RIS324740 Raadscommissiebrief nadere toelichting op groen, speelvoorzieningen en s.v.z. Laaktheater

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Klaas Verschuure Wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/11020210 RIS324740 Contactpersoon

Esther Hemmer Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO CID Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

19 februari 2026

esther.hemmer@denhaag.nl

Onderwerp

Raadscommissiebrief nadere toelichting op groen, speelvoorzieningen en s.v.z. Laaktheater

Geachte voorzitter, Naar aanleiding van de bespreking van de ontwikkelstrategie Laakhavens (RIS324160) in uw commissie Ruimte, stuur ik u bijgaand verduidelijkende antwoorden op de gestelde vragen/ toezeggingen (toezegging nr. 1259), te weten: 1) Maak inzichtelijk hoe het zit het met groen in diverse deelgebieden binnen het Central Innovation District (CID) en laat zien wat wel en niet onder de categorie groen valt. 2) Waar kan extra groencompensatie gevonden worden? Kan er extra groen komen in LaakhavenWest? 3) Ga in op de rekensom voor de speelvoorzieningen. 4) Geef een update over de stand van zaken met betrekking tot het Laaktheater. Daarnaast is de toezegging gedaan de afsprakenbrief met de ontwikkelaars aan u toe te sturen. Deze is als aparte vertrouwelijke bijlage toegevoegd. 1) Groen in deelgebieden en CID Den Haag hanteert, conform de nota Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024 (RIS317835), een differentiatie in de norm voor gebruiksgroen per woonmilieu. Voor het CID als hoogstedelijk gebied geldt daarbij een groennorm van 8m² per woning. Deze norm geldt op gebiedsniveau van het CID; de verschillen per deelgebied zijn mogelijk volgens de Structuurvisie CID en het Onderzoek voorzieningenprogramma CID (RIS307135). Monitoring van deze groennorm vindt op gebiedsniveau plaats gedurende de ontwikkeling tot 2040.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

Toelichting op de wijze van meten De groennorm wordt bepaald op basis van de ‘Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024’ (RIS317835). Hieronder een overzicht van wat wordt meegenomen in de groennorm (zie ook p. 27 van de nota): groen voor recreatie (waaronder sport- en spel), klimaatadaptie, uitzicht en groenbeleving (3-30300 regel), biodiversiteit en gezondheid; functionele (half)verharding als paden of speelondergronden; 10% ‘snijverlies’ van inritten en dergelijke die groenstroken doorsnijden; tuinen op particuliere binnenterreinen mits openbaar toegankelijk. Conform Handboek openbare ruimte, dient groen een gronddekking te hebben van 1,2m, als het geen volle grond betreft. Groennorm per gebied Hoewel de groennorm op CID-niveau wordt gehanteerd, is op uw verzoek per deelgebied het aantal nieuwe woningen en vierkante meter groen inzichtelijk gemaakt. In onderstaande tabel is per deelgebied te zien van hoeveel nieuwe woningen en meters groen in de huidige plannen is uitgegaan. Met een verwachte totale omvang van bijna 300.000 m2 groen, komt dit uit op 8,2 m² groen per woning. Hiermee wordt de groennorm van 8 m2 per woning op gebiedsniveau van het CID gehaald. Ter informatie is ook het aantal woningen en het aantal vierkante meters groen voor het TAMOmgevingsplan Laakhaven Centraal (RIS324092) opgenomen.

Hieruit blijkt dat 8,1 m² groen per woning wordt gerealiseerd. Deelgebied Laakhavens-Hollands Spoor Den Haag Centraal e.o. Laan van NOI Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West Rivierenbuurt, Schenk, Stationsbuurt Totaal Woningen Bestaand + Autonoom Woningen Totaal CID Groennorm: m² groen/woning

Deelgebied Woningen Bestaand TAM Laakhaven Centraal + Autonoom Groennorm: m² groen/woning

Woningen

Groen

11.400 2.500 3.000 1.850 2.000 20.750 15.500 36.250

84.400 37.600 53.900 53.600 68.900 298.400

8,2

Woningen 0 7.400

Groen 60.200 8,1

Overwegingen bij bovenstaande tabellen: • In de tabel is rekening gehouden met een open/dicht/open/dicht (ODOD)-variant van de Utrechtse Baan. Met een gehele overkluizing komt de norm hoger uit (ca. 19.000 m2 meer groen; groennorm 8,7 m²). Zonder overkluizing van de Utrechtse Baan, is er circa 10.000 m² groen minder dan in de ODOD-variant uit bovenstaande tabel; (groennorm ca. 7,9 m²).

2/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

•

Met deze berekening is nog geen rekening gehouden met de verdeling van verhard/ half verhard en groen van de speelvelden. Bij nadere uitwerkingen in een Schetsontwerp (SO)/ Voorlopig ontwerp (VO) wordt bepaald hoeveel van deze veldjes verhard/ half verhard of niet verhard moet worden.

Afbeelding 1. Open dicht open dicht (ODOD)-variant overkluizing Utrechtse Baan. Waarbij de ambitie nog steeds staat om de gehele Utrechtse Baan te overkluizen.

Met de Ontwikkelstrategie en het Buitenruimteplan voor Laakhavens Hollands Spoor is het toekomstplan voor het eerste deelgebied binnen CID afgerond. Op basis van dit toekomstplan kunnen de openbare ruimteplannen verder worden uitgewerkt. Voor de overige deelgebieden in het CID moeten de toekomstplannen nog worden op- en/of vastgesteld. Ook in deze plannen wordt de groennorm in relatie met de woningbouw meegenomen. Monitoring van de groennorm is een continu proces voor heel CID. Jaarlijks wordt de raad geïnformeerd over deze monitoring in de voortgangsrapportage CID. Nadere toelichting Laakhavens Hollands Spoor Laakhavens gaat, van alle deelgebieden in het CID, het meest intensief bebouwd worden. In het buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor (RIS324255) is opgenomen, dat ingezet wordt op kwalitatief groen en het “groen tenzij”-principe. In kaart 1 is de groenopgave voor Laakhavens in beeld gebracht: met het vaststellen van het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor reserveren we in de openbare ruimte 84.400 m² groen. Dat is ruim vier keer zoveel groen als in de huidige situatie. Het verharde oppervlak wordt hiermee teruggebracht van 85% naar 51%, wat een enorme kwaliteitsimpuls geeft op het gebied van recreatie, klimaatadaptie, uitzicht en groenbeleving, biodiversiteit en gezondheid.

Daarnaast zijn er nog de Insteekhaven (water) = 17.500 m2, drijvend groen = 600 tot 1.000 m2, daktuinen ca 21.000 m² en boomkronen die meer waarde aan het gebied toevoegen in vergelijking met de huidige situatie.

Kaart 1 - groenopgave voor Laakhavens

3/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

Groennormberekening CID In de bestaande situatie is er in het CID 202.100 m² groen. Per saldo is in de eindsituatie 298.400 m² groen gepland, een netto toevoeging van ca 100.000 m² groen. Deze kwaliteitsslag is nodig in verband met het toevoegen van extra woningen. Conform de Structuurvisie CID, worden er in het CID maximaal 20.500 woningen toegevoegd. In deze 298.400 m² is de overkapping van de Utrechtse Baan deels meegenomen (ODOD-variant). In de bijlage is een overzicht gemaakt van de grote groenopgaven die gezamenlijk dit totaal vormen. In het CID worden 36.250 woningen verwacht (bestaand 13.468 + nieuw 22.768). De groennorm komt dan voor heel CID uit op 8,2 m² per woning. De groennorm is telkens een momentopname, aangezien de plannen gaan over de komende twintig jaar en op onderdelen telkens zullen bewegen. Jaarlijks monitoren we de groennorm en zullen op basis daarvan ook strategische keuzes gemaakt worden en, waar nodig, kan bijsturing plaatsvinden (bijvoorbeeld groenprojecten in tijd naar voren halen, woningbouw productie aanpassen, zoektocht naar extra groen etc.). In het jaarlijkse voortgangsbericht CID wordt u als raad geïnformeerd over de monitoring en over mogelijke aanpassingen.

2) Groen: Kansen extra vergroening/ Laakhavens West U heeft gevraagd of Laakhavens-West nog mogelijkheden biedt voor extra vergroening en of er nog andere kansen voor extra vergroening zijn binnen het CID. We zien wel wat kansen in Laakhaven-West (met name hoek Calandstraat-Waldorpstraat), echter goed om te benadrukken is, dat Laakhaven-West geen onderdeel uitmaakt van Laakhavens Hollands Spoor en ook buiten het CID (zoals gehanteerd bij de structuurvisie CID) valt. Eventuele groencompensatie in dit gebied draagt daarmee niet bij aan de groennorm op CID-niveau. Buiten Laakhavens Hollands Spoor, maar wel binnen het CID, zien wij nog mogelijkheden voor extra vergroening, die op dit moment nog niet binnen de concrete plannen vallen en daarmee nog niet zijn opgenomen in het geplande groen. In kaart 2 is aangegeven op welke plaatsen er kansen zijn voor extra vergroening.

Kaart 2 – vergroeningskansen CID

4/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

Nadere toelichting kaart 2 vergroeningskansen: − De Koninklijke Bibliotheek-locatie betreft een herontwikkeling, waarvoor de plannen nog nader uitgewerkt moeten worden. Er is wel rekening gehouden met groen (Haagse Loperplein), maar daarnaast wordt nog onderzocht of bij de locatie nog meer groen gerealiseerd kan worden. − Voor de Sporendriehoek zijn al wel studies gedaan voor groen in relatie tot het Vlietlijntramtraject. Dit is echter nog geen concreet plan en daarom nog niet opgenomen in de groenplannen binnen het CID. Diverse locaties in de Stationsbuurt en Rivierenbuurt bieden kansen om te vergroenen. Vergroening van deze locaties zijn niet opgenomen in de plannen. − Binnen het CID zijn een aantal brede straatprofielen die in de toekomst vergroend kunnen worden (zie de zwarte cirkels op aangegeven in kaart 2) 3) Speelplekken en speelveldjes Voor de behoefteanalyse speelplekken en speelveldjes is gebruik gemaakt van een combinatie van aantal woningen en bevolkingssamenstelling, conform de nota ‘Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen´(RIS317835). Gezien de bevolkingsprognose i.r.t. het woonmilieu in Laakhavens Hollands Spoor, bouwen we vooral voor eenpersoonshuishoudens. Een groot deel daarvan is voor studenten en starters. Ook voor ouderen bouwen we geschikte woningen. Van het aantal woningen is 33 % geschikt voor gezinnen.

Relatief gezien verwachten we in deze hoogstedelijke ontwikkeling daarmee minder kinderen. Daarbij is voor speelplekken gebruik gemaakt van specifieke richtlijnen voor aantal speelplekken per kind per leeftijdscategorie (RIS317835 pagina 26). Deze richtlijnen zijn toegepast op de bevolkingssamenstelling, die op pagina 64 van de ontwikkelstrategie is weergegeven. Dit resulteert in een behoefte conform de tabel op de volgende pagina. Dit betekent dat de behoefte voor nieuwe bewoners voor speelplekken ongeveer 50% lager wordt verwacht dan wanneer de berekening alleen gemaakt zou zijn op basis van het aantal woningen. In lijn hiermee is ook de behoefte voor speelvelden met ongeveer 50% naar beneden bijgesteld. Dit is in lijn met de maatwerkregels van de nota (RIS317835, pagina 37). Er is ook rekening gehouden met de huidige bewoners. Vanwege de behoefte van (de huidige) studenten bij het onderwijscluster en huidige bewoners, is de behoefte aan speelveldjes en speelplekken omhoog bijgesteld. Dit komt neer op een ophoging van 35% en resulteert in een behoefte van totaal 11.655 m² speelplekken en 7.920 m² speelveldjes.

Leeftijd

Aantal personen

Behoefte Behoefte speelplekken speelveldjes extra kinderen in extra kinderen in m2 m2

0-6 jaar extra

587

2.348

6-12 jaar extra

587

3.913

12-18 jaar extra

138

1.035

1.312

7.296

4.937

0-18 jaar huidige kinderen (schatting)

max. 500

3.000

1.881

18+gelijke actieve gebruikers(studenten)

max. 680

1.360

2.983

11.655

7.920

0-18 jaar totaal extra

Totaal

5/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

De onderbouwing dat de bijstelling op basis van de bevolkingssamenstelling een realistische en voorzichtige inschatting is, laat de bijlage zien: de optelsom van recente hoogstedelijke woonprojecten komt uit op een aanzienlijk lagere behoefte aan speelplekken en -veldjes. De optelsom geeft een behoefte aan speelplekken en speelveldjes, die drie keer lager ligt. Daarbij geldt dat de referenties met hogere behoefte gemiddeld genomen grotere woningen hebben en/of meer koop- en geen studentenwoningen. 4) Een laatste stand van zaken rondom het Laaktheater. De gemeente heeft regelmatig afstemming met Laaktheater. Zoals opgenomen in de ontwikkelstrategie en het TAM-omgevingsplan, is ruimte gereserveerd voor cultuur en is onze inzet een nieuw Cultuuranker van stadsdeel Laak op termijn in Laakhaven Centraal te vestigen. De gemeente bekijkt momenteel in samenspraak met Laaktheater welke (kleine) ingrepen in de tussentijd aan het huidige pand aan de Ferrandweg 4T kunnen worden gedaan, om de functie van Cultuuranker in dit gebouw beter uit te kunnen voeren. Indien er koppelkansen bestaan tussen deze ingrepen en verdere verduurzaming, dan zal dit waar mogelijk worden gecombineerd. Het Laaktheater is een belangrijke voorziening in het stadsdeel Laak. Wij zullen ons blijven inspannen om het Laaktheater nu en in de toekomst te helpen.

Ik hoop hiermee voldoende aan de toezegging te hebben voldaan en uw vragen te hebben beantwoord. Met vriendelijke groet, de wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa Klaas Verschuure

6/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

BIJLAGE GROEN OPBOUW EN REFERENTIES SPEELBEHOEFTE Groen opbouw Bestaand groen Groen dat verdwijnt of wordt vervangen Bestaand groen dat behouden blijft

202.100 m² -52.100 m² 150.000 m²

Grote groeningrepen: Overkluizing Utrechtsebaan (open-dicht-open-dicht variant) Spoor-overbouwing DH Centraal (conform Ontwikkelvisie CS) Vergroening Prinses Beatrixlaan (conform Ontwikkelvisie BQ) Herinrichting openbare ruimte LH Campus (conform BRP LH) Park Laakhavens (conform BRP LH) Herinrichting Waldorpstraat (conform BRP LH)

7.100 m² 9.800 m² 2.000 m² 17.000 m² 18.800 m² 9.200 m²

Overig nieuw groen Totaal

84.500 m² 298.400 m²

7/8

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/11020210

Referenties speelbehoefte Naam Straat woontoren/complex

Bouw Aantal Aantal Werkelijke Verwachte Factor jaar kinderen woninge behoefte speelbehoefte behoefte 0-18 jaar n voorzieningen speelvoorzieninge lager dan en speelveldjes n en speelveldjes richtinggeve op basis van op basis van nde norm bevolkingsrichtinggevende samenstelling( norm en aantal m²) woningen (m²)

The Roofs Maria Stuartplein Caland Tower/ Block Calandkade

2022

22

661

141

1333

9x

2016

66

471

422

950

2,2x

Waldo Tower Waldorpstraat

2016

<10

320

<64

645

10x

Vijverhof

Leeghwaterplein

2021

<10

98

<64

198

3x

De Kroon

Turfmarkt

2011

54

253

346

510

1,5x

Monarch

Pr. Beatrixlaan

2015

23

126

147

254

1,7x

185

1929

1184

3891

3,3x

Totaal

8/8