RIS324943 Oplegger raad

Raadsvoorstel Documentnummer: DPZ/10987266 Zaaknummer: 371259

Oplegger gemeenteraad Onderwerp

Raadsvoorstel inzake vaststellen programma Arbeidsmigratie 2026-2030 'Samen werken aan arbeidsmigratie met perspectief'

Waarom dit raadsvoorstel?

Den Haag heeft te maken met een continuerende toestroom van arbeidsmigranten, met een sterke concentratie in enkele stadswijken. Dit vraag om een samenhangende opgave op het gebied van registratie, informatievoorziening, huisvesting, woninginspectie, passende ondersteuning, tijdelijke opvang, verbeterde werkomstandigheden, leefbaarheid, voorschool, basis- en voortgezet onderwijs, taalonderwijs, duurzame inzetbaarheid en (innovatieve) regionale economie. Ondertussen verandert het landelijke speelveld continu, bijvoorbeeld met de invoering van het toelatingsstelsel voor uitzendbureaus vanaf 2027, uitbreiding van het meertalige informatie- en ondersteuningsnetwerk Work in NL, en verscherpte wetgeving ten aanzien van strafbaarstelling ernstige benadeling. Met het nu voorliggende programma Arbeidsmigratie 2026-2030 'Samen werken aan arbeidsmigratie met perspectief' worden de acties uit het huidige programma 'Arbeidsmigratie in goede banen' (2023) voortgezet en geactualiseerd. Het plan bundelt de bestaande werkzaamheden, brengt nieuwe opgaven in beeld en geeft richting aan de uitvoering in de periode 2026-2030. Daarmee markeert dit voorstel een nieuwe uitvoeringsfase, waarin stabiliteit, continuïteit en verdere versterking van de aanpak centraal staan. Voorliggend besluit heeft betrekking op de uitvoering van het programma in 2026.

Continuering en dekking vanaf 2027 is aan de nieuwe coalitie.

Beoogd effect: (maatschappelijke) doel (en) en (publiek) belang

Het plan richt zich op drie samenhangende doelen. - Ten eerste wil de gemeente beter zicht krijgen op de groep arbeidsmigranten en laagdrempelig contact blijven onderhouden, onder meer via toegankelijke informatievoorziening en verbeterde registratie. - Ten tweede wordt gewerkt aan fatsoenlijke woon-, werk- en leefomstandigheden, met aandacht voor misstanden, overbewoning, passende huisvestingslocaties en ondersteuning. - Ten derde investeert de gemeente in kansen om volwaardig mee te doen via onderwijs, taal en ontwikkeltrajecten. Met deze doelen wordt de uitvoering van het programmaplan op diverse manieren merkbaar in de stad: - Arbeidsmigranten worden eerder en beter bereikt via begrijpelijke, meertalige informatie over rechten, plichten en ondersteuningsaanbod. Hierdoor kunnen vragen, zorgen en problemen in een vroeg stadium worden opgepakt, voordat zij uitmonden in grotere zorgvragen. - Door verbetering van registratie ontstaat een vollediger en actueler beeld van wie er in de stad verblijft. Dit maakt het mogelijk om overbewoning, fraude, misstanden en onveilige woonsituaties sneller te signaleren en gerichter aan te pakken. - Dankzij voorzieningen, zoals tijdelijke opvang en preventieve ondersteuning, worden acute problemen eerder ondervangen en wordt voorkomen dat arbeidsmigranten onnodig in dak- en thuisloze situaties terechtkomen.

Dit draagt niet alleen bij aan menswaardigheid, maar beperkt tevens de kans op overlast en

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 4-3-2026 om 16:41

pagina 1 van 6

druk op voorzieningen. - De inzet op huisvestingslocaties voor tijdelijke arbeidsmigranten biedt een alternatief voor het gebruik van reguliere woningen voor kortdurend verblijf. Dit ontlast de drukke stadswijken, waar nu veel tijdelijke arbeidsmigranten wonen, en kan helpen de plaatselijke leefbaarheid te verbeteren. - Voor gezinnen en kinderen wordt het verschil zichtbaar, doordat zij eerder in beeld komen door voorschoolse educatie, schoolinschrijving, en – wanneer nodig – passende zorg en ondersteuning. Dit helpt om ontwikkelachterstanden te voorkomen en deelname aan de samenleving duurzaam te versterken. - Ook volwassen arbeidsmigranten profiteren van beter toegankelijke taalprogramma’s en ontwikkeltrajecten die de stap naar werk of scholing vergemakkelijken, mogelijk voor lokale sectoren waar personeelstekort heerst. Het is belangrijk dat de gemeente Den Haag het voortouw neemt, omdat veel van de knelpunten – zoals registratie, toezicht, dakloosheid, overbewoning en het verbinden van partners in zorg, onderwijs en handhaving – juist lokaal zichtbaar worden en alleen in samenhang effectief kunnen worden aangepakt. De opgave raakt meerdere lokale domeinen tegelijk, waardoor één regisseur nodig is om ketens te verbinden, informatie te bundelen en maatregelen op elkaar af te stemmen.

Door die regierol te vervullen, kan Den Haag - in nauwe samenwerking met andere overheden - ervoor zorgen dat de gezamenlijke inzet duurzaam effect heeft. Voorgeschiedenis en eerdere besluitvorming over dit onderwerp

Het programmaplan bouwt voort op het gemeentelijke programma Arbeidsmigratie in goede banen (2023; RIS316675). Het programma is in samenhang geschreven met andere beleidskaders, waaronder het Actieprogramma mensenhandel 2025-2028 (RIS320843), aanpak dakloosheid 2023-2030 'Den Haag geeft thuis' (RIS316085), de Haagse Educatieve Agenda 2026-2031 (RIS323937), het programma Aansluiting Onderwijs Arbeidsmarkt Bedrijfsleven (RIS314887) en het actieplan Maatschappelijk Verwantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (RIS317940). 17 september 2025 heeft een werkbespreking plaatsgevonden over arbeidsmigratie in de commissie Samenleving (RIS323248), met vertegenwoordigers van de Haagse Pandbrigade, VNG, Click Jongeren en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Relevante documentatie: - Arbeidsmigratie in goede banen - Voortgangsrapportage 2024 (RIS321305) - Arbeidsmigratie in goede banen - Opbrengsten stadsbijeenkomst 'Kinderen van arbeidsmigranten' (2024; RIS321305) - D66 Den Haag - actieplan ‘Kinderen van arbeidsmigranten verdienen een toekomst’ (2024; RIS319339) - Arbeidsmigratie in goede banen - Voortgangsrapportage 2023 (RIS319002) Aanverwante moties: RIS321887 Pas Wet economische delicten toe in strijd tegen malafide uitzendbureaus (2025) RIS317479 1 Digitale plek voor relevante informatie EU-arbeidsmigranten (2023) RIS317482 Geen bewustwordingscampagne met werkgevers (2023) RIS317481 Zwarte lijst malafide uitzendbureaus (2023) RIS317480 Westland: wel de lusten, niet de lasten (2023) RIS316538 Zicht op overbewoning Laak (2023) RIS316185 Permanente informatievoorziening en hulpverlening (2023) RIS315832 Hulp bieden is beter dan wegjagen (2023) RIS315830 Geef de juiste zorg en hulp (2023)

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 4-3-2026 om 16:41

pagina 2 van 6

RIS313153 Help arbeidsmigranten de winter door (2022) RIS313150 Maak informatie en formulieren toegankelijk (2022) RIS313149 Zorg voor arbeidsmigranten (2022) RIS308906 Kom snel met Loket voor arbeidsmigranten (2021) RIS308904 Stel menswaardige eisen aan huisvesting van arbeidsmigranten (2021) Aanverwante schriftelijke vragen: RIS323764 Schriftelijke vragen Uitbuiting van Aziatische migranten in Den Haag (2025) RIS321025 Handhaving op uitzendbureaus in Den Haag (2024) RIS320296 Arbeidsmigranten stelselmatig op straat door malafide uitzendbureaus (2024) RIS319491 Duidelijkheid inzake aantal arbeidsmigranten (2024) RIS319389 Toegang tot armoederegelingen arbeidsmigranten (2024) RIS318821 Aantal dakloze en werkloze arbeidsmigranten in Den Haag stijgt en geeft steeds meer overlast (2024) RIS318775 Zorgwekkende incidenten dakloze EU-migranten (2024) RIS318469 Actieplan niet langer wegkijken van buitenslapers (2024) RIS318224 Bewoonde tentjes in de Scheveningse Bosjes (2024) RIS317701 Zorgen om uitbreidingsplannen ABC Westland (2024) RIS316110 Uitzendbureaus verantwoordelijk voor goede registratie van arbeidsmigranten (2023) Beslispunten (dictum)

De raad van de gemeente Den Haag, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 10 maart 2026, besluit: I. in te stemmen met de drie kernopgaves zoals opgenomen in het programma Arbeidsmigratie 2026-2030 'Samen werken aan arbeidsmigratie met perspectief': – zicht op en in contact met arbeidsmigranten; – fatsoenlijke werk-, woon- en leefomstandigheden; – volwaardig meedoen en veilig opgroeien; II. in te stemmen met de uitvoering van het programmaplan in 2026 en de kosten van € 1,4 mln. in dat jaar te dekken uit: – programma 14 (€ 268.000,-) en programma’s 4, 7, 11 en 13 (bij elkaar € 263.000,-); – € 335.000,- uit de Eneco-reserve extra impuls voor betaalbaar wonen; – € 528.000,- uit rijksmiddelen en Interreg-subsidie (EU); III. in te stemmen met een onttrekking van € 335.000,- vanuit de Eneco-reserve extra impuls voor betaalbaar wonen in 2026; IV. Het college op te dragen de gemeenteraad jaarlijks te informeren over de voortgang van de uitvoering, inclusief resultaten op de drie kernopgaven, inzet van middelen, relevante beleidswijzigingen en relevante signalen uit de keten en uitvoeringspraktijk.

Gebied waar het voorstel betrekking op heeft

De gemeente Den Haag

Vervolg

Na vaststelling wordt het programma uitgevoerd binnen een vaste governance- en overlegstructuur. De raad ontvangt jaarlijks een inhoudelijke voortgangsrapportage, met aandacht voor zowel de inzet als de effecten. Daarnaast worden binnen het programmateam evaluaties gehouden en vindt afstemming plaats met de stuurgroep. Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 4-3-2026 om 16:41

pagina 3 van 6

Voor de ontwikkeling van de tijdelijke groepsaccommodatie volgt een afzonderlijk besluitvormingsmoment richting de raad. Risico's en kanttekeningen

Een belangrijk risico is dat landelijke beleidsontwikkelingen achterblijven, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsmarktregulering , wonen, werk en registratie. Hierdoor kan lokale uitvoering minder effectief zijn. Daarnaast blijft betrouwbare registratie een uitdaging, wat invloed heeft op zicht op de doelgroep. Als er geen geschikte locaties voor groepshuisvesting tijdelijke arbeidsmigranten gevonden worden, kan de huidige druk op stadswijken aanhouden. Ook bestaat het risico dat menskracht en middelen ontoereikend zijn om alle acties uit te voeren. Verder kunnen Rijksmiddelen of subsidies wegvallen, waardoor ondersteuning van kwetsbare EU-migranten financieel volledig op de gemeente kan drukken.

Overwogen alternatieven of scenario's

Ja

Alternatieve opties of scenario's

In aanloop naar het opstellen van het programmaplan zijn drie opties onderzocht. - Eén scenario is het niet nemen van extra maatregelen. In dat geval blijven bestaande knelpunten – zoals gebrekkige registratie, misstanden, overbewoning, dakloosheid onder kwetsbare EU-migranten en druk op leefbaarheid in wijken – bestaan of nemen verder toe. Problemen zouden bovendien versnipperd worden opgepakt, omdat er geen gezamenlijke regie is. Dit scenario is als onwenselijk beoordeeld. - Ook is overwogen om de opgave binnen bestaande beleidslijnen te laten uitvoeren. Dit lijkt op dit moment nog niet mogelijk. De problematiek is nog te veel omvattend en domein overstijgend, waardoor regie vanuit één punt noodzakelijk is. - Daarom is gekozen voor scenario drie: één samenhangend programma, dat maatregelen bundelt en de noodzakelijke regie biedt om problemen te voorkomen en effectief aan te pakken.

Maatschappelijke kosten en baten

Zonder aanvullende inzet, zoals beschreven in het programmaplan, nemen bestaande problemen rond arbeidsmigratie verder toe: overbewoning, misstanden, dakloosheid, druk op handhaving en zorg, en achterstanden bij kinderen. Dit leidt tot hogere maatschappelijke kosten en verdere druk op leefbaarheid. De uitvoering van het programmaplan levert daarentegen duidelijk voordeel op voor de stad. Door betere registratie, vroegtijdige informatie en gerichte ondersteuning, worden problemen eerder gesignaleerd en voorkomen, worden misstanden sneller aangepakt en neemt de druk op opvang, zorg en handhaving mogelijk af. Tijdige toegang tot onderwijs, taal en ondersteuning voorkomt achterstanden bij kinderen en verbetert de ontwikkelkansen van gezinnen. Hoewel het programma kosten kent, wegen de baten in leefbaarheid, veiligheid en het voorkomen van zwaardere zorg- en opvangtrajecten zwaar mee, waardoor uitvoering van het programma per saldo maatschappelijk voordelig is.

Financiële consequenties

De uitvoering van het programmaplan in 2026 en de kosten van € 1,4 mln. in dat jaar wordt als volgt gedekt: – programma 14 (€ 268.000,-) en programma’s 4, 7, 11 en 13 (bij elkaar € 263.000,-); – € 335.000,- uit de Eneco-reserve extra impuls voor betaalbaar wonen; – € 528.000,- uit rijksmiddelen en Interreg-subsidie (EU). Met de inzet van de Enecomiddelen geven we invulling aan de programmalijn 'project en procesbegeleiding en handhaving arbeidsmigranten'. Bij een conform besluit wordt de onttrekking voor deze programmalijn, zoals nu is opgenomen in de begroting, hierop aangepast.

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 4-3-2026 om 16:41

pagina 4 van 6

Er is op dit moment alleen budget beschikbaar voor de uitvoering in 2026, daarom is het tweede beslispunt ook beperkt tot dit jaar. De voortzetting van het plan en de bijbehorende dekking vanaf 2027 is aan een nieuwe coalitie. Juridische consequenties

Het programmaplan stelt zelf geen nieuwe regels vast, maar wordt uitgevoerd binnen bestaande wetgeving. De belangrijkste nationale juridische kaders zijn de Wet goed verhuurderschap, de Wet betaalbare huur, de wet BRP (registratie (BRP/RNI) en het landelijke toelatingsstelsel voor uitzendbureaus, dat vanaf 2027 ingaat. Deze wetten bepalen waar toezicht en handhaving zich op kunnen richten en begrenzen wat lokaal mogelijk is. Een deel van de uitvoering vraagt afstemming met wettelijke taken van partners, zoals de Arbeidsinspectie, onderwijsinstellingen en zorgaanbieders. Verder kunnen projecten zoals tijdelijke huisvesting en vormen van gegevensdeling juridische voorwaarden of aanvullende toetsing vragen. Het programmaplan brengt geen nieuwe verplichtingen voor inwoners of ondernemers met zich mee, maar is wel afhankelijk van landelijk beleid en de juridische uitvoerbaarheid van maatregelen in de uitwerking.

Uitvoeringsconsequenties

De uitvoering van het programmaplan vraagt een programmatische aanpak, met inzet van een programmamanager, projectleiders en betrokken medewerkers uit meerdere gemeentelijke diensten. Daarnaast is structurele samenwerking nodig met partners, zoals welzijnsorganisaties, scholen, zelforganisaties, ondersteuningsaanbieders, Work in NL, de Arbeidsinspectie, aanbieders van opvang, tijdelijke huisvesting en werkgevers. Voor onderdelen zoals handhaving, registratie, begeleiding van kwetsbare EU-migranten, meertalige informatieverstrekking en onderwijs- en zorgtoegang, is voldoende operationele capaciteit noodzakelijk. Omdat de doelstellingen uit het programmaplan vragen om capaciteit van deze partnerorganisaties, zijn heldere prioriteiten en afstemming belangrijk om de uitvoering haalbaar te houden.

Informatie over hoe het voorstel tot stand is gekomen

Het programmaplan is tot stand gekomen op basis van onderzoek, beschikbare cijfers en uitgebreide praktijkinformatie uit het opgebouwde netwerk. Naast analyses van diverse rapporten van instanties als de Adviesraad Migratie, Arbeidsinspectie, RISBO en de SER, is gebruikgemaakt van de kennis en signalen van professionals die dagelijks met arbeidsmigranten in contact staan. Het gaat daarbij onder meer om voorlichters, veldwerkers, zelforganisaties, bewonersorganisaties wijkagenten, inspecteurs, toezichthouders, zelforganisaties, begeleiders bij maatschappelijke opvang, welzijnswerkers, jongerenwerkers, zorgverleners, maatschappelijk werkers, onderwijsprofessionals (van voorschool tot middelbaar onderwijs), taal- en ontwikkelaanbieders, jeugdhulpmedewerkers, brancheorganisaties, werkgevers, wetenschappers en experts op het gebied van arbeidsmigratie, alsmede partners zoals Work in NL, de Arbeidsinspectie, het ministerie SZW en andere overheden (o.a. VNG, gemeenten en provincies). Door deze brede inbreng, is het voorstel stevig verankerd in de lokale en nationale praktijk, en sluit het aan op de knelpunten en mogelijkheden die professionals dagelijks signaleren.

Is er sprake geweest van een inspraak- of participatieproces?

Nee

Toelichting op reden hiervoor

Voor dit programmaplan is geen formeel participatietraject georganiseerd. De gemeente beschikt over een breed netwerk van professionals – zoals bij de totstandkoming benoemd – waardoor continu actuele signalen uit de praktijk worden opgehaald. Daarnaast is de doelgroep arbeidsmigranten de afgelopen

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 4-3-2026 om 16:41

pagina 5 van 6

jaren al meerdere keren betrokken in onderzoeken naar woon-, werk- en leefomstandigheden. Om te voorkomen dat deze groep wordt overvraagd, wordt in de huidige contactmomenten met arbeidsmigranten bewust prioriteit gegeven aan onderwerpen die voor hen direct van belang zijn, zoals voorlichting over inschrijving, onderwijs, werk en andere basisinformatie. Bovendien blijkt uit de onderzoeken dat arbeidsmigranten die hier nog kort verblijven of in een kwetsbare situatie zijn weinig ontvankelijk voor formele participatietrajecten, vanwege wantrouwen in instituties, taalbarrières, de tijdelijke verblijfsduur, onzekere werk- en woonsituaties en afhankelijkheidsrelaties met werkgevers. Dat maakt de uitvoering van een formeel participatieproces, dat rechtdoet aan de diversiteit binnen de groep, zeer complex. Communicatie

Over het besluit en de uitvoering van het programmaplan wordt actief gecommuniceerd. Na de publicatie wordt een aparte informatiepagina over arbeidsmigratie op denhaag.nl ingericht. Daarnaast wordt per seizoen een nieuwsbrief uitgebracht voor partners en professionals in de stad, die ook met de commissie Samenleving gedeeld wordt. Verder wordt via het Mobiel Informatiepunt en sociale media meertalige informatie gedeeld met arbeidsmigranten over relevante ontwikkelingen.

Is er sprake van termijngebondenheid?

Nee

Openbaar / Geheim

Openbaar

Bijlage(n)

Programma Arbeidsmigratie 2026-2030 'Samen werken aan arbeidsmigratie met perspectief'

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 4-3-2026 om 16:41

pagina 6 van 6