RIS325148 Doorontwikkeling Welzijn en Maatschappelijke ondersteuning

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Co Engberts Wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Samenleving)

OCW/11030803 RIS325148 Contactpersoon

Montserrat Beijl Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

Datum

14070

22 april 2026

E-mailadres

montserrat.beijl@denhaag.nl

Onderwerp

Doorontwikkeling Welzijn en Maatschappelijke ondersteuning

Geachte voorzitter, In Den Haag streven we naar een samenleving waarin iedereen gezond en actief kan leven, zich welkom voelt en volwaardig mee kan doen. Bouwen aan een inclusieve stad waarin iedereen gelijke kans heeft op meedoen is een brede uitdaging die alle diensten en domeinen raakt. We willen dat inwoners prettig kunnen samenleven en de juiste ondersteuning krijgen wanneer dat nodig is. Om dit, ook voor de lange termijn, mogelijk te blijven maken werkt het college aan de doorontwikkeling van welzijn en maatschappelijke ondersteuning. Dit is een grootschalige, complexe en langjarige ontwikkeling om de zorg voor onze meest kwetsbare inwoners te borgen via een houdbaar stelsel. Zoals aangegeven in onze brief ‘Aankondiging en proces beleidskader maatschappelijke ondersteuning en welzijn (2028-2035)’ (RIS324748) leggen wij kort na de zomer het nieuwe integrale beleidskader voor deze stelselontwikkeling ter bespreking en ter besluitvorming aan u voor. Daarmee besluit u over de uitgangspunten voor de doorontwikkeling van welzijn en maatschappelijke ondersteuning. Hiermee doen we recht aan de positie van de gemeenteraad om fundamentele keuzes te maken. Daarnaast betrekken we inwoners en partners in de te maken keuzes en zorgen we ervoor dat we tijdig kunnen starten met de nieuwe contractering van aanbieders dan wel het verstrekken van subsidie aan partijen.

Ook nemen we de geleerde lessen uit de voorgaande raadsperiode mee. Het nieuwe beleid bouwt voort op de inhoudelijke lijnen die eerder door uw raad zijn vastgesteld, zoals in bijlage 1 opgenomen. Hiermee wordt ook voldaan aan de toezegging die volgt uit het rapport van de Rekenkamer ‘Werk aan welzijn’ (RIS319575) om een integraal beleidskader op te stellen. In deze brief informeren wij u over de eerste contouren voor dit beleidskader. Daarnaast dient deze brief als basis voor de vervolgstappen voor de participatie door de stad. In het participatieplan hebben we die nader ingevuld, zie bijlage 2. In deze brief informeren we u concreet over: 1. aanleiding; 2. visie en uitgangspunten; 3. contouren van de doorontwikkeling welzijn en maatschappelijke ondersteuning; 4. volgende stappen de komende maanden.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

1. Aanleiding De basis van welzijn en maatschappelijke ondersteuning in Den Haag is krachtig: er gebeurt veel, voor alle leeftijden, voor inwoners met lichte of juist met zeer complexe zorgvragen. Van onderop vanuit de samenleving of met zeer specialistische professionele hulp. Als je alleen al bedenkt dat onze stad meer dan 3.000 vrijwilligersorganisaties rijk is, dan is de basis van welzijn en maatschappelijke ondersteuning in Den Haag veel omvangrijker dan we kunnen vangen in een tabel met feiten en cijfers. Er zijn namelijk ook vele buurtinitiatieven, wijkbedrijven, stadsmakers en andere initiatiefnemers, 160.000 mantelzorgers, en professionals die aanwezig zijn (of werkzaam zijn) in de wijken of in stedelijke voorzieningen. Doorontwikkeling is nodig vanwege een aantal actuele ontwikkelingen: de bevolking vergrijst: er komen steeds meer ouderen én we worden steeds ouder. Hierdoor groeit de behoefte aan ondersteuning; in Den Haag is sprake van sterke segregatie en grote gezondheidsverschillen in de stad. Daardoor staat de leefbaarheid in een aantal wijken onder druk; de zorg kent structurele personeelstekorten. Het CPB wijst erop dat die tekorten naar verwachting verder zullen oplopen in de sector zorg en welzijn 1. Dit geldt ook voor vrijwilligers; met het nieuwe regeerakkoord wordt bezuinigd op bestaanszekerheid, de WLZ en de GGZ.

Die plannen vertrekken vanuit de gedachte dat ‘voorkomen beter is dan genezen’ en dat preventie de toekomstige vraag naar voorzieningen en ondersteuning kan verminderen. Wij sluiten hierop aan; er is een tekort aan woningen en zeker voor inwoners met complexe problematiek; we zien dat de zorg- en hulpvragen in hoog tempo toenemen, en we niet genoeg personeel en geld hebben om hieraan te tegemoet te komen. We moeten de zorg daarom anders organiseren en duurzame alternatieven ontwikkelen; omdat de Wmo een open einde regeling is, heeft het in de praktijk de rol van een breed stelselondersteunend vangnet gekregen: waar andere domeinen tekortschieten wordt via de Wmo verwacht dat de gemeente een vangnet biedt. Denk aan de druk om huisvestingsproblemen te compenseren met tijdelijke opvang, of tekorten in de GGZ en ouderenzorg te verzachten met extra begeleiding thuis. Maar de Wmo kán deze systeemdruk niet structureel oplossen. Met de doorontwikkeling bouwen we voort op wat er is. Daarom moeten we keuzes maken en onze schaarse middelen en capaciteit inzetten waar ze het hardst nodig zijn. Daarvoor is een beweging van de Wmo-ondersteuning naar het voorliggende welzijnsveld nodig: meer (collectieve) ondersteuning dichtbij de inwoners.

Deze noodzakelijke doorontwikkeling geven we vorm in een integraal beleidskader dat de basis vormt voor nieuwe langjarige contractering dan wel subsidiëring van de aanbieders van welzijn en maatschappelijke ondersteuning vanaf 1 januari 2028. Op 31 december 2027 lopen diverse contracten voor de Wmo en de subsidieregeling professioneel welzijnswerk af. Er is urgentie om het nieuw integraal beleidskader in Q3 van 2026 vastgesteld te hebben. Om tot nieuwe contracten of subsidieverstrekkingen per 1 januari 2028 te komen, is het volledige jaar 2027 nodig voor de voorbereiding en uitvoering van subsidietenders en/of inkoopprocedures. 2. Visie en uitgangspunten Om deze noodzakelijke doorontwikkeling tot een succes te maken hebben we de sociale basis nodig. De sociale basis gaat over het versterken van gemeenschapskracht en het laagdrempelig ondersteunen van inwoners. En over hoe we informele netwerken kunnen ondersteunen, zodat buren naar elkaar omkijken, mantelzorgers voor hun dierbaren kunnen blijven zorgen zonder overbelast te raken en er geen belemmeringen zijn om vrijwilligerswerk te gaan doen en te blijven doen.

1

CPB, ‘Landelijke ontwikkelingen in de Wet maatschappelijke ondersteuning.’

2/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

Dat maakt het mogelijk dat iedere inwoner eerst kijkt wat hij zelf kan doen of wat zijn sociale omgeving/ de sociale basis voor hem kan doen. Het draait hier om de eigen mogelijkheden, mantelzorg, hulp vanuit het sociaal netwerk, algemene voorzieningen en ondersteuning. Met de invoering van de Wmo heeft de regering het automatisme willen doorbreken dat mensen zich met elke hulpvraag tot de overheid wenden2. Naast eerdergenoemde inhoudelijke ontwikkelingen is deze beweging ook ingegeven door de teruggang in financiële mogelijkheden en het beroep dat we daarom moeten doen op inwoners zelf. We moeten ons om die reden als gemeente meer toeleggen op het bieden van ondersteuning aan de meest kwetsbare inwoners en meer vertrouwen op de inzet vanuit inwoners en de stad zelf. Zo faciliteren we inwoners hierin door informatie aan te bieden en te verduidelijken, zodat inwoners beter weten wat zij zelf kunnen regelen. We organiseren gespreksgroepen over ouder worden waar senioren informatie kunnen delen en inspiratie kunnen opdoen en vragen we met de campagne ´Omkijken naar elkaar´ aan de inwoners in onze stad om elkaar hulp te bieden. Als inwoners er zelf niet uitkomen of geen beroep kunnen doen op de sociale basis, kunnen ze voor vrij toegankelijke ondersteuning terecht bij de buurtteams in de wijk.

Alleen voor die inwoners voor wie bij de intake blijkt dat er meer nodig is, bekijkt de gemeente samen met de inwoner wat er aan aanvullende hulp nodig is. Het te ontwikkelen beleidskader beschrijft in samenhang de wijze waarop we de ondersteuning aan kwetsbare inwoners willen borgen en versterken. Dit doen we vanuit de volgende Haagse uitgangspunten: de ondersteuning voor kwetsbare inwoners - jong en oud – is tijdig beschikbaar en van goede kwaliteit binnen het beschikbare budget. Dit vraagt samenwerking tussen de sociale basis, buurtteams en andere vormen van dienstverlening; we versterken de beweging naar het voorliggend veld: meer inzet op sociale basis, en daarmee op preventie en vroeg signalering; we werken gezinsgericht. We weten dat zorg- of ondersteuningsvragen vaak binnen het hele gezin liggen, en niet alleen bij de (aan)vrager. Bijvoorbeeld relatieproblematiek, woon- of inkomensvraagstukken hebben hun weerslag op het hele gezin. Het is essentieel de zorgvraag met deze brede (gezinsgerichte) blik te benaderen. We werken in samenhang met het jeugd- en jongerenwerk, de jeugdhulp en de pedagogische sociale basis. we werken gebiedsgericht. De vraag per gebied in onze stad verschilt.

We moeten daar de dienstverlening op inrichten en aansluiten bij (gebiedsgericht) welzijn, de leefbaarheid in de wijk en de wijkaanpak; we laten aanvullende zorg beter aansluiten op wat er in de directe omgeving van inwoners beschikbaar is, in de sociale basis en buurtteams. Het is een verschuiving naar meer samenhang en samenwerking en een overzichtelijker zorglandschap; we richten het lokale stelsel voor hulp, ondersteuning en welzijn zo eenvoudig en transparant mogelijk in voor onze inwoners. Dit betekent dat we ons inspannen om het aantal loketten terug te dringen. Het beleidskader heeft een beoogde looptijd van acht jaar, namelijk de periode 2027 – 2035. Om verschillende redenen kiezen we voor de duur van acht jaar: we streven naar continuïteit voor inwoners die een beroep doen op zorg en ondersteuning; de doorontwikkeling van welzijn en de maatschappelijke ondersteuning is complex en vraagt om gedurende een lange periode consistent vanuit dezelfde uitgangspunten aan deze ontwikkeling te werken;

2

Deze stap was ingezet door de wetgever met invoering van de Wmo 2015, zie de Memorie van Toelichting: Informatie over Kamerstuk 33841, nr. 3 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen

3/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

-

-

daardoor kunnen we in Den Haag op lange termijn in partnerschap consistent werken aan de centrale opgave: namelijk om bij de verwachte stijgende vraag en dalende beschikbaarheid van welzijn-en zorgpersoneel wél de ondersteuning te kunnen blijven bieden aan de inwoners, jong én oud, die dat het hardste nodig hebben; het kost tijd om de impact van preventie op de kosten van de aanvullende ondersteuning met maatwerkvoorzieningen meetbaar te maken; de sociale basis ontleent haar kracht aan wat er uit de samenleving tot stand komt. Dat is niet maakbaar en heeft tijd nodig.

3. Contouren van de doorontwikkeling Welzijn en Maatschappelijke ondersteuning Wij gaan meer samenhang organiseren in het domein van welzijn en maatschappelijke ondersteuning. Zo voorkomen we fragmentatie in de toegang tot zorg en ondersteuning. Daarvoor is het nodig dat wij voor onze inwoners transparant maken waar, hoe en welke ondersteuning zij kunnen krijgen. Om invulling te geven aan deze uitgangspunten, richten we het stelsel langs drie lijnen in: een sterke sociale basis; buurtteams; aanvullende ondersteuning met maatwerkvoorzieningen. Hieronder gaan we nader in op de drie verschillende lijnen: 3.1 Een sterke Haagse sociale basis De sociale basis infrastructuur bestaat uit: Stadsbrede toegankelijke ondersteuning. Voorzieningen nemen een belangrijke plek in. Het uitgangspunt is dat de nodige ondersteuning zoveel mogelijk wordt opgevangen vanuit eigen regie, het netwerk en vrij toegankelijke voorzieningen in de buurten. Concreet wordt de inzet op dagbesteding, begeleiding, vervoer, ontmoeten, respijt- en logeerzorg versterkt. Hierbij zoeken we naar een passende mix tussen wat mensen zelf kunnen en willen doen, initiatieven die (grotendeels) draaien op vrijwilligers en voorzieningen die door maatschappelijke organisaties en professionals worden uitgevoerd. Een sterk sociaal weefsel.

De sociale basis bestaat uit vele buurtinitiatieven, wijkbedrijven, stadsmakers, en andere initiatiefnemers, 160.000 mantelzorgers en alle (welzijns)professionals die aanwezig zijn (of werkzaam zijn) in de wijken. Het sterke sociale weefsel in de stad heeft waarde op zich die voor een belangrijk gedeelte van onderop tot stand komt, vanuit de samenleving en vanuit de leefwereld van bewoners. De kunst is dat het beleid hier ruimte voor biedt, die faciliteert en initiatieven laat groeien. In de praktijk zien we dat het aanbod in de stad rijk en divers is, maar ook versnipperd. Dit geldt ook voor het brede subsidielandschap van de gemeente. Er wordt gewerkt aan het harmoniseren hiervan. Gebiedsgericht welzijnswerk. Dit zorg ervoor dat inwoners kunnen meedoen, elkaar kunnen ondersteunen en het dagelijks leven kunnen organiseren. Gebiedsgericht welzijnswerk (opbouwwerk, jeugd- en jongerenwerk) wordt stevig verankerd in de sociale basis en vervult een eigen rol. Zij richten zich niet primair op individuele hulpvragen, maar op het versterken van samenleven in buurten en wijken. Door aanwezig te zijn in de leefwereld van bewoners en groepen, werken zij aan ontmoeting, participatie, verbinding, onderlinge relaties en betrokkenheid bij de leefomgeving.

4/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

Om richting te geven aan onze ambitie hebben we drie doelstellingen geformuleerd: Versterken van gemeenschapskracht en veerkracht. Een prettige en veilige leefomgeving is voor alle inwoners van Den Haag van belang. Waar mensen zich welkom en veilig voelen, ontstaat ruimte voor ontmoeting, contact en onderlinge betrokkenheid. Bewoners participeren naar vermogen in het sociale én economische leven. Daarbij erkennen, ondersteunen en versterken we de (veer)kracht die al aanwezig is. Voorkomen, uitstellen of verminderen van de noodzaak tot zwaardere zorg. Door te investeren in sterke, toegankelijke algemene voorzieningen waar mensen laagdrempelig terechtkunnen, houden inwoners meer eigen regie, blijven zij langer zelfredzaam en wordt ontmoeting en verbondenheid gestimuleerd. Dat is extra belangrijk in een samenleving met een groeiende vraag naar ondersteuning en toenemende personeelstekorten. Een stevige sociale basis biedt niet alleen verlichting voor het zorgsysteem, maar maakt het ook voor inwoners prettiger: veel mensen geven immers de voorkeur aan informele, lichte ondersteuning (in hun eigen omgeving) boven zwaardere zorgtrajecten. Versterken samenwerking & gebiedsgericht werken. Een sterke sociale basisinfrastructuur vraagt een goede samenwerking tussen de formele en informele structuren.

Om de gewenste omslag te realiseren - gericht op preventie, gebiedsgericht werken en de houdbaarheid van zorg en ondersteuning – werken we van met drie bouwstenen aan een sociale basisinfrastructuur die nodig is om een stevige Haagse sociale basis neer te zetten waarmee we uitvoering kunnen geven aan onze ambities. We investeren ongelijk in de sociale basis. Op basis van de opgaven in een buurt of wijk of op basis van opgaven van specifieke groepen in de stad wordt de inzet van middelen bepaald. Daardoor kunnen vraagstukken effectiever en met inzet van inwoners en wijkinitiatieven worden aangepakt. Om zorg te dragen voor een goede basis infrastructuur willen we met de betrokken partijen bezien waar de gemeente beter kan of moet faciliteren (dit krijgt vorm in het participatietraject). Naast het aanbrengen van verbeteringen in de subsidieregelingen, denken we ook aan zaken als structurele huisvesting, waardering, verduurzamen van initiatieven en de samenwerking met en tussen de verschillende partijen. We kiezen voor een gefaseerde aanpak: een groeimodel, stap voor stap met oog voor het effect dat deze veranderingen op de meest kwetsbare inwoners kan hebben. Een sterke sociale basis komt voort uit wat er in de samenleving tot stand komt en er is tijd nodig om met de stad de beweging te maken die nodig is voor een sterke sociale basisinfrastructuur.

3.2 Buurtteams Er zijn veel gemeenten die werken met buurtteams. Om te leren van de ervaringen van de gemeenten die vooroplopen met buurtteams, is veel contact geweest met andere gemeenten. Buurtteams worden dé plekken waar inwoners laagdrempelig in de wijk terecht kunnen voor ondersteuning. Hiermee geven we voor volwassenen invulling aan de Sterke Lokale Teams (SLT), zoals geschetst in het Hervormingsagenda Jeugd en het Haags Toekomstperspectief en het AZWA. Dit is een opmaat naar de aansluiting met het jeugddomein, waardoor een brede ondersteuning ontstaat in de stad van 0-100 jaar. De buurtteams krijgen vorm vanuit een doorontwikkeling van de huidige Servicepunten XL. Inwoners kunnen bij buurtteams terecht met vragen op verschillende levensgebieden. Buurtteams kijken met een brede blik en bieden: informatie en advies (door laagdrempelig aanwezig te zijn voor vragen, advies en hulp voor inwoners); ondersteuning aanvullend op de mogelijkheden van de inwoner zelf (vrij toegankelijk/zonder indicatie); toeleiding naar aanvullende ondersteuning (o.a. specialistische hulpverlening en maatwerkvoorzieningen). Onze brede blik is daarbij domeinoverstijgend. Dat betekent dat

5/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

-

buurtteams doorgeleiden naar algemene voorzieningen of andere wettelijke regelingen (zoals Wlz en Zvw) als dat passend is bij de hulpvraag van de inwoner; een vast aanspreekpunt voor inwoners en coördinatie als andere expertise nodig is voor de hulpvraag van de inwoner. Uitgangspunt is dat inwoners niet worden doorverwezen, maar expertise wordt erbij gehaald als het buurtteam niet zelf de ondersteuning kan bieden die nodig is.

De buurtteams krijgen een dubbele opdracht: enerzijds het zelf verzorgen van (collectieve) ondersteuning en coördinatie bij hulpvragen van inwoners waar nodig, anderzijds het toeleiden naar voorzieningen in de sociale basis of aanvullende ondersteuning (zoals maatwerkvoorzieningen). Daarbij vullen de buurtteams en de sociale basis elkaar aan. De buurtteams hebben en onderhouden een goed overzicht van de initiatieven, activiteiten en voorzieningen in de sociale basis in haar buurt/omgeving en dragen zorg voor een goede samenwerking met (informele) partijen uit de sociale basis, zodat inwoners goed gekoppeld kunnen worden aan activiteiten en voorzieningen die in de sociale basis worden georganiseerd. Tegelijkertijd zijn organisaties en initiatieven die actief zijn in de sociale basis goed bekend met de ondersteuning die het buurtteam te bieden heeft. Inwoners die vastlopen met vragen worden vanuit de sociale basis doorverwezen naar het buurtteam. Ook kan er meerwaarde behaald worden in het handig organiseren van activiteiten, denk bijvoorbeeld aan het organiseren van een laagdrempelige ontmoetingsplek vanuit de sociale basis op dezelfde locatie van waaruit het buurtteam werkt. Zo wordt de stap voor een inwoner om bij het buurtteam langs te gaan een stuk kleiner.

Van de buurtteams wordt in ieder geval verwacht dat ze samenwerken met andere domeinen, zoals bestaanszekerheid (inkomen, schulden, wonen), jeugd, veiligheid en het medisch domein. Hiermee beschikken buurtteams over brede kennis van de ondersteuningsmogelijkheden in deze domeinen en een breed netwerk waardoor zij inwoners kunnen informeren en adviseren over de voor hen beschikbare ondersteuning. Buurtteams worden geen verplichte/centrale toegang tot Wmo-maatwerkvoorzieningen of specialistische ondersteuning. Ook gaan de buurtteams niet zelf indiceren. Wel werken ze nauw samen met de Wmo-teams. Elk buurtteam zal per 1-1-2028 bestaan uit maatschappelijk werk en nader te bepalen gemeentelijke dienstverlening, die (samen)werken volgens dezelfde opdracht en uitgangspunten. De ambitie hierin is dat de meeste hulpvragen van inwoners direct opgepakt kunnen worden in het buurtteam. Afhankelijk van de vraagstukken die spelen in een gebied, kan de (intensiteit van de) bezetting van partijen in een buurtteam verschillen, en kan er verschil zijn in het netwerk van organisaties waar mee samengewerkt wordt. De buurtteams worden vormgegeven aan de hand van een groeimodel, waarbij wordt gekeken wat haalbaar is per 1-1-2028 en wat later toegevoegd kan worden. De scope van de vrij toegankelijke ondersteuning die buurtteams per 1-1-2028 of later gaan bieden, wordt nader uitgewerkt.

De ondersteuning per 1-1-2028 omvat minimaal een doorontwikkeling van de huidige ondersteuning door de servicepunten en een grotere opdracht voor maatschappelijk werk, zodat zij zo lang betrokken kunnen zijn bij een inwoner als nodig en zo kort als kan. Er wordt verkend of en wanneer het mogelijk is om uit te breiden met ondersteuning op andere relevante levensdomeinen (financiën, wonen, participatie, veiligheid). Ook wordt de aansluiting met de jeugdhulp en de jeugdteams nader uitgewerkt. 3.3. Aanvullende ondersteuning met maatwerkvoorzieningen Als inwoners geen beroep kunnen doen op de sociale basis of op de vrij toegankelijke ondersteuning vanuit de buurtteams, zetten we in op passende ondersteuning door maatwerkvoorzieningen. Daarvoor zijn er vier soorten maatwerkvoorzieningen.

6/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

Huishoudelijke hulp. De ambitie is om huishoudelijke hulp in de vorm van schoonmaakondersteuning ook in de toekomst te kunnen leveren aan inwoners die dat echt nodig hebben: deze aanscherping sluit aan bij de landelijke ontwikkeling. Het kabinet heeft in het coalitieakkoord “Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland” forse hervormingen aangekondigd binnen de Wmo, waaronder “Huishoudelijke hulp uit Wmo met vangnet” en de herintroductie van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage (IVB). Hieronder valt een structurele landelijke bezuiniging van € 435 miljoen per jaar vanaf 2029 op huishoudelijke hulp; we willen toewerken naar minder aanbieders. De doelen hierbij zijn: een betere sturing en samenwerking in de wijk om de kwaliteit van de ondersteuning voor inwoners te verbeteren. Een doel is ook efficiënter werken voor aanbieders, zonder dat het ten koste gaat van de zorgcontinuïteit, zeker voor de inwoners met complexe problematiek. Hierdoor krijgen inwoners wel iets minder keuzevrijheid; nu krijgt de inwoner geïndiceerd in resultaten - basis, plus of intensief – en is het aan de aanbieder om te bepalen hoeveel tijd er exact nodig is om voor een schoon en leefbaar huis te zorgen, binnen een bepaalde bandbreedte aan uren. We overwegen om dit te veranderen naar indiceren in uren. Individuele begeleiding en dagbesteding.

Er wordt kritisch gekeken voor welke vormen van ondersteuning cliënten terecht kunnen in de sociale basis of bij het buurtteam. Er wordt bij de geïndiceerde begeleiding en dagbesteding ook gekeken naar een doorontwikkeling en vereenvoudiging van het huidige systeem. Hierbij wordt onderzocht of kan worden aangesloten bij een nieuw ontwikkeld normenkader voor begeleiding en dagbesteding met het indelen van zowel begeleiding als dagbesteding in ‘ontwikkelgericht’ en ‘behoud gericht’. Daarnaast wordt verkend in hoeverre ook groeps- en gemeenschapsgerichte begeleiding tot de aanvullende ondersteuning kan behoren. Ook wordt onderzocht of een deel van de begeleiding en dagbesteding meer regelluw kan worden ingericht. Hierdoor kan doorstroom vanuit de algemene voorzieningen makkelijker verlopen waardoor een cliënt eerder hulp kan krijgen en aanbieders en gemeente minder administratieve lasten zullen ervaren. Dit sluit ook nauw aan bij het inrichten van zorgzame buurten: waar wonen, zorg en welzijn in samenhang zijn georganiseerd met daarin sterke vrije toegankelijke (collectieve) voorzieningen. Als zelfstandig wonen (tijdelijk) geen optie is, biedt de gemeente Den Haag kwalitatief goede opvang en beschermde woonvoorzieningen. Beschermd Wonen.

Beschermd wonen blijft beschikbaar voor inwoners met psychische of psychosociale problemen en een licht verstandelijke beperking die behoefte hebben aan een woonvorm met (intensieve) begeleiding, nabijheid en ondersteuning. Tegelijkertijd werken we, waar mogelijk, volgens het principe 'zelfstandig, tenzij'. De ondersteuning die een inwoner nodig heeft, wordt idealiter geboden in een duurzame, eigen woonsituatie waarin wonen en zorg zijn gescheiden. Om dit te realiseren zetten we in op zorgzame buurten en passende begeleiding thuis (Beschermd Thuis). In een zorgzame buurt vindt de inwoner de ondersteuning die hij nodig heeft dicht bij zijn eigen huis, en wordt de aansluiting gevonden met de bestaande voorzieningen in een wijk. Het realiseren van de juiste zorg en ondersteuning is maatwerk. Maatschappelijke Opvang. De maatschappelijke opvang ontwikkelt de komende jaren door van de klassieke groepsopvang, naar individuele crisisopvang. Daarvoor is het ten eerste van belang dat de vraag naar opvang afneemt, door voldoende passende woonoplossingen, een aansluitend hulpaanbod en preventie van dakloosheid. We maken in Den Haag onderscheid in drie groepen met een behoefte aan opvang: mensen die dakloos zijn, mensen die op basis van de Wmo recht hebben op opvang waarvan een gedeelte een aanvullende ondersteuningsbehoefte heeft, en een gedeelte geen aanvullende ondersteuningsvraag.

We maken met de nieuwe contractering de volgende keuze:

7/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

-

-

de opvang voor mensen die recht hebben op opvang vanuit de Wmo en een aanvullende ondersteuningsvraag nemen we mee in de opdracht; de opvang voor mensen die recht hebben op opvang vanuit de Wmo zonder aanvullende ondersteuningsvraag nemen we niet mee in de opdracht, maar wordt voortgezet volgens de huidige werkwijze; de opvang voor mensen die dakloos zijn maar buiten de Wmo vallen nemen we ook niet mee in de contractering. Wel zien we de vraag naar dit aanbod toenemen.

Door dit te scheiden, zorgen we ervoor dat op elke opvang de juiste zorg en ondersteuning kan worden geboden. Want de inrichting van deze opvangvoorzieningen verschilt. De opvangvoorzieningen die we organiseren binnen deze nieuwe contractering zijn met woonbegeleiding op locatie en individuele begeleiding voor de mensen die gebruik maken van de opvang. De overige twee groepen en de daarbij behorende opvang die buiten de nieuwe contractering vallen, zijn gebaat bij vormen van sociaal beheer, technisch beheer en ambulant huismeesterschap. Door dit gescheiden te organiseren zorgen we dat mensen die dakloos zijn op een passende plek terechtkomen, waar ze ondersteuning ontvangen die hun verder helpt. We willen daarnaast ruimte creëren voor vernieuwende woonconcepten, een betere onderlinge samenwerking tussen zorgaanbieders en een sterkere verbinding tussen het zorg- en woondomein. Zwaardere zorg wordt hiermee zoveel mogelijk voorkomen. De in-, door-, en uitstroom in onze voorzieningen is een belangrijk aandachtspunt, waarin we nauwer willen samenwerken met onze aanbieders. Dit zorgt ervoor dat een inwoner sneller op een passende plek terecht komt, de ondersteuning krijgt die hij nodig heeft, en uitstroomt naar een duurzame woonoplossing. Opvang slachtoffers Huiselijk Geweld.

Het gaat hier om opvang en ondersteuning van slachtoffers van ernstig huiselijk geweld die vanwege onveiligheid tijdelijk niet in staat zijn om zelfstandig te wonen en die dagelijks ondersteuning en toezicht in de nabijheid nodig hebben. Er is sprake van ernstige ontwrichting en onveiligheid in het gezinssysteem, multi-problematiek, trauma en het perspectief op herstel binnen het gezinssysteem is onzeker. Er is ondersteuning nodig om verdere escalatie van problematiek te voorkomen, omdat mensen zelf niet in staat zijn om op tijd hulp in te roepen. Het gehele (oude) gezinssysteem wordt betrokken bij de hulpverlening als de situatie daar voldoende veilig voor is. Door de opvang van slachtoffers van Huiselijk Geweld aan te besteden willen we op een gezonde manier concurrentie tussen aanbieders organiseren, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van zorg en opvang. Daarnaast geeft dit ons meer mogelijkheden om te sturen op de dienstverlening dan nu minder goed mogelijk is via de begrotingssubsidies. Door deze vorm van opvang in samenhang met de overige producten aan te besteden, sluit de opvang van slachtoffers van Huiselijk Geweld beter aan bij de bestaande voorzieningen in de wijk. De expertise omtrent Huiselijk Geweld kan hierdoor nog beter worden gecombineerd met het zorginfrastructuur van Den Haag. 4.

Volgende stappen de komende maanden Zoals in de inleiding genoemd, worden bovenstaande contouren de komende maanden uitgewerkt in een beleidskader voor de doorontwikkeling van welzijn en maatschappelijke ondersteuning. Dit doet het college in het samenspel met inwoners, de partners in de stad en uw raad. Bij deze uitwerking komt in ieder geval aan bod: de samenhang en sturing op het stelsel van welzijn en de Wmo. Het stelsel is meer dan een aantal bouwstenen of pijlers die naast elkaar bestaan. De voorwaarde voor succes is dat de ketens goed op elkaar aansluiten en dat het een logische werking heeft voor onze inwoners. groeistrategie. Het betreft een forse wijziging van het stelsel waarbij een zorgvuldige transformatie en implementatie vereist is. Deze groeistrategie krijgt een plek in het beleidskader; het financieel kader en juridisch kader (borgen van betaalbaarheid en rechtmatigheid);

8/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

-

de wijze van verwerving (bijvoorbeeld subsidie, inkoop of aanbesteding) en de verschillende bekostigingsvormen, die de bedoelde beweging moeten versterken; de geleerde lessen uit de afgelopen periode, waaronder uit de evaluatie van de subsidietender professioneel welzijnswerk.

De ontwikkeling van dit beleidskader in Q2 van 2026 geeft gelegenheid om de gevolgen van het landelijke regeerakkoord en de opvolging van het toekomstige lokale coalitieakkoord mee te nemen. Het beleid raakt veel inwoners en organisaties in onze stad. We zetten daarom in op participatie met de stad zodat we hier ook maximaal op aan kunnen sluiten. Het participatieplan vindt u als bijlage bij deze brief. Het nieuwe beleid komt tot stand in een periode waarin een nieuwe raad geïnstalleerd wordt. Om de raad te ondersteunen in de later te maken keuzes en mee te nemen in de overwegingen en achtergronden organiseren we graag een uitgebreide technische toelichting in mei 2026. De raad zal vervolgens in Q3 het beleidskader vaststellen en het college zal dan, binnen het door de raad vastgestelde beleidskader, keuzes maken over de vorm van verwerving en de onderliggende stukken hiervan. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier en de wethouder van Volkshuisvesting, Wijken, Welzijn en Zuidwest, Co Engberts

9/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11030803

Bijlage 1: vastgestelde beleidslijnen waar met de doorontwikkeling welzijn en maatschappelijke ondersteuning op wordt voortgebouwd Beleidsbrief sociale basis (RIS310486): Beleidskader Aanpak dakloosheid “Den Haag geeft thuis” 2023–2030 (RIS316085): Haagse preventieaanpak (RIS316587):

Het Manifest Samen opvoeden en opgroeien in Den Haag (RIS320461):

Actualisatie van het beleidsplan professioneel welzijnswerk ‘Versterken en Verbinden’ (2025-2027) (RIS321267): Verminderen marktwerking Wmo (RIS322609):

Woonzorgvisie 2025–2035 (RIS323714):

in deze brief wordt beschreven hoe we de Haagse sociale basis willen onderhouden en versterken; met dit beleidskader wordt gestreefd naar het oplossen van dakloosheid in 2030 met aandacht voor preventie, de beweging van opvang naar wonen en het versterken van domeinverstijgende dienstverlening; inzetten op preventie en het terugdringen van gezondheidsverschillen en verbeteren van bestaanszekerheid; dit manifest beschrijft de koers voor de benodigde transformatie in de jeugdhulp en is opgesteld met jongeren, ouders en een groot aantal maatschappelijke organisaties; met dit document is ‘Versterken & Verbinden’ (RIS310647), beleidsplan professioneel welzijnswerk 2021-2024’ met een periode van 3 jaar (tot en met 2027) verlengd; deze commissiebrief vermeldt de richting die het college sinds 2023 inzet om de marktwerking in de Wmo te verminderen en de samenwerking in de wijk te bevorderen; een integrale visie op wonen, zorg en welzijn in Den Haag.

Daarnaast baseren we ons op de Studie “Houdbaarheid Wmo” (VWS)3: een onderzoek naar de langetermijnbetaalbaarheid van de Wmo. Tevens sluiten we aan op de volgende beleidsinhoudelijke ontwikkelingen: verbinding met de ontwikkeling van zorgzame buurten waarbij de samenhang tussen wonen, zorg en welzijn worden versterkt; verbinding met de gemeentelijke programma’s Gebiedsgericht Werken en Dienstverlening Nabij; relatie met de Haagse Preventieaanpak daar waar het gaat om het reduceren van gezondheidsverschillen en het verbeteren van bestaanszekerheid; aansluiting op de versterking van de samenwerking met de eerstelijnszorg (wijksamenwerking, ketenaanpakken, samenwerking medisch-sociaaldomein (AZWA); aansluiting op de jeugdhulp. We zetten in op gezinsgericht werken. Dit vraagt om ondersteuning van 0-100 jaar en dus samenwerking en afstemming tussen de buurtteams en jeugd en een sterke sociale basis in de breedte (dus inclusief de pedagogische sociale basis). Hoe en wanneer we dit invullen beschrijven we in het beleidskader; aansluiting op de gebiedsvisies en de wijkplannen. Belangrijk uitgangspunt is dat we juist ook in de sociale basis ruimte bieden aan kleinschalige initiatieven van organisaties en bewoners uit de wijken; de positionering van onafhankelijke cliëntondersteuning en de inzet van ervaringsdeskundigheid/ belangenbehartiging.

3

Kamerbrief over eindrapportage houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015 | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

10/10