RIS325131 Tussenstand participatie n.a.v de nieuwe participatieverordening en het handboek voor samenwerking met de stad

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Nur Icar Wethouder van MKB, Werk en Participatie

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Samenleving)

DPZ/10985059 RIS325131 Contactpersoon

Berit Piepgras Dienst

Dienst Publiekszaken Afdeling

DPZ Sector Stadsdelen en Wijken Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

21 april 2026

berit.piepgras@denhaag.nl Bijlage(n)

Onderwerp

1

Tussenstand participatie n.a.v. de nieuwe participatieverordening en het handboek voor samenwerking met de stad

Geachte voorzitter, Bij de behandeling van de participatieverordening (RIS319848) gaf de raad aan een vinger aan de pols te willen houden. Met deze tussenstand participatie informeren wij u over het werken met de nieuwe participatieverordening en het handboek voor samenwerking met de stad. Vooruitlopend op de uitgebreide evaluatie in 2026/2027 door een onafhankelijk onderzoeksbureau, zoals is vastgelegd in de verordening zelf. Onderstaande tijdlijn geeft een terugblik op het maken van de participatieverordening en een vooruitblik op de evaluatie van het werken volgens die verordening.

Grafiek: Tijdlijn met mijlpalen van de ontwikkeling van de Participatieverordening Den Haag 2024. Ook aangegeven zijn de Haagse coalitieakkoorden (CA).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10985059

Participatieverordening en handboek zijn hét richtsnoer voor participatie Sinds 1 maart 2025 is formeel verankerd dat participatie het uitgangspunt is bij het maken, uitvoeren en evalueren van beleidsvoornemens, beleid en projecten van gemeente Den Haag. De directe aanleiding voor de nieuwe verordening was de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Den Haag is al veel langer bezig om de participatie kwalitatief te verbeteren. Maar nu heeft de gemeente een vaste structuur om zich te houden aan afspraken met elkaar en de stad over participatie. En een vastgesteld houvast om participatieprocessen in te bedden in de gemeentebrede werkpraktijk. De verordening regelt de mate waarin inwoners invloed uitoefenen Het vaste ritme van een oplegger met participatieparagraaf in raadsvoorstellen, participatieplannen en participatieverslagen speelt in op een transparant, navolgbaar samenspel tussen inwoners, ambtelijke organisatie, college en gemeenteraad. Zo kan de raad participatieprocessen volgen en daarmee haar controlerende rol vervullen. Van de verordening kan gemotiveerd worden afgeweken: participatie, tenzij Het college wil transparant maken hoe de gemeente afwijkt van de verordening. Als er af wordt geweken wordt dat gemotiveerd. Initiatiefvoorstellen en beleidsregels leggen hiervoor de basis.

Participatieplannen, -verslagen en opleggers zijn vindbaar in het RIS De systematiek is zichtbaar in het Raadsinformatiesysteem vanaf vaststelling van verordening en handboek door de raad in december 2024. Uit toetsing blijkt dat de participatie de stappen volgt uit de verordening van start, uitvoering, verwerking, besluitvorming en terugkoppeling. De mate van invloed is over het algemeen raadplegen en adviseren. Vrijwel altijd worden er meerdere manieren van meedoen opgegeven. Meestal wordt de weging van de inbreng toegelicht. Bij nieuwkomerslocaties wordt gehandeld conform Haagse Kracht (RIS321319). Onderstaand staatje geeft de stijgende lijn weer van participatieverslagen in het RIS.

Grafiek: Zoekresultaten voor “participatieverslag” op het Raadsinformatiesysteem Den Haag in de categorie “bijlagen”. Totaal van 97 resultaten verdeeld op jaartal van publicatie. Website geconsulteerd op 24 september 2025.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10985059

Sinds vaststelling van de participatieverordening wordt verslag gedaan van het participatieproces, de inbreng van deelnemers, de weging ervan, het resultaat en de geleerde lessen. Naarmate de tijd vordert zal het aantal participatieplannen en -verslagen in het RIS toenemen. Dit zal moeten blijken uit de evaluatie in 2026/2027. Vanaf 2025 hebben alle raadsvoorstellen een oplegger met een participatieparagraaf. In de evaluatie zal worden nagegaan of daadwerkelijk wordt verwezen naar gepubliceerde participatieplannen en verslagen. Verordening en handboek zetten de lijn door van betere participatie in Den Haag De analyse in de bijlage plaatst verordening en handboek in het bredere perspectief van het Haagse participatie-landschap. Het laat zien dat de schaal van de wijk steeds meer wordt benut om in participatietrajecten zo dicht mogelijk bij inwoners/ondernemers(organisaties) aan te sluiten en hun verschillende belangen te horen. De wijkprofielen en wijkscans van iedere wijk gaan helpen om de kracht van iedere wijk te benutten bij het maken en uitvoeren van wijkagenda’s. De hele gemeente is betrokken bij de implementatie van de participatiewerkwijze Participatie is een gedeelde verantwoordelijkheid. De beschikbare capaciteit voor participatie wordt op verschillende manieren ingevuld en vergroot. Zo faciliteert binnen de gemeente een expertise-team het Haags Samenspel.

Om geleerde lessen beter te borgen en daarmee de kwaliteit van participatie sneller te verhogen. Bijvoorbeeld door hulpmiddelen te ontwikkelen voor participatie. En door de gemeentelijke organisatie toe te rusten om ze toe te passen in participatietrajecten. Er wordt op maat geïmplementeerd. Waar nodig wordt externe expertise voor participatie ingehuurd, die conform het Haags Samenspel wordt uitgevoerd. Er liggen ook nog kansen voor verdere verbetering van de manier waarop de organisatie met participatie bezig is Meer ruimte voor experiment en leren, heldere rollen, mandaten en verwachtingen en een sterke koppeling tussen communicatie en participatie, zodat het proces en keuzes voor betrokkenen navolgbaar zijn. Van binnenuit wordt de werkwijze stap voor stap ingevoerd in de organisatie en gemonitord op toepasbaarheid. Het gaat om een wezenlijke verandering in de werkpraktijk. Al doende wordt geleerd. Het vergt tijd, aandacht en ruggensteun om de uitgangspunten voor een goed participatieproces in de vingers te krijgen. En om bij nieuwe trajecten voort te borduren op eerdere opbrengsten van en inzichten uit gesprekken met inwoners. Door trainingen en ondersteuning te bieden, beweegt Haags Samenspel (zie bijlage) zich dwars door de ambtelijke organisatie.

“Participatie, tenzij” is het uitgangspunt van de verordening, dit geeft het belang aan dat het college hecht aan participatie, Op basis van het handboek proberen wij participatie zo goed mogelijk uit te voeren, volgens heldere regels, en worden deelnemers zo vroeg mogelijk in het proces betrokken. Het blijkt dat deelnemers participatie positiever ervaren als het proces duidelijk is en resultaten zichtbaar worden gedeeld. Met andere woorden: als deelnemers zich serieus genomen voelen. Het betekent echter niet automatisch dat deelnemers (bewoners, organisaties, ondernemers) invloed hebben.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10985059

Daarom vraagt werken met participatie en de verordening om een reflectieve houding. Het vroegtijdig en helder communiceren over verwachtingen rond invloed en planvorming is cruciaal, vooral wanneer die invloed beperkt is. De nieuwe werkwijze maakt eerder inzichtelijk welke invloed mogelijk is, ook als die kleiner is dan verwacht. Ook komen met deze werkwijze eventuele teleurstellingen eerder in beeld. Deze teleurstellingen kunnen niet altijd worden weggenomen, waardoor bewoners het gevoel kunnen hebben dat de uitkomst vooraf is bepaald of dat naar hun inbreng niet wordt geluisterd. Deze aandachtspunten worden verder onderzocht in de officiële, uitgebreide evaluatie in 2026/2027 door een onafhankelijk onderzoeksbureau. Participatieprocessen worden periodiek gemonitord en geëvalueerd Dat gebeurt vanuit de verordening, Haags Samenspel, de omgevingsvisie Den Haag 2050 en de wijkagenda’s. Participatie is inmiddels een vast onderzoeksthema in de Staat van de Stad. Daarmee worden de impact en kwaliteit van participatie op de samenleving stelselmatig gemonitord en de resultaten ervan gepubliceerd. In de toekomstige ‘Staat van de Wijk’ zal dit op wijkniveau gebeuren. De afspraken op een rij: Inspraak- en participatieverordening: verslag van participatieprocessen (aantal, werkwijze, ervaringen en succesfactoren) 2 jaar na vaststelling (eind 2026/2027), daarna 1 keer per raadsperiode.

Wijkagenda’s: algemene analyse van alle wijkagenda’s en de daarin opgenomen thema’s in de Voortgangsrapportage 2025. Deze wordt in het eerste kwartaal 2026 aan de raad aangeboden. Kijk van de wijk: ‘Staat van de Wijk’ die - naar analogie van de Staat van de Stad - een gedetailleerde blik geeft op hoe de stad ervoor staat. Door objectieve data (‘tellen’: metingen, registraties) te combineren met de subjectieve data (‘vertellen’: beleving, ervaringen, verhalen) van bewoners, is beter te bepalen welke inzet nodig is. En kunnen ontwikkelingen beter gemonitord worden. Waarborging van de participatie-inbreng en de doorwerking ervan verdient aandacht In het monitoren en evalueren zal worden belicht hoe de gemeente de opbrengst van participatieprocessen benut in het betreffende (voorgenomen) beleid, of project. Dit zal een aandachtspunt zijn in de uitgebreide evaluatie die in het kader van de verordening wordt uitgevoerd. Met vriendelijke groet, de wethouder van MKB, Werk en Participatie Nur Icar

4/4