RIS325171 Bijlage Jaarverslag Meldpunt Graffiti 2025

Jaarverslag 2025 Meldpunt Graffiti (Dienst Publiekszaken) Aanpak klad- en plak vandalisme

Inleiding Het Meldpunt Graffiti verwijdert illegale graffiti en posters in Den Haag. Illegale graffiti en posters ontsieren en verloederen het straatbeeld. Omdat de gemeente het belangrijk vindt dat de buitenruimte behalve schoon, heel en veilig ook prettig is om te verblijven, verwijdert het meldpunt kosteloos illegale graffiti en posters van de gevels van particuliere panden. Samen met The Hague Street Art wordt steeds gekeken naar manieren om in contact te komen en te blijven met de illegale taggers, zoals bijvoorbeeld door het organiseren van graffiti-jams bij de 4 Legale Graffiti Locaties. De aanpak van het Meldpunt Graffiti is gebaseerd op vijf sporen: 1. verwijderen van illegale graffiti, ook op particuliere panden door de gratis graffiti-schoonmaakregeling; 2. geven van educatie (aan scholieren) en voorlichting (over preventiemaatregelen en de schoonmaakregeling); 3. gezamenlijke aanpak met nutsbedrijven, ov-bedrijven, rijksoverheidsinstellingen en woningcorporaties; 4. de Legale Graffiti Locaties en het aanbrengen van muurschilderingen; 5. aanpak van wildplak. Dit jaarverslag is opgebouwd aan de hand van bovenstaande vijf sporen. 1.

Verwijderen van illegale graffiti In het inwonersonderzoek1 dat in 2025 is gehouden, geeft een meerderheid van de inwoners (58%) aan dat graffiti in de buurt niet voorkomt, de rest van de bevolking (42%) woont in een buurt waar graffiti wel (in meer of mindere mate) voorkomt. De vraagstelling week in 2025 af van voorgaande jaren, waarbij werd gevraagd in welke mate graffiti voorkwam in de buurt, dit maakt vergelijken lastig. In 2024 gaven Hagenaars aan dat er nauwelijks (46%) tot geen (20%) graffiti in hun buurt voorkwam. Het lijkt er dus op dat inwoners in 2024 vaker graffiti in hun buurt aantroffen dan in 2025 (80% in 2024 tegen 58% in 2025). In Centrum geven significant meer inwoners aan dat graffiti in de buurt voorkomt dan gemiddeld (56% tegenover 42% gemiddeld in Den Haag). In Haagse Hout (32%) en Leidschenveen-Ypenburg (26%) komt graffiti significant minder vaak voor dan gemiddeld. Dit beeld komt overeen met het daadwerkelijk aantal vierkante meters verwijderde graffiti. Van de inwoners waarbij graffiti in de buurt weleens voorkomt, ervaart 12% veel overlast van graffiti in de buurt en nog eens 44% een beetje. De overige 44% geeft aan hiervan geen overlast te ervaren.

1

Ipsos (2025). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

Met de graffiti-schoonmaakregeling verwijdert het meldpunt kosteloos graffiti op gevels van deelnemende particuliere panden. Op 31 december 2025 deden ruim 7.500 eigenaren van panden mee aan deze regeling. Van deze panden is 2.322 m2 graffiti verwijderd. Dit is nagenoeg gelijk aan 2024 (2.287 m2).

Graffiti op particulier pand is van invloed op de leefbaarheid

Van leesbare graffiti (tags) op particuliere panden wordt door het meldpunt aangifte gedaan bij de politie. In 2025 is 575 keer aangifte bij de politie gedaan. Wanneer een dader op heterdaad wordt betrapt kan de politie een dader aanhouden, waarbij gemaakte schoonmaakkosten kunnen worden verhaald. Hierbij wordt ernaar gestreefd om strafzaken te voegen, zodat schoonmaakkosten voor het verwijderen van vergelijkbare tags op andere locaties kunnen worden verhaald op dezelfde dader. Helaas gebeurt dit in de praktijk niet vaak en is het in 2025 slechts twee maal gelukt om kosten te verhalen. Ook van diverse objecten in de openbare ruimte werd graffiti verwijderd. In 2025 is 3.757 m2 graffiti van objecten in de openbare ruimte verwijderd. In 2024 was dit nagenoeg gelijk met 3.675 m2.

Graffiti op het gemaal in het Zuiderpark

2

Racistische of op andere manieren aanstootgevende leuzen of posters worden door de aannemer binnen 24 uur na melding verwijderd. Als gevolg van het Hamas-Israëlconflict is sinds oktober 2023 sprake van een aanzienlijke stijging van dit soort leuzen: in 2022 bedroegen dit er 42, terwijl het aantal in 2023, 2024 en 2025 opliep naar respectievelijk 58, 67 en 69 stuks. Het merendeel van deze leuzen waren antisemitisch van aard. 2. Voorlichting In opdracht van het meldpunt verzorgt The Hague Street Art voorlichtingslessen over (illegale) graffiti in de eerste klas van het voortgezet onderwijs. De basis voor deze interactieve lessen is een voorlichtingsfilm over graffiti waarin uitgelegd wordt wat de gevolgen zijn van het spuiten van illegale graffiti. Om de aantrekkelijkheid van de lessen te vergroten én om te vertellen over legale Street Art, zijn de voorlichtingslessen gekoppeld aan een workshop graffiti. In 2025 heeft The Hague Street Art 25 lessen aan meer dan 725 leerlingen gegeven. De betreffende scholen geven aan dat de lessen zorgen voor bewustwording van de leerlingen en inzicht geven in de impact die (illegale) graffiti heeft op de leefbaarheid. Het meldpunt geeft daarnaast voorlichting aan eigenaren van panden en objecten, maar ook aan collega’s, over preventieve maatregelen om overlast van illegale graffiti te voorkomen.

Hierbij kan worden gedacht aan het aanbrengen van een beschermende anti-graffiticoating, een muurschildering of beplanting.

3. Gezamenlijke aanpak met nutsbedrijven, ov-bedrijven, rijksoverheidsinstellingen en woningcorporaties Het verwijderen van illegale graffiti op objecten van nutsbedrijven gaat wisselend. Stedin heeft een overeenkomst met Hoffman Outdoor Media, waarbij Hoffman het bezit van Stedin schoon maakt en in ruil hiervoor reclameframes exploiteert op objecten van Stedin. Objecten van Stedin daarom zijn over het algemeen relatief schoon. Helaas verlopen de contacten met Ziggo en KPN nog steeds stroef. Zij geven geen prioriteit aan het verwijderen van graffiti van hun objecten. HTM maakt wisselend schoon. In januari 2026 vinden hierover gesprekken plaats en dan worden nieuwe afspraken gemaakt over termijnen waarbinnen illegale graffiti verwijdert dient te worden. Rijksoverheidsinstellingen en de 3 grote woningcorporaties in Den Haag houden hun bezit over het algemeen redelijk schoon.

4. De Legale Graffiti Locaties en (het aanbrengen van) muurschilderingen In Den Haag is op enkele bruggen, tunnels, muren en transformatorhuisjes legale graffitikunst aangebracht om zo illegale graffiti te helpen voorkomen. Uit het inwonersonderzoek2 blijkt dat een meerderheid van de inwoners dit een goede ontwikkeling (61%) vind. Inwoners zijn van mening dat dit kleur en sfeer toevoegt aan de stad, dat dit illegale graffiti voorkomt, vandalisme en verloedering tegengaat, en dat dit creatief talent een podium geeft.

2

Ipsos (2025). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

3

Inwoners die legaal aangebrachte graffiti geen positieve ontwikkeling vinden (7%) zijn van mening dat de buurt hierdoor verloedert, het niet wordt gezien als kunst, dat het juist meer graffiti aanmoedigt, en vinden dat het volledig moet worden verboden. Legale Graffiti Locaties Een onderdeel van de bestrijding van illegale graffiti is het creëren van mogelijkheden voor graffitiartiesten om op een legale wijze graffiti aan te brengen. Dit mag op de zogenaamde Legale Graffiti Locaties (LGL’s): Binckhorstlaan 36 (stadsdeel Laak), Skatebaan Zuiderpark (stadsdeel Escamp), Skatebaan Mient (stadsdeel Segbroek) en in wijkpark Bokkefort (Loosduinen). Naar aanleiding van de aangenomen motie “Legaal spuiten in alle stadsdelen” op 8 mei 2025 (RIS322154) heeft het college een onderzoek uitgevoerd naar mogelijke nieuwe Legale Graffiti Locaties (LGL’s). In de praktijk is het lastig om geschikte locaties aan te vinden omdat LGL gebruikers niet altijd netjes binnen de lijntjes kleuren en er sprake is van extra (graffiti) vervuiling in de directe omgeving. LGL locaties dragen stedelijk bij aan minder ongewenste graffiti, maar in de directe omgeving is dit beeld anders. Uiteindelijk dient er een afweging gemaakt te worden tussen de verschillende belangen die spelen per locatie.

Er zijn twee mogelijk geschikte locaties gevonden: aan de Binckhorstlaan (stadsdeel Laak) en de Zoetermeerse Rijweg (stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg). De Adviescommissie Openbare Ruimte (ACOR) en het Vooroverleg Over Verkeerszaken (VOV) hebben positief geadviseerd, waarbij verdere inpassing op detailniveau nog moet worden uitgewerkt. Daarnaast dient voor beide graffitimuren nog een omgevingsvergunning te worden aangevraagd. Uit de bredere toetsing in dat kader kan naar voren komen dat de nieuwe locaties toch niet haalbaar zijn. Door het organiseren van graffiti-jams bij de Legale Graffiti Locaties stimuleert The Hague Street Art de graffiti-artiesten om (op een goede manier) gebruik te maken van deze plekken. De LGL’s worden intensief gebruikt. The Hague Street Art bezoekt twee keer per maand de LGL’s om het gebruik te monitoren en met de graffiti-scéne in gesprek te blijven. Muurschilderingen ter preventie In het kader van preventie zijn in en rondom stadsdeel Segbroek meer dan 15 jaar geleden ruim 30 schilderingen op transformatorhuisjes aangebracht. Op deze objecten werd namelijk veelvuldig graffiti en posters aangebracht. Ervaring leert dat dit minder wordt na het aanbrengen van muurschilderingen. In 2025 zijn twee van deze huisjes opnieuw beschilderd omdat de schilderingen waren verouderd. Omwonenden zijn betrokken bij het maken van de ontwerpen.

Het betroffen transformatorhuisjes aan het Abrikozenplein en de Vlierboomstraat.

4

Schildering op het Abrikozenplein door kunstenaar Byron

Een gemaal in wijkpark Bokkefort is preventief beschilderd omdat deze regelmatig doelwit was van illegale taggers. Muurschilderingen als kunstvorm In de nieuw opgestelde beleidsnota van de afdeling Onderwijs, Cultuur en Welzijn over kunst in de buitenruimte wordt voor het eerst ook ingegaan op muurschilderingen. Vanwege de groeiende belangstelling voor muurschilderingen in de stad is besloten om een impuls te geven aan deze kunstvorm middels een subsidieregeling. De “Subsidieregeling muurschilderingen Den Haag 2025” is vooralsnog een tijdelijke regeling van anderhalf jaar. Voor de periode 2027-2028 zal een nieuwe of aangepaste subsidieregeling worden opgesteld, afhankelijk van de uitkomst van de evaluatie.

5. Aanpak wildplak Wildplak is het plakken van posters (en stickers) op plaatsen waar dat niet mag. Tijdens het inwonersonderzoek3 2025 is inwoners gevraagd of er in hun buurt sprake is van wild geplakte posters (posters die niet in frames zitten en zonder toestemming zijn geplaatst). Bijna driekwart (72%) geeft aan dat dit nauwelijks tot niet voorkomt. Volgens twee op de tien inwoners (21%) komt dit enigszins voor, en volgens 7 procent (heel erg) veel. Dit komt enigszins overeen met het beeld van vorig jaar. In Centrum komt het plakken van reclameposters significant vaker voor dan gemiddeld (16% tegenover 7% gemiddeld in Den Haag). In Haagse Hout (2%), Loosduinen (2%), en LeidschenveenYpenburg (1%) komt het plakken van reclameposters significant minder voor dan gemiddeld in Den Haag (7%). Door de Handhavingsorganisatie wordt, binnen de beschikbare capaciteit, gehandhaafd op wildplak, waarbij overtreders worden aangeschreven met het voornemen tot het opleggen van een dwangsom.

3

Ipsos (2025). Inwonersonderzoek Den Haag - Graffitibeleid. Gemeente Den Haag

5

Het meldpunt heeft in 2025 van panden en objecten 599 m2 illegale posters en stickers laten verwijderen. Dit is minder dan in 2024 (900 m2).

6. Financiële verantwoording Voor het bestrijden van illegale graffiti en wildplak was in 2025 een uitvoeringsbudget beschikbaar van € 319.000,-. Dit budget is als volgt besteed: Uitgaven 2025: Verwijderen illegale graffiti en wildplak Preventie (anti-graffiti coatings) Subsidie The Hague Street Art (incl. voorlichting) Kosten Legale Graffiti Locaties Muurschilderingen Bijdrage afdeling Cultuur subsidieregeling muurschilderingen Den Haag Overige kosten (o.a. organisatie/vergunningen/ICT) Onderbesteding Totaal:

€ 140.000 € 25.000 € 69.000 € 6.000 € 24.000 € 15.000 € 13.000 € 27.000 € 319.000

7. Overzicht 2018 – 2025 In onderstaande tabel is de trend van de afgelopen acht jaar cijfermatig weergegeven.

4

Deelnemers m2 graffiti panden m2 graffiti openbare ruimte m2 wildplak m2 Totaal Schoonmaakkosten

2025 7.603 2.322 3.757

2024 7.533 2.287 3.675

2023 7.401 2.116 4.026

2022 7.286 1.568 3.436

2021 7.149 2.884 2.983

2020 6.974 2.106 4.332

2019 6.769 3.095 3.598

2018 6.554 1.888 3.144

599 6.678 140.000

900 6.862 130.000

1.660 7.802 132.000

1.033 6.037 95.000

681 6.548 85.000

1.092 7.530 85.000

813 7.476 80.000

1.273 6.305 75.000

De cijfers van 2025 wijken niet significant af met die van vorig jaar. Het aantal verwijderde vierkante meter graffiti is over de afgelopen 8 jaar ongeveer gelijk gebleven. In het aantal vierkante meters wildplak is wat meer fluctuatie te zien; dit is afgelopen 2 jaar flink gedaald ten opzichte van voorgaande jaren. De schoonmaakkosten zijn de laatste jaren enigszins gestegen; dit heeft vooral te maken met het verwijderen van graffiti op moeilijk bereikbare locaties, zoals bijvoorbeeld de leuzen van Extinction Rebellion op de wanden van de Utrechtsebaan.

4

Ingeschreven pandeigenaren voor de gratis graffiti-schoonmaakregeling van de gemeente Den Haag.

6