RIS324723 Bijlage ADDENDUM EVALUATIEVERSLAG DRONEDETECTIE 2024-2025

6.1 Voortzetting onderzoek dronedetectie- protectie binnen SHIELD In 2026 zet SHIELD-onderzoek voort op de volgende vier pijlers: - Pijler 1: Bewustwording en preventie - Pijler 2: Testen DEWS in de praktijk - Pijler 3: Onderzoek handhaving politie - Pijler 4: Aansluiting van landelijke initiatieven en volgen van nieuwe toepassingen 30

Binnen de pijlers zijn vijf prioriteiten geïdentificeerd voor verdere kennisontwikkeling: 1. DEWS-verfijning Doorontwikkeling van het Proof of Concept (HHS) via: • Operatorinformatie (WPG-data van de politie) • Type bewegingspatroon (cirkelend, lineair, zwermgedrag) • Zonegevoeligheid (nabijheid vliegvelden, diplomatieke gebouwen, natuurgebieden) • Historische data (is dit een repeat offender?) 2. Sensor-optimalisatie Implementatie van NLR-aanbevelingen, namelijk uitbreiding van het dronedetectie netwerk met andere type sensoren via o.a. data uit samenwerkingen. 3. Handhavingsprotocol Vertaling van voorspellingsmodel naar concrete procedures: • Wanneer visueel verifiëren, wanneer ter plaatse gaan, wanneer strafrechtelijk ingrijpen? • Welke bevoegdheden zijn er, en welke ontbreken? • Hoe communiceer je met operators (via Remote ID, ter plaatse)? • Hoe documenteer je voor eventuele juridische procedures? 4. Transparantie-implementatie Praktische implementatie van de aanbevelingen uit het ethiekonderzoek: • Ontwerp en plaatsing informatieborden • Transparantie dronegebruik via bewustwordingscampagne • Verkenning haalbaarheid online overzicht dronevluchten 5. Bewustwording en kinderen Omdat kinderen via socialmediacampagnes minder goed worden bereikt, wil SHIELD specifiek 10- tot 15-jarigen laten kennismaken met vraagstukken rond drones.

Bijvoorbeeld tijdens de European Robotics League in mei 2026 op Scheveningen of via gastlessen op scholen. De vijf prioriteiten zijn complementair. Betere technologie (1, 2) moet leiden tot effectievere handhaving (3), terwijl transparantie en bewustwording (4, 5) maatschappelijk draagvlak borgen.

6.2 Operationele implementatie politie Zoals eerder beschreven zal het jaar 2026 gericht zijn op (onderzoek naar) operationalisatie. Dit is een logisch gevolg uit de afgelopen twee jaar, de hierboven benoemde vier pijlers en de huidige tijdsgeest. Hier wordt onder verstaan de dekking (zo) volledig mogelijk te laten zijn boven Den Haag, doorontwikkeling van DEWS en de handhaving door de politie. Daaronder loopt de juridische en bestuursrechtelijke discussie omtrent het drone-fenomeen. Op het moment van schrijven zijn er twee opties beschreven om de gemeente Den Haag als operationele pilot in te zetten. Dit zal worden voorgelegd aan de Nationale Politie i.s.m. Directie Veiligheid van de gemeente Den Haag. 31

NB: De resultaten uit de use cases die gedaan worden in de onderzoeksfase (6.1) zullen daar waar kan, worden meegenomen in de grotere pilot.

7. SLOT De weg tot nu toe Twee jaar geleden begon SHIELD met dronedetectie als een innovatief experiment: Kan SHIELD drones detecteren boven Den Haag, en welke lessen levert de data op? Die vraag kan nu volmondig worden beantwoord: ja, SHIELD kan detecteren, en er is veel geleerd. Kortom, dit addendum biedt weer nieuwe inzichten om met alle verantwoordelijke partijen te werken aan een veilige inpassing van drones binnen en buiten Den Haag. Contact Voor vragen over het SHIELD-onderzoek Dronedetectie en dit tussentijdse evaluatieverslag kunt u contact opnemen met de huidige projectleiders vanuit SHIELD: • Iris Neeleman – SHIELD Projectmanager Dronedetectie (Gemeente Den Haag) – iris.neeleman@denhaag.nl • Danny de Wekker – Projectleider SHIELD (Politie Eenheid Den Haag) – danny.de.wekker@politie.nl Dank Dank aan iedereen die heeft bijgedragen aan het onderzoek, onder meer: • Max van Meerten – Manager Digitale Innovatie & Smart City (Gemeente Den Haag) • Suzanne Kalf – Projectleider SHIELD (Gemeente Den Haag) • Johan van Rijn – Kwartiermaker Innovatieteam Den Haag (Politie Eenheid Den Haag) • Sven de Laaf – Projectleider SHIELD Dronedetectie 2023-2025 (Politie Eenheid Den Haag) Speciale dank aan Sven de Laaf voor zijn waardevolle projectleiderschap binnen SHIELD de afgelopen drie jaar.

Verder dank aan Dick Bouwhuis (I&W), Andrei Badea (NLR) en Joëlle Fransen (SHIELD) voor hun actieve bijdrage aan de tweede fase van dit onderzoek.

Dit is een addendum op het evaluatieverslag "Van Drone Detectie naar Drone Protectie" (februari 2025) hier te downloaden. Voor volledige context wordt aanbevolen beide documenten te raadplegen.

32

33