RIS324650 Bijlage Rapport

Rapport Beoordeling aansluiting Kaapstraat Twee varianten Opdrachtgever: Opdrachtnemer: Kenmerk: Status rapport: Datum:

Gemeente Den Haag DTV, Guido Dolné 250346/GDo DEFINITIEF 8 december 2025

Inleiding Recent is de aansluiting van de Kaapstraat op het kruispunt Schalk Burgerstraat – Kempstraat uit verkeersveiligheidsoverwegingen afgesloten. Daardoor is het noordelijke stukje van de Kaapstraat nu een doodlopende straat. De hier gevestigde ondernemers zijn niet blij met de afsluiting en zijn inmiddels in hoger beroep zijn gegaan tegen het onderliggende verkeersbesluit. De rechter heeft hen gevraagd om zelf met een alternatief plan te komen. De gemeente heeft het voorstel van de ondernemers inmiddels ontvangen, en wil dit voorstel graag door een onafhankelijk expert laten beoordelen. De gemeente Den Haag heeft DTV, als onafhankelijk adviesbureau, gevraagd om een beschouwing te geven op de reeds gerealiseerde situatie én op het door de ondernemers opgestelde alternatief. Ook ontvangt de gemeente graag een advies over de beste oplossing. Het voorliggende rapport is het resultaat van dit onderzoek. Hierin is een beoordeling van beide varianten opgenomen en wordt de gemeente Den Haag van advies voorzien. Het advies richt uitsluitend op verkeerskundige aspecten. Andere belangen zijn hierbij niet meegenomen. Bij de beoordeling van beide varianten is gebruik gemaakt van actuele richtlijnen uit de volgende CROW-publicaties:

• • •

ASVV 2021 (2021) Wegontwerp voor openbaar vervoer (2020) Basiskenmerken kruispunten en rotondes (2015)

1

Verkeersanalyse twee varianten In dit hoofdstuk wordt de actuele situatie buiten geanalyseerd en beoordeeld.

1.1

Variant 1: Actuele situatie Op maandag 24 november 2025 is een locatieschouw uitgevoerd op en rond de aansluiting Kaapstraat – Schalk Burgerstraat – Kempstraat. Tijdens de schouw is gebleken dat het kruispunt Schalk Burgerstraat – Kempstraat in verband met wegwerkzaamheden is afgesloten voor verkeer. Derhalve wordt bij de analyse op dit deel van de aansluiting uitsluitend gebruik gemaakt van de door de gemeente aangeleverde ontwerptekening. De situatie zoals deze in de ontwerptekening is opgenomen, wordt in dit rapport beschouwd als de bestaande/actuele situatie. Kruispunt Schalk Burgerstraat – Kempstraat

Afbeelding 1: Ontwerptekening nieuwe inrichting kruispunt Schalkburgerstraat-Kempstraat

De Schalk Burgerstraat wordt ingericht als gebiedsontsluitingsweg (50 km/h) met een eenrichtingsregime in zuidelijke richting (voor gemotoriseerd verkeer). Fietsers maken gebruik van vrijliggende fietspaden, met een breedte van 2,00 meter. De Kempstraat wordt ingericht als gebiedsontsluitingsweg (50 km/h) en is voor alle verkeer in beide richtingen toegankelijk. Op de oostelijke tak is sprake van gemengd verkeer, waarbij de aansluiting op het kruispunt voor fietsers is voorzien van rood asfalt. Op de westelijke tak zijn voor fietsers vrijliggende fietspaden gerealiseerd. De Kempstraat is bovendien onderdeel van een openbaar vervoerroute (buslijn 25). Het kruispunt Schalk Burgerstraat – Kempstraat heeft door de niet-haakse ligging van de Schalk Burgerstraat een atypische vorm. Zodoende is op twee hoeken sprake van krappe

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

2

boogstralen en op de twee andere hoeken juist heel ruime boogstralen. (Gemotoriseerd) verkeer dat vanuit westelijke richting op de Kempstraat rechtsaf richting Schalk Burgerstraat rijdt, wordt daarvoor gefaciliteerd via een plateau. Tussen de rijbaan en het plateau is 2,30 meter opstelruimte beschikbaar. Dit is minder dan dat CROW aanbeveelt (>5,00 meter). Door van de aanbevolen minimumbreedte af te wijken kan het voorkomen dat afslaand verkeer tijdens het wachten op passerende fietsers, daarbij de rijbaan blokkeert. Dit vergroot het risico op gevaarlijke situaties. Het kruispunt is voorzien van verkeerslichten. De (instellingen van de) verkeerslichten zijn niet beoordeeld. Alle vier de takken zijn voorzien van zebrapaden. Dit sluit niet aan bij de hiervoor geldende richtlijnen (Wegontwerp voor openbaar vervoer, 5.2 Oversteekbaarheid), maar in het Haagse HIOR (Handboek Inrichting Openbare Ruimte) is de combinatie van verkeerslichten en zebrapaden wel als standaard toepasbaar opgenomen. De rode verharding van de fietspaden op de Schalk Burgerstraat is over het kruispunt doorgetrokken, terwijl de rode verharding van de fietspaden langs de Kempstraat juist wordt onderbroken. Hiermee wordt duidelijk gemaakt dat verkeer op de Schalk Burgerstraat voorrang heeft op verkeer dat zich op de Kempstraat bevindt.

Op alle vier de takken is sprake van beperkte opstelruimte tussen de fietsoversteken en het kruisingsvlak, voor kruisend gemotoriseerd verkeer. In het ASVV 2021 wordt een opstelruimte aanbevolen van minimaal 5,00 meter lang. De genoemde opstelruimten voldoen daar niet aan. Kaapstraat De Kaapstraat is een erftoegangsweg (30 km/h) in klinkerverharding en is voor alle verkeer in beide richtingen toegankelijk. Het doorgaande wegvak is daarbij voorzien van een ruime middenberm en aan beide kanten van de rijbaan zijn parkeervakken aanwezig (zie afbeelding 2). Rond het uiteinde van de middenberm zijn anti-parkeerpaaltjes geplaatst en op enkele plaatsen zijn drempels aangebracht. Bij wijze van geleiding richting de Schalk Burgerstraat is op de rijbaan van de Kaapstraat markering aangebracht (zie afbeelding 3). In de offerteaanvraag is aangegeven dat bevoorradend vrachtverkeer deze bocht moeilijk kan maken en soms meerdere keren moet steken. Tijdens de schouw is op dit wegvak éénmaal een vrachtwagen (trekker met oplegger) waargenomen. Dit voertuig kon in één keer de bocht passeren. Op basis van de schouw lijkt deze bocht voor vrachtverkeer dus haalbaar.

Afbeelding 2: Ruime middenberm en antiparkeerpaaltjes

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

Afbeelding 3: Markering als begeleiding richting Schalk Burgerstraat

3

Het meest noordelijke deel (dus voorbij de aansluiting op de Schalk Burgerstraat) is voor alle verkeer doodlopend. Zo is er voor fietsers geen bandverlaging opgenomen en is bij het verkeersbord L08 (doodlopend) geen uitzondering voor fietsers opgenomen. In theorie kunnen fietsers via het trottoir doorrijden. Tijdens de schouw wordt dit gedrag niet waargenomen. Op dit deel van de Kaapstraat mag aan twee kanten worden geparkeerd, waarbij aan de westzijde haakse parkeervakken zijn gerealiseerd (zie afbeelding 4). Ook op de ‘kopse kant’ lijken twee parkeervakken aanwezig, maar hier is een wit kruis op aangebracht (afbeelding 5). Tijdens de schouw staan hier twee voertuigen fout geparkeerd, waardoor juist geparkeerde voertuigen minder (bijna geen) ruimte hebben om te kunnen keren. Zij moeten in het doodlopende deel dan achteruit terugrijden, waarmee het risico op gevaarlijke situaties toeneemt. Tijdens de schouw zijn alle parkeervakken binnen een straal van circa 100 meter bezet. Er staan ook rond de boomkransen en voor de haakse parkeervakken auto’s geparkeerd (zie afbeelding 4 en 5), waarmee de indruk ontstaat dat de parkeerdruk hier hoog is. Langs dit wegvak zitten meerdere voorzieningen, waaronder een kapperszaak, reisbureau en horeca. Het is onduidelijk hoe in de huidige situatie deze voorzieningen worden bevoorraad.

Het langsparkeervak met wit kruis (afbeelding 4) is gereserveerd als gehandicapten parkeerplaats. Op de Schalk Burgerstraat is een laad- en losplaats gerealiseerd, maar die is door de wegwerkzaamheden niet toegankelijk (zie afbeelding 11), er zijn verder geen laad- of losplaatsen aanwezig. Op basis van de ontwerptekening (afbeelding 1) worden vraagtekens gezet bij de toegankelijkheid van de laad- en losplaats na openstelling van het kruispunt. Door de opgenomen boom en fietsbeugels lijkt er (te) weinig manoeuvreerruimte voor vrachtverkeer om in één keer te kunnen inparkeren.

Afbeelding 4: Haakse parkeervakken op het doodlopend deel van de Kaapstraat

Afbeelding 5: Wit kruis wordt genegeerd

Op het korte wegvak dat de aansluiting op de Schalk Burgerstraat vormt, mag ook aan weerszijden worden geparkeerd. Grootverkeer (vrachtverkeer) dat via deze aansluiting de buurt verlaat en de Schalk Burgerstraat oprijdt, kan door de aanwezigheid van paaltjes (zie afbeelding 6) nauwelijks afslaan. Tijdens de schouw wordt een zwaar voertuig (12 meter trekker met oplegger) waargenomen die de draai stapvoets nét haalt zonder te hoeven steken. Op het driehoekig pleintje zijn zes ondergrondse containers geclusterd aanwezig, die vanuit de Kaapstraat worden geleegd. Hiervoor is het trottoir rond de containers verlaagd (zie afbeelding 7). Rond de containers en op het pleintje is sprake van (ernstige) vervuiling, wat negatief van invloed is op de uitstraling van de woonomgeving (zie afbeelding 7 en 8).

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

4

Op de trottoirverharding richting het kruispunt met de Kempstraat zijn fietsbeugels en plantenbakken geplaatst (zie afbeelding 9). Tijdens de schouw zijn de fietsbeugels allemaal bezet. Ook staan op andere plaatsen fietsen en scooters op het trottoir (zie afbeelding 10). Door werk in uitvoering op het kruispunt Schalk Burgerstraat – Kempstraat (zie afbeelding 11) kunnen geen bevindingen over verkeerscirculatie worden opgenomen.

Afbeelding 6: Paaltjes beperken de ruimte van gemotoriseerd verkeer

Afbeelding 7: Verlaagd trottoir en afval op en rond containerpunt

Afbeelding 8: Vervuild openbaar groen geeft negatief effect op woonomgeving

Afbeelding 9: Volle fietsbeugels en plantenbakken op het trottoir

Laad- en losplaats

Afbeelding 10: Fietsen staan op het trottoir gestald Afbeelding 11: Wegwerkzaamheden aan het kruispunt, laad- en losplaats niet bereikbaar

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

5

1.2

Variant 2: Voorstel ondernemers

Afbeelding 12: Ontwerptekening voorstel ondernemers met bevindingen (groene cirkels)

In afbeelding 12 is een weergave opgenomen van het voorstel dat in opdracht van de ondernemers aan de Kaapstraat is gemaakt. In de voorliggende paragraaf zijn verkeerskundige bevindingen op deze ontwerptekeningen geformuleerd en van nummering voorzien. Die nummering correspondeert met de nummers die op de ontwerptekening zijn opgenomen (in de groene cirkels). 1. Om de Kaapstraat op het kruispunt te laten aansluiten is een uitritconstructie opgenomen. Deze uitrit komt halverwege een opstelstrook voor de verkeerslichten uit. 2. Als meerdere voertuigen achter elkaar via de uitritconstructie de Kaapstraat verlaten, bestaat het risico dat voor roodlicht wachtende voertuigen daarbij het fietspad en/of trottoir blokkeren. 3. Ter hoogte van Kaapstraat 14 is een laad- en losplaats opgenomen. Op basis van de ontwerptekening is niet duidelijk of vrachtverkeer dat van die laad- en losplaats gebruik heeft gemaakt en zich richting kruispunt begeeft, door de aanwezigheid van de Hagenaartjes (paaltjes) de bocht richting verkeerslichten kan maken. 4. Verkeer dat vanuit de Kaapstraat de Kempstraat in westelijke richting in wil rijden, kan er (op rustige momenten) voor kiezen om via de dubbele uitritconstructie te rijden en de verkeerslichten te mijden.

Door te spookrijden wordt de kans op gevaarlijke situaties vergroot (verkeer uit westelijke richting verwacht hier immers geen tegenliggers) en neemt het risico op ongevallen toe. Dit risico bestaat ook in de tegengestelde richting als gemotoriseerd verkeer van het plateau tussen de Kempstraat en Schalk Burgerstrasat gebruik maakt en via het plateau tussen de Schalk Burgerstraat en Kaapstraat de Kaapstraat inrijdt.

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

6

1.3

Bereikbaarheid en verkeerscirculatie Naast een schouw en beoordeling op de inrichting van de Kaapstraat en het naastgelegen kruispunt Kempstraat – Schalk Burgerstraat is ook gekeken naar de bereikbaarheid van het doodlopende deel van de Kaapstraat (punt A op afbeeldingen 13 en 14). Hiervoor zijn in de omgeving, bij wijze van objectieve, onafhankelijke toets, drie willekeurige punten gepakt (punten B, C en D op afbeeldingen 13 en 14). Vanuit de drie punten zijn bij beide varianten in gekleurde lijnen de routes van en naar het doodlopende deel van de Kaapstraat ingetekend. Variant 1 Actuele situatie

Afbeelding 13: Routes tussen de Kaapstraat en drie willekeurige locaties in de omgeving

• •

•

•

Punt A → Kaapstraat (doodlopende deel) Punt B → Herman Costerstraat Vanuit Punt B is de Kaapstraat te bereiken via de Langnekstraat en Kaapstraat (in geel). Door eenrichting regimes op de Boerenstraat en Herman Costerstraat, is de kortste weg van punt A naar Punt B via de Kaapstraat, Langnekstraat, Fischerstraat, Kempstraat en Herman Costerstraat (in oranje). Punt C → Viljoenstraat Vanuit Punt C is de Kaapstraat te bereiken via de Viljoenstraat, Schalk Burgerstraat, Majubastraat en Kaapstraat (in lichtgroen). De kortste route terug loopt via de Kaapstraat, Schalk Burgerstraat, Delagoastraat en De La Reyweg (in donkergroen). Punt D → Beijersstraat Vanuit Punt D is de Kaapstraat te bereiken via de Beijersstraat, Oranjerivierstraat, De La Reyweg, Scheepersstraat, Schalk Burgerweg en de Kaapstraat (in lichtblauw). De route

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

7

terug loopt via de Kaapstraat, Paardenbergstraat, Bloemhofstraat, Kempstraat, De La Reyweg, Scheepersstraat en de Beijersstraat (in donkerblauw). Variant 2 Voorstel ondernemers

Afbeelding 14: Routes tussen de Kaapstraat en drie willekeurige locaties in de omgeving

• •

•

•

•

Punt A → Kaapstraat (doodlopende deel) Punt B → Herman Costerstraat Vanuit Punt B is de Kaapstraat te bereiken via de Langnekstraat en Kaapstraat (in geel). De kortste route van punt A naar Punt B loopt via de Kaapstraat, Kempstraat en Herman Costerstraat (in oranje). Punt C → Viljoenstraat Vanuit Punt C is de Kaapstraat te bereiken via de Viljoenstraat, Schalk Burgerstraat, Majubastraat en Kaapstraat (in lichtgroen). De kortste route terug loopt via de Kaapstraat, Schalk Burgerstraat, Delagoastraat en De La Reyweg (in donkergroen). Punt D → Beijersstraat Vanuit Punt D is de Kaapstraat te bereiken via de Beijersstraat, Oranjerivierstraat, De La Reyweg, Scheepersstraat, Schalk Burgerweg en de Kaapstraat (in lichtblauw). De route terug loopt via de Kaapstraat, Kempstraat, De La Reyweg, Scheepersstraat en de Beijersstraat (in donkerblauw). Door het openstellen van het doodlopende deel van de Kaapstraat ontstaat er voor gemotoriseerd verkeer een directe verbinding tussen Kaapseplein en Kempstraat. Het is aannemelijk dat hiermee de verkeersintensiteiten toenemen op de Kaapstraat, met name in de vroege ochtendspits (04:00-06:00 uur) wanneer arbeidsmigranten en seizoensarbeiders worden opgehaald. Dit vergroot het risico op verkeersonveilige situaties in de Kaapstraat.

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

8

Samengevat In de wijk Transvaal zijn veel wegen waar eenrichtingsverkeer is ingesteld. Dit is van invloed op de verkeerscirculatie en op de bereikbaarheid. In de bestaande situatie is sprake van omrijdbewegingen om van het ene punt naar het andere te komen. In de variant die door ondernemers is opgesteld is de bereikbaarheid van de Kaapstraat iets verbeterd, maar is er nog steeds sprake van omrijdbewegingen. Nadelig effect van deze variant is de toename van gemotoriseerd verkeer op de Kaapstraat in de vroege ochtendspits, vanuit de richting Kaapseplein.

2 2.1

Conclusies en aanbevelingen Conclusies Op basis van de aangeleverde tekeningen en de bevindingen tijdens de uitgevoerde locatieschouw worden ten aanzien van verkeersveiligheid de volgende conclusies getrokken: De actuele situatie ter hoogte van het doodlopende deel de Kaapstraat is niet ideaal, maar wel acceptabel. De voorzieningen die aan dit deel van de Kaapstraat zijn gevestigd, zijn bereikbaar. De parkeerdruk is hoog, dus het kan voorkomen dat klanten of bezoekers niet voor de deur kunnen parkeren. Het is niet met zekerheid te zeggen dat een andere inrichting daar verandering in brengt. Nadeel van deze inrichting is, dat verkeer dat onbedoeld het doodlopende deel inrijdt, daar weinig ruimte heeft om te kunnen keren. De basiskenmerken van de actuele inrichting voldoen aan de richtlijnen die CROW hiervoor heeft opgesteld. Er is wel ruimte voor verbetering. De maatvoering van de rijloper, parkeervakken etc. voldoen aan de richtlijnen die worden gesteld in CROW-publicatie ASVV 2021 (11.2 Wegvakvoorzieningen erftoegangswegen). Voor bevoorradend verkeer is er net voldoende ruimte om de buurt via de Schalk Burgerstraat te kunnen verlaten. De uitritconstructie in het voorstel van de ondernemers kan verkeersonveilige situaties opleveren.

Door realisatie van een uitritconstructie kan het voorkomen dat wachtende voertuigen het fietspad en/of trottoir blokkeren, zeker in combinatie met de korte opstelstrook. Daarnaast kan het voor weggebruikers verleidelijk zijn om via de uitritconstructie tegen de richting in te rijden. Dit geldt voor beide uitritconstructies langs de Schalk Burgerstraat. Het voorstel van de ondernemers biedt geen veiliger alternatief voor (bevoorradend) vrachtverkeer. De laad- en losplaats direct voor de deur van voorzieningen (t.h.v. Kaapstraat 14 op afbeelding 12) biedt bevoorradend verkeer meer gemak, maar de voorgestelde uitritconstructie biedt minder manoeuvreerruimte dan de bestaande uitritconstructie bij de aansluiting Kaapstraat op Schalk Burgerstraat. In de tekening zijn geen draaicirkels opgenomen, maar op basis van expert judgement wordt gesteld dat de Kaapstraat uitrijdend vrachtverkeer niet in één keer voor de verkeerslichten kan opstellen zonder te moeten steken of de tegengestelde weghelft te gebruiken. Om veilig te kunnen opstellen voor de verkeerslichten is tussen de uitritconstructie en de stopstreep voor de verkeerslichten minimaal 18 meter nodig (namelijk de lengte van een trekker met oplegger). Op basis van de aangeleverde tekening wordt die

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

9

afstand nu ingeschat op 10,00 meter. Als er een voertuig staat te wachten voor de verkeerslichten is 18,00 meter voor een trekker met oplegger dus al te kort (18,00 meter min de lengte van het voertuig) en blokkeert de trekker het trottoir en fietspad. Met het openstellen van de Kaapstraat verandert de verkeerslichtenregeling op het kruispunt Kempstraat – Schalk Burgerstraat. Als vanuit de Kaapstraat gemotoriseerd verkeer het kruispunt met de verkeerslichten kan bereiken, dient deze regeling te worden uitgebreid met een extra fase. Dit is negatief van invloed op de cyclustijd. Er zijn tussen beide varianten slechts in beperkte mate verschillen in bereikbaarheid. De resultaten uit paragraaf 1.3 Bereikbaarheid laten geen grote verschillen in bereikbaarheid zien. De bereikbaarheid van de drie willekeurig gekozen locaties is in de variant ‘Voorstel ondernemers’ iets beter dan in de bestaande situatie. Met het openstellen wordt echter ook meer doorgaand verkeer door de Kaapstraat verwacht (zoals uitgelegd bij de laatste bullet op pagina 8). Het openstellen van de Kaapstraat verhelpt het foutparkeren niet. Het – op dit moment nog doodlopende wegvak – van de Kaapstraat heeft een breedte van circa 5,40 meter. Als auto’s voor de rij haakse parkeervakken foutparkeren (zoals tijdens de schouw werd waargenomen), blijft er een rijbaanbreedte over van circa 3,00 meter.

Doorgaand verkeer kan binnen die restruimte de foutgeparkeerde voertuigen nog passeren richting kruispunt.

Eindconclusie: De bestaande inrichting is verkeersveiliger dan het voorgestelde alternatief met nieuwe uitritconstructie. Op basis van de aangeleverde tekeningen en locatieschouw wordt gesteld dat de actuele inrichting verkeersveiliger is dan het voorgestelde alternatief met nieuwe uitritconstructie. Met name de beperkte ruimte tussen uitritconstructie en de verkeerslichten leidt tot grotere risico’s, zowel voor vrachtverkeer als voor personenauto’s. Wel zijn er enkele aanbevelingen te doen die de bestaande situatie (nog) veiliger kunnen maken en die de bereikbaarheid kunnen vergroten. In paragraaf 2.2 Aanbevelingen wordt daar verder op ingegaan.

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

10

2.2

Aanbevelingen In deze paragraaf zijn aanbevelingen opgenomen die in de bestaande situatie de verkeersveiligheid op dit deel van de Kaapstraat en Schalk Burgerstraat (kunnen) vergroten. Aanbevolen wordt om: 1. Voor bevoorradend verkeer een alternatieve locatie te zoeken óf de bestaande laad- en losplaats anders in te richten, zodat vrachtverkeer hier met (meer) gemak kan inrijden. Dit kan bijvoorbeeld door het betreffende parkeervak te verruimen. 2. Bestaande markering en bebording te controleren en corrigeren waar nodig. a. De markering die doorgaand verkeer op de Kaapstraat richting de Schalk Burgerstraat moet geleiden, is versleten en daardoor minder goed zichtbaar. b. Ter hoogte van Kaapstraat 60 ontbreekt een verkeersbord dat weggebruikers duidt op eenrichtingsverkeer (verkeersbord C2). c. Het vak met witte kruis op het uiteinde van het doodlopende deel van de Kaapstraat voorzien van een RVV-verkeersbord E02 ‘verboden te parkeren en stil te staan’. 3. Een deel van de Hagenaartjes ter hoogte van de aansluiting Kaapstraat – Schalk Burgerstraat te verwijderen, zodat vrachtverkeer de ruimte krijgt om veilig de Schalk Burgerstraat in te rijden. 4. Op veel wegen in de omgeving van de Kaapstraat is een eenrichtingsregime ingesteld. De kaarten in paragraaf 1.3 laten zien dat dit regime veel invloed heeft op de bereikbaarheid van de buurt, zo ook op de Kaapstraat.

Aanbevolen wordt om te onderzoeken of de bereikbaarheid kan worden vergroot, bijvoorbeeld door de verkeerscirculatie te evalueren.

Beoordeling aansluiting Kaapstraat

11