RIS324726 Bijlage 4 nota van beantwoording KJ Plein

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Datum

NOTA VAN BEANTWOORDING

9 februari 2026 Onderwerp

Nota van beantwoording zienswijzen voorontwerp Koningin Julianaplein Ons kenmerk

DSO/11001788

Het concept voorontwerp voor de openbare ruimte op het KJ-plein is op 14 november 2025 door het college B&W vrijgegeven voor inspraak. Daarna lag het zes weken ter inzage van 17 november 2025 tot en met 29 december 2025 zoals vermeld in het gemeenteblad. Vanwege de vakantieperiode is rekening gehouden met de reactietermijn tot en met 9 januari 2026. In totaal zijn vijf zienswijzen ontvangen die in onderstaande tabel letterlijk zijn opgenomen en van een reactie voorzien. Een tweetal zienswijzen hebben geleid tot een aanpassing in het boekje van het voorontwerp. De volledige ingediende zienswijzen kunnen schriftelijk (postbus 12600, 2500 DJ), per mail (csnoi@denhaag.nl) of telefonisch (14 070) worden opgevraagd bij de gemeente Den Haag, dienst Stedelijke Ontwikkeling, Projecten GO Central Innovation District onder vermelding van “zienswijze voorontwerp KJ-Plein”.

Indieners zienswijze: Nr. 1 2 3 4 5

Naam Belanghebbende 1 - NS Stations Belanghebbende 2 OCKJ Belanghebbende 3 – SOS Den Haag Belanghebbende 4 AVN Belanghebbende 5 – Henkies Hoekie

Datum ontvangen 1 december 2025

Type bericht Digitaal per e-mail

19 december 2025 7 januari 2026

Digitaal per e-mail en schriftelijk Digitaal per e-mail

8 januari 2026

Digitaal per e-mail

9 januari 2026

Digitaal per e-mail

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

Zienswijze, reactie en aanpassing VO openbare ruimte KJ-Plein

A1

B1

C1

Belanghebbende 1

Reactie

Vanuit NS Stations is het van belang dat er een beheerconvenant wordt opgesteld tussen de gemeente den Haag en NS Stations om vast te leggen wie wat onderhoud en beheert (raakvlakken NS Station / KJ plein). Met wie kunnen we hierover schakelen? Is dat de omgevingsmanager van de gemeente? Hoe worden de winkels op het KJ plein bevoorraad? Gaat dit via het voorplein of worden hier andere afspraken over gemaakt?

De gemeente is zelf ook van mening dat er een beheerconvenant moet worden opgesteld met NS Stations. Er hebben al gesprekken plaatsgevonden tussen NS – Stations en de gemeente Den Haag over een toekomstig beheerconvenant. Het is goed om de omgevingsmanager hiervoor als eerste aanspreekpunt te gebruiken. Bevoorrading van winkels gebeurt vanuit de Rijnstraat. In het ontwerp kruising Rijnstraat Bezuidenhoutseweg is voorzien in 3 autodate plekken, 2 parkeerplaatsen voor mindervaliden (30 min), 4 parkeerplaatsen (30 min) en een laaden losplek aan de Bezuidenhoutseweg nabij het KJ plein. De laad- en losplek voorziet in de mogelijkheid voor het halen en brengen van personen en goederen aan deze kant van het station en is aanvullend op de grotere Kiss en Ride-voorziening aan de Rijnstraat en de kleinere aan de Bezuidenhoutseweg bij het hotel Babylon. Op het voorplein van het KJ plein is ruimte voor het inhuizen van de bewoners en voor nooden hulpdiensten. De looproute is afgestemd op het gebruik van voetgangers tijdens reguliere spits momenten en is wat betreft de voetgangersoversteek naar koekamp/Malieveld een verruiming van de situatie uit het verleden. Het smalste deel op het plein voor voetgangers nabij de locatie tussen de woningtoren en de groenvakken is 11 m. Deze breedte is echter niet maatgevend voor loopstromen tussen de stationsingangen en het Malieveld.

Dat zijn namelijk de schuifdeuren (2x4 m) in de stationshal

De belangrijkste reizigersstromen lopen vanuit CS richting Koekamp/Malieveld (pagina 11). Vraag: Is de breedte van de hoofdroute afgestemd op piekmomenten (zoals evenementen, grote groepen mensen)?

Wijziging RV KJ-plein geen

geen

geen

2/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

D1

De geleidelijnen worden op klinkers aangebracht (pagina 20/21). Vraag: Zijn de tegels stroef genoeg om valpartijen bij water en gladheid te voorkomen? En blijven ze goed liggen, risico van hoogteverschillen

E1

Entree naar Stichthage, verdieping 0 naar +1 – met trap, vanaf het plein is ook een belangrijke route, staat nu niet benoemd.

F1

Verhuiswagen locatie (pagina 27) staat in looplijn van reizigers vanaf Koekamp naar station.

G1

Fietsroute naar fietsenstalling Stichthage is niet ingetekend (pagina 27).

H1

De groenvakken zijn opgebouwd met hogere taluds en beplanting tot 70 cm (pagina 22). Aandachtspunt: belangrijk dat zichtlijnen naar de entree KJ-stalling, New Babylon en stationsonderdoorgang vrij blijven;

aan de ene zijde en aan de andere zijde de breedte van het voetpad en fietspad langs de waterzijde richting Malieveld. Uit overleg met concertorganisator Mojo in 2018 is niet gebleken dat de opzet van gebouw en plein tot grote problemen zal leiden. Bij concerten wordt vaak een vorm van crowd management ingezet in overleg met de NS en HTM. Bij piekmomenten fungeert de fietsoversteek overigens ook als een looproute naar CS en Tramhaltes. Ja, de tegels zijn stroef genoeg en blijven goed liggen. De lijnen zijn van epoxyhars, worden niet glad en voldoen aan de toegankelijkheidsvoorschriften van PBTconsult. Dit type geleidelijn wordt standaard in de Binnenstad (hofstadkwaliteit) toegepast. De klinkers waarop deze wordt aangebracht zijn dezelfde als op de rest van het plein. De bestrating is van gebakken materiaal en van nature voldoende stroef door de wijze van bestrating. Het is inderdaad een belangrijke route en in het boekje van het voorontwerp is daarom op p.8 en p.10 met pijlen de entree aangegeven. Daarnaast is de benoeming van de entree naar Stichthage toegevoegd op p. 11. Dat klopt. In het voorontwerp zijn drie locaties voor verhuiswagens weergegeven. Er is voldoende ruimte overgehouden, zodat de voetgangers er omheen kunnen lopen. Deze locaties worden buiten niet fysiek gemarkeerd.

De fietsroute naar Stichthage is nu vermeld in het boekje van het voorontwerp door middel van een gele pijl. Zichtlijnen worden vrijgehouden van beplanting. De toegepaste beplanting wordt inderdaad niet hoger dan 70 cm met daarin enkele bomen en heestergroepen die hoger worden. Hierdoor blijven doorzichten behouden.

geen

ja

geen

ja

geen

3/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

graag bevestiging dat beheer hierop geborgd is.

I1

J1

Het KJ plein wordt aantrekkelijk ingericht en kan uitnodigend zijn voor hangjeugd en zwervers. We hechten waarde aan een kwalitatieve omgeving, maar moeten voorkomen dat het plein dezelfde aantrekkingskracht heeft als het “bollendak” bij station Utrecht Centraal (met bijbehorende overlast). Wat is jullie kijk hierop? Voorstel: Rookvrije zones rondom de ingangen van gebouwen en het station. Is ook onderdeel van de “Well certificeringen” die gebouwen en gebruikers graag willen. Hiermee voorkom je ook hangplekken. Komt er een AED op het plein?

K1

Is er een verzamelplaats voor bewoners en winkels op het plein bij calamiteiten?

L1

Komt er nog een gedetailleerde tekening van de geleidelijn, zodat we kunnen beoordelen of deze goed aansluit op het station? Aanvullend, waar zijn dan de miva plekken?

De beheerders zijn akkoord met het voorontwerp. In de fase naar het definitief ontwerp wordt het beplantingsplan opgesteld en de afstemming met de beheerders inhoudelijk verder verdiept. Hierbij wordt rekening gehouden met de vrije zichtlijnen, zoals opgenomen in het VO. Het KJ-plein is een openbare ruimte (publiek domein). Hier is geen bepaald rookvrij beleid of regiem van toepassing. Wel is mogelijk dat de ondernemers op het plein zelf het rookvrijbeleid oppakken. Cameratoezicht wordt door de politie mogelijk gemaakt.

In de stationshal (Koningin Julianaplein 10) zijn twee AED's en buiten de stationshal is op het Anna van Buerenplein nummer 113 een AED 24/7 beschikbaar. Een verzamelplaats is niet opgenomen in het voorontwerp. De vraag voor een verzamelplaats wordt in samenwerking met de ontwikkelaar van de bovenbouw besproken in de uitwerking naar het definitieve ontwerp. Ja, er komt een gedetailleerde tekening van de geleidelijnen die aansluiten op het station.

geen

geen

geen

geen

Mindervaliden (miva)plekken: binnen de scope van het KJ-plein zijn geen parkeerplaatsen. Langs het plein, bij de Bezuidenhoutseweg komt een Kiss & Ride strook. Voor de kruising Rijnstraat Bezuidenhoutseweg is ook een ontwerp

4/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

M1

Zichtlijn zebraklok moet niet verstoord worden door bomen.

O1

De brede natuurstenen banden en verhoogde plantvakken (pagina 26) vormen veel informele zitplekken. Vraag: wordt het beheer afgestemd op intensief gebruik, zodat vervuiling en zwerfafval voorkomen wordt? Hoeveel prullenbakken worden er geplaatst? De afvalopstelplekken voor rolcontainers (pagina 27) liggen dicht op looproutes. Vraag: Is de buitenruimte geschikt voor de vrachtwagens die het vuil op komen halen? Hoe wordt ongedierte bestreden? Er is horeca ingetekend op het plein en bankjes nodigen uit om wat te eten. Op het Anna van Buerenplein zien we bijv. veel ratten rondom de bankjes. Hoe voorkomen we dat de groenplekken een groot ganzen en meeuwen festijn wordt? Zoals nu aan de overkant het geval is.

P1

Q1

R1

opgesteld, zie het antwoord onder B1. In dit ontwerp is het voornemen om te voorzien in 3 autodate plekken, 2 parkeerplekken voor mindervaliden (30 min), 4 parkeerplaatsen (30 min) en een laad- en losplek aan de Bezuidenhoutseweg nabij het KJ plein. Hiermee zijn er mindervaliden plekken aanwezig nabij het KJ plein. Het zicht op de Zebraklok blijft vrij. Er worden geen grote bomen in dit vak toegepast zodat de klok goed zichtbaar blijft. De 2 meerstammige bomen zijn van de 3e grootte (kleine bomen) en staan op afstand van de klok om het zicht vrij te houden. Tijdens de fase voor het definitieve ontwerp wordt het beplantingsplan opgesteld en wordt de afstemming met de beheerders inhoudelijk verder verdiept. Het beheer wordt afgestemd op intensief gebruik. Aantal afvalbakken: Zie pagina 26, er worden 14 afvalbakken geplaatst. Deze staan op zichtbare plekken, langs looplijnen en in de buurt van zitplekken en wordt in het definitieve ontwerp verder uitgewerkt. Er wordt gewerkt met perscontainers om het volume van de afvalstroom te beperken. De buitenruimte is geschikt voor de vrachtwagens die het afval ophalen.

geen

geen

geen

Indien zich dit voordoet, zullen voorzieningen voor het bestrijden van plaagdieren door het Haagse Hout worden geplaatst.

geen

Het type beplanting trekt geen ganzen. Deze houden van kort gras. De beplanting trekt ook geen meeuwen. Wel komen er altijd meeuwen af op plekken waar eten te vinden is. Dat zal op het KJ plein niet anders zijn. Meeuwen houden van open vlaktes met veel overzicht. Doordat we heesters gebruiken in de beplanting zal het plein

geen

5/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

S1

Hoe voorkom je dat straatbaksteen eruit wordt gereden door expeditieverkeer en verhuiswagens.

T1

Hoe zorgen we dat het afval van de afvalcontainers (die buiten geplaatst worden bij ophaal) niet wegwaait of op voet/fietspad belandt aan de Rijnstraat. Er wordt gesproken van terrassen worden gemarkeerd in de bestrating en hoe wordt gehandhaafd. Dit zien we niet terug op de tekening, de zone voor entree station/fietsenstalling moet gegarandeerd vrij blijven. De zichtbaarheid van de entree van de fietsenkelder is cruciaal voor reizigers. Ook voor als je met de fiets komt moet deze van beide kanten goed zichtbaar/vindbaar zijn Vraag: Blijft deze vrij van obstakels, terrassen of hoge beplanting? (Rondom pagina 10–12). De combinatie van parkverlichting en boom-uplights ziet er goed uit (p. 28/29). Aandachtspunt: graag afstemming over lichtuitstraling richting stationsgevel/onderdoorgang om verblinding voor reizigers te voorkomen. Er lijkt minder verlichting te worden toegepast in de passage richting het Anna van Buerenplein. Komt hier ook extra verlichting?

U1

V1

W1

X1

Y1

Algemeen: verlichting toepassen waar entrees zijn zodat mensen weten waar ze naar toe moeten voor entree

minder aantrekkelijk zijn voor de meeuw dan bijvoorbeeld de Koekamp. Op de kwetsbare delen van het plein wordt vrachtverkeer geweerd om te voorkomen dat schade wordt aangebracht. Daarnaast worden in het DO paaltjes (Hagenaars) toegevoegd op de plek tussen de gevel van de entree fietsenkelder en het groenvak. Afval wordt opgehaald met een gesloten (mini)perscontainer. Hierdoor ontstaat geen probleem vanwege wegwaaiend afval.

geen

geen

Naast het paviljoen en New Babylon zijn terrassen voorgesteld. De mogelijke ruimte voor terrassen wordt daar gemarkeerd in de bestrating. Hierdoor kan gemakkelijk worden gehandhaafd.

geen

De entree van de fietsenkelder blijft vrij van obstakels, terrassen en hoge beplanting.

geen

Uitgangspunt is dat de verlichting niet mag verblinden. Hier wordt rekening mee gehouden in de uitwerking van het verlichtingsplan.

geen

De route naar het Anna van Buerenplein wordt verlicht door een combinatie van verlichting onder het gebouw als verlichting langs de route. Beide verlichtingen zijn op elkaar afgestemd. De verlichting speelt een belangrijke rol in de verblijfskwaliteit van het plein, zowel overdag als na sluitingstijd. Verlichting is opgenomen in de genoemde ruimtes evenals in het ontwerp van het KJ-gebouw in de onderdoorgangen.

geen

geen

6/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

station, entree fietsenstalling, entree kantoor etc. Belanghebbende 2 A2

Met deze zienswijze wil OCKJ de aandacht richten op onderdelen van het voorontwerp die, naar mening van OCKJ, in de verdere uitwerking tot een betere aansluiting en gebruik leiden van het openbaar gebied. Dit is in het belang van de bewoners, ondernemers en gebruikers (in de breedste zin van het woord) van het gebied.

De gemeente zet zich in om met name de directe omgeving van het KJ-plein te betrekken in de verdere uitwerking van het ontwerp. Dit geldt ook voor OCKJ.

geen

Het plan is vanuit ooghoogte vanuit allerlei kanten getest. Het groen, het beeld en het paviljoen zijnzichtbaar voor passanten die de stationshal in en uitlopen. Hiervan zijn ook beelden opgenomen in het voorontwerp. Wij zijn van mening dat het voorgestelde ontwerp voldoet aan de hoogstaande kwaliteit, die past bij deze entree van Den Haag.

geen

Wij vragen de gemeente om OCKJ actief te (blijven) betrekken in de uitwerking van het ontwerp. De onderwerpen waarop wij graag in de nadere uitwerking meedenken betreffen onder andere: 1. Routes en opstelplaatsen op en rond het plein ten behoeve van: a. de bevoorrading van de commerciële ruimten; b. verhuiswagens voor toekomstige bewoners; c. afvalverwerking; d. brandweervoertuigen; e. NUTS voertuigen. 2. Posities van terrassen voor commerciële ruimten onderdeel van project KJ Den Haag 3. De invulling van de groenvlakken en hoe deze kan ondersteunen bij het programmeren van functies op het Koningin Julianaplein 4. Het verlichtingsplan en de wijze waarop dit samen met het gebouw tot prettig en sociaal veilige omgeving leidt. Belanghebbende 3 A3

We achten de ingezette ontwerpmiddelen echter onvoldoende, onnodig bescheiden en geen recht doen aan de Haagse Grandeur die de beloofde Groene Stadsentree vraagt. Overdreven gesteld: midden op het plein lijkt een plantsoen voor kabouters geplaatst met een kabouterbeeld en een kabouterpaviljoen dat allemaal op

7/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

B3

C3

ooghoogte onzichtbaar is voor passanten die in en uit de stationshal komen. Minder overdreven en genuanceerder gesteld het volgende. Voor een ruimtelijke ‘pleinwerking’ in Den Haag is het noodzakelijk de wanden te beschouwen als ruimtevormende gevels die het plein als ‘kamer’ voelbaar maken. Voorbeelden: Buitenhof, Binnenhof, Plein, Plaats, Grote Markt, Anna Paulownaplein enzovoorts. Er zijn ook voorbeelden van het tegenovergestelde: Spuiplein, Maria Stuartplein, Anna van Buerenplein zijn alle voorbeelden van on-haagse pleinen zonder de ‘kamer’-achtige wanden.

De maatvoering van het KJ Plein, het ongevormde, anonieme gevelvlak van Nieuw Babylon aan de Noordzijde, de onrustige gevelwanden van het Lvormige nieuwe woongebouw stellen hoge eisen aan de gewenste ruimtelijke ‘kamer’vorming nu de wanden niet in eerste plaats die ruimtelijke kwaliteit kunnen geven en niet voldoende boeiend zijn voor het oog van passant of verblijvende burger. Nu de wanden onvoldoende ruimtelijke steun geven aan een Haags plein, ligt het voor de hand om met inrichtingmiddelen (een bomen-carré bijvoorbeeld of een robuuste pergola rondom) alsnog die ruimtelijke kadrering te verzorgen. Gezien de open ligging naar de fraaie Koekamp zou een U-vormig bomencarré monumentale candelabers voor straatverlichting of U vormige pergola het ruimtelijk contrast naar het zuidwesten van Malieveld en Koekamp kunnen vergroten. Er is geen enkel middel aangewend om iets dergelijks

Het KJ-plein is een ander type plein dan het traditionele plein zoals dat voorkomt in de historische stad. Op deze plek laten we in lijn met de vastgestelde Leidraad Stadsentree (RIS298517) opgesteld door landschapsarchitectenbureau Delva, de sfeer van het Koekamp doorlopen tot aan de entrees van de stationshal. Zo wordt ook de (parkachtige) vergroening en alle inrichtingselementen aangesloten op de Koekamp. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om een kader van bomen te maken en extra wanden. In het ontwerp is als uitgangspunt genomen dat de Koekamp zichtbaar is. Zie de beantwoording onder punt C2.

geen

geen

8/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

D3

E3

F3

te bewerkstelligen. En het is te makkelijk om dit af te doen als ‘er is niet voor gekozen’ of ‘dat is een andere opvatting’. Feit is dat het niet om opvattingen gaat maar over welke ruimtewerking de 3 inrichtingmsiddelen moeten bewerkstelligen en van een professioneel ontwerp mag je een professioneel discours verwachten. Gekozen is voor een plattegrond van een halve eivorm gericht op de Bezuidenhoutsweg geknipt in 4 vlekken. Het Julianamonument zou hiervan ruimtelijk het midden moeten accentueren, maar dit vriendelijke monument is ontworpen om tussen de passanten te staan, niet om een ruimte onder te ordenen zoals het standpunt van Willem van Oranje op het Plein.

De uitwerking laat een half-eivormig plantsoen zien dat doorsneden is. Het plantsoen is begroeid, geen gazon en er staan in het plantsoen lage lantaarnpalen alsof het een kleinschalig woongebied zou betreffen. In het ontwerp van Delva dat is goedgekeurd door de gemeenteraad is sprake van een groter groen eiland dat daarmee robuuster kan blijken van de ienie mienie plantsoentjes. Wat ook opvalt is dat de HTM niet wenst mee te doen blijkbaar aan de zijde van de Rijnstraat. Waarom toch altijd zo’n opstelling bij deze gemeentelijke monopolist?

Voor de plek van het Julianamonument is expliciet gekozen voor een niet drukke loopstroom van station naar Malieveld, maar een plek in de secundaire stroom, tussen de interne paden en aan de looproute tussen de Kiss & Ride en de stationshal. Het beeld bevindt zich daarmee wel degelijk tussen de passanten. Op de zitranden en bankjes is voldoende zitgelegenheid en de ruimte is door de vorm van de groenvakken niet formeel maar vriendelijk en daarmee niet te vergelijken met de sokkel op het Plein. De locatie van het monument is afgestemd met de kunstenaar van de beeldengroep. Het KJ-plein sluit volgens de Leidraad Stadsentree Den Haag (RIS298517) aan op het karakter en materialisering van de Koekamp. Zo zijn de lantarenpalen die zullen worden gebruikt dezelfde als die in de Koekamp. De Leidraad Stadsentree Den Haag (RIS298517) gaat uit van doorzetting van het karakter van de Koekamp tot aan de stationshal. Ten behoeve van de voetganger en de fietser is meer ordening aangebracht dan aanwezig in het ontwerp van Delva. De route naar het Malieveld, de hoofdstroom, zit aan de westzijde, en het slenter-, wacht- en lunchgebied zit aan de oostzijde rondom het monument en paviljoen. De Rijnstraat is inderdaad niet geheel meegenomen in de vergroening.

geen

geen

geen

9/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

G3

In het ontwerp is ruimte ingericht voor de kiosk ‘Betaalbare Romantiek’ van Henkies Hoekie. Het is bekend bij opstellers dat die positie onaanvaardbaar is en in strijd met de ruimtelijk planologische kaders. Hierover loopt nog een rechtszaak met de exploitant. Het gestelde op pagina 15 is dan ook ronduit desinformatie van belanghebbenden en gemeenteraadsleden nu het laatste gesprek is gevoerd op 22 mei 2025 waar de gemeentelijk projectleider concludeerde de gesprekken stop te zetten tot door de rechtbank is beslist. Er staat namelijk op pagina 15 in het voorontwerp RIS323719 bijlage 2 van oktober 2025 (5 maanden later dus!) Over het architectonisch ontwerp van het Paviljoen is nog weinig te zeggen. Voorlopig is het een niet-gebouw, het lijkt niet een ruimtelijk bepalende factor op het KJ Plein maar eerder een met een veel te groot en te plat met sedumdak getooid excuus. Door het ontbreken van elk verticaal element (zelfs geen vlaggenmast) een onzichtbaar geheel in een voor het oog niet te vatten omgeving waar je je als gast nauwelijks kunt oriënteren. Belanghebbende 4

Met de exploitant is besproken dat in het voorontwerp van het KJ-plein een plek is gereserveerd voor de kiosk. Het is bekend dat de exploitant niet gelukkig is met deze plek. Hij wil de kiosk liever houden op de tijdelijke locatie, Rijnstraat 4.

De Adviescommissie omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed zal het architectonisch ontwerp van het Paviljoen beoordelen.

geen

A4

Wij vragen ons in sterke mate af of met dit ontwerp de voorgeschreven 8m2 groen per woning wordt gerealiseerd. Er komen 396 woningen, dan zou 3168m2 extra groen aangelegd moeten worden. Wij missen enige berekening en toelichting hierover.

De groennorm geldt voor het gehele CID en niet per deelproject of gebied. Mocht in een gebied de groennorm niet worden bereikt, dan wordt dat elders in het CID gecompenseerd. Elk jaar wordt gemonitord en gerapporteerd aan de gemeenteraad of de groennorm wordt gehaald.

geen

B4

Wij uiten onze teleurstelling over de afwijzing van het door ons op 11 juli 2025 ingediende voorstel Stadmaken. Hierin stelden wij voor een groene verbinding in de zeer versteende omgeving van de Rijn- en Lekstraat te maken. We verwezen hierbij naar het

De taxistandplaats en perron 1 van CS liggen niet in het projectgebied van het KJ-plein en zijn daarom geen onderdeel van het voorontwerp van het plein. Het voorstel is ingediend in het kader “Stadmaken” en is beoordeeld en gemotiveerd. Uit de beoordeling is

geen

H3

geen

Op dit moment loopt een beroepsprocedure tegen de geweigerde omgevingsvergunning voor de legalisering van de reeds op de locatie Rijnstraat 4 in Den Haag aanwezige bloemenkiosk. Een datum voor de behandeling van de rechtszaak is op dit moment niet bekend.

10/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

C4

D4

E4

BKP Openbare Ruimte CID-CS. Helaas is op dit voorstel, na aandringen onzerzijds, negatief gereageerd. Een overleg met de gemeente en ProRail hierover was 18 december op ons verzoek gepland, en werd helaas kort daarvoor geannuleerd, zonder nieuw datumvoorstel. Met ons voorstel Stadmaken heeft de reeds aanwezige mussenkolonie bij de taxistandplaats en perron 1 van CS reële kansen om uit te breiden naar het KJ-plein. We zijn verheugd om in het Participatieverslag te lezen dat er een aanpassing is gekomen vanuit onze participatie: “Er komt aantrekkelijke beplanting voor de mussenkolonie die in de buurt van het KJ-Plein leeft.” ➢ Voor “in de buurt van het KJ-Plein” graag de gespecificeerde terminologie gebruiken: die achter het station CS tussen spoor 1 en de tramrails leeft.” ➢ Als “aantrekkelijke beplanting” pleiten we voor kwetterplekken van liguster, meidoorn en de u reeds bekende mussentorens.

Helaas, op of omstreeks 30 november 2025 blijkt de fourageer- en schuilvoorziening van de huismussenkolonie achter het CSstation illegaal gekapt te zijn. Het gaat om een ruim 80 meter lange hederahaag, die aan de Rijnstraat tussen perron 1 en de tramrails stond In het Participatieverslag komt onder het kopje Groen onze vraag terug: Onder de bomen, voorkeur voor lage beplanting (vaste planten) of grote groepen heesters? Uw antwoord: “Vanwege sociale veiligheid is het belangrijk dat er goed zicht blijft.

gebleken dat momenteel het maximale aan tijdelijke vergroening aan de Rijnstraat is bereikt. Graag is de gemeente bereid nader met u in overleg te gaan en mogelijkheden te bespreken.

Het beplantingsplan wordt opgesteld in de fase van het definitief ontwerp. Het verzoek om liguster en meidoorn toe te passen wordt daarin als wens meegenomen en afgewogen naast alle andere relevante belangen. Het gebied ‘achter het station CS’ (tussen spoor 1 en tramrails) is inderdaad bekend omtrent de mussenkolonie. Binnen het projectgebied en VO-fase zijn de mussentorens nader bestudeerd in relatie tot de groenvakken die al opgenomen in het ontwerp aan de zijde van de Rijnstraat. Zo zijn in het voorontwerp geen mussentorens, maar “kwetterstruiken” opgenomen in het belang van de kolonie huismussen, zie pagina 22 van het onwerp. Het is bijzonder treurig te vernemen dat de mussenhaag is gekapt. HTM heeft inmiddels een gesprek geïnitieerd met de betrokken partijen. Ook gemeente Den Haag zit hier aan tafel.

geen

Zie onder punt H1. Voor wat betreft de voorkeur van beplanting geldt dat over de struiken heen gekeken moet worden vanuit veiligheid van de stationsomgeving. De zichtlijnen moeten dus behouden blijven, waarbij de uitwerking van het type beplanting

geen

geen

11/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

A5

Daarom gaat de voorkeur uit naar vaste planten waar men overheen kan kijken.” ➢ We denken niet dat er over de planten in de groene “eilanden” op het plein heen gekeken hoeft te worden en wijzen daarom weer op de hierboven genoemde mussentorens, liguster en meidoorn. ➢ Kwetterplekken graag veilig maken door een dichte beplanting van liguster van minimaal 1 * 1.5 meter en dichte structuur om predatie door torenvalk en sperwer per cluster tegen te gaan. Dit zal niet bijdragen aan een sociale onveiligheid. ➢ Op de panelen, die bij de voorlichtingsavond van 9 december getoond werden, zien wij siergrassen getekend. Deze zien wij graag vervangen door op meer biodiversiteit gerichte plantsoorten. Kies vooral vaste planten, waarvan de zaadhoofden lang blijven staan, zoals distels en andere composieten en schermbloemigen. Hou in elk geval het aantal beperkt. Belanghebbende 5

volgt in het definitief ontwerp. We zullen uw wensen hierbij meenemen.

In het ontwerp is ruimte ingericht voor mijn kiosk ‘Betaalbare Romantiek’ van Henkies Hoekie. Het is bekend bij opstellers dat de voorgestelde positie onaanvaardbaar is en in strijd met de ruimtelijk planologische kaders. Hierover loopt nog een rechtszaak met de exploitant. De stelling in het stuk dat dit ‘in de loop zou liggen’ is niet gemotiveerd en blijkens de bestaane en te verwachten looplijnen niet gemotiveerd. Daarmee zou feitelijk de bestaansgrond voor de bloemenkiosk wegvallen.

Zie ook onder punt G3.

geen

Een gesprek heeft inderdaad plaatsgevonden op 22 mei 2025 waarbij is besproken dat in het voorontwerp van het KJ-plein een plek is gereserveerd om tegemoet te komen aan de exploitatie van de kiosk. Daarnaast loopt op dit punt een beroepsprocedure tegen een geweigerde omgevingsvergunning voor de legalisering van de reeds op de locatie Rijnstraat 4 in Den Haag aanwezige bloemenkiosk. Een datum voor de behandeling van de rechtszaak is momenteel niet bekend. In dit verband wordt verwezen naar de adviezen van de

12/13

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10838047

B5

C5

Het gestelde op pagina 15 is dan ook ronduit desinformatie van belanghebbenden en gemeenteraadsleden nu het laatste gesprek is gevoerd op 22 mei 2025 waar de gemeentelijk projectleider concludeerde de gesprekken stop te zetten tot door de rechtbank is beslist. Een zittingsdatum is nog niet bepaald. Er staat namelijk op pagina 15 in het voorontwerp RIS323719 bijlage 2 van oktober 2025 (5 maanden later dus!): Henkie’s Hoekie Langs de Rijnstraat wordt ruimte gereserveerd voor Henkie's Hoekie De kiosk is gepositioneerd langs een belangrijke looproute en is ingebed in het groenvak. Momenteel lopen er gesprekken met de eigenaar over de nieuwe positie van de kiosk en de eisen waar deze aan moet voldoen. In het DO komt hier meer duidelijkheid over. Het architectonische ontwerp van de Kiosk is geen onderdeel van het ontwerp van het KJ- plein. De positie in de inpassing wel. Ondergetekende vraagt U hierbij het ontwerp aan te passen uitgaand van mijnkiosk op adres Rijnstraat 4 als vergund en bestaand.

deskundige beleids- en vakafdelingen van de gemeente. Zoals ook onder punt A5 is vermeld is in het gesprek van meer dan vijf maanden geleden besproken om in de exploitatie van de kiosk tegemoet te komen door een plek te reserveren in het ontwerp.

De nadere uitwerking van het ontwerp volgt in het definitieve ontwerp.

geen

geen

13/13