gebied zijn vertegenwoordigd.

De Haagse Daken Aanpak sluit hierop aan door initiatieven voor optoppen integraal te benaderen in combinatie met vergroening (groene daken), energieopwekking (gele daken/zonnepanelen) en klimaatadaptatie. Door deze koppeling kunnen marktpartijen en corporaties sneller en eenduidiger worden gefaciliteerd bij het toetsen van plannen en het in kaart brengen van de haalbaarheid van een gecombineerd initiatief. Daarnaast biedt het toevoegen van woningen door optoppen een natuurlijke koppelkans voor verdere verduurzaming van het bestaande gebouw, zoals isolatieverbetering en vervanging van installaties. Hiermee worden meerdere beleidsdoelen, namelijk woningtoevoeging, isolatie, verbetering en klimaatadaptatie zo veel als mogelijk in samenhang gerealiseerd en spelen we kordaat in op de behoeften van de initiatiefnemer. Corporaties Een van de klimaatdeals onder het thema gezonde leefomgeving is ‘een klimaatadaptief Huygensparkbuurt’. Woningcorporaties, WUR, Provincie Zuid-Holland, opgaveteam klimaatadaptatie en de Haagse Daken Aanpak werken samen aan inzicht in klimaatrisico's op pand- en gebiedsniveau en een proces richting het nemen van maatregelen, zoals groene daken. De werktafel draaide in eerste instantie om een gebied, maar er wordt nu ook stadsbreed gekeken. Met de corporaties is afgesproken dat zij de daken beter gaan benutten voor klimaatadaptatie.

In 2026 wordt deze werktafel voortgezet. Daarnaast is afgesproken dat zij zich gaan inzetten voor meer zonnepanelen en om een dak voor zonnepanelen voor energie-coöperaties mogelijk te maken. Duurzaam Den Haag ondersteunt hierbij. Gemeentelijk vastgoed De gemeente heeft een routekaart voor de verduurzaming van haar eigen vastgoed. Deze is met name gericht op energetisch verduurzamen. Een klein deel van het budget (10%) is bestemd voor zaken als biobased, circulair en klimaatadaptatie. Afgesproken is dat wanneer een dakrenovatie gepland staat, kansen onderzocht worden. Zo zijn er duurzame dakkansen op de volgende panden: • Brandweerkazerne Waldorpstraat (Moerwijk/Laak) • Filmhuis Spui (Centrum) En natuurlijk staat de dakrenovatie van het stadhuis ook op de planning. Op het stadhuis komt groen en zonnepanelen. Zo kunnen we als gemeente Den Haag ook het goede voorbeeld geven en laten zien hoe daken benut kunnen worden.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

10 van 13

Subsidie klimaatadaptatie Sinds 2023 bestaat de subsidie klimaatadaptatie. Deze is opgezet met als doel klimaatadaptieve maatregelen te stimuleren die gericht zijn op het verminderen van wateroverlast. Elke vastgoedeigenaar of bewoner kan hier gebruik van maken. De subsidie gold alleen voor de meest kwetsbare wijken voor wateroverlast. Eind 2024 is besloten om de kwetsbare wijkgrenzen voor de subsidie klimaatadaptatie los te laten en de subsidie stadsbreed te laten gelden. Dat resulteerde in een toename van het aantal aanvragen en honoraties. Resultaten subsidie klimaatadaptatie

2023

2024

2025

Totaal aantal aanvragen

45

39

133

Aantal aanvragen afgerond

45

39

113*

Aantal aanvragen toegekend Totaal toegekend Aanvragen in behandeling

8

27

68

€ 4.495

€ 38.982

€ 101.203,22

0

0

20

Tabel 1.1: overzicht van aanvragen subsidie klimaatadaptatie

*geteld vanaf versturen beschikking, dus exclusief de 6 weken bezwaartermijn

In 2025 heeft het opgaveteam klimaatadaptatie in samenwerking met de Haagse Daken Aanpak gewerkt aan de evaluatie van de subsidie klimaatadaptatie. Daarnaast is advies gevraagd aan het Haags Klimaatberaad over de subsidie klimaatadaptatie. Ook heeft programma daken samen met de gemeente Utrecht en het Nationaal Dakenplan een intervisie georganiseerd en gemodereerd over subsidie als instrument om groene daken te stimuleren. De bevindingen en de samenvatting zijn door het Nationaal Dakenplan verspreid onder haar leden (brancheverenigingen, dakdekkers, dakhoveniers, groenvoorzieners, gemeentes en kennisinstellingen). De subsidie klimaatadaptatie loopt tot eind 2026, waarbij op basis van de evaluatie verbeteringen zijn doorgevoerd. Zo worden aanvragers actief geholpen en ontzorgd, is de communicatie over de subsidie verbeterd, is de vindbaarheid vergroot met extra aandacht moeilijk bereikbare groepen en kwetsbare wijken. Het Grote Marktstraatproject Het Grote Marktstraatproject is een van de klimaatdeals uit het Haags Klimaatakkoord. In april 2025 is vanuit Haagse Daken Aanpak een lunchbijeenkomst georganiseerd voor de partners van deze Klimaatdeal. Onder andere Universiteit Leiden, CBRE Vastgoed, Rijksoverheid en FIMEK waren aanwezig.

De bijeenkomst stond in het teken van het versterken van samenwerking rondom duurzame daken en het verkennen van gezamenlijke kansen binnen de klimaatdeal. Afgesproken is dat er actief contact gezocht wordt met andere vastgoedeigenaren, met als doel hen te betrekken bij de klimaatdeal en te enthousiasmeren om hun daken in te zetten voor klimaatadaptatie en energieopwekking. Een inspirerend voorbeeld is Dalpha Real Estate, een van de partners in deze klimaatdeal. Op hun vastgoed aan de Achterom hebben zij een daktuin gerealiseerd voor de bewoners van het pand. Dit laat zien hoe vastgoedeigenaren en bewoners samen kunnen werken aan een duurzame en leefbare stad.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

11 van 13

Bijlage A: Onderzoek naar het effect van salderen Uit het onderzoek blijkt dat het afschaffen van de salderingsregeling vanaf 2027 directe gevolgen heeft voor de uitvoering van de Haagse Daken Aanpak. De groei van zonnepanelen stagneert, een trend die landelijk zichtbaar is en ook merkbaar is in Den Haag. Samen met andere G4 gemeenten hebben we mogelijke maatregelen verkend om de aanschaf van zonnepanelen te stimuleren en de negatieve effecten van de afschaffing te beperken. Er zijn meerdere onderzoeken geweest door o.a. TNO 1 die laten zien dat de afschaffing van salderen mensen afschrikt in het aanschaffen van nieuwe zonnepanelen. Aan de andere kant is er nog steeds een (langere) terugverdientijd bij nieuwe installaties. De discussies over salderen en terugleverkosten zorgen voor onzekerheid, wat zorgt voor minder bereidheid om te investeren in zonnesystemen. Uit de jaarlijkse monitor blijkt dat ook in Den Haag de jaarlijkse groei afneemt. Het aantal neemt toe maar minder sterk dan de jaren ervoor. Nu is 35% van de geschikte daken benut met zonnepanelen. De onderstaande grafiek toont een sterke groei in de afgelopen vijf jaar, die nu duidelijk afvlakt. Deze stagnatie vormt een risico voor het behalen van de doelstellingen van de Haagse Daken Aanpak.

De afschaffing van de salderingsregeling per 1 januari 2027 heeft een dempend effect op de groei van zonnepanelen. Toch blijft investeren in zonnepanelen financieel voordelig. De prijzen van zonnepanelen zijn de afgelopen jaren aanzienlijk gedaald, terwijl de opbrengst per paneel is gestegen. DNE-research2 heeft een trendrapport opgesteld waarin deze cijfers terug te vinden zijn en er een prognose gedaan wordt van de zonnepanelenmarkt. De terugverdientijd zal langer zijn na afschaffing van het salderen, maar zal er nog wel zijn en zo blijft het financieel aantrekkelijk om te investeren in zonnepanelen. Zo kan de terugverdientijd oplopen tot bijna 9 jaar in 2030 volgens TNO 3. Met een lichte vertraging in de terugverdientijd zijn subsidies op zonnepanelen niet nodig. Wel is het belangrijk meer focus te leggen op het slim gebruik maken van de opgewekte energie. Door het eigen gebruik van zonnepanelen te stimuleren en hierbij begeleiding te bieden, kan de druk op het net worden verlicht (door slimme apparaten) en wordt er optimaal gebruik gemaakt van de stroom (door zonnepanelen aan te passen naar verbruik en batterijen). Dynamische energiecontracten helpen ook voor efficiënt gebruik van eigen stroom. Efficiënt gebruik van de eigen stroom helpt ook om de netcongestie tegen te gaan. Uit het onderzoek volgen drie aanbevelingen: 1.

Voorlichting over zonnepanelen: versterk voorlichting en begeleiding voor bewoners en ondernemers over de financiële en praktische aspecten van zonnepanelen. Door gerichte communicatie, advies en begeleiding kunnen huishoudens en bedrijven beter geïnformeerde keuzes maken die passen bij hun verbruik. Dit kan via de gemeentelijke website www.denhaag.nl/daken en bijeenkomsten worden overgebracht.

1

TNO Feitenbasis aanpassing salderingsregeling zonne-energie

2

DNE-research, Nationaal solar trendrapport

3

TNO, Effect afbouw salderingsregeling op de terugverdientijd van investeringen in zonnepanelen

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

12 van 13

2.

Eigen gebruik stimuleren met inzicht in hoeveel energie er gebruikt wordt: Dit kan bijvoorbeeld door P1-meters4 te stimuleren. Hiermee kunnen gebruikers hun energieverbruik beter monitoren en de energie gebruiken als die opgewekt wordt. Door bijvoorbeeld een auto op te laden wanneer er veel stroom wordt opgewekt. Deze meters zijn op dit moment rond de 30 euro. Het gebruik van de P1-meters zou gestimuleerd kunnen worden met subsidie.

3. Investeren in batterijen Batterijen maken het mogelijk energie op te slaan voor later gebruik, dit verkort de terugverdientijd van zonnepanelen. De gemeente kan dit stimuleren via advies, voorlichting, subsidie en door pilotprojecten zoals wijkbatterijen op te zetten.

4

Een P1-meter is een apparaat dat je aansluit op de P1-poort van je slimme meter om realtime inzicht te krijgen in je stroom- en gasverbruik. Dit inzicht helpt je energie te besparen door sluipverbruik te herkennen en bewuster om te gaan met je energieverbruik.

Voortgangsrapportage Haagse Daken Aanpak

13 van 13