RIS325142 Pilot Basisregistratie personen bij woonfraudesituaties Zuidwest

Co Engberts wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie Ruimte

DSO/11021044 RIS325142 Contactpersoon

Gijs de Bock Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Haagse Pandbrigade Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 april 2026

Gijs.debock@denhaag.nl

Onderwerp

Pilot Basisregistratie personen bij woonfraudesituaties Zuidwest

Geachte voorzitter, In het convenant Regio Deal Den Haag Zuidwest II (RIS 316435) staat dat de aanpak van woonfraude een vervolg krijgt in Zuidwest, waarbij de woningcorporaties, gemeente en politie aan de slag gaan om de verschillende vormen van woonfraude en onrechtmatig wonen aan te pakken. Er zijn indicatoren vastgesteld door uw raad aan de hand waarvan het succes van de aanpak in Zuidwest wordt vastgesteld (RIS 321303). Onderdeel hiervan is de aanpak van ondermijning achter de voordeur, waarbij de volgende zaken gemeten worden: Aantal constateringen van woonfraude en misstanden. Aantal woningen dat is teruggevloeid naar corporaties. De afgelopen periode is gewerkt aan een integrale en gerichte aanpak voor de invulling van deze succesindicatoren in Zuidwest. In deze brief informeer ik u over de aanpak en wanneer de eerste resultaten worden verwacht. In- en aanleiding Op jaarbasis worden enkele duizenden unieke adressen fysiek gecontroleerd op het feitelijk gebruik, mede naar aanleiding van signalen over onvolkomenheden van registraties van personen in de Basisregistratie personen (vanaf nu: BRP). Hierbij wordt bij elkaar op jaarbasis van circa 10.000 unieke personen geconstateerd dat de inschrijvingen niet juist zijn. Soms zijn personen wel ingeschreven op een adres maar wonen er feitelijk niet.

Andersom is vaker het geval; personen wonen wel op het adres maar staan niet ingeschreven in de BRP en/of niet op het betreffende adres. Een zuivere BRP is essentieel voor een effectieve opsporing van misstanden en overtredingen, beleidsvorming, het bereiken van kwetsbare groepen, het tegengaan van spookbewoning door criminelen en afwegingen omtrent inzet van hulpdiensten bij calamiteiten. Ook is een zuivere BRP de basis voor belastinginning, uitkeringen voor de gemeente uit het gemeentefonds en het onterecht - of juist niet - ontvangen van toeslagen en uitkeringen. Veel van de voornoemde zaken tasten het gezag en het vertrouwen in de overheid aan als dit niet goed wordt uitgevoerd. Het is daarom van het grootste belang dat onvolkomenheden in de BRP worden aangepakt en opgelost.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11021044

Met het oog op de doelstellingen uit de Regio Deal Den Haag Zuidwest II en de opgestelde succesindicatoren voor Zuidwest, gericht op het tegengaan van woonfraudesituaties, focust deze pilot zich op Den Haag Zuidwest om de kwaliteit van de BRP te verbeteren. In Den Haag Zuidwest staat de leefbaarheid onder druk. Er is sprake van armoede, gebrek aan sociale cohesie en slecht onderhoud aan woningen. Daarnaast zijn er veel signalen van onrechtmatig wonen, leegstand, kamerbewoning zonder vergunning, schijnverlating, onderverhuur of overbewoning. Vaak gaat dit gepaard met allerlei vormen van overlast, zoals geluidsoverlast, verslavingsproblematiek, onveiligheidsgevoelens en parkeerproblemen. Om de leefbaarheid te verbeteren en de bewoners in Den Haag Zuidwest in 2040 dezelfde kansen te geven als andere bewoners van Den Haag, verdient dit gebied een effectieve aanpak van deze problematiek. De onzuiverheid van de BRP is een belangrijke factor die deze onrechtmatige situaties verborgen kan houden of het toezicht belemmerd. In 2026 starten we daarom een pilot ‘Basisregistratie personen bij woonfraudesituaties in Zuidwest’, als onderdeel van het Nationaal Programma Zuidwest. Deze pilot bouwt voort op de lessen, ervaringen en successen uit het verleden met een vernieuwende en toekomstgerichte aanpak.

Aanpak pilot De pilot is gericht op integraal toezicht op het juiste inschrijvingen en juist gebruik van woningen onder de paraplu van het Nationaal Programma Zuidwest. Er worden twee medewerkers gespecialiseerd in adresonderzoek gedetacheerd bij de uitvoering van bouw- en woningtoezicht in Zuidwest. Hiermee wordt de expertise op het gebied van adresonderzoeken binnen deze samenwerking met meer focus ingezet op adressen waar onderbouwde vermoedens van ondermijning en fraudeconstructies spelen, in combinatie met de integrale handhavingservaring bij de Haagse Pandbrigade. De huidige standaardwerkwijze voor de adresonderzoeken bij onvolkomenheden van BRPinschrijvingen werkt uitstekend voor het overgrote deel van Den Haag met goedwillende bewoners en verhuurders die hun panden graag op orde houden. Dit werkt minder goed in woningen, waar overtredingen plaatsvinden zoals doorverhuur van corporatiewoningen, onvergunde kamerbewoning of als mensen bewust buiten beeld willen blijven in verband met fraude. Een gecombineerde aanpak maakt dat overtredingen effectiever opgespoord kunnen worden en er versneld kan worden gehandeld. Fase 1: Leegstandsaanpak en verhoging registratiegraad De opzet bestaat uit een gefaseerde aanpak. In fase 1 wordt ingezet op de realistisch haalbare doelen op korte termijn met vooral een inzet op het combineren van bestaande werkwijzen en mogelijkheden.

Fase 1 van deze pilot loopt gedurende 2026 en maakt in Den Haag Zuidwest inzichtelijk in welke mate de registratie van personen niet kloppend is. Er wordt in deze fase onderzocht welk financiële en maatschappelijke gevolgen er verbonden zijn aan woonfraude en een niet kloppende BRP. Voor deze pilot is een monitoringstool opgezet om de kosten en baten van de resultaten van deze aanpak inzichtelijk te maken. In fase 1 gaan we ook aan de slag met de leegstandsaanpak in Den Haag. Door vertraging in de landelijke wetgeving kan er nog niet gehandhaafd worden op feitelijke leegstand, maar binnen deze pilot kunnen we wel al aan de slag met administratief leegstaande woningen die toch in gebruik blijken te zijn. Deze inzet draagt indirect bij aan een effectieve aanpak van feitelijke leegstand, doordat de werkvoorraad waarnaar gekeken moet worden minder groot wordt en de handhaving later gerichter ingezet kan worden. Tegelijkertijd doen de toezichthouders ervaring op met het controleren en beëindigen van overtredingen. In de pilot wordt hierbij ook samenwerking gezocht met corporaties voor de sociale woningvoorraad om ook daar administratieve leegstand terug te dringen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11021044

De werkwijze in de eerste fase beoogt daarnaast de feitelijke registratiegraad van personen op adressen te versnellen en verbeteren. Concreet betekent dit dat personen die worden aangetroffen op adressen, na zorgvuldige afweging, versneld op dat adres worden ingeschreven. Daarbij kijken de diensten ook gericht naar de adressen waarbij personen nog onterecht in de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) foutief staan ingeschreven. Bijvoorbeeld in het geval een arbeidsmigrant langer dan vier maanden in de RNI staat geregistreerd en feitelijk woonachtig is in Den Haag. Fase 2: Verkenning mogelijkheden verblijfsbelasting en brede samenwerking In fase 2 wordt – naast een voortzetting van de acties uit fase 1 – ingezet op een aanpak met meer samenwerkingspartners en het benutten van mogelijkheden en instrumentarium, die complementair werken op de aanpak in fase 1. De volgende punten worden nu concreet verkend: Mogelijkheden op het heffen van verblijfsbelasting bij mensen die nu in de RNI geregistreerd staan. In uw raad is verschillende keren gesproken over de mogelijkheden voor een verblijfsbelasting bij mensen die niet geregistreerd staan naar Westlands model. De situatie in Den Haag is eigenlijk niet te vergelijken met Westland. In Westland is sprake van een sterke concentratie van enkele grote locaties geëxploiteerd door enkele uitzendbureaus.

In Den Haag zijn meer dan duizend uitzendbureaus actief. De mensen geregistreerd in het RNI worden naar schatting over duizenden locaties over de hele stad verspreid gehuisvest. Het uitvoeren en handhaven zal daarom in Den Haag complexer en arbeidsintensiever zijn. Binnen de pilot wordt verkend welke mogelijkheden er zijn voor een verblijfsbelasting in Den Haag. Allereerst wordt onderzocht welke juridische mogelijkheden er zijn, rekening houdend met de jurisprudentie van de Hoge Raad. Vervolgens ontstaat, na zorgvuldige afweging van de voor- en nadelen door de sector Belastingzaken, binnen deze pilot ruimte om in de praktijk te toetsen hoe een dergelijke inzet met verblijfsbelasting er uit kan zien. Deze pilot leent zich bij uitstek om de kosten en baten van een dergelijke aanpak in kaart te brengen. Belastingzaken zal hiervoor eerst een uitvoeringstoets doen om de benodigde middelen/capaciteit in beeld te brengen. Indien uit deze pilot blijkt dat de baten van het heffen van een verblijfsbelasting opwegen tegen de lasten en invoering leidt tot werkbare en evenwichtige belastingdruk voor mensen die gebruik maken van de voorzieningen in Den Haag, gaat het college onderzoeken hoe verblijfsbelasting in Den Haag geïmplementeerd kan worden.

In kaart brengen wat de inzet op een zuiverdere BRP met zich meebrengt of met zich mee kan brengen, in positieve of negatieve zin, voor mensen met toeslagen en uitkeringen. Intensievere samenwerking op casusniveau met de Nederlandse arbeidsinspectie (NLA) om arbeidsmisstanden aan te pakken en met de afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) bij uitbuiting van onrechtmatig in Nederland verblijvende personen. Vervolg In maart 2026 is de pilot gestart met fase 1. Met tussentijdse interne evaluaties wordt deze fase bijgestuurd en verder ontwikkeld. Parallel daaraan worden de verkenningen voor de aanpak in fase 2 onderzocht. Met deze commissiebrief hoop ik u voldoende te hebben geïnformeerd over de beoogde opzet en tijdlijn van de pilot. In de voortgangsrapportage van het Nationaal Programma Zuidwest over 2026 wordt verslag gedaan van de eerste resultaten. Met vriendelijke groet, de wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest Co Engberts

3/3