RIS325176 Bijlage 1a Programmarekening 2025

Natuur- en milieueducatie Wat hebben we bereikt? In 2025 heeft de gemeente de duurzame basisvorming voor kinderen en jongeren van 2 tot 16 jaar verder versterkt. Een groot deel van de Haagse kinderen en jongeren heeft actief kennis opgedaan over natuur, milieu en duurzaamheid, zowel binnen als buiten school.

Wat hebben we gedaan? School in Bos • De gemeente ontving bij School in Bos ruim 2.800 leerlingen uit groep 7 en 8 voor een natuurwerkweek. Zij volgden lessen over natuur, prehistorie en geschiedenis en ontdekten spelenderwijs hun plek in de natuur. • De gemeente ontving bij School in Bos ruim 100 studenten van de Pabo-opleiding van Inholland en De Haagse Hogeschool voor een natuurwerkweek. Deze studenten hebben aan het einde van de week lessen gegeven aan ruim 100 kinderen van de basisscholen in Drenthe. Milieueducatie • Er is gestart met het evalueren en herijken van het huidige aanbod, om de kwaliteit te borgen, de aansluiting bij scholen te verbeteren en een toekomstbestendig aanbod te realiseren. Daarnaast zijn in samenwerking met leerkrachten twee nieuwe lespakketten over dierenwelzijn ontwikkeld voor het primair en voortgezet onderwijs. • In 2024–2025 bereikte het educatieve aanbod: 91% van de basisscholen en bijna de helft van de Haagse middelbare scholen. Zo maakten ruim 26.000 leerlingen (23.400 basisschoolleerlingen en bijna 3.000 middelbare schoolleerlingen) actief kennis met natuur, klimaat en duurzaamheid via interactieve lessen, workshops en excursies. 40 kinderopvanglocaties boden 2.000 jonge kinderen een eerste natuurervaring.

• Samenwerking met Pabo-opleidingen: 600 studenten van Inholland, De Haagse Hogeschool, Pabo en Halo deden praktijkervaring op via workshops en herfstexcursies. Zo investeert de gemeente in duurzame bewustwording van toekomstige leerkrachten. • Tijdens de Klimaatweken namen 3.500 leerlingen van 46 Haagse scholen deel aan een speciaal programma van Milieueducatie, waarbij medewerkers vanuit de gemeente gastlessen op scholen verzorgden over het thema duurzaamheid. 37

•

•

Door de lessen schooltuinieren maakten 1.800 kinderen actief kennis met tuinieren, de herkomst van voedsel en de natuur. Daarnaast volgden 60 klassen (zo'n 1.500 leerlingen) de lessenseries Ontdekkend tuinieren en de tuinbouwles. Ook namen ruim 750 Haagse tuinders (en hun families) deel aan buurttuinactiviteiten op een eigen gehuurde kavel, wat bijdroeg aan meer sociale samenhang, vergroening van de wijk en betrokkenheid bij de leefomgeving. Daarnaast is gestart met verschillende methoden van bodembewerking om inzicht te krijgen in het effect op bodemkwaliteit, bodemleven en opbrengst. De uitkomsten worden in 2026 verwacht.

Wat heeft het gekost? Natuur- en milieu-educatie Lasten Baten Saldo

Begroting 2025 4.726 401 4.325

Bedragen x €1.000 Rekening 2025 Resultaat 4.139 587 V 475 74 V 3.664 661 V

Toelichting lasten en baten De lasten van € 4,1 mln. bestaan uit: • € 3,0 mln. Salarissen en sociale lasten • € 1,1 mln. Overig (verscheidene posten) De baten van € 0,5 mln. bestaat uit: • € 0,5 mln. Overig (verscheidene posten) Financieel resultaat

€ 0,7 mln. V/I

Lasten

€ 0,6 mln. V/ I

Exploitatie Milieueducatie € 0,6 mln. V/I Door voornamelijk openstaande vacatures en lagere doorbelasting vanuit Den Haag Werkt voor inzet van hun medewerkers. Baten

€ 0,1 mln. V/ I

Overige

€ 0,1 mln. V/I

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves (begroting vs. realisatie)

Begroting 2025

Rekening 2025

bedragen x € 1.000 Saldo

Toevoeging Onttrekking Vrijval Toevoeging Onttrekking Vrijval afwijking Toegekende (gemeentelijke) revolverende investeringsmiddelen

0

2.442

0

0

2.688

0

-246

Totaal

0

2.442

0

0

2.688

0

-246

Voorzieningen (begroting vs. realisatie) Voorziening School in bos Voorziening Overige bedrijfsrisico's Totaal

bedragen x € 1.000 Begroting 2025 Rekening 2025 Saldo Toevoeging Aanwending Vrijval Toevoeging Aanwending Vrijval afwijking 0 0 0

50 270 320

38

0 0 0

0 0 0

0 176 176

0 0 0

50 94 144

bedragen x € 1.000 Afwijking Begroting 2025 Realisatie 2025 2025 Bijdragen Aandeel Bijdragen Aandeel Bruto Bruto Bruto derden/voorz. gemeente derden/voorz. gemeente

Investeringen Economisch nut: Electrische snellaadstations Verduurzaming vastgoed Wagenpark Walstroom Derde Haven Totaal

100 12.516 0 805 13.421

1.775

1.775

100 3 10.741 9.676 138 805 13 11.646 9.830

537

537

3 9.139 138 13 9.293

97 2.840 -138 792 3.591

Verduurzaming vastgoed (€ 2,8 mln. V): Bij de volgende projecten zijn er majeure afwijkingen tussen de begroting en realisatie: • De onderbesteding op diverse projecten wordt voornamelijk veroorzaakt door vertraging in de ondertekening van de allonges (0,3 mln.). De verduurzamingsmaatregelen ten behoeve van energiebesparing van een pand wordt deels doorberekend aan huurders via een huurverhoging. De berekening hiervan en de overleggen met de huurders vergt veel tijd. Deze huurverhoging is onderdeel van de business case. Indien huurders niet instemmen en niet tekenen, kan het project niet worden gestart. • Het project ledverlichting Spui is vertraagd doordat materialen later zijn geleverd als gevolg van een importheffing. Hierdoor schuift € 0,4 mln. aan uitgaven door naar 2026. • Het project aan de Prinsegracht 62-64 heeft vertraging doordat de benodigde vergunningen circa drie maanden later zijn afgegeven dan gepland. Als gevolg hiervan verschuift € 0,4 mln. aan kosten naar 2026. • Ten behoeve van de subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA subsidie) zijn er minder kosten gemaakt, namelijk € 1,2 mln. De onderbesteding wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door vertraging van het project aan het De Constant Rebequeplein (Ateliers Zeebelt). Dit komt doordat de onderhandelingen met huurders over de huurverhoging aanzienlijk meer tijd hebben gekost.

• De Neptunusstraat 92 is vertraagd. Dit mede doordat de aanvankelijk louter bouwkundige en installatietechnische verduurzamingsmaatregelen deel geworden zijn van de grotere culturele transformatie van deze locatie. Hierdoor is dit project afhankelijk geworden van een grotere planning, voor een wat langer termijn (€ 0,5 mln.). Walstroom derde haven (€ 0,8 mln. V): Als gevolg van netcongestie is er naar verwachting tot en met 2030 geen capaciteit om het walstroomproject in de Derde Haven te realiseren. Het project is hierom gepauzeerd en er worden mogelijkheden verkend i.c.m. het Slimme Strandnet.

Indicatoren Onze inzet voor duurzaamheid en energietransitie is erop gericht de uitstoot van CO2 te verlagen. Onderstaande indicatoren geven voor een aantal thema's aan hoe de ontwikkeling gedurende een langere periode plaats vindt. Zo worden met bijvoorbeeld de aanpak van EFG-labelwoningen het aantal EFG-labels verminderd en neemt het aantal toe dat een positieve bijdrage levert aan het verminderen van de CO2 uitstoot. In de werkagenda's gaat gewerkt worden aan de herijking van deze indicatoren. Topindicatoren

Nulmeting 1990

Realisatie 2024*

0%

42%

Niet beschikbaar

68%

2.499

1.453

Niet beschikbaar

806

wonen

592 Niet beschikbaar

334

werken

603 Niet beschikbaar

276

mobiliteit

179

Niet beschikbaar

143

CO2-reductie (%) ** Uitstoot CO2 in kton **

Realisatie 2025

Begroting 2025

53 afval 79 Niet beschikbaar *De realisatie 2024 opgenomen in de programmarekening 2024 betreft de CO2-uitstoot in 2023. ** Hierbij gaat het om de uitstoot van de stad. Er is een nieuw rekenmodel om de CO2-uitstoot in Den Haag te berekenen. De gemeentelijke inspanningen zijn in de jaarrekening 2025 bij programma 3 beschreven (onder 'Wat hebben we gedaan'). Behalve de inspanningen van de gemeente hebben ook autonome ontwikkelingen invloed op de CO2-uitstoot. 39

In 2025 is een nieuwe rekenmethode ingevoerd om daadwerkelijke de voortgang richting klimaatneutraliteit te meten. Deze methode, toegepast in het Haags Klimaatdashboard, neemt naast CO2 ook andere broeikasgassen mee en drukt deze samen uit in CO2-equivalenten. Hierdoor is de oude CO2-indicator niet goed vergelijkbaar met de cijfers uit de programmarekening van voorgaande jaren. De ontwikkeling van de broeikasgasuitstoot is uitgebreid toegelicht in de Haagse Klimaatrapportage (RIS323945) en in het Haags Klimaatdashboard. De cijfers uit 2024 zijn op basis van de nieuwe systematiek terug te vinden in het Haags Klimaatdashboard (link). De cijfers uit 2025 zijn vanaf het najaar 2026 in het Haags Klimaatdashboard beschikbaar. Omdat een groot deel van de benodigde data pas in de tweede helft van het jaar beschikbaar komt, kan de uitstoot echter ten tijde van de programmarekening vaak nog niet volledig worden vastgesteld. Dit was ook het geval voor de oude CO2-indicator In 2026 zal bij de programmabegroting 2027-2030 een voorstel worden gedaan om de huidige indicator te vervangen door een nieuwe indicator, omdat de oude rekenmethode nu niet meer wordt uitgevoerd. Daarbij kunnen ook de cijfers over voorgaande jaren volgens de nieuwe rekenmethode worden meegenomen, zodat een consistente trend zichtbaar blijft. Prestatie-indicator CO2-uitstoot *

Eenheid

Realisatie 2024

Realisatie 2025

Begroting 2025

ton

6.358

Niet beschikbaar

5.678

Energieverbruik * GJ 258.887 n.v.t. n.v.t. * Hierbij gaat het om de CO2-uitstoot en het energieverbruik van dienstreizen, gebouwen, installaties, wagenpark in eigendom en gebruik van de gemeente Den Haag. Wat aan derden verhuurd of van derden gehuurd wordt, is hierin niet meegenomen. In 2024 is de gemeente Den Haag gecertificeerd volgens de systematiek van de CO2-prestatieladder. Met deze systematiek is de CO2-uitstoot nauwkeuriger te berekenen. Door de systematiek van de CO2Prestatieladder te gebruiken voldoet de gemeente aan internationale standaarden van de CO2rapportage GHG-protocol. De reductiedoelen zijn vastgelegd in het energiebesparingsbeleid 2024-2030 (RIS319432) en de reductiedoelstelling is 30% minder CO2-uitstoot voor 2027 en verder t.o.v. de CO2 footprint van 2023. Voor het energieverbruik is geen doelstelling opgenomen (dit is nader toegelicht in het energiebesparingsbeleid). Daarnaast wordt vooruitgekeken tot en met 2027 overeenkomstig de systematiek van de CO2-prestatieladder. In 2026 wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan waarbij ook concretere doelstellingen zijn opgenomen voor de jaren 2027-2030. Effectindicator Aantal woningen isoleren

Realisatie Realisatie 2024 2023 7.002 9.257

Realisatie 2025 7.758

Begroting 2025 11.000

Het college stuurt op het versnellen van het isolatietempo van woningen en richt zich hierbij vooral op woningen met de energielabels E, F en G. Voor het realiseren zijn we echter afhankelijk van woningeigenaren, aangezien het besluit om een woning te isoleren aan de eigenaar is. Het gemeentelijk programma blijft de komende jaren gericht op het realiseren van een versnelling in het isolatietempo, door woningeigenaren te stimuleren om hun woning te isoleren en door hen daarin te ondersteunen. In 2025 hebben 7.758 woningeigenaren minimaal één isolatiestap gezet. Dit aantal is lager dan het voor 2025 beoogde aantal van 11.000. De gemeente stimuleert woningeigenaren om aan de slag te gaan met isoleren en biedt hen daarin ondersteuning aantrekkelijke subsidies. Tegenslagen in de samenwerking met externe uitvoerende partijen hebben waarschijnlijk een negatieve impact gehad op het resultaat. De gemeentelijke ondersteuning en is overigens slechts gedeeltelijk van invloed. Het besluit om te isoleren is namelijk aan woningeigenaren zelf, en ook andere factoren spelen mee in dit besluit. Zo is ook landelijk te zien dat er in de isolatieopgave wel voortgang zit, maar dat deze tegelijkertijd stroef verloopt. Daarnaast speelt mee dat veel woningen in Den Haag onderdeel zijn van een VvE.

De besluitvorming in VvE's is vaak een lang proces, waardoor er veel tijd zit tussen het moment van planvorming tot het moment van uitvoering.

40

Kengetallen

Peildatum 1/1/2024 173.518

Aantal particuliere auto’s in bezit van Hagenaars

Peildatum 1/1/2025 177.406

Peildatum 1/1/2026 179.639

Onderverdeeld naar CO2 klasse: Z (zero-emissie)

2%

3,2%

4,1%

6 (minst vervuilend)

36%

40,2%

43,8%

5

25%

23,4%

22,4%

4

25%

23,0%

21,0%

3

6%

5,2%

4,4%

2

3%

2,3%

1,9%

1

1%

0,4%

0,4%

0 (meest vervuilend)

2%

2,2%

2,1%

Niet van toepassing of niet vastgesteld

0%

0,2%

0,0%

Absoluut aantal deelauto's *

549

601

698

*Nieuwe definitie, zie Dashboard Autodelen - CROW Kengetal

Peildatum 1/1/2025

Percentage 1/1/2025

Peildatum 1/1/2026

Percentage 1/1/2026

A++++

587

0%

694

0%

A+++

2.791

1%

3.122

1%

A++

3.702

1%

4.673

2% 3%

Aantal woningen met energielabel:

A+

5.310

2%

7.885

A

63.789

23%

65.380

24%

B

34.493

13%

35.489

13%

C

45.170

17%

45.447

17% 8%

D

25.026

9%

23.037

E

29.638

11%

27.732

10%

F

19.189

7%

17.524

6%

G

43.849

16%

43.075

16%

0%

667

0%

Onbekend

742

Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Actuele peildatum (2023)

%

7,6

Hernieuwbare elektriciteit

41

2.4 Openbare orde en veiligheid Portefeuillehouder: Jan van Zanen Doelstelling op hoofdlijnen De gemeente wil dat Den Haag een veilige stad is en blijft voor bewoners, ondernemers, organisaties en bezoekers. De ambities, de hoofdlijnen van het veiligheidsbeleid en de prioriteiten voor de komende jaren zijn vastgelegd in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 (RIS313807). Financiële verantwoording op hoofdlijnen Rekening 2024 Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

Begroting 2025 voor wijziging

85.097 13.108 71.989 N 3.286 2.261 73.014 N

Begroting 2025 na wijziging

89.300 14.153 75.147 N 3.286 2.039 76.394 N

101.835 19.563 82.272 N 3.286 3.165 82.393 N

Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2025 2025 93.488 15.764 77.724 N 3.286 2.072 78.938 N

8.347 V 3.799 N 4.548 V 01.093 N 3.455 V

Activiteiten in 2025 Bestrijding onveiligheid Strandveiligheid Brandweer en rampenbestrijding

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2025 Resultaat saldo 2025 Lasten Baten Saldo 2025 22.534 N 37.147 15.668 21.479 N 1.055 V 1.714 N 1.714 0 1.714 N 0 V 58.145 N 57.913 2.168 55.745 N 2.400 V

Totaal

82.393

N

96.774

17.836

78.938 N

3.455 V

Het programmaresultaat 2025 bedraagt €3,5 mln. voordelig. De voornaamste resultaten betreffen: • Doordat de gemeentelijke systematiek voor loon- en prijscompensatie afwijkt van de indexering die de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) aan de gemeente doorbelast, is een voordeel ontstaan van € 1,5 mln. • De VRH heeft in 2025 op de kosten bezuinigd. Daardoor is minder doorbelast aan de negen deelnemende gemeenten. Het Haagse aandeel is ruim € 0,6 mln. voordelig. De grootste neutrale resultaten betreffen: • De afwijkende fasering in de besteding van Rijksmiddelen leidt in 2025 tot een lagere last van € 3,8 mln. Hier tegenover staat ook een lagere baat zodat de middelen beschikbaar blijven voor latere jaren. • De werkelijke lasten voor de overgangsregeling Functioneel Leeftijdsontslag zijn € 1,1 mln. minder dan begroot. Door de lagere last is ook € 1,1 mln. minder onttrokken uit de reserve Overgangsregeling FLO zodat de middelen beschikbaar blijven voor toekomstige jaren. Het verschil tussen het programmaresultaat 2025 (€ 3,5 mln. V) met het programmaresultaat 2024 (€ 1,1 mln. V) bedraagt € 2,4 mln. voordelig in 2025. De verklaring van de grootste verschillen: • Indexeringsverschillen tussen de VRH en de gemeente en een kostenbesparing € 2,1 mln. V • Kostentoerekeningen aan Rijksregelingen zoals High Impact Crimes en Preventie met Gezag € 0,4 mln. V

Toelichting w-vragen per onderdeel

Bestrijding onveiligheid Wat hebben we bereikt? Voor de prioritaire thema's uit het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 (IVP) wordt op hoofdlijnen toegelicht welke resultaten zijn behaald. De prioritaire thema's uit het IVP ) zijn: 1. Het verbeteren van de veiligheid in buurten en wijken door een gebiedsgerichte, integrale aanpak van onveiligheid, waarbij gebruik wordt gemaakt van een informatie gestuurde en probleemgerichte benadering. 2. Het terugdringen van ondermijnde criminaliteit. 3. Het terugdringen van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. 42

Ontwikkeling misdrijven en overlast in 2025 • In 2025 is het aantal geregistreerde misdrijven in Den Haag stabiel gebleven t.o.v. 2024 (2%). Ook landelijk is het aantal geregistreerde misdrijven stabiel. • In 2025 is een daling zichtbaar in het aantal high impact crimes (woninginbraken, straatroven en overvallen) t.o.v. 2024 (-15%), met name veroorzaakt door een daling in het aantal (pogingen tot) woninginbraken. • Geweldsdelicten (mishandeling, bedreiging en openlijk geweld); namen daarentegen toe (11%), voornamelijk veroorzaakt door een toename in geregistreerde bedreigingen. • De veelvoorkomende vermogenscriminaliteit is wederom stabiel gebleven (3%) ten opzichte van 2024. • Op het vlak van ondermijnende criminaliteit (drugs- en wapenhandel) is het aantal geregistreerde gevallen van drugshandel stabiel (1%), evenals het aantal aantal registraties van wapenhandel (4%) ten opzichte van 2024. • In 2025 bleef het aantal overlastmeldingen stabiel (1%) opzichte van 2024. Het verbeteren van de veiligheid door een gebiedsgerichte, integrale aanpak van onveiligheid Onze algemene doelstelling is het verbeteren van zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid in de stad. Dit doen wij door informatiegestuurd en gebiedsgericht te werken.

Deze aanpak vraagt om maatwerk: per gebied wordt bekeken welke specifieke vormen van overlast of criminaliteit spelen en welke gerichte inzet daarbij nodig is. Daarbij ligt een expliciete en extra focus op de door het college aangewezen investeringsgebieden. Zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid worden beïnvloed door een groot aantal uiteenlopende factoren. Er bestaat dan ook geen eenvoudige oplossing voor het terugdringen van onveiligheid. De afgelopen periode is stevig geïnvesteerd om de veiligheid in de stad te verbeteren. In een aantal gebieden en op verschillende thema’s is inmiddels sprake van een daling of stabilisering van de overlast- en criminaliteitscijfers. Tegelijkertijd zijn er gebieden die onder druk blijven staan; hier blijft onverminderd aandacht voor nodig. De meest actuele cijfers, waaronder cijfers op gebiedsniveau, zijn te vinden op Den Haag in Cijfers (en in de Veiligheidskaart die jaarlijks wordt geagendeerd voor de werkbespreking Veiligheid. Langdurige aanpak van ondermijning In Den Haag zijn criminele netwerken actief die veel geld verdienen met onder andere drugshandel en mensenhandel (RIS304166). Dit geld wordt vervolgens geïnvesteerd in bijvoorbeeld panden, horecazaken en andere bedrijven. Hierdoor raken criminele activiteiten steeds meer verweven met het dagelijkse leven en de legale economie.

Dit ondermijnt de veiligheid, het vertrouwen en de leefbaarheid in wijken. In 2025 heeft de gemeente Den Haag zich, samen met veiligheidspartners, onverminderd ingezet om deze ontwikkeling en de schadelijke gevolgen daarvan tegen te gaan. Door vroegtijdig signalen op te vangen, problemen te voorkomen en waar nodig in te grijpen, is ondermijnende criminaliteit zo gericht en effectief mogelijk aangepakt. Dit gebeurde via een gebiedsgerichte en integrale aanpak, afgestemd op de specifieke problemen in wijken en gericht op bepaalde doelgroepen (RIS318428). Zie hiervoor ook de uitgebreide Jaarrapportage Ondermijning 2025 (RIS324724). In 2025 zijn concrete resultaten geboekt. Het meest aansprekende voorbeeld hiervan is de inzet van de bedrijfsactiviteitenvergunning in winkelstraten. Hierdoor zijn malafide ondernemers (deels vrijwillig) vertrokken. Hierdoor is ruimte ontstaan voor de vestiging van bonafide ondernemers op de vrijgekomen locaties. Daarnaast is bij de gebiedsgerichte aanpak in Scheveningen Haven het zicht en toezicht op ondermijnende activiteiten op en rond het water versterkt. Door verschillende bewustwordingscampagnes zijn ondermijnende activiteiten op een concrete en herkenbare manier zichtbaar gemaakt voor inwoners en ondernemers.

In samenwerking met het RIEC Den Haag is een vastgoedscan uitgevoerd, waarmee het inzicht in vastgoed gerelateerde kwetsbaarheden is vergroot. Aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit Lokale persoonsgerichte aanpak De Persoonsgerichte Aanpak lokaal (PGA lokaal) is met name bedoeld voor jongeren die zich schuldig maken aan High Impact Crimes (HIC's), jongeren in het bezit van verboden (steek)wapens, jongeren in de drugscriminaliteit en jongeren zonder antecedenten met risicovol/overlastgevend gedrag. Concreet: iedereen die veelvuldig in beeld komt voor verstoring van de openbare orde en het veroorzaken van maatschappelijke onrust, krijgt een persoonlijk plan van aanpak. PGA lokaal wordt met name ingezet als ketenpartners elkaar niet direct weten te vinden om te komen tot een plan van aanpak voor de desbetreffende jongere. PGA lokaal verbindt op dat moment de ketenpartners. Op die manier kan door de gezamenlijke inzet van een mix van preventieve en repressieve interventies op verschillende leefgebieden (financiën, werk, school/opleiding, zorg etc) de jongere zicht worden geboden op een positief toekomstbeeld zonder criminaliteit. Daarmee wordt ook de overlast en criminaliteit die zij veroorzaken teruggedrongen. 43

In 2025 zijn in totaal 222 jongeren besproken aan de PGA lokaal tafels. In vergelijking met de cijfers van 2024 zien we een terugloop in het aantal aanmeldingen. Dit komt enerzijds doordat de samenwerking tussen ketenpartners de laatste jaren is verbeterd. Daardoor weten partijen elkaar sneller en beter te vinden, waardoor zij het platform van PGA lokaal niet nodig hebben om tot een persoonsgericht plan van aanpak te komen. Anderzijds zien we de laatste jaren nieuwe fenomenen en delicten opkomen, waaronder een verschuiving naar gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime. Op dit moment bezien we op welke wijze deze nieuwe fenomenen en delicten kunnen worden geïntegreerd binnen de huidige PGA lokaal aanpak. Vanuit PGA lokaal kan de interventie ImpACT worden ingezet voor jongeren die actief zijn in de drugscriminaliteit. Kenmerkend voor deze interventie is de zeer intensieve, langdurige coaching die de jongeren krijgen. Vanwege de intensiteit van de interventie kunnen maximaal 25 jongeren tegelijkertijd worden ondersteund. Door in- en uitstroom van jongeren gedurende het jaar ontstaat ruimte voor nieuwe deelnemers, waardoor jaarlijks meer jongeren bereikt kunnen worden. Het exacte aantal hangt af van de duur van individuele trajecten en daarmee de uitstroom van jongeren.

Alle jongeren die aan de aanmeldcriteria voor ImpACT voldeden hebben in 2025 een passend hulpaanbod gekregen. Van de 22 afgesloten trajecten in 2025 zijn 11 trajecten positief afgerond. Bij de 11 trajecten die niet positief afgesloten konden worden, was de voornaamste reden dat jongeren, ondanks meerdere contactpogingen, niet open stonden voor hulp. Aanpak problematische jeugdgroepen De politie brengt jaarlijks de problematische jeugdgroepen met een groepsscan in beeld. Gezamenlijk wordt vervolgens bepaald of een integrale groepsaanpak onder regie van de gemeente wordt gestart. Den Haag onderscheidt drie typen groepsaanpakken, oplopend in zwaarte van problematiek: (1) hinderlijk, (2) overlastgevend, (3) crimineel en/of rivaliserend. Op de peildatum (mei 2025) waren er vier problematische jeugdgroepen waarop onder regie van de gemeente een aanpak wordt ingezet: één criminele jeugdgroep en drie rivaliserende jeugdgroepen. Op de peildatum ging het in totaal om 66 jongeren die in een integrale groepsaanpak zijn opgenomen. Sinds 2022 werkt Den Haag met de gemeenten Delft en Zoetermeer, de politie, het Openbaar Ministerie en het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden samen in de aanpak van rivaliserende en gewelddadige jeugdgroepen.

In 2025 is een (dynamisch) interventiepalet opgeleverd voor de ketenpartners, waarin voor deze specifieke doelgroep strafrechtelijke, bestuursrechtelijke en civielrechtelijke interventies zijn opgenomen.

Wat hebben we gedaan? Het verbeteren van de veiligheid door een gebiedsgerichte, integrale aanpak van onveiligheid De veiligheidsregisseurs werken in de stadsdelen aan het verbeteren van de veiligheid in de wijken. Zij zijn de oren en ogen van de burgemeester en verbinden de systeemwereld van de gemeente en leefwereld van bewoners en ondernemers aan elkaar, zie ook Veiligheidsregisseurs Den Haag. Overlast en misstanden zijn aangepakt om de veiligheid in de stadsdelen te verbeteren, waaronder: • Intensieve impuls aan meerjarige gebiedsaanpakken zoals Den Haag Zuidwest, programma actieplan Kust en intensiveringsgebieden Duindorp, Weimarstraat-Beeklaan, Rustenburg-Oostbroek, Transvaal, Schilderswijk, Laak, Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat en de Zevensprong. • In 2025 zijn 15 gebiedsgerichte integrale handhavingsacties georganiseerd, zie ook Integrale handhavingsacties. • In 2025 zijn 8 veiligheidsdagen georganiseerd in verschillende stadsdelen. Dit zijn dagen voor kinderen en volwassen om kennis te maken met uiteenlopende hulpdiensten en veiligheidsthema's door voorlichting, workshops, open dag, demonstraties, activiteiten en exposities. Zie ook Kom naar de veiligheidsdagen 2025 – Den Haag. • Gebieden aanwijzen waar een softdrugs-, alcohol-, bedelverbod geldt, omdat langdurig sprake is van overlast, zie ook: Gebieden met een alcohol-, softdrugs- of bedelverbod - Den Haag.

• In 2025 is de ‘Veilig over Straat’ (VOS) aanpak opgezet. De VOS-aanpak is gericht op veiligheid op straat voor iedereen. Hierbij gaat het vooral om aanpassingen in de fysieke buitenruimte om het gevoel van veiligheid te vergroten. Door het recent opgestarte Actieteam VOS bestaande uit directie Veiligheid, DPZ, Stedelijk beheer afdeling Openbare Verlichting (DSB) en OCW, wordt uitvoering gegeven aan de aanpak. In november 2025 is een nieuwe meldlijn geoperationaliseerd: dit is een laagdrempelig meldpunt waar personen een melding kunnen maken als ze zich onveilig voelen op een locatie. Meldingen en signalen van bewoners en ondernemers worden samen met lokale partners behandeld om direct op te treden tegen overlast en escalatie te voorkomen. Veiligheidsregisseurs zijn aanwezig geweest bij de bewoners- en ondernemersavonden waar veiligheid een gespreksonderwerp was. Bij aanhoudende ervaren overlast worden extra en gericht maatregelen ingezet in een gebied. Voorbeelden hiervan zijn extra cameratoezicht of gebiedsverboden, zoals is gebeurd in het Oude Centrum.

44

Langdurige aanpak van ondermijning In samenwerking met onze (keten)partners zet het college zich in om de impact van ondermijnende criminaliteit op inwoners, ondernemers, buurten en wijken zo gericht en effectief mogelijk te bestrijden. Dit doen we door te signaleren, te voorkomen en te verstoren. Concreet vertaalt de aanpak zich in diverse gebiedsgerichte ondermijningsaanpakken, waarbij extra aandacht uitgaat naar drugs, excessief geweld (aanslagen met explosieven), mensenhandel, (malafide) ondernemingen en risicobranches (waaronder vastgoed). Daarbij is ingezet op de stratenaanpak via de vergunningplicht voor bedrijfsmatige activiteiten, de inzet van het Haags Economisch Interventieteam (HEIT) en de toepassing van de BIBOB-toets. De combinatie van deze instrumenten vormden een belangrijk onderdeel van de brede aanpak tegen ondermijning. Excessief geweld Samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid en andere partners maakt Den Haag deel uit van het landelijk Offensief tegen Explosies. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de kwetsbare jongeren die zowel dader als slachtoffer kunnen zijn. Verder is op basis van artikel 174a Gemeentewet actief gebruikgemaakt van de bevoegdheid om woningen en niet-publiek toegankelijke lokalen te sluiten in verband met geweldsincidenten, dreiging of het aantreffen van wapens.

Drugsaanpak De sluitingsbevoegdheid van de burgemeester op grond van artikel 13b Opiumwet maakt het mogelijk om drugscriminaliteit en problematiek rond overlastgevende deal- en gebruikerspanden gericht aan te pakken. En sinds 1 juli 2025 is het bovendien mogelijk om bestuurlijke maatregelen op te leggen voor de handel in een nieuwe categorie verdovende middelen waar ook designerdrugs onder vallen. Deze mogelijkheid is ook in het Haagse Opiumwetbeleid verankerd. Ook is de last onder dwangsom is toegepast op jonge straatdealers, waarmee moet worden voorkomen dat de dealer een volgende stap zet naar de georganiseerde drugscriminaliteit. Vergunningplicht en stratenaanpak In 2025 is uitvoering gegeven aan de vergunningplicht voor bedrijfsmatige activiteiten in vier winkelstraten: Weimarstraat/Beeklaan (RIS306648), Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat (RIS314549), Goeverneurlaan (RIS319748) en Paul Krugerlaan (RIS322091). Deze inzet maakte onderdeel uit van de Haagse stratenaanpak tegen ondermijning. In deze winkelstraten zijn misstanden en signalen van ondermijning onderzocht, is het toezicht geïntensiveerd en zijn vergunningaanvragen gescreend. Dit heeft onder meer geleid tot het weigeren van vergunningen, het soms vrijwillig vertrek van ondernemers en de sluiting van panden. Op de lege plekken kwamen bonafide ondernemers terug.

De aanpak in de Paul Krugerlaan is in 2025 gestart en wordt gedeeltelijk gefinancierd vanuit het Programma Versterken Ondernemersklimaat Schilderswijk-Transvaal (RIS324219). Gebiedsgerichte aanpak Scheveningen Haven In 2025 is de gebiedsgerichte, projectmatige aanpak van ondermijning in Scheveningen Haven voortgezet. Samen met de partners in de haven is ingezet op het vergroten van zicht en toezicht op ondermijnende activiteiten op en rond het water, het aanpakken van gelegenheidsstructuren op de kade en het versterken van de weerbaarheid van het havengebied. Ook is in 2025 het Platform Ondermijning Kleine Zeehavens opgericht. Binnen dit platform werken zes gemeenten met een kleine zeehaven samen om (de verplaatsing van) georganiseerde criminaliteit, met name drugssmokkel, tegen te gaan. Aanpak mensenhandel Het Actieprogramma Mensenhandel 2020–2023 heeft in 2025 nog een extra jaar uitvoering gekregen. De bevindingen uit de evaluatie die is uitgevoerd zijn benut bij de ontwikkeling van het nieuwe Actieprogramma Mensenhandel 2025–2028 (RIS320843). Ook in het nieuwe actieprogramma zet de gemeente Den Haag in op een integrale aanpak, op zowel het voorkómen en bestrijden van mensenhandel, als het beschermen van slachtoffers.

Die aanpak komt tot uiting in vijf verschillende actielijnen: kennis en inzicht, preventie, signaleren en melden door anderen, het opwerpen van barrières tegen mensenhandel, en hulp en ondersteuning voor slachtoffers. Bewustwording In 2025 is de bewustwordingscampagne Ondermijning in beeld opnieuw ingezet op diverse locaties in de stad (RIS313212). Tijdens Veiligheidsdagen in verschillende stadsdelen waren hulpdiensten, waaronder politie en brandweer, aanwezig met informatie en activiteiten voor bewoners. Daarbij zijn specifieke middelen ingezet, zoals de hennepcontainer, de ondermijningsbus en de escapetruck mensenhandel, om signalen van ondermijning beter te herkennen en de meldingsbereidheid te vergroten. De bewustwordingscampagne “Af en toe” richt zich primair op recreatieve cocaïnegebruikers. In 2025 is de campagne uitgebreid met aandacht voor gezondheid en preventie en een concreet handelingsperspectief voor gebruikers. Evaluaties laten zien dat de campagne opnieuw een groot online bereik heeft gerealiseerd en dat de vernieuwde insteek, met meer nadruk op persoonlijke verhalen, goed aansluit bij de doelgroep. 45

Aanpak vastgoed De gemeente Den Haag en het RIEC Den Haag (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum) hebben een gebiedsscan uitgevoerd die inzicht geeft in met name vastgoedgerelateerde kwetsbaarheden. Deze zogenoemde vastgoedscan is in 2025 als diagnose- en analysemodel ontwikkeld. Eind 2025 is een pilot gestart om met de uitkomsten voor een deel van Den Haag ondermijning in de vastgoedsector aan te pakken. Binnen de Citydeal Transformatie Binnensteden (RIS315746) is de aanpak van ondermijning, waaronder vastgoed gerelateerde kwetsbaarheden, één van de pijlers. De uitkomsten van bovengenoemde pilot zullen leidend zijn om hier uitvoering aan te geven. Aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit Lokale persoonsgerichte aanpak Den Haag heeft ook in 2025 met een lokale persoonsgerichte aanpak per basisteam van de politie gewerkt. De 222 aan de PGA lokaal tafels besproken jongeren werden aangemeld voor: • High Impact Crimes: 35 jongeren; • Drugscriminaliteit: 43 jongeren; • Bezit en gebruik van (verboden) steek- en vuurwapens: 53 jongeren; • Ernstig overlastgevend gedrag in de openbare ruimte: 62 jongeren; • Deelname aan overlastgevende jeugdgroep: 29 jongeren. In 2025 kon alle casuïstiek die voldeed aan de aanmeldcriteria worden besproken. Tijdens de aanpak kan het voorkomen dat een jongere aan meerdere van de hierboven genoemde criteria voldoet.

Voor bovenstaande cijfers is daarom de reden van aanmelding geteld. De samenwerking met de ketenpartners vanuit verschillende domeinen, zoals (jeugd)zorg, onderwijs, (jeugd-)reclassering, politie en dergelijke is essentieel binnen PGA lokaal. Daarom is in 2025 het PGA lokaal convenant herzien en opnieuw ondertekend door alle ketenpartners. Aanpak jonge straatdealers In de Haagse wijken neemt de straathandel in hard- en softdrugs door met name jongeren toe. Sinds 2023 wordt aan jongeren tot 27 jaar die drugs verhandelen op straat, een last onder dwangsom opgelegd in combinatie met een strafrechtelijk- en hulpverleningstraject. Het opleggen van deze preventieve maatregel kan een stok achter de deur zijn voor jongeren om een hulpverleningsaanbod te aanvaarden. In 2025 zijn 41 lasten onder dwangsom opgelegd. Aanpak problematische jeugdgroepen De gemeente Den Haag richt zich actief op problematische jeugdgroepen, waarbij wordt ingezet op drie sporen: (1) de persoon, (2) de groep, en (3) de (online) leefomgeving. Onder regie van de gemeente wordt samen met ketenpartners voor elk groepslid een persoonlijk plan van aanpak opgesteld, met als uitgangspunt een combinatie van hulp, zorg en strafrecht. Daarnaast wordt op groepsniveau gekeken naar de onderlinge verhoudingen, gedragingen en gezamenlijke kenmerken waarop ingezet kan worden en de wijze waarop jonge aanwas kan worden voorkomen.

Ook wordt aandacht besteed aan factoren in de (online) omgeving die samenhangen met de overlast. Voor dit laatste spoor (spoor 3) is nauw samengewerkt met de Veiligheidsregisseurs. De intensiteit van de maatregelen en het aantal betrokken ketenpartners wordt afgestemd op het type jeugdgroep. De grootste zorgen gaan uit naar criminele/rivaliserende jeugdgroepen, waarbij drugshandel, (steek)wapens, straatroven en andere gewelds- en vermogensdelicten de boventoon voeren. Steeds vaker zien we dat problematische jeugdgroepen een meer fluïde en wijkoverstijgend karakter hebben. De binding is niet meer primair geografisch. Groepsleden bewegen zich vaak door meerdere netwerken heen. Digitalisering versterkt deze dynamiek, doordat de on- en offlinewereld elkaar voortdurend beïnvloeden. Om de samenwerking tussen netwerkpartners en de gemeente te versterken op het online domein, is in 2025 de routekaart ‘Samenwerken bij online jeugdcriminaliteit’ stadsbreed geïmplementeerd. Daarnaast konden professionals gebruik maken van trainingen voor het herkennen van zorgelijke signalen van risicovol gedrag (online). Vanuit de regionale aanpak rivaliserende en gewelddadige groepen is de afgelopen jaren geïnvesteerd in het delen van informatie, kennis en expertise.

Relevante analyses hebben cruciale informatie opgeleverd over de rivaliserende groepen, waardoor de aanpak steeds verder kon worden aangescherpt. Ook bij nieuwe ontwikkelingen en trends. Door een strategische positionering van de expertisepool, weten (jeugd)instanties de expertisepool steeds beter te vinden voor advies. Daarnaast is in 2025 gestart om de regionale samenwerking uit te breiden naar bovenregionaal, met als doel uiteindelijk een landelijke expertisepool op te zetten.

46

Programma Preventie met Gezag Het in 2023 gestarte uitvoeringsprogramma Preventie met Gezag (PmG) richt zich op het voorkomen dat jongeren uit Den Haag Zuidwest toetreden tot de (ondermijnende) criminaliteit of hier verder in afglijden. Het programma krijgt financiering vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) en is onderdeel van het Nationaal Programma Zuidwest. In 2025 gaf het programma uitvoering aan de pijlers: aanpak risicojongeren, aanpak jonge aanwas, (snelle) doorgroeiers & harde kern en toegankelijke wijkrechtspraak met oplossingen voor multiproblematiek. Vanuit de verschillende pijlers zijn diverse interventies ingezet die bijdragen aan het voorkomen van toetreding tot en snelle doorgroei in de criminaliteit. In het voorjaar ontvangt de gemeenteraad een jaarrapportage over de inzet van 2025. Actuele ontwikkelingen en overige beleidsterreinen NAVO-top De gemeente Den Haag heeft een belangrijke rol gespeeld in de voorbereiding en uitvoering van de NAVOtop. Om de veiligheid van het nationale evenement te waarborgen is er nauw samengewerkt met het ministerie van Buitenlandse Zaken, de NCTV, politie, Veiligheidsregio Haaglanden en andere gemeenten. Hierbij is veel aandacht uitgegaan naar de fysieke dreigingen in de stad én de digitale dreigingen van de gemeentelijke instellingen.

Het realiseren van veiligheidsafspraken in de noodverordening, de voorbereidingen en uitvoering van evenementen, demonstraties en digitale dreigingen hebben veel capaciteit en middelen gekost. Dit geldt ook voor het voorbereiden en de inzet tijdens de top van het gemeentelijke coördinatieteam op mogelijke crisissituaties. Het treffen van deze fysieke en digitale beveiligingsmaatregelen heeft bijgedragen aan een waardige, gastvrije, veilige en ongestoorde NAVO-top. Hierbij is ernaar gestreefd de overlast voor burgers en het maatschappelijk en economisch leven zoveel mogelijk te beperken. Demonstraties Het aantal demonstraties blijft toenemen. In 2025 zijn in Den Haag ongeveer 2.500 demonstraties aangemeld. Wanneer ook onaangekondigde demonstraties, aanverwante manifestaties, eenmansprotesten, overige protestacties en herdenkingen worden meegerekend, ligt het totale aantal vermoedelijk boven de 3.000. Deze groei doet een steeds groter beroep op de capaciteit van zowel de politie als de gemeente. Veel demonstraties richten zich op nationale thema’s, maar ook in 2025 is opnieuw gebleken dat mondiale ontwikkelingen direct leiden tot protesten in de stad. Dit varieert van kleinschalige acties bij ambassades of internationale instellingen tot grootschalige demonstraties met tienduizenden deelnemers.

In 2025 is het demonstratiebeleid opnieuw geëvalueerd, onder andere door het beleid en het aanmeldproces extern juridisch te laten toetsen. Deze evaluatie heeft geleid tot een geactualiseerd demonstratiebeleid (RIS324174) en een aanscherping van de werkprocessen.

Wat heeft het gekost? Bestrijding Onveiligheid Lasten Baten Saldo

Begroting 2025 42.097 19.563 22.534

Bedragen x €1.000 Rekening 2025 Resultaat 37.147 4.950 V 15.668 3.895 N 21.479 1.055 V

De lasten bedragen € 37,1 mln. waarvan ca. € 25 mln. aan eigen en ingeleend personeel, € 7 mln. overige goederen en diensten en € 5 mln. inkomensoverdrachten en overige kosten De baten bedragen € 16 mln. en bestaan voornamelijk uit ontvangen inkomensoverdrachten € 14,8 mln. (voornamelijk Rijk) en voor va. € 0,8 mln. uit ontvangen leges en rechten. Financieel resultaat

€ 1,1 mln. V/I

Lasten:

€ 5,0 mln. V/I

Rijksregelingen € 3,8 mln. V/I Voor verschillende onderwerpen heeft de gemeente Rijksfinancieringen ontvangen. Deze bijdragen gelden vaak voor meerdere jaren en worden niet altijd conform de door het door het Rijk opgelegde fasering gerealiseerd. Dit leidt tot een neutraal resultaat verdeeld over een voordeel op de lasten en een even groot nadeel op de baten. Rijkssubsidie Zorg en Veiligheidshuis (neutraal) € 0,7 mln. V/I Het regionaal opererende Zorg en Veiligheidshuis (ZVH) heeft werkzaamheden uitgevoerd ten behoeve van de aanpak personen met verward gedrag en hoog veiligheidsrisico. Qua financiële dekking is voor ca. € 0,7 mln. gebruik gemaakt van niet begrote subsidies (bij ZVH) en incidentele dekking. Tegenover dit voordeel 47

van € 0,7 mln. staat een even groot nadeel op programma Financiën. Overige

€ 0,5 mln. V/I

Baten:

€ 3,9 mln. N/I

Rijksregelingen € 3,8 mln. N/I Vanwege faseringsverschillen bij Rijksregelingen ontstaat een neutraal resultaat, zie ook de toelichting bij de lasten. Overige

€ 0,1 mln. N/I

Strandveiligheid Wat hebben we bereikt? De gemeente heeft de uitvoering van de strandbewaking als pluspakket ondergebracht bij de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH). De VRH heeft van 1 mei tot en met 30 september gezorgd voor de strandbewaking van 11 kilometer Haags strand. Jaarlijks wordt de raad geïnformeerd over de inzet voor het komende strandseizoen (RIS322864).

Wat hebben we gedaan? Naast de inzet van lifeguards uit de eigen organisatie, maakt de VRH gebruik van de lifeguards van de Haagse Vrijwillige Reddingsbrigade. Het werk op het strand omvat preventief toezicht (o.a. het waarschuwen voor de gevaren van de zee), het redden van mensen uit zee en het verlenen van eerste hulp op het strand. Vanaf twee hoofdposten, één op ieder strandvlak, wordt door de lifeguards gewerkt. Daarnaast zijn er twee subposten (ter hoogte van het Zuiderlijk havenhoofd en ten noorden van de Pier), die geopend kunnen worden als de risico’s op het strand toenemen (bijvoorbeeld door drukte of gevaren van de zee). De VRH verzorgt het materiaal van de lifeguards. Dit omvat zowel voertuigen, vaartuigen als andere middelen voor het uitvoeren van hun taak op het strand. In het strandseizoen van 2025 zijn 71 drenkelingen en 34 watersporters gered. Daarnaast hebben de lifeguards 400 keer EHBO verleend.

Wat heeft het gekost? Strandveiligheid Lasten Baten Saldo

Begroting 2025 1.714 0 1.714

Bedragen x €1.000 Rekening 2025 Resultaat 1.714 0 0 0 1.714 0

De kostenpost van € 1,7 mln. betreft uitsluitend inkomensoverdrachten aan de Veiligheidsregio Haaglanden ten behoeve van de uitvoering van werkzaamheden voor het strandveiligheidsbeleid. Het resultaat is 0.

Brandweer en rampenbestrijding Wat hebben we bereikt? De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is een bij wet verplichte gemeenschappelijke regeling en behartigt de belangen van de gemeente op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De VRH bestaat uit de Brandweer en Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). De VRH biedt jaarlijks hun meerjarenbegroting ter zienswijze aan bij de gemeenten. Daarbij wordt o.a. het financieel jaarbericht over het voorgaande jaar voorgelegd aan de gemeenteraad. (RIS319003).

Wat hebben we gedaan? Brandweer Haaglanden heeft 365 dagen per jaar, 24 uur per dag brandweerzorg in de regio Haaglanden geleverd. Brandweerzorg omvat brandbestrijding, maar ook waterongevallenbestrijding, incidentbestrijding gevaarlijke stoffen en technische hulpverlening en regiospecifieke taken (surf rescue team, brandweer riot team en quick resonse team). De brandweer beschikt hiervoor regionaal over 23 kazernes met vrijwilligers, beroeps of een combinatie daarvan. Zes van deze 23 kazernes liggen in Den Haag; deze Haagse kazernes zijn volledig ‘beroeps’. Naast de taken in het kader van incidentbestrijding, is risicobeheersing een andere hoofdtaak van de brandweer. Deze taak heeft o.a. als doel om brandincidenten te voorkomen of te beperken en kijkt naar de mogelijkheden voor een veilig en effectief brandweeroptreden. 48

De brandweer is in 2025 14.809 keer voor een incident in de regio Haaglanden gealarmeerd. In ruim de helft van de gevallen (8.269 keer) ging het om een alarmering in Den Haag. Ten aanzien van risicobeheersing heeft de brandweer adviezen aan de gemeente Den Haag gegeven op het gebied van objectveiligheid (1.455 adviezen), gebruiksveiligheid (1.646 adviezen) en omgevingsveiligheid (70 adviezen). Daarnaast zijn verschillende activiteiten uitgevoerd in het kader van bewustwording over brandveiligheid, waaronder schoolbezoeken, open dagen en voorlichtingen voor VvE’s, buurthuizen en woningcorporaties. Daarnaast is in 2025 aangesloten bij meerdere introductieactiviteiten van Haagse studenten. De GHOR werkt op het raakvlak tussen gezondheidszorg, veiligheid en openbaar bestuur. Hierbij coördineert en regisseert de GHOR de inzet van geneeskundige hulpdiensten bij opgeschaalde incidenten, rampen en crises. Om uitvoering te geven aan deze taken wordt samengewerkt met de geneeskundige keten, bestaande uit ambulancezorg, ziekenhuizen, huisartsen, GGD, GGZ en verpleeg- en verzorgingshuizen. De GHOR geeft ook geneeskundig en gezondheidskundig advies aan gemeenten over evenementen en grote bouwprojecten. In 2025 zijn er 222 gezondheidskundige adviezen aan gemeenten binnen Haaglanden over evenementen en demonstraties gegeven.

Naast de dagelijkse hulpverlening staat in Haaglanden ook 365 dagen per jaar, 24 uur per dag een crisisorganisatie paraat voor de gevolgbestrijding van grote incidenten, rampen en crises. In juni 2025 vond in Den Haag de NAVO-top plaats. Maandenlang heeft de VRH zich op de NAVO-top voorbereid, zijn crisisscenario’s en veiligheidsprotocollen uitgewerkt. Daarnaast zijn met zorg- en veiligheidspartners risicoanalyses gemaakt en maatregelen getroffen, bijvoorbeeld om routes veilig en bereikbaar te houden voor hulpdiensten. Met als resultaat een goed verloop van de top en continuïteit van (veiligheids-)zorg tijdens de top.

Wat heeft het gekost? Brandweer en rampenbestrijding Lasten Baten Saldo

Begroting 2025 61.310 3.165 58.145

Bedragen x €1.000 Rekening 2025 Resultaat 57.913 3.397 V 2.168 997 N 55.745 2.400 V

De lasten bedragen € 57,9 mln. en bestaan uit inkomensoverdrachten aan de Veiligheidsregio en de kosten voor de overgangsregeling Functioneel Leeftijdsontslag (FLO). De baten bedragen € 2,2 mln. en bestaan hoofdzakelijk uit de onttrekking uit de reserve vanwege de kosten Functioneel Leeftijdsontslag. De overige baten zijn € 0,1 mln. Financieel resultaat

€ 2,4 mln. V/I

Lasten:

€ 3,4 mln. V/I

Verschil in loon- en prijscompensatie en kosten efficiency VRH € 2,1 mln. V/I In de gemeentebegroting is rekening gehouden met een hogere kostenpost voor loon- en prijscompensatie dan het bedrag dat de VRH hiervoor heeft doorbelast aan de deelnemende gemeenten. Dit leidt tot een voordeel van € 1,5 mln. in de rekening. Verder heeft de VRH € 0,6 mln. op de kosten bezuinig. Minder gebruik van Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) € 1,1 mln. V/I De Veiligheidsregio Haaglanden heeft in 2025 voor € 1,1 minder aan kosten gemaakt voor de FLO-regeling dan vooraf was geraamd. Hierdoor is ook de rekening aan de gemeente met dit bedrag verlaagd. Tegenover deze lagere lasten staat een lagere onttrekking uit de reserve FLO, zie ook de toelichting bij de baten. In de reserve Overgangsregeling FLO blijft het restant van het saldo beschikbaar ten behoeve toekomstige jaren, de regeling loopt tot en met 2047. Vrijval onvoorzien en overige verschillen € 0,2 mln. V/I In de begroting van de VRH houden we rekening met € 0,1 mln. aan onvoorziene kosten. In 2025 is geen gebruik gemaakt van deze reservering waardoor dit een incidenteel voordeel oplevert. Verder zijn er nog diverse kleine verschillen.

49

Baten:

€ 1,0 mln. N/I

Functioneel Leeftijdsontslag € 1,1 mln. N/I Vanwege de lagere werkelijke kosten voor de FLO, wordt minder onttrokken uit de reserve FLO, zie ook de toelichting bij de lasten. Per saldo is deze ontwikkeling financieel neutraal voor de gemeente. Overig

€ 0,1 mln. V/I

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves (begroting vs. realisatie)

Begroting 2025

Rekening 2025

bedragen x € 1.000 Saldo

Toevoeging Onttrekking Vrijval Toevoeging Onttrekking Vrijval afwijking Overgangsregeling FLO Brandweer

3.286

3.165

0

3.286

2.072

0

1.093

Totaal

3.286

3.165

0

3.286

2.072

0

1.093

Reserve Overgangsregeling FLO Brandweer Deze reserve is ingesteld voor de dekking van de kosten van de regeling Functioneel Leeftijdsontslag bij de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH). In de begroting is rekening gehouden met een kostenpost van € 3,2 mln. in 2025. De werkelijke kosten bedroegen in 2025 € 2,1 mln. en dat bedrag wordt in de realisatie onttrokken uit de reserve. De regeling loopt nog tot en met 2047.

Indicatoren Effectindicatoren

Nulmeting Realisatie 2021 2024 *

Realisatie Begroting 2025 2025

% Hagenaars dat zich wel eens onveilig voelt

40,4%

-

44,5%

39,4%

% Hagenaars dat zich vaak onveilig voelt

4,3%

-

5,3%

3,9%

% Hagenaars dat de afgelopen 12 maanden slachtoffer is geweest van 1 of meer misdrijven.

26,6%

-

29,1%

25,8%

* De landelijke veiligheidsmonitor wordt alleen in oneven jaren opgesteld, dus vandaar geen realisatie 2024. Kengetallen

Peildatum 1/1/2025

Peildatum 1/1/2026

Totaal aantal misdrijven *

38.625

39.742

Aantal geregistreerde High Impact Crimes

4.573

4.884

Aantal geregistreerde overlastmeldingen

22.583 22.794 * Sinds 2020 rapporteert de politie niet meer over de categorie ‘Misdrijven Wetboek van Strafrecht', maar over het totaal aantal misdrijven. Dit aantal omvat ook de registraties op basis van bijzondere strafwetten, zoals de Opiumwet, de Wet Wapens en Munitie en de Wet Economische Delicten.

Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

92

68

78

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

4,2

3,6

3,9

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

7,1

7,2

7,7

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

1,3

1,3

1,1

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

5,6

6

6,3

50

Realisatie 2023

Realisatie Realisatie 2024 2025

2.5 Cultuur en bibliotheek Portefeuillehouders: Saskia Bruines en Klaas Verschuure Doelstelling op hoofdlijnen De gemeente zorgt voor een aantrekkelijk, divers en toegankelijk cultuuraanbod en de instandhouding van een breed museaal aanbod voor inwoners, het behoud van cultureel erfgoed en professioneel collectiebeheer. Hiertoe worden culturele organisaties en projecten ondersteund, worden diverse musea gesubsidieerd en gefaciliteerd, wordt geïnvesteerd in accommodaties voor kunstbeoefening en wordt kunst in de openbare ruimte beheerd en onderhouden. De gemeente beschermt, onderzoekt, bewaart en presenteert Haagse archeologische sporen en resten die tot wel duizenden jaren oud zijn. En beschermt en ontwikkelt Haags erfgoed en brengt dit in kaart. De gemeente bevordert een sterke lokale journalistieke sector in de stad. Bibliotheek Den Haag biedt met een netwerk van vestigingen en de Bibliotheek op School een laagdrempelige plek waar inwoners leren, ontwikkelen en elkaar ontmoeten. Het Haags gemeentearchief zorgt als ‘geheugen van de stad’ dat alle groepen in de stad vertegenwoordigd zijn. De andere taak van het gemeentearchief is toezicht houden op het informatiebeheer van de Gemeente Den Haag, de Gemeente Leidschendam-Voorburg, de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.

Rekening 2024 Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

Begroting 2025 voor wijziging

147.750 14.899 132.851 N 0 0 132.851 N

150.965 12.703 138.262 N 0 0 138.262 N

Begroting 2025 na wijziging 162.169 14.596 147.573 N 0 0 147.573 N

Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2025 2025 161.655 14.638 147.016 N 0 0 147.016 N

514 V 42 V 556 V 00556 V

De gerealiseerde lasten van het programma bestaan uit Salarissen en sociale lasten € 26,7 mln., Ingeleend personeel € 4,5 mln., Subsidies € 89,8 mln., Overige goederen en diensten € 25,0 mln., Kapitaallasten € 12,6 mln. en Overig € 3,1 mln. De gerealiseerde baten van het programma bestaat uit Huren € 8,3 mln., Overige goederen en diensten € 2,7 mln. en Subsidies € 3,6 mln. Financiële verantwoording op hoofdlijnen

Activiteiten in 2025 Cultuur Beeldende kunst Accommodaties voor kunstbeoefening Musea Archeologie Gemeente archief Media Monumentenzorg Bibliotheek Den Haag Totaal

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2025 Resultaat saldo 2025 Lasten Baten Saldo 2025 68.964 N 69.650 479 69.171 N 207 N 399 N 377 0 377 N 22 V 12.427 N 18.381 7.201 11.180 N 1.247 V 24.653 N 25.914 1.934 23.981 N 672 V 1.778 N 1.850 429 1.421 N 357 V 6.169 N 6.847 700 6.146 N 23 V 2.078 N 2.027 12 2.015 N 63 V 1.571 N 1.575 -5 1.580 N 8 N 29.533 N 35.034 3.889 31.145 N 1.612 N 147.573 N 161.655 14.638 147.016 N 556 V

Het financiële resultaat van programma 5 bedraagt € 0,6 mln. voordelig incidenteel. Dit bestaat uit: • € 1,6 mln. nadelig resultaat bij Bibliotheek Den Haag (o.a. toegenomen facilitaire kosten en hogere kosten voor inhuur), • € 1,2 mln. voordelig resultaat bij Accommodaties voor kunstbeoefening (lagere onderhoudsuitgaven), 51

• •

€ 0,6 mln. voordelig resultaat bij Cultuur, Musea en overige (o.a. hogere ontvangen vergoedingen, hogere personeelslasten en aanhouden van een project), € 0,4 mln. voordelig resultaat bij Archeologie (o.a. kosten gedragen door het Rijk) en

Toelichting w-vragen per onderdeel

Cultuur Wat hebben we bereikt? In 2025 heeft de gemeente culturele organisaties en projecten ondersteund om te zorgen voor een aantrekkelijk, divers en toegankelijk cultuuraanbod.

Wat hebben we gedaan? De Cultuurvisie Den Haag 2033 is uitgewerkt in de Nota Cultuureducatie en Participatie, Uitvoeringsnota Kunst in de Openbare Ruimte, Nota Broedplaatsen en het Integraal Huisvestingsplan Cultuur en Bibliotheken De volgende activiteiten zijn in lijn met het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 (RIS319865) uitgevoerd: • Via een begrotingssubsidie zijn 9 organisaties met een gemeentelijke taak en/of verplichting ondersteund. • Via de subsidieregeling Haagse Kunst- en cultuurprojecten Categorie A en B (RIS320020 en RIS320021) zijn er 50 projecten ondersteund. • Via de subsidieregelingen Meerjarenbeleidsplan Kunst- en Cultuur, Categorie A, B en C is uitvoering gegeven aan het in het beleidskader Kunst- en Cultuur 2025-2028 vastgelegde subsidiestelsel. 2025 was het eerste jaar van de nieuwe subsidiesystematiek voor meerjarige cultuursubsidies. Waar er voorheen één vierjarige subsidieregeling was, is deze nu verdeeld in een tweejarige regeling (Categorie A), een vierjarige open regeling en specifieke functies (Categorie B) en een vierjarige regeling voor belangrijke functies (Categorie C). Uiterlijk 30 april 2026 ontvangen we de jaarrekeningen van de gesubsidieerde organisaties en weten we ook wat de culturele organisaties het afgelopen jaar hebben gedaan.

De regeling Haagse Kunst en Cultuurprojecten (HKCP) is de belangrijkste projectsubsidie voor de cultuursector. Hoewel het budget was verhoogd is deze elke ronde overvraagd. 83 projecten hebben een positief advies ontvangen, waarvan 33 aanvragen wel een positief advies hadden maar niet gehonoreerd konden worden in verband met het bereiken van het subsidieplafond. De Makersregeling was in 2025 ook toegankelijk voor individuele makers die niet met een culturele organisatie samenwerken. De regeling is erg in trek en werd ruim overvraagd. De volgende activiteiten zijn in lijn met de Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028 (RIS322657) uitgevoerd: • Via de subsidieregeling Cultuurparticipatie Jong Den Haag (RIS320006) zijn 31 individuen en 17 rechtspersonen ondersteund. Het gaat om initiatieven die zowel door culturele instellingen als door jongeren zelf worden georganiseerd. Uit een impactmeting die aan uw raad is verzonden (RIS323198) blijkt dat deze regeling zeer grote impact maakt op de deelnemers. • Via de (landelijke) regeling “Cultuureducatie met Kwaliteit” draagt de gemeente bij aan het werk van Cultuurschakel. Hiermee wordt van voorschoolse educatie t/m mbo in staat gesteld om cultuuronderwijs te integreren in het lesprogramma. In 2025 is de Nota Broedplaatsen 2025-2030 (RIS323340) tot stand gekomen en eind 2025 vastgesteld.

Ons beleid zet in op het behouden en laten meegroeien van betaalbare broedplaatsen met de stad, en positioneert broedplaatsen nadrukkelijk als motor voor creativiteit, innovatie en maatschappelijke meerwaarde in alle stadsdelen. In lijn met de Kansen en voorwaarden Haags kandidaatschap Europese Culturele Hoofdstad 2033 (DH33) (RIS321093): • is via de subsidieverlening uitvoering projectplan DH33 (RIS322893) de initiatiefnemer PIP ondersteund. Doel hiervan was om onder andere de stad, de culturele sector, het stadhuis en betrokken partners actief te betrekken bij de inhoudelijke ontwikkeling van het Haagse verhaal met betrekking tot Europese Culturele Hoofdstad en wat dit omvangrijke traject voor de stad moet betekenen. • zijn drie stadsgesprekken georganiseerd waarin in totaal circa 170 inwoners, makers en organisaties hun ideeën en vragen deelden. In lijn met de Nachtvisie Den Haag zijn via de subsidieregeling Impuls Nachtcultuur Den Haag 2025 (RIS323585) 15 nieuwe en bestaande initiatieven ondersteund. 52

Via de subsidieregeling versterking cultureel ondernemerschap en bedrijfsvoering Den Haag 2025 zijn in 2025 de plannen van acht instellingen mede mogelijk gemaakt. Systeeminstellingen CultuurSchakel is de systeeminstelling van Den Haag op het gebied van cultuureducatie en cultuurbeoefening in de vrije tijd (cultuurparticipatie). Ze heeft scholen en aanbieders van educatief cultuuraanbod met elkaar in contact gebracht, advies gegeven en als kennisplatform gefungeerd. Ter versterking van de positie van Stroom Den Haag als systeeminstelling heeft in 2025 een verbetertraject plaatsgevonden dat heeft geleid tot verduidelijking van rollen, taken en verantwoordelijkheden en tot het vastleggen van hernieuwde samenwerkingsafspraken. Medio 2025 heeft Popradar vanwege financiële uitdagingen de huur opgezegd voor het pand aan de Burgemeester Hovylaan in Loosduinen. Naar aanleiding hiervan is er gewerkt aan het tijdelijk beheer van het gebouw, de ontwikkeling van het gebouw op de lange termijn en het inhoudelijke toekomstperspectief van Popradar. Overige zaken • Kexin Hao was gekozen als nieuwe stadstekenaar (RIS321417), zij betrok met workshops jonge deelnemers bij haar tekeningen die de relatie tussen inwoners van de stad met dieren laten zien. • Er zijn twee jonge stadsdichters gekozen na de scholenwedstrijd, waaraan 18 middelbare scholen deelnamen.

Ze maakten negen keer een gedicht op maat en traden 35 keer op in Den Haag. • Er is bijgedragen aan de internationale campagne The Big Five, waar vijf meester-schilders centraal staan waarvan in Den Haag beroemde werken hangen in vier gerenommeerde musea. • Er is bijgedragen aan stichting Spuiplein die het plein als buitenzaal benut.

Wat heeft het gekost? Cultuur Lasten Baten Saldo

Begroting 2025 69.089 125 68.964

Bedragen x €1.000 Rekening 2025 Resultaat 69.650 561 N 479 354 V 69.171 207 N

De lasten bestaan voor het grootste deel (ca. € 65 mln.) uit verleende subsidies onder verschillende subsidieregelingen, zoals Meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur en Haagse kunst- en cultuurprojecten. Een bedrag van € 2,9 mln. betreft personeelslasten voor Cultuur en Musea, € 0,7 mln. cultuurmarketing en verder de lasten van b.v. de regiodeal Zuid-West, Spuk Jongeren en overige uitgaven. De baten bestaan uit enkele ontvangen vergoedingen (regiodeal Zuid-West, Spuk Jongeren en KC). Financieel resultaat Cultuur

€ 0,2 mln. N/I

Lasten:

€ 0,6 mln. N/I

De personeelslasten zijn ca. € 0,6 mln hoger dan begroot. Deels door de tijdelijke vervanging van enkele zieke medewerkers. Een aantal vacatures wordt uit projectmiddelen gedekt. Er wordt aan gewerkt om de personeelslasten van het domein in balans te brengen. Overige lasten ca. € 0,15 mln lager. Neutrale ontwikkelingen De lasten zijn € 0,15 hoger door ontvangen vergoedingen voor de Specifieke uitkering Jongeren. Baten: € 0,4 mln. V/I De baten zijn m.n. hoger door een niet-begrote vergoeding van de Hogeschool der Kunsten. Neutrale ontwikkelingen De baten zijn € 0,15 hoger door ontvangen vergoedingen voor de Specifieke uitkering Jongeren.

Beeldende kunst Wat hebben we bereikt? In 2025 heeft de gemeente de kunst in de openbare ruimte beheerd en onderhouden. Er zijn nieuwe kunstwerken in de openbare ruimte gekomen.

53

Wat hebben we gedaan? De volgende activiteiten in lijn met de Uitvoeringsnota Kunst in de Openbare Ruimte Gemeente Den Haag (RIS322665) zijn uitgevoerd: • Via de pilotregeling muurkunst zijn er zes aanvragen binnengekomen voor initiatieven uit de stad waarvan er drie zijn gehonoreerd. • Er zijn vier nieuwe kunstwerken geplaatst in de openbare ruimte: Be Longing in het Molenvlietpark; A Coffined Cry Cries Out in the Crowd, Remember Our United Beginning (TAS monument) en Bertha von Suttner voor het Vredespaleis. • De realisatie van het beeld Paul van Vliet door een derde partij is gefaciliteerd. • Er zijn 2 kunstwerken verplaatst: Ruimtelijke Constructie in de Derde en Vierde Dimensie en De Zon. • De metalen banken die voorheen op het Spuiplein stonden zijn in bruikleen gegeven aan stichting Place in Progress (PIP) ten behoeve van hun initiatief INTER-CITY. • Spiegels naar het verleden liet mensen reflecteren bij monumenten verspreid over de stad (zie RIS306836) • De kunstwerken ‘Ruimtelijke Constructie in de Derde en Vierde Dimensie’ en 'De Zon' zijn verplaatst. • Er is een collectieregistratiesysteem ingevoerd.