RIS325034 Resultaten behoeftenonderzoek Haagse vrijwilligersorganisaties

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Samenleving)

OCW/10871552 RIS324034 Contactpersoon

Colin Crooks Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

12 mei 2026

colin.crooks@denhaag.nl

Onderwerp

Resultaten behoeftenonderzoek Haagse vrijwilligersorganisaties

Geachte voorzitter, Aanleiding Het Haags vrijwilligerswerk vormt met ruim 185.000 vrijwilligers werkzaam bij meer dan 3.000 vrijwilligersorganisaties het kloppende hart van de Haagse samenleving. Vrijwilligerswerk is een onderwerp waar het college zich voor inzet als onderdeel van de gemeentelijke Actielijn Informele Zorg 2024-2026 (RIS317703). Een van de acties binnen deze actielijn is dat de gemeente onderzoek verricht naar een startupfonds voor vrijwilligersorganisaties. Uit het ambtelijk vooronderzoek is gebleken dat er geen behoefte aan een startupfonds bestaat, maar wel behoefte aan ondersteuning op andere thema’s. Dit was voor het college een aanleiding voor vervolgonderzoek. Kort over het onderzoek In de bijlage van deze brief is het onderzoeksrapport van B&A te vinden, getiteld: Vrijwilligerswerk in beweging - Ondersteuning van Haagse vrijwilligersorganisaties in een veranderende samenleving. Aan het begin van het onderzoek is een managementsamenvatting te vinden. Maar liefst 192 vrijwilligersorganisaties hebben meegedaan aan het onderzoek, waarmee het onderzoek representatief voor de stad is.

De centrale onderzoeksvraag was: “Aan welke aanvullende vormen van ondersteuning en matching (die niet reeds geboden worden) hebben Haagse vrijwilligersorganisaties behoefte?” Omdat de gemeente met de afdeling ‘clubondersteuning’ een aparte structuur kent voor sportclubs en sportverenigingen, gaat het onderzoek niet in op de sportsector. Resultaten van een beperkt aantal sportorganisaties die zich alsnog hebben gemeld voor het onderzoek, zijn aan hen doorgegeven. Invulling van de aanbevelingen door het college B&A geeft in haar onderzoek vijf concrete aanbevelingen, waarvan de eerste het belangrijkste is. In de onderstaande tabel is in de linker kolom een beknopte omschrijving van de aanbeveling te lezen en in de rechter kolom wat er al is en hoe het college voor versterking zorgt.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10871552

Aanbeveling

Wat is er al en hoe zorgt het college voor versterking?

1.

Wat is er al? Den Haag kent verschillende diverse netwerkmogelijkheden voor vrijwilligersorganisaties. Goede voorbeelden zijn het platform zorgvrijwilligers en het netwerk versterking mantelzorg. Vanuit PEP Den Haag worden verschillende netwerkmogelijkheden geboden, bijvoorbeeld een netwerkbijeenkomst voor vrijwilligerscoördinatoren, PEP-up’s om te netwerken op een inhoudelijk thema en meetups in de stadsdelen voor onder meer vrijwilligersorganisaties. Daarnaast kent de stad netwerken aan vrijwilligersorganisaties die gesteund worden door de gemeente. Voorbeelden zijn stichting school of shapers, de Alliantie Financiële Ondersteuning Den Haag (AFO) voor vrijwilligersorganisaties die actief zijn op het gebied van schulden, maar ook de Community of Practice voor vrouwennetwerken. Dit is een door en voor de vrouwennetwerken zelf georganiseerd leernetwerk waarin zij sinds januari 2024 roulerend bij elkaar samenkomen om van elkaar te leren vanuit de eigen praktijk. Het unieke karakter zit in het van elkaar leren aan de hand van concrete casuïstiek, waarbij kennisdeling en reflectie direct worden vertaald naar gezamenlijke stappen voor samenwerking, doorverwijzing en organisatie. In november 2024 organiseerde de gemeente de bijeenkomst Samen Sociaal. Hierbij konden organisaties van elkaar leren en ontstond ruimte voor netwerken.

Hoe zorgt het college voor versterking? Om te leren van anderen gaat de gemeente op werkbezoek bij het Netwerk Informele Zorg Utrecht (NIZU). Dit dient als inspiratie voor dat wat reeds in de stad gebeurt en helpt de gemeente en PEP de gedachte rondom het van elkaar leren nog beter uit te dragen binnen het maatschappelijke middenveld. De gemeente vraagt van PEP om zelf het goede voorbeeld te geven binnen haar netwerkrol. PEP Den Haag onderzoekt momenteel of haar dienstverlening een vorm van wederkerigheid kan krijgen. Het college beziet in het nieuwe vrijwilligersbeleid in hoeverre bestaande netwerken van vrijwilligersorganisaties samengebracht kunnen worden. Wat is er al? Voor vrijwilligersorganisaties is binnen verschillende grotere gemeentelijke subsidieregelingen een mogelijkheid voor de financiering van de professionele coördinatie van vrijwilligers. Inschatting van het college is dat de benoemde uitdagingen voornamelijk raken aan kleinere organisaties binnen stadsdeelgerichte subsidieregelingen. Hoe zorgt het college voor versterking? Bij een eerstvolgende wijziging van subsidieregelingen zal worden heroverwogen of betaalde coördinatie voldoende subsidiabel is.

Daarnaast zal als onderdeel van het bestuurlijke traject naar een nieuwe subsidieregeling het Centraal Subsidiebureau extra aandacht hiervoor vragen bij de ambtelijk opsteller wanneer de subsidieregeling is bedoeld voor vrijwilligersorganisaties. Wat is er al? Vanaf maart 2025 is de gemeentelijke pilot voor vrijwilligerswerk tijdens werktijd omgezet naar een definitieve regeling en is deze verbreed naar alle andere cao’s van de

Het ondersteunen van een lerend netwerk voor vrijwilligersorganisaties. De gemeente heeft volgens B&A een rol in de ondersteuning en het opzetten van een netwerk. Het eigenaarschap ligt daarbij bij de deelnemende organisaties. B&A benadrukt dat eigenaarschap niet bij de gemeente of PEP moet liggen zodat de rol van PEP en gemeente als facilitator van kennisdeling gewaarborgd blijft. Daarmee wordt voorkomen dat PEP of de gemeente aan vrijwilligersorganisaties iets opleggen of verplichten.

2. Ondersteuning in plannings- en coördinatie-uitdagingen. Kleinere organisaties kunnen door hun kleine schaalgrootte knelpunten ervaren met het coördineren van vrijwilligers. Coördinerende functies worden daar vaak vervuld door vrijwilligers, en bij grotere organisaties vaker door professionals. Het advies is om bij subsidies meer aandacht te geven aan de professionalisering van de coördinatiefunctie bij kleinere organisaties.

3. Vrijwilligersuren voor medewerkers. B&A adviseert positief over de gemeentelijke regeling om medewerkers vrijwilligerswerk te laten doen tijdens

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10871552

werktijd. Nu de gemeente zelf het goede voorbeeld geeft, wordt zij geadviseerd om zich te richten op werkgevers die actief zijn in Den Haag en voor inwoners van Den Haag. Dit om hen te verleiden om het goede voorbeeld te doen volgen en op deze manier eveneens terug te laten geven aan de samenleving.

4. Social Return On Investment (Hierna SROI). Opdrachtnemers van de gemeente worden veelal als resultaat van een succesvolle aanbesteding (vanaf €221.000) in het contract verplicht om een percentage tot 5% van de opdrachtsom te besteden aan SROI. Dit kan middels drie verschillende bouwblokken. Bedrijven die niet aan de eerste twee bouwblokken kunnen voldoen, kunnen hun kennis of diensten ter waarde van de SROI-verplichting inzetten voor vrijwilligersorganisaties.

5. Ondersteuning in de uitvoering: Shared Services. Kleinere vrijwilligersorganisaties kunnen moeite hebben om een bepaald expertiseniveau te handhaven. Voor kleinere organisaties is het bijvoorbeeld lastig om een vertrouwenspersoon te hebben. Een suggestie is het opzetten van Shared Services: diensten die vrijwilligersorganisaties tijdelijk kunnen gebruiken. B&A benadrukt de tijdelijkheid: De ondersteuning bestaat uit het aanleren van vaardigheden of kennis zodat organisaties uiteindelijk zelf zonder hulp verder kunnen.

gemeente. De regeling heeft een positieve werking: vrijwilligerswerk onder ambtenaren sluit aan op de gemeentelijke organisatiewaarde Samen Haags, zorgt voor kennisbevordering onder medewerkers over de stad, verkleint de gevoelde afstand tussen inwoners en het stadhuis en laat de Gemeente Den Haag zien als aantrekkelijke werkgever. Hoe zorgt het college voor versterking? Het college blijft zich als onderdeel van het vrijwilligersbeleid inzetten op vrijwilligersgroepen met potentie. Werkgevers die willen teruggeven aan de samenleving zijn hier ook onderdeel van. Zo zet subsidiepartner NLCares zich in op het benutten van vrijwilligersgroepen vanuit bedrijven, en kent het Den Haag Doet platform van PEP sinds kort een nieuwe functie om met grotere groepen (vrienden of collega’s) aan te melden voor vrijwilligerswerk. Wat is er al? SROI. Dit verloopt in drie getrapte bouwblokken. Het gaat hierbij om directe plaatsing van stagiaires of medewerkers (bouwblok 1) en inkoop bij sociaal ondernemers (bouwblok 2) voordat naar maatschappelijke invulling (bouwblok 3) wordt gekeken. Dit vloeit voort uit het proportionaliteitsbeginsel en het invullen van SROI in het verlengde van de opdracht. Het laatste bouwblok kunnen vrijwilligersorganisaties van profiteren (zie hieronder).

Hoe zorgt het college voor versterking? De gemeente heeft in 2024 aanvullende niet-exclusieve afspraken met PEP gemaakt over SROI-koppelingen. Binnen deze afspraken kunnen bedrijven zich onder meer tot PEP wenden voor een mogelijke match met een vrijwilligersorganisatie wanneer het bedrijf niet in staat is om haar SROI-verplichtingen te voldoen binnen de eerste twee bouwblokken. In de eerste helft van 2025 zijn ongeveer 70 verbindingen tussen vrijwilligersorganisaties en bedrijven tot stand gekomen door tussenkomst van PEP Den Haag. Het college start een proef binnen de subsidieregeling Samen sociaal en vitaal om subsidieontvangers (waaronder bedrijven en vrijwilligersorganisaties) te stimuleren meer van hun inkopen sociaal te doen. Deze subtiele cultuurverandering normaliseert het bijdragen aan sociale doelen en inclusie van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt via inkoop. Wat is er al? Dankzij de eerder genoemde afspraken heeft PEP in Q4 2024 een pilot voor Shared Services opgezet. PEP noemt deze dienst vooralsnog ‘Durf te vragen’ en geeft aan dat deze aanvullende diensten altijd tijdelijk zijn om de onafhankelijkheid, zelfredzaamheid en levensvatbaarheid van maatschappelijke organisaties te stimuleren. Ze zijn gericht op het aanleren van vaardigheden en/of het overbruggen van een tijdelijke situatie.

Gebruik van Shared Services is gebonden aan voorwaarden en is van toepassing op slechts bepaalde services. Het instrument is een van de vele opties die pas na een adviesgesprek met PEP kan volgen. Hoe zorgt het college voor versterking? Het college moedigt PEP aan te evalueren of ‘Durf te vragen’ de meest duidelijke en aansprekende naam is voor vrijwilligersorganisaties die gebruik zouden willen maken van Shared Services. En of de huidige vorm hen het beste bij hen past.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10871552

Reactie van stichting PEP Den Haag op de onderzoeksresultaten Het rapport spreekt over alle ondersteunings- en matchingsmogelijkheden in Den Haag, die ook worden geraakt door de welzijnsorganisaties, sectorspecifieke ondersteuners en landelijke ondersteuningsorganisaties. Een van de organisaties is subsidiepartner stichting PEP Den Haag. Het college heeft aan PEP gevraagd om de resultaten van het onderzoek mee te nemen in het verbeteren van haar dienstverlening. Daarnaast is PEP gevraagd naar haar zienswijze en vervolgstappen naar aanleiding van het onderzoek. PEP ziet het als positief dat vrijwilligersorganisaties relatief goed bekend zijn met haar aanbod en ziet altijd ruimte voor verdere verbetering. Ze geeft aan de resultaten uit het rapport te herkennen. Daarbij geeft zij aan dat: PEP actief op zoek gaat naar kleine organisaties om zichzelf proactief te introduceren (en daarbij te nader kijken naar communicatie en de klantreis). adviseurs van PEP organisaties helpen om afstand te nemen van urgentie en te bepalen welk probleem het beste als eerst opgelost kan worden. Dat kan ook een niet-urgent probleem zijn en voor een vrijwilligersorganisatie aanvankelijk als onlogisch aanvoelen.

het loslaten van rigide veeleisende vacatureteksten en vaker losse taken matchen aan dat wat een vrijwilliger zelf zou kunnen en willen doen (jobcarving) steeds vaker als wervingsmethode wordt meegenomen in de advies- en ondersteuningstrajecten. Shared Services geen structurele oplossing voor maatschappelijke organisaties is. Slotbeschouwing van het college Het college ziet een positieve toonzetting uit het rapport naar voren komen. B&A geeft aan dat er een dekkend netwerk aan ondersteuning in Den Haag is dat aan elke behoefte invulling geeft. De gemeente doet het goede en met de juiste intensiteit, maar kan nog andere aanvullende acties ondernemen. Dit komt doordat vrijwilligersorganisaties doorlopend veranderen, en daarmee ook hun behoeften. B&A stelt daarnaast dat het vrijwilligerswerk voor een grote uitdaging staat: Door de vergrijzing worden vrijwilligers gemiddeld steeds ouder en steeds vaker zelf. Organisaties vrezen dat werving van vrijwilligers in de toekomst een nog grotere uitdaging wordt dan dat zij deze al ervaren. B&A benoemt als oplossing andere manieren van werven en denken. Bijvoorbeeld het werven binnen andere en niet voor de hand liggende doelgroepen. Het college signaleert en anticipeert op deze demografische ontwikkeling in toekomstig beleid om de ondersteuning van vrijwilligersorganisaties en het Haags vrijwilligerswerk toekomstbestendig te houden.

De huidige actielijn Informele Zorg 2024-2026 (RIS317703) loopt af in 2026 en wordt naar verwachting in Q4 2026 samen met de stad geëvalueerd. Het rapport van B&A wordt betrokken bij de maak van het nieuwe gemeentelijke vrijwilligersbeleid. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier

4/4