RIS325070 Toekomst raamsekswerk

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Jan van Zanen Burgemeester

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Samenleving)

OCW/11037594 RIS325070 Contactpersoon

Renée Brouwer Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

4 mei 2026

renee.brouwer@denhaag.nl

Onderwerp

Toekomst raamsekswerk

Geachte voorzitter, Inleiding Met deze brief informeren wij u over de uitkomsten van het onderzoek naar de pilots met betrekking tot de alternatieven voor het raamsekswerk (zie ook RIS321954 en RIS323679). Daarnaast wordt in deze brief ingegaan op het advies van Pels Rijcken dat is gevraagd naar aanleiding van de aangenomen moties ‘Onderzoek uitsterfbeleid Doubletstraat’ (RIS323483) en ‘Maak werk van transitieplan’ (RIS323484). In deze brief wordt ook ingegaan op de motie ‘Uitsterftermijn raamprostitutie’ (RIS324882) die d.d. 26 februari 2026 is aangenomen. Het rapport van Radaradvies ‘Onderzoek pilots, alternatieven voor raamsekswerk’ en advies van Pels Rijcken inzake juridische aspecten wegbestemming/ omvorming raamsekswerk zijn als bijlage bij deze brief toegevoegd. Onderzoek pilots RadarAdvies heeft de afgelopen periode onderzoek gedaan naar alternatieven voor het raamsekswerk. De pilots zijn opgezet in de periode juli 2025 tot en met januari 2026. Daarbij is nauw samengewerkt met de betrokken stakeholders, zoals sekswerkers, exploitanten, SHOP Den Haag, Stichting De Haven, het Haags Economisch Interventieteam (HEIT) en de GGD Centrum Seksuele Gezondheid. Ook is gesproken met de bewonersorganisaties van de Rivierenbuurt en het Oude Centrum. Hieronder zijn de uitkomsten van het onderzoek weergegeven.

Zie ook bijlage 1 voor een uitgebreid schema waarin de uitkomsten zijn onderverdeeld op basis van de randvoorwaarden die golden voor de pilots: wenselijkheid, haalbaarheid en veiligheid. 1. Kamerhuur per uur Tijdens de looptijd van deze pilot zijn er twee exploitanten geweest die een ruimte hebben aangeboden voor kamerhuur per uur. Er zijn echter geen sekswerkers geweest die gebruik hebben gemaakt van deze ruimte. Gedurende de pilotperiode is gebleken dat het aanbieden van kamerhuur per uur juridisch en praktisch mogelijk is. De wenselijkheid om gebruik te maken van de kamerhuur per uur verschilt echter per sekswerker.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11037594

Voor een specifieke groep sekswerkers kan het een aanvullend alternatief zijn, maar het vormt geen volwaardige vervanging voor het werken achter het raam. Daarnaast is gebleken dat exploitanten open staan voor het testen van kamerverhuur per uur, maar dit moet wel praktisch uitvoerbaar en rendabel zijn. 2. Werken vanuit een gezamenlijke locatie Deze pilot is gedurende het onderzoek niet tot de realisatie gekomen en uitsluitend verkend. De conclusie is dat het werken vanuit een gemeenschappelijke locatie in potentie kan bijdragen aan meer zelfstandige en veilige werkmogelijkheden voor sekswerkers, maar dat het realiseren van deze pilot binnen de huidige kaders op dit moment niet haalbaar is. De bevindingen uit deze pilot laten zien dat er behoefte is aan vormen van gezamenlijk werken, maar maken tevens duidelijk dat het realiseren van een vergunde collectieve werkvorm meer tijd, voorbereiding en betrokkenheid vraagt. 3. Digitaal contact Deze pilot is in de onderzoeksperiode verkend, maar niet gerealiseerd. Uit onderzoek is gebleken dat digitaal contact al een belangrijk onderdeel vormt van veel hedendaagse vormen van sekswerk, maar dat het geen volwaardig alternatief is voor het raamcontact voor alle sekswerkers.

Daarbij is het van belang dat een deel van de sekswerkers niet digitaal klanten wil werven, maar juist bewust kiest voor klantcontact via het raam zodat hun veiligheid en privacy beter geborgd kan worden. De uitkomsten van de pilot laten verder zien dat het creëren van een nieuw digitaal platform door de gemeente, sekswerkers of exploitanten op dit moment niet haalbaar is. Een door de gemeente beheerd platform schuurt aan de bestuurlijke onafhankelijkheid en is niet mogelijk in verband met de privacyregelgeving. Daarnaast is het voor exploitanten financieel gezien niet aantrekkelijk om te investeren in een nieuw digitaal platform. Conclusie onderzoek De conclusie van het onderzoek is dat geen van de drie onderzochte pilots een volwaardig alternatief is voor het raamsekswerk. De bevindingen vormen wel aanleiding om samen met de betrokken stakeholders te blijven investeren in alternatieve werkvormen. Varianten gedeeltelijk beëindigen of omvormen raamsekswerk Naar aanleiding van de aangenomen moties ‘Onderzoek uitsterfbeleid Doubletstraat’ (RIS323483) en ‘Maak werk van transitieplan’ (RIS323484) heeft Pels Rijcken advies uitgebracht over de wijze waarop het raamsekswerk in Den Haag gedeeltelijk of geheel kan worden beëindigd of omgevormd kan worden. Daarbij is in kaart gebracht aan welke randvoorwaarden moet worden voldaan. Het betreft de volgende varianten: 1.

sluiting van de Doubletstraat en openhouden van de Geleenstraat; 2. sluiting van de Doubletstraat en de Geleenstraat; 3. omvormen van het raamsekswerk in de Doubletstraat en de Geleenstraat naar andere vormen van sekswerk. Er zijn twee juridische instrumenten om het raamsekswerk af te bouwen dan wel te beëindigen: 1. Afbouw van het raamsekswerk via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Hierbij zijn twee vormen mogelijk, namelijk het intrekken of het weigeren van de exploitatievergunningen. of het schrappen van het vergunningstelsel raamsekswerk in artikel 3:15, tweede lid, van de APV. 2. Wegbestemming (al dan niet gedeeltelijk) van het raamsekswerk via het omgevingsplan.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11037594

Uit het advies blijkt dat de keuze voor het instrument primair wordt bepaald door het nagestreefde doel. Bij de afbouw van het raamsekswerk via de APV gaat het om de aanpak van problematiek die een nadelige invloed heeft op de openbare orde of de woon- en leefomgeving. Bij het omgevingsplan betreft dit de aanpak van ruimtelijke problemen, zoals parkeerproblematiek, onverenigbare ruimtelijke functies of herontwikkeling van een gebied. In beide gevallen is van belang dat het gaat om een inmenging in de bedrijfsvoering van de exploitanten van (raam)seksbedrijven. Deze zal deugdelijk moeten worden gemotiveerd. Dat vraagt dan ook om een heldere probleemanalyse. In de omgeving van de raamseksstraten, de Geleenstraat en met name rondom de Doubletstraat in het Oude Centrum, is sprake van een brede problematiek. Hierdoor staat de leefbaarheid in delen van het Oude Centrum en in het gebied van de Geleenstraat onder druk. Voor wat betreft het Oude Centrum geldt dat dit een levendig uitgaansgebied is, met daarbij ook meerdere maatschappelijke organisaties. In het Oude Centrum is door een samenloop van allerlei verschillende factoren sprake van overlast, waaronder door mensen die drugs gebruiken of dealen. Ook wordt wel eens overlast ervaren door bezoekers van de Doubletstraat.

Voor het Oude Centrum is een integrale gebiedsaanpak ontwikkeld, samen met bewoners en ondernemers, die op korte termijn naar uw raad zal worden gestuurd. Ten aanzien van de Geleenstraat worden ook maatregelen genomen, waaronder de inzet van Haagse Hosts, net als bij en rondom de Doubletstraat, en intensievere schoonmaak. Voor een succesvolle inzet van de APV, zal moeten worden aangetoond dat de invloed van raamseksbedrijven op de openbare orde, de woon- en leefomgeving, en de veiligheid van klanten en sekswerkers zodanig nadelig is, dat daarmee de beëindiging van het raamsekswerk in de toekomst is gerechtvaardigd. Tot nu toe is echter nooit objectief vastgesteld dat bovengenoemde problemen eenzijdig zijn toe te schrijven aan de raamseksstraten. Daarom is het in ieder geval op korte termijn juridisch niet mogelijk om het raamsekswerk op grond van de APV te beëindigen. Voor de inzet van het omgevingsplan is dit niet wezenlijk anders. Op dit moment is er nog geen concrete visie (inclusief bijbehorende onderzoeken) op de aanpak van ruimtelijke problemen, waarin de beoogde toekomstige ontwikkelingen van de Doublet- en Geleenstraat zijn betrokken. In het advies van Pels Rijcken wordt daarnaast aangegeven, dat het niet haalbaar lijkt om op korte termijn een dergelijke gebiedsvisie op te stellen en deze vervolgens te vertalen naar een omgevingsplan.

Bij beide juridische instrumenten is sprake van zeer hoge kosten, naar verwachting tientallen miljoenen euro's. Het verbieden of wegbestemmen van de (raam)seksbedrijven op grond van het omgevingsplan is zeer kostbaar, omdat wegbestemming in de regel gepaard zal moeten gaan met onteigening (verwerving).Een verbod via de APV zal mogelijk gepaard gaan met nadeelcompensatie, waarvan de kosten iets lager uitkomen naarmate de overgangstermijn langer wordt. Dat ligt weer anders als op een later moment blijkt dat een deel van de panden alsnog wegbestemd moet worden.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11037594

Effecten sekswerkers In de motie ‘Maak werk van transitieplan’ (RIS323484) is ook gevraagd om specifiek te kijken naar de effecten van sluiting van de raamseksstraten voor sekswerkers. Bij sluiting van raamseksstraten in andere steden is niet bijgehouden wat sekswerkers zijn gaan doen. De meeste sekswerkers zijn uit beeld verdwenen. Uit een korte peiling van Stichting de Haven onder sekswerkers in de raamseksstraten en uit de verwachtingen van de klankbordgroep sekswerkers blijkt dat bij sluiting van de raamstraten zonder dat er alternatieve werkvormen of -plekken zijn, een deel van de Haagse sekswerkers van plan is in andere steden te gaan werken of om terug te keren naar het land van herkomst. Daarnaast geven zij aan dat een ander deel, met name de mensen die al langere tijd in de raamstraten werken, mogelijk ander werk wil gaan doen. Hierbij is de verwachting dat intensieve begeleiding nodig is. De Carrièreswitch-trajecten die SHOP Den Haag en stichting De Haven aanbieden kunnen sekswerkers ondersteunen bij het vinden van ander werk. Ook is er een groep sekswerkers die naar verwachting niet-vergund zal gaan werken. Niet-vergunde werkplekken bieden minder veiligheid dan vergunde werkplekken, omdat toezicht niet of nauwelijks mogelijk is en er geen veiligheidsmaatregelen zijn, zoals een noodknop. Tevens zijn sekswerkers minder in beeld bij maatschappelijke organisaties.

Tot slot Sluiting van de raamseksstraten zonder dat er een alternatief is, vermindert het aantal veilige en gezonde werkplekken voor sekswerkers in Den Haag. Uit het onderzoek naar de pilots is gebleken dat er nu geen volwaardig alternatief is voor het raamsekswerk. Daarnaast blijkt uit het advies van Pels Rijcken dat voordat er keuzes worden gemaakt over het eventueel sluiten van de raamseksstraten een gebiedsvisie op Het Oude Centrum en de Rivierenbuurt noodzakelijk is, en/of dat er een onderzoek wordt gestart naar de nadelige invloed van de raamseksbedrijven op de openbare orde en leefomgeving. Hierbij dienen de verschillende perspectieven van de stakeholders, zoals van de exploitanten, de sekswerkers en de bewoners, te worden meegenomen en duurzaam dient te worden ingezet op een goede relatie met deze stakeholders. Ook is het wenselijk om bestaande plannen met betrekking tot Het Oude Centrum en de Rivierenbuurt hierbij te betrekken. Het is aan een volgend college om hierin een keuze te maken en hiermee verder aan de slag te gaan. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier de burgemeester Jan van Zanen

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11037594

Bijlage 1: Onderzoek pilots

1. Pilot: Kamerhuur per uur Kamerhuur per uur is juridisch mogelijk en inhoudelijk wenselijk voor een groep sekswerkers, maar vormt géén volwaardig alternatief voor het raam. Twee exploitanten hebben kamerhuur per uur beschikbaar gesteld, maar is tijdens de pilotperiode niet gebruikt door sekswerkers, dit mede door de geringe bekendheid, de korte looptijd en de afhankelijkheid van online werving. Wenselijkheid – kernbevindingen:

Een deel van de sekswerkers ziet meerwaarde in flexibele en betaalbare werkplekken buiten de raamstraten. Voor veel raamsekswerkers blijft het raam echter essentieel vanwege directe klantenselectie, anonimiteit en veiligheid. Een deel van exploitanten ziet de kans om met kamerhuur per uur de beschikbare ruimte binnen de vergunning beter te benutten

Haalbaarheid – kernbevindingen:

Juridisch uitvoerbaar binnen bestaande exploitatievergunningen, mits bedrijfsplan wordt aangepast. Organisatie vraagt extra investering, kamerhuur per uur is niet rendabel minimaal 2 of meer uren (reservering, schoonmaak, intake-afstemming). In praktijk kost realisatie meer tijd en inzet dan verwacht; twee exploitanten trokken zich terug, dit door onduidelijkheid of naast de opting-in sekswerkers ook als ZZP konden werken en omdat het niet haalbaar was de nodige aanpassingen op korte termijn te organiseren (voor fysieke ruimte kamerhuur als aanpassing vergunning)

Veiligheid – kernbevindingen:

Veiligheid kan worden geborgd binnen bestaand toezicht en wet- en regelgeving. Online werving als noodzakelijke voorwaarde brengt risico’s (no-shows, onbekende klanten, beperkte screening), vooral voor raamsekswerkers die hiermee weinig ervaring hebben.

2. Pilot: Werken vanuit een gemeenschappelijke locatie

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11037594

Het werken vanuit een gemeenschappelijke locatie sluit aan bij de behoefte van een deel van sekswerkers. In Den Haag bestaan al vormen die lijken op dit alternatief (privéhuizen), het blijkt dat het opzetten van een vergunde collectieve werkvorm aanzienlijk meer voorbereiding, tijd en structurele samenwerking vraagt dan binnen de pilotperiode beschikbaar was. Deze pilot kon niet verder komen dan de verkenningsfase, vooral door wettelijke en organisatorische beperkingen. Wenselijkheid – kernbevindingen:

Sekswerkers zien voordelen zoals collegiale steun, veiligheid en autonomie. Tegelijkertijd bestaat weinig bewustzijn over de verantwoordelijkheden van exploitatie en beheer (vergunning, toezicht, administratieve lasten). Voor de meeste sekswerkers blijkt die verantwoordelijkheid een drempel; men ziet liever samenwerking mét een exploitant.

Haalbaarheid – kernbevindingen:

In theorie mogelijk binnen bestaande vergunde locaties (clubs, privéhuizen). Praktische uitvoering vraagt een exploitant die bereid is een nieuwe organisatievorm te faciliteren en te dragen. Sekswerkers onvoldoende bewust van de verantwoordelijkheden die komen kijken bij deze vorm en dit op dit moment nog niet voor zich zien, deze vorm als ondernemer (exploitant) te organiseren Geschikte locaties met bestemmingsplan ‘sekswerk’ zijn schaars.

Veiligheid – kernbevindingen:

Vereist duidelijk toezicht, aanwezigheid van beheerder, protocollen en technische voorzieningen. Er bestaan al vergelijkbare constructies (bijv. privéhuizen), die laten zien dat het kan, mits er volledig vertrouwen is tussen betrokken sekswerkers en exploitant en duidelijke afspraken zijn vastgesteld.

3. Pilot: Digitaal contact Digitaal contact vormt een belangrijk onderdeel van veel hedendaagse vormen van sekswerk, maar is geen volwaardig alternatief voor het raamcontact voor alle sekswerkers. De pilot laat verder zien dat de ontwikkeling van een eigen, digitaal platform door exploitanten of sekswerkers zelf op dit moment niet haalbaar is. Men vraagt zich af of investeren voldoende rendement geeft. Digitaal werven en klantcontact is tevens een randvoorwaarde voor andere pilotvormen. Wenselijkheid – kernbevindingen:

Digitale werving is al veelgebruikte praktijk onder een deel van de sekswerkers.

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11037594

Veel raamsekswerkers blijven terughoudend vanwege privacy zorgen, anonimiteit, risico’s bij online afspraken en voorkeur voor directe klantenbeoordeling via raamcontact. Exploitanten twijfelen of investeren in (eigen) platform rendabel is en zijn terughoudend vanwege risico op misstanden via site Haalbaarheid – kernbevindingen:

Een door de gemeente beheerd platform ligt echter niet voor de hand. Allereerst schuurt dit aan de bestuurlijke onafhankelijkheid. Daarnaast gelden ook hier beperkingen in verband met de privacyregelgeving.

Een nieuw, digitaal platform ontwikkelen is complex, kostbaar en commercieel onzeker. Focus van exploitanten ligt nu op bekendheid van de eigen seksinrichting (locatie, ruimtes etc.) Digitaal werven van klanten is in praktijk al een veel gebruikte werkwijze en daarmee een haalbare werkwijze. Veiligheid – kernbevindingen:

Digitale werving vergroot risico’s op no-shows, identiteitsmisbruik en onvoorspelbaar klantgedrag. Onervarenheid met online screening vergroot kwetsbaarheid. Bestaande platforms (zoals Kinky.nl) zijn marktleidend maar voldoen niet aan alle veiligheidswensen van sekswerkers. Toezicht op digitale platforms is beperkt.

7/7