RIS324996 Toekomststrategie World Forum

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DSO/11025862 RIS324996 Aan de voorzitter van de algemene raadscommissie (Bestuur)

Contactpersoon

Katleen Van den Meerschaut Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Projecten Datum

Telefoonnummer

8 april 2026

14070 E-mailadres

katleen.vandenmeerschaut@denhaag.nl

Onderwerp

Toekomststrategie World Forum

Geachte voorzitter, Op 22 mei 2025 is het tweede gewijzigd raadsinitiatief "Investeren in het World Forum” (RIS319709) en de motie: 'Breng alle kosten en baten in kaart” (RIS322322) aangenomen. Daarmee geeft uw raad aan dat strategische keuzes en noodzakelijke investeringen in het World Forum onvermijdelijk zijn. Dit wordt ook onderstreept in de portefeuilleanalyse “Analyse gemeentelijke congreslocaties in Den Haag” (RIS319975), waarin de centrale rol van het World Forum binnen de Haagse congressector wordt bevestigd en wordt geconcludeerd dat de locatie verouderd is en niet langer voldoet aan de eisen van de internationale congresmarkt. Investeren in het World Forum is noodzakelijk om een sterke en concurrerende positie in de congresmarkt te behouden. Een toekomstbestendige congreslocatie is onmisbaar voor Den Haag als internationale stad van Vrede en Recht en van groot belang voor de versterking van de bezoekerseconomie en het behouden en aantrekken van internationale organisaties. De toekomst van het congresgebouw heeft, samen met andere ontwikkelingen in het gebied, invloed op het vervolg van de Ruimtelijk Programmatische Verkenning Internationale Zone/World Forum (RIS323626). Het World Forum is een belangrijke drager van de Internationale Zone in het algemeen en het World Forum gebied in het bijzonder.

Om het onderzoek naar de toekomst van het World Forum in een breder perspectief te zetten, is aan bbn Adviseurs gevraagd om in samenwerking met architect Jo Coenen, naast uitbreiding op de huidige locatie, ook een beeld te schetsen van de variant ‘nieuwbouw op een andere locatie’. Daarbij is de ‘imaginaire’ locatie van de Sporendriehoek aan de architect als ontwerpkader meegegeven. Met deze oefening van rekenen en tekenen, kunnen de kosten en ruimtelijke inpassing van een uitbreiding in het World Forum gebied worden afgezet tegen de minimaal benodigde investeringen bij volledige nieuwbouw van een congresfaciliteit op een andere locatie in de stad. Nadrukkelijk wordt aangegeven dat deze studie naar nieuwbouw op de hiervoor gebruikte locatie fictief bedoeld is en geen onderdeel uitmaakt van de lopende procedure voor het vaststellen van het Intergemeentelijk gebiedsprogramma (IGP) doorontwikkeling Binckhorst en de Vlietlijn (RIS322967). In deze brief met bijlagen wordt u geïnformeerd over de uitkomst van het onderzoek naar de toekomstrichting van het congresgebouw World Forum voor de korte en de langere termijn (uitgevoerd door bbn Adviseurs in samenwerking met architect Jo Coenen), en de analyse van de maatschappelijke kosten en baten (MKBA) van investeringen in het World Forum (uitgevoerd door Ecorys).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

De MKBA vormt een essentieel onderdeel van het nog op te stellen investeringsvoorstel en draagt bij aan een onderbouwde besluitvorming over de toekomst van het World Forum congresgebouw. Ook informeert het college u over een recent afgerond onderzoek van The Hague & Partners in samenwerking met Rotterdam en Utrecht (uitgevoerd door Ecorys) naar de actuele bestedingen van internationale congresbezoekers. De eerder gebruikte kengetallen (waaronder € 390,- als gemiddelde dagbesteding per bezoeker) dateren uit 2014 en waren daardoor niet meer representatief. Het onderzoek laat zien dat internationale congresbezoekers gemiddeld € 637,- per congresdag besteden. Deze actuele bestedingscijfers zijn meegenomen in de MKBA en bieden een scherper inzicht in de economische waarde van internationale congresgangers. De volgende stap voor het congresgebouw is het debat over de uitgewerkte scenario’s en toekomstkeuzes voor het gebouw, op basis van deze eerste bevindingen over renovatie en uitbreiding. Bijlagen bij deze commissiebrief: 1. Haalbaarheidsonderzoek Toekomst World Forum Congresgebouw, bbn 250183 januari 2026. 2. Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Toekomst World Forum, Ecorys maart 2026. 3. Zakelijk bestedingsonderzoek congresmarkt, Ecorys januari 2026.

Onder deze brief vindt u een toelichting op bijlage 1 en 2 en de Meerjarenstrategie Den Haag als toonaangevende internationale congres- en evenementenstad.

Vervolg In het onderzoek naar de toekomststrategie van het World Forum zijn drie varianten, zowel ruimtelijk als financieel, op hoofdlijnen naast elkaar gezet: A. Instandhouding (Renovatie/groot onderhoud) zonder uitbreiding. B. Renovatie/groot onderhoud met uitbreiding van een multifunctionele evenementenruimte. C. Nieuwbouw op een andere locatie. Het uitgevoerde onderzoek van bbn Adviseurs laat zien dat grondige renovatie noodzakelijk is om het World Forum als congreslocatie voor Den Haag te behouden. Om een toekomstbestendige exploitatie mogelijk te maken is de uitbreiding met exporuimte van belang. Uitbreiding in het World Forum gebied is mogelijk; de eerste verkenningen van architect Coenen geven de mogelijkheden en de onmogelijkheden aan. De geschetste uitbreiding voldoet in omvang niet aan de vraag in het raadsinitiatief en heeft in de getoonde vorm al impact op de omgeving. Een nadere studie naar de ruimtelijke inpassing van een uitbreiding, de nodige infrastructurele maatregelen en overleg met de andere eigenaren in de directe omgeving, zijn van belang, voordat een investeringsbesluit op basis van een uitgewerkt ontwerp kan worden genomen. Zoals aangegeven is de volgende stap voor het congresgebouw het debat over uitgewerkte scenario’s en toekomstkeuzes voor het gebouw, op basis van de uitgewerkte scenario’s.

Op basis van de keuze voor de gewenste variant zal een voorbereidingskrediet worden opgesteld, inclusief een overzicht van de benodigde onderhoudswerkzaamheden t/m 2029, die ter besluitvorming wordt voorgelegd. Indien de lijn van het initiatiefvoorstel wordt gevolgd, is de inschatting dat een aanvraag voor een voorbereidingskrediet om renovatie en uitbreiding uit te werken, zal uitkomen op circa € 2,9 miljoen exclusief btw en exclusief het benodigde onderhoud t/m 2029.

2/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Verdere uitwerking van de toekomst van het World Forum is aan het nieuwe college en gemeenteraad. Conform het dictum van het raadsinitiatief, wordt u jaarlijks op de hoogte gehouden van de voortgang. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

3/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Toelichting op Bijlage 1 Haalbaarheidsonderzoek Toekomst World Forum Congresgebouw, bbn 250183 januari 2026 Onderzoek naar gebouw en mogelijke uitbreiding In opdracht van de gemeente is door bbn Adviseurs in samenwerking met architect Jo Coenen onderzoek gedaan naar verschillende toekomststrategieën voor het World Forum (zie bijlage 1). Daarbij zijn drie varianten, zowel ruimtelijk als financieel, op hoofdlijnen onderzocht en naast elkaar gezet: A. Instandhouding (Renovatie/groot onderhoud) zonder uitbreiding. B. Renovatie/groot onderhoud met uitbreiding van een multifunctionele evenementenruimte. C. Nieuwbouw op een andere locatie. De belangrijkste bevindingen van het onderzoek worden hieronder beschreven. Variant A Instandhouding zonder uitbreiding Het World Forum is een congresgebouw dat sinds 1969 meerdere keren is uitgebreid en gerenoveerd. Het gebouw bestaat uit verschillende bouwdelen, waaronder congreszalen, foyers, break-out rooms en een hoteltoren (niet in eigendom van de gemeente). De meest recente grote renovatie vond in 2016 plaats. Niet voor alle benodigde ingrepen is toen budget vrijgemaakt, waardoor er nu sprake is van achterstallig onderhoud.

In het huidige onderzoek naar instandhouding, zijn zowel de benodigde ingrepen (Meerjaren Onderhoudsprogramma) als verduurzamingsmaatregelen meegenomen, uitgesplitst in drie scenario’s naar de tijdvakken van instandhouding van 6 tot 9 jaar, 10 tot 15 jaar en langer dan 15 jaar inclusief Paris Proof. Helemaal niets doen betekent dus alleen voortzetting van het noodzakelijke onderhoud en vervanging. Op het Meerjaren Onderhoudsprogramma tot en met 2029 wordt hieronder nog ingegaan. Bij instandhouding van 10 tot 15 jaar (scenario A2) is een aantal essentiële investeringen benodigd, met name om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving en om de technische levensduur van diverse installaties te kunnen overbruggen. Enkele installaties gaan het niet nog eens 10 tot 15 jaar redden, gebaseerd op de levensduur. Sommige vervangingen zijn niet noodzakelijk bij de 6 tot 9-jarige instandhouding (scenario A1). Het noodzakelijke onderhoud en renovatie voor de termijnen tot circa 15 jaar binnen deze variant (scenario A1 en A2) leiden niet tot een volledig toekomstbestendig gebouw. Het is slechts een tijdelijke oplossing. Hoewel op korte termijn aan enkele essentiële beheer-technische en wettelijke vereisten wordt voldaan, blijven bij deze scenario’s op langere termijn de aanvullende investeringen in zowel technische als programmatische c.q. functionele eisen noodzakelijk.

Het derde instandhoudingsscenario, gericht op het behoud van het bestaande complex (Paris Proof) tot 40 jaar, levert de hoogste verbetering van het bestaande gebouw op. Echter, zonder de toevoeging van extra expo- en evenementenruimte, wordt niet voldaan aan de gevraagde toekomstbestendigheid van de congresfunctie en de benodigde programmaruimte, zoals beschreven in het aangenomen initiatiefvoorstel (RIS319709). Overzicht benodigde investeringen per scenario (exclusief BTW): Scenario A1, instandhouding 6 tot 9 jaar, totale investeringskosten Scenario A2, instandhouding 10 tot 15 jaar, totale investeringskosten Scenario A3, instandhouding langer dan 15 jaar (Paris Proof) totale investeringskosten

Circa € 15 miljoen Circa € 41 miljoen Circa € 66 miljoen

4/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Variant B Renovatie/groot onderhoud met uitbreiding van een multifunctionele evenementenruimte In het rapport van bbn Adviseurs is een weergave opgenomen van het onderzoek naar verschillende varianten van uitbreiding van het huidige World Forum. Duidelijk is dat de in het raadsinitiatief gevraagde uitbreiding van minimaal 15.000 m² zonder grootschalige ingrepen (gebiedsontwikkeling) binnen het World Forum gebied niet haalbaar is. Ook een uitbreiding tot ca. 8.000 tot 12.000 m² expo- en evenementenruimte is niet te realiseren binnen, op of om het bestaande gebouwcasco (op eigen grond). Zelfs de meest beperkte uitbreiding vraagt om een ingrijpende ruimtelijke aanpassing in het gebied. De uitgewerkte variant biedt een totaal oppervlak van 6.700 m² expo-/multifunctionele evenementenruimte. In de getoonde schets van architect Coenen wordt ook uitgegaan van de toevoeging van een ‘jas’ rond het huidige gebouw. Met deze uitbreiding rond de contour van het gebouw, ontstaat een betere connectie tussen gebouw en omgeving, met mogelijkheden voor kleinschalige plintfuncties en verdere optimalisatie van de huidige indeling van het congresgebouw. Daarnaast is er in de studie aandacht voor vergroening en een beter gebruik van de buitenruimtes. Het toegevoegde expoprogramma is in twee zalen te verdelen door een flexibele wand.

Zo kunnen tegelijkertijd twee verschillende activiteiten plaatsvinden. Het oostelijk gelegen deel kan worden ingericht als (publieks-) evenementendeel voor zo’n 4.500 (staande) personen. Hier kunnen bijvoorbeeld ook evenementen met een hogere geluidsproductie worden gehouden. Incidenteel zal bij grote congressen/evenementen het gebruik van de omliggende buitenruimte nodig blijven. Renovatie en uitbreiding kunnen in deze variant gefaseerd plaatsvinden, waarbij de exploitatie met diverse logistieke uitdagingen, tijdens de werkzaamheden, grotendeels kan worden voortgezet. Nadere uitwerking van het getoonde schetsontwerp is noodzakelijk om de risico’s en knelpunten scherper in beeld te krijgen en te analyseren. Dat betreft: de stedenbouwkundige inpassing, aanpassingen in de buitenruimte en met betrekking tot mobiliteitsaspecten (parkeren, doorstroming en verkeersveiligheid), fundering en draagkracht van de parkeergarages, afstemming met de andere eigenaren zoals onder andere het Rijksvastgoedbedrijf en de nood- en hulpdiensten is daarbij nodig. Benodigde investering in variant B renovatie/groot onderhoud met uitbreiding van een multifunctionele evenementenruimte (exclusief BTW): Van label C naar Paris Proof, inclusief uitbreiding, totale investeringskosten

Circa € 240 miljoen

Noodzakelijke investeringen in de openbare ruimte en infrastructurele maatregelen zijn in deze variant niet meegenomen in de totale investeringskosten. Voorbereidende werkzaamheden die voor een dergelijke ingreep benodigd zijn in de komende twee tot drie jaar, zoals analyse van de benodigde infrastructurele maatregelen, gesprekken met de stakeholders, een architectenselectie, uitwerking van het schetsontwerp naar Voorlopig Ontwerp (VO) en een kostenraming, inclusief de gemeentelijke apparaatskosten, worden door bbn Adviseurs geraamd op ongeveer € 2,9 miljoen exclusief btw. In deze vervolgfase kan dan een risicoanalyse en een investeringsbesluit worden voorbereid. Om deze fase te kunnen starten zal een voorbereidingskrediet moeten worden aangevraagd.

5/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Variant C Nieuwbouw Om de ingrepen en investeringen voor renovatie en uitbreiding van het World Forum in perspectief te zetten, is parallel onderzoek gedaan naar nieuwbouw van een toekomstbestendige congresfunctie op een andere locatie. Zoals te verwachten, brengt nieuwbouw aanzienlijk hogere investeringskosten met zich mee en vereist dit ook een beleidsmatige keuze om het congresgebouw buiten de Internationale Zone/het World Forumgebied te plaatsen. De gebruikte nieuwbouwlocatie is met nadruk een imaginaire locatie en als zodanig gebruikt voor het vormgeven van de nieuwbouw om te kunnen rekenen en tekenen. Deze studie is nadrukkelijk niet bedoeld als realistische optie, omdat er geen onderzoek is gedaan naar de verwerving en de benodigde ingrepen in de infrastructuur en aanvullende voorzieningen. Verplaatsing naar een dergelijke imaginaire locatie heeft ook gevolgen voor het bestaande netwerk van voorzieningen rond het World Forum, waaronder de hotels aangezien daar de basis van weg valt. Geraamde investering in variant C Nieuwbouw: Nieuwbouw (exclusief BTW), totale investeringskosten:

Circa € 522 miljoen

Noodzakelijke investeringen voor verwerving, infrastructurele aanpassingen en aanvullende voorzieningen zijn niet meegenomen in de totale investeringskosten. De voorbereidingskosten zullen voor deze variant hoger liggen dan de bij variant B gemelde voorbereidingskosten omdat bij nieuwbouw de globale doorlooptijd ook langer is: 5 jaar voorbereiding en 4 jaar uitvoering. Werkwijze/samenwerking met exploitant bij uitvoering van dit onderzoek Zoals verzocht in het raadsinitiatief is GL Events betrokken bij de totstandkoming van dit onderzoek en de MKBA. Er is gebruik gemaakt van de kennis van GL Events. De schetsontwerpen en de daarvan afgeleide investeringen zijn op dit moment nog niet voldoende uitgewerkt om al tot concrete afspraken te komen over demarcatie van investeringen, eigendom en onderhoud. Het onderzoek geeft wel richting aan het gesprek dat gevoerd zal worden over de verlenging van het huurcontract na 2029 en welke aanpassingen in de huurafspraken volgen uit de toekomstplannen. In de volgende fase zal dan ook het investeringsvoorstel moeten worden uitgewerkt met demarcatie van de investeringen (huurder/verhuurder en/of eventuele derden) en indicatieve huur. In lijn met het initiatiefvoorstel wordt uitgegaan van voortzetting van de samenwerking met de huidige exploitant en het gezamenlijk uitwerken van de toekomststrategie.

Onderhoud tot en met 2029 Zolang er nog geen besluit is of wordt genomen over de toekomst/mate van ingrijpen in het World Forum, loopt het regulier Meerjaren Onderhoudsprogramma (MJOP) door. Dit zijn de jaarlijkse onderhouds- en instandhoudingskosten (zoals contractonderhoud, keuringen, inspecties, klachten- en storingen, preventief en periodiek onderhoud en tot slot ook de specials, zoals theatertechniek). Deze kosten zijn in kaart gebracht op basis van algemene kengetallen en gemiddelde onderhoudskosten per m² die in de branche voorkomen. In de financiële doorkijk tot en met 2029 ontstaat een opgave van circa € 1,55 mln., bestaande uit de benodigde aanvulling van de onderhoudsreserve (ca. € 1,28 mln.) en het resterende exploitatietekort (ca. € 0,27 mln.). Deze bedragen vormen gezamenlijk de financiële opgave voor deze periode en geven daarmee helder inzicht in de middelen die tot en met 2029 nodig zijn om het huidige niveau van onderhoud en instandhouding te borgen. De onderhoudskosten kunnen worden bijgesteld afhankelijk van de keuzes voor de toekomst van het World Forum.

6/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Alle financiële ramingen op een rij In het rapport van bbn Adviseurs is per variant beschreven welke kosten wel of niet zijn meegenomen in de opgestelde ramingen. De bedragen zijn exclusief BTW. Variant A scenario A1, instandhouding 6 tot 9 jaar, totale investeringskosten Variant A scenario A2, instandhouding 10 tot 15 jaar, totale investeringskosten Variant A scenario A3, instandhouding langer dan 15 jaar (Paris Proof) totale investeringskosten Variant B renovatie/groot onderhoud met uitbreiding van een multifunctionele evenementenruimte, van label C naar Paris Proof, inclusief uitbreiding, exclusief investering in openbare ruimte/infra, totale investeringskosten Variant C Nieuwbouw totale investeringskosten, exclusief verwerving en investering in openbare ruimte/infra en bijkomende voorzieningen

Circa € 15 miljoen Circa € 41 miljoen Circa € 66 miljoen Circa € 240 miljoen

Circa € 522 miljoen

De genoemde bedragen zijn grove ramingen, gebaseerd op schetsontwerpen en de informatie zoals aangeleverd door het onderzoeksbureau. De bedragen vormen een globale indicatie van de benodigde investeringen op basis van het huidige prijspeil. De geraamde kosten voor de voorbereidingsfase van renovatie en uitbreiding van het World Forum (variant B) bedragen ongeveer € 2,9 miljoen exclusief btw. De hoogte van deze voorbereidingskosten zijn onder voorbehoud van een nadere risicoanalyse. Voor Variant C Nieuwbouw zullen deze voorbereidingskosten hoger liggen omdat daar ook een langere en meer uitgebreide voorbereiding voor geldt (5 jaar voorbereiding en 4 jaar uitvoering). Meerjarenstrategie Den Haag als toonaangevende internationale congres- en evenementenstad In uw raadsinitiatief ‘Investeren in het World Forum’ vraagt u ook een meerjarenstrategie voor het World Forum en het gebied eromheen uit te werken, zodat we Den Haag positioneren als toonaangevende internationale congres- én cultuurstad. Den Haag koestert de ambitie om uit te groeien tot een toonaangevende internationale congresstad. In de Economische Uitvoeringsagenda (RIS315458) en de Analyse gemeentelijke congreslocaties (RIS319975) benadrukt het college hoe belangrijk congressen zijn voor zowel de economie als de maatschappelijke ontwikkeling van de stad.

Congressen zorgen voor directe bestedingen in de stad, creëren nieuwe werkgelegenheid en versterken het vestigingsklimaat voor internationale organisaties en bedrijven. Daarnaast dragen zij bij aan het unieke internationale profiel van Den Haag als stad van Vrede en Recht. Ze stimuleren samenwerking tussen organisaties, bevorderen creativiteit en vormen een belangrijke motor voor kennisdeling binnen de stad. De internationale congresmarkt ontwikkelt zich in hoog tempo en kenmerkt zich door toenemende concurrentie tussen steden. Congresorganisatoren hanteren daarbij steeds hogere kwaliteitsnormen op het gebied van inhoudelijke programmering, uitstraling, hospitality en totale bezoekersbeleving. Daarnaast is een groeiende behoefte zichtbaar aan moderne, multifunctionele exporuimtes die ruimte bieden aan netwerken, sponsorpresentaties en productdemonstraties. Deze voorzieningen vormen in toenemende mate een randvoorwaarde voor het aantrekken van grote internationale congressen. Steden die deze faciliteiten adequaat aanbieden, versterken daarmee hun marktaandeel, ook voor congressen met een duidelijk profiel binnen ‘vrede en recht’. Deze ontwikkeling vraagt van Den Haag een gerichte inzet op het toekomstbestendig maken van de stedelijke congresinfrastructuur.

Hoewel de stad beschikt over een sterke uitgangspositie in de zakelijke markt, zijn gerichte investeringen in toekomstbestendige congreslocaties van topkwaliteit noodzakelijk om te blijven voldoen aan de steeds hogere eisen van de internationale congresmarkt.

7/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Het beperkte aanbod aan hoogwaardige exporuimte vormt daarbij een belangrijk knelpunt. Daarnaast beschikt Den Haag niet over voldoende geschikte indoorfaciliteiten voor publieksevenementen, publieksbeurzen en concerten. Hierdoor is het niet mogelijk om jaarrond - met name in de wintermaanden - een aantrekkelijke programmering neer te zetten. Het World Forum, als grootste (congres)accommodatie van Den Haag, kan deze faciliteit niet in voldoende mate bieden. Dit leidt ertoe dat potentiële congressen en publieksevenementen uitwijken naar andere steden met beter passende voorzieningen. Vernieuwing en uitbreiding van het World Forum zijn daarom essentieel om zowel het internationale congresaanbod als de mogelijkheden voor indoor publieksevenementen te versterken en de concurrentiepositie van Den Haag structureel te verbeteren. Ook andere locaties binnen de stedelijke congresketen maken deel uit van de investeringsstrategie om de Haagse concurrentiepositie te versterken. Zo is er aandacht voor de toekomstbestendigheid van de Fokker Terminal in relatie tot de geplande woningbouw en parkeerproblematiek in de directe omgeving, zoals beschreven in de portefeuilleanalyse “Analyse gemeentelijke congreslocaties in Den Haag” (RIS319975).

Ook wordt in de planvorming voor de herontwikkeling van de Pier expliciet rekening gehouden met de behoefte aan moderne, flexibele congresvoorzieningen, inclusief een mogelijke multifunctionele congresruimte. Hiermee ontstaat een samenhangende en toekomstbestendige versterking van het totale aanbod van congres- en indoor evenementenfaciliteiten in de stad. Naast investeringen in hoogwaardige congreslocaties is een stevige organisatorische basis noodzakelijk om de internationale concurrentie het hoofd te bieden. Een hechte samenwerking tussen de gemeente (inclusief de economische clusters), The Hague Convention Bureau en de exploitanten van het World Forum maar ook andere relevante congreslocaties is daarbij cruciaal. Door gezamenlijk richting te geven aan acquisitie, positionering en productontwikkeling kan Den Haag de juiste congressen aantrekken en de economische spin-off voor de stad maximaliseren. Deze geïntegreerde aanpak zorgt ervoor dat investeringen in de congresinfrastructuur optimaal renderen en dat Den Haag zich duurzaam kan versterken als toonaangevende internationale congresbestemming. Als onderdeel van deze organisatorische versterking is vanaf 2025 de acquisitiecapaciteit uitgebreid via The Hague & Partners.

Hiermee kan de stad actiever en gerichter inspelen op internationale kansen, waarbij tevens wordt voortgebouwd op het succes en de zichtbaarheid die de NAVO‑top Den Haag in 2025 heeft opgeleverd. Deze nalatenschap wordt strategisch benut om nieuwe congressen aan te trekken en bestaande relaties verder uit te bouwen. Daarnaast vormt een betere aansluiting op het internationale treinennetwerk een belangrijk speerpunt om zakelijke bezoekers nog aantrekkelijker en duurzamer naar Den Haag te laten reizen, wat de concurrentiepositie van de stad en de verbinding met andere Europese steden en instellingen verder versterkt. Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse en Rol van de overheid MKBA, toelichting op bijlage 2 Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Toekomst World Forum, Ecorys januari 2026 Naar aanleiding van de aangenomen motie 'Breng alle kosten en baten in kaart” (RIS322322) is door Ecorys een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) uitgevoerd voor de uitbreiding van het World Forum. Het rapport is opgenomen in bijlage 2. Voor de analyse zijn onder andere de resultaten van de studies uit het rapport van bbn Adviseurs gebruikt. Ecorys volgt de denkwijze van de MKBA zoals deze door de planbureaus, ministeries en andere gezaghebbende instellingen in Nederland wordt voorgeschreven.

Voor de toekomstplannen van het World Forum zijn drie mogelijke alternatieven met elkaar vergeleken:

8/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

A.

Het nulalternatief beschrijft de situatie waarbij de uitbreiding van het World Forum niet wordt uitgevoerd, maar de wereld zich wel autonoom blijft door ontwikkelen. Dit betekent niet dat de huidige situatie onveranderd blijft. Een minimale renovatie van het World Forum is dan noodzakelijk, niet alleen op korte termijn, maar ook meerdere keren binnen de looptijd van 50 jaar; B. 1. Beleidsalternatief 1 (B1) beschrijft de situatie na uitbreiding van het World Forum van ca. 5.000 m² en een horecastrip, waarbij het gebouw dezelfde functies bekleed als nu (congres, evenement); 2. Beleidsalternatief 2 (B2): beschrijft de situatie na uitbreiding van het World Forum van ca. 5.000 m² en een horecastrip, waarbij de uitbreiding niet alleen gebruikt wordt voor dezelfde functies als nu (congres, evenement), maar ook voor andere type publieksevenementen. In de analyse zijn de maatschappelijke investeringskosten van de verschillende ontwikkelrichtingen van het World Forum afgezet tegen de maatschappelijke baten voor de gemeente Den Haag. Deze baten bestaan uit de toegevoegde waarde van de bestedingen van bezoekers aan congressen en evenementen, over een tijdvak van 40 jaar. Huurinkomsten voor de gemeente, inkomsten voor leveranciers en inkomsten voor organisatoren maken via entree- en evenementkosten onderdeel uit van deze bestedingen.

Overige bestedingen hebben betrekking op onder meer, toerisme, openbaar vervoer, hotels, horeca en detailhandel in de stad. In de analyse is terug te lezen dat renovatie, zonder uitbreiding, een positief maatschappelijk saldo oplevert: er is sprake van een positieve maatschappelijke investering, ondanks lichte daling van het gebruik en bezoekersniveau. De maatschappelijke baten van de bezoekersbestedingen zijn in dit scenario hoger dan de maatschappelijke kosten. Uitbreiding van het World Forum voor zakelijke events is alleen maatschappelijk zinvol bij een stabiele markt. De uitkomsten van een uitbreiding, gericht op zakelijke evenementen, zijn sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de zakelijke evenementenmarkt. In de analyse wordt aangegeven wat de effecten zijn bij een gunstig en bij een negatief scenario. Ook wordt aangegeven dat de gemeente voorzichtig rekening moet houden met leefbaarheidseffecten in de omgeving, die naar verwachting licht negatief worden ingeschat als gevolg van extra bezoekersstromen. Deze zijn in het rapport niet gekwantificeerd. De feitelijke maatschappelijke meerwaarde kan daardoor lager uitvallen dan berekend. Uitbreiding voor een breder type evenementen heeft sneller een positief potentieel, maar geeft een grotere onzekerheid over met name leefbaarheidseffecten.

In de variant waarbij naast zakelijke congressen ook andere typen publieksevenementen kunnen worden gefaciliteerd, zijn de aanvullende investeringen om deze functies mogelijk te maken relatief beperkt. Hierdoor kunnen extra baten sneller worden gerealiseerd, maar de marktvraag naar deze publieksevenementen is minder zeker. Ook hier zijn in de analyse de effecten aangegeven voor een gunstig en voor een negatief scenario. De leefbaarheidseffecten zijn naar verwachting negatiever dan bij een uitsluitend zakelijke programmering, doordat publieksevenementen vaker gepaard gaan met piekdrukte, geluid en verkeersbelasting. Deze effecten zijn sterk afhankelijk van het type evenement en zijn in deze studie niet verder gekwantificeerd, waardoor de feitelijke maatschappelijke meerwaarde lager kan zijn dan in de analyse is geraamd. Rol van de overheid De Haagse werkwijze om de rol van de overheid (publiek belang) vast te stellen is nog in ontwikkeling (Van publiek belang naar de rol van de overheid RIS321778). Inzicht in de rol van de overheid geeft een beeld van de afwegingen die gemaakt kunnen worden bij een toekomstig investeringsbesluit voor het World Forum.

Het doel voor de lange termijn, het gewenste resultaat, het maatschappelijke belang en de reden dat de gemeente hiervoor de regie pakt, zijn onderdelen die bijdragen aan het inzicht in het belang van het investeren in een toekomstbestendig World Forum. Hieronder wordt kort bij ieder aspect stil gestaan.

9/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

Het doel van een toekomstbestendig World Forum is om Den Haag langdurig te positioneren als een concurrerende internationale congresstad en daarmee: economische impact te vergroten: congressen leveren jaarlijks ca. € 80 miljoen op (peiljaar 2019) en dragen bij aan werkgelegenheid en toerisme (bron: Den Haag in Cijfers, Dashboard Bezoekerseconomie); imago te versterken: Den Haag als internationale stad van Vrede & Recht; continuïteit van congrescapaciteit te waarborgen: door het World Forum toekomstbestendig te maken (renovatie, uitbreiding of nieuwbouw); duurzaamheid en bereikbaarheid te verbeteren: bijdragen aan gemeentelijke klimaatdoelen en mobiliteitsoplossingen. Het resultaat dat bereikt zou moeten worden, is dat er binnen redelijke termijn duidelijkheid komt over de benodigde investeringen in het World Forum en het omliggende gebied, duidelijkheid over de mogelijke uitbreiding en renovatie. Met de uitbreiding en renovatie kan de economische doelstelling worden gerealiseerd: behoud en groei van de Estimated Economic Impact (EEI) van minimaal € 80 miljoen per jaar; duurzaamheidsdoelen: reductie CO₂-uitstoot van het gebouw conform gemeentelijk vastgoedbeleid.

De volgende maatschappelijke belangen van een toekomstbestendige congreslocatie kunnen worden benoemd: Werkgelegenheid en lokale economie Congressen zorgen voor banen in horeca, hotels, toerisme, transport en zakelijke dienstverlening. Dit versterkt de lokale economie en ondersteunt de bezoekerseconomie. Kennisdeling en innovatie Internationale congressen stimuleren samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid. Dit draagt bij aan innovatie en versterkt Den Haag als kennisstad. Internationale profilering en diplomatie Het World Forum is een strategische locatie voor internationale organisaties en conferenties (NAVO-top, vredesconferenties). Dit versterkt Den Haag als internationale stad van Vrede & Recht. Culturele en maatschappelijke dynamiek Evenementen en congressen dragen bij aan een levendige stad en versterken culturele voorzieningen. Duurzaamheid en energietransitie Investeringen in renovatie of nieuwbouw bieden kansen om CO₂-uitstoot te reduceren en gemeentelijke duurzaamheidsdoelen te realiseren. Bereikbaarheid en infrastructuurontwikkeling Een toekomstbestendig World Forum stimuleert verbeteringen in OV (denk aan OV schaalsprong/Koningscorridor), fiets- en autonetwerken rond de Internationale Zone. Over de rol van de gemeente bij het borgen van dit maatschappelijke belang kan het volgende worden gesteld.

Het is in de congreswereld minder gebruikelijk om private partijen de volledige regie te geven op het vastgoed. Exploitatie van congreslocaties is niet winstgevend genoeg voor private partijen om eigendom en investeringen te kunnen dragen. Economische en maatschappelijke baten komen immers vooral ten goede aan de stad, niet aan de exploitanten zelf. Continuïteit van congrescapaciteit is daarbij cruciaal voor het imago en de economie van Den Haag. Zonder overheidsinterventie zijn deze baten onvoldoende geborgd. Dit rechtvaardigt een actieve rol van de gemeente om deze duurzaam te waarborgen. De markthuur binnen de congresbranche is gebaseerd op een relatief lage bezettingsgraad. Dit leidt wereldwijd tot huurprijzen die vaak onder de kostprijs van het gebouw liggen. De uitbreiding van het

10/11

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11025862

World Forum met een multifunctionele evenementenruimte zal naar verwachting een positief effect hebben op de bezettingsgraad. Hierdoor kan de huurwaarde stijgen, maar het verschil tussen kostprijs en marktwaarde zal nooit geheel worden gedempt. Op basis van het nog op te stellen investeringsvoorstel worden de voorwaarden van de samenwerking met de exploitant opnieuw bezien. Daarbij wordt gekeken naar een passende huurconstructie die recht doet aan de investeringen en toekomstige exploitatie. Om het publiek belang te monitoren is het belangrijk om inzicht te behouden op de ontwikkelingen in de markt en de effecten van een mogelijke uitbreiding van het World Forum. Hier zijn verschillende mogelijkheden voor, zoals de EEI-monitoring, de jaarlijkse economische impact van congressen, prestatie-indicatoren zoals aantallen internationale congressen, deelnemersdagen, hotelovernachtingen, voortgang op de investeringen voor realisatie van de renovatie/uitbreiding conform planning, duurzaamheidsindicatoren zoals CO₂-reductie, energieprestatie van het gebouw.

11/11