RIS324641 Laatste voortgangsbericht actieplan opkomstbevordering

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

DPZ/11012262 RIS324641 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Gerjan Wilkens Dienst

Dienst Publiekszaken Afdeling

DPZ Directie en DOA Datum

Telefoonnummer

23 februari 2026

14070 E-mailadres

gerjan.wilkens@denhaag.nl

Onderwerp

Laatste voortgangsbericht actieplan opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing 2026

Op 13 maart 2025 sprak uw raad over het actieplan opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezing in 2026. Daarbij nam de raad ook negen moties aan die de opkomst moeten versterken. De burgemeester en het presidium zegden toe u van de voortgang van alle activiteiten op de hoogte te houden. Voor het zomerreces ontving u een voortgangsbericht met een korte stand van zaken (RIS322662). In oktober ontving u een uitgebreider voortgangsbericht (RIS323336). Met dit voortgangsbericht ontvangt u de laatste stand van zaken met betrekking tot opkomstbevorderende activiteiten in het kader van de gemeenteraadsverkiezing op 18 maart 2026. In dit voortgangsbericht wordt per activiteit uit het actieplan aangegeven wat de stand van zaken is. De uitvoering van het actieplan is een samenwerking tussen de Griffie, Unit Verkiezingen en Stadsdelen & Wijken, die samen de Werkgroep Opkomstbevordering vormen. Zoals in de voorgaande voortgangsberichten zijn de activiteiten geclusterd rond drie thema's: bewustwording van het belang van verkiezingen, toegankelijkheid van verkiezingsinformatie en stembureaus en betrokkenheid bij verkiezingen. 1) Bewustwording van de verkiezingen Opkomstcampagne Met communicatiebureau Things to Make and Do uit Den Haag is de opkomstcampagne ontwikkeld met als hoofdthema Kom op voor Den Haag.

Het doel van de campagne is het verhogen van de opkomst door inwoners beter te informeren en te motiveren om te gaan stemmen, zodat de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezing wordt verhoogd. De opdracht uit de motie ‘Opkomst verhogen dmv Rode Potlood Campagne’ (RIS321623) is hierin meegenomen. Ook de wensen en voorwaarden vanuit het actieplan opkomstbevordering (RIS320307) worden hierin verwerkt, inclusief het ontwikkelen van een toolkit met kant-en-klaar promotiemateriaal voor sleutelfiguren uit de stad. De afgelopen maanden is met het communicatiebureau het concept vormgegeven, in drie fasen wordt de campagne vormgegeven; een stadsbrede eerste aankondiging, een wijkgerichte oproep en een call-to-action, kort van tevoren. Uit de wijkagenda's is informatie gehaald ten behoeve van de wijkgerichte oproepen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/11012262

De campagne is op verschillende manieren bij diverse doelgroepen die in het actieplan benoemd zijn getest, zowel offline als online. De eerste fase van de campagne, de eerste aankondiging, is in week 4 uitgerold over de gehele stad, zowel offline als online. De lancering van de tweede fase staat gepland voor week 7 en de laatste fase wordt in week 10 gelanceerd.

Afbeelding 1: Campagne poster fase 1 (Eigen) communicatiemiddelen Door inzet van diverse communicatiemiddelen, waaronder de stadskrant, de website van de gemeente Den Haag en sociale media, wordt inzichtelijk gemaakt waar verschillende politieke partijen voor staan en wie de kandidaten zijn. Deze communicatie wordt in dezelfde stijl van de opkomstcampagne opgezet. Voor de gemeenteraadsverkiezing van 2026 is op de eigen website van de gemeente een aparte pagina gecreëerd waar informatie te vinden is over de verkiezing. Deze pagina is opgezet in de stijl van de opkomstcampagne, en is te vinden via denhaag.nl/komop. De website is eind januari live gegaan. Op de site is onder andere informatie te vinden over de stemhulpen, de toolkit en informatie over deelnemende partijen. Ook wordt een overzicht weergegeven van bij de griffie gemelde verkiezingsdebatten in de stad. De website denhaag.nl/verkiezingen – de permanente informatiepagina over verkiezingen – biedt algemene informatie over onder andere de kandidaatstelling, het stemproces en het aanvragen van volmachten.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/11012262

Samen met de website allekandidaten.nl is de website denhaag.allekandidaten.nl ingericht. Op deze website kunnen partijen al hun kandidaten inzichtelijk maken. Bezoekers van de website kunnen deze kandidaten leren kennen door te filteren op partij, geslacht, leeftijd en/of wijk. De website van denhaag.allekandidaten.nl wordt getoond nadat het kandidaatstellingsproces is afgerond, begin februari. De website krijgt een vertaalmodule, waardoor deze goed toegankelijk is voor expats, arbeidsmigranten en anderstaligen die het Nederlands minder goed beheersen. Ook wordt er een assistent-tool toegevoegd voor bezoekers met een visuele beperking of andere functionele beperkingen. Denk aan voorleesfunctionaliteit, contrastinstellingen en vergrootopties. Deze tool vergroot de gebruiksvriendelijkheid en digitale inclusie van de website. Op de website denhaag.nl/komop en sociale media van de gemeente wordt naar deze website verwezen. In de laatste editie van de stadskrant voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezing van 2026, eind februari, besteden we uitgebreid aandacht aan dit belangrijke moment voor onze lokale democratie. Hierin plaatsen we een heldere uitleg over het stemproces, wat er nodig is om dit te doen, en waar men terecht kan voor hulp of vragen. Daarnaast stellen alle deelnemende politieke partijen zich voor.

Zij delen hun visie, plannen en speerpunten, zodat de inwoners van Den Haag goed geïnformeerd hun keuze kunnen maken. In deze stadskrant wordt ook gewezen op de diverse stemhulpen die zijn ingericht in opdracht van de gemeenteraad. Verkiezingsborden Op 53 locaties in de stad worden borden geplaatst met verkiezingsposters van de aan de verkiezing deelnemende politieke partijen. Daarnaast wordt in elk stadsdeel één bord geplaatst waar deelnemende partijen zelf posters kunnen plakken. Dit is in lijn met de motie ‘Zorgen dat de boodschap blijft plakken’ (RIS321632). Het biedt alle deelnemende partijen de kans om posters te plakken die specifiek gericht zijn op het stadsdeel. De exacte locatie van ieder aanplakbord wordt bepaald in overleg met de betrokken gemeentelijke diensten en met de partijen gecommuniceerd. Peilingen Ipsos I&O verzorgt in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen twee peilingen voor ons in de periode januari tot en met maart 2026, waarbij de eerste peiling op maandag 2 februari 2026 en de tweede peiling op maandag 2 maart 2026 wordt gepubliceerd. Deze peilingen worden door Ipsos I&O in de raadzaal van het stadhuis op maandag 2 februari en maandag 2 maart om 15.30 uur gepresenteerd. Daarnaast zal Ipsos I&O na afloop van de verkiezingen onderzoeken welke activiteiten en communicatiemiddelen daadwerkelijk zijn opgemerkt door de inwoners van Den Haag.

Daarmee krijgen we enig inzicht in de effectiviteit van de opkomstbevorderende acties. Omroep West heeft in januari een eerste peiling gepubliceerd. Extra budget voor lokale omroepen Met het opgestelde plan geven Omroep West en Den Haag FM invulling aan de motie ‘Opkomst verhogen door extra budget voor lokale omroepen’ (RIS321621). Halverwege januari is een peiling gepubliceerd, daarnaast zijn een reeks activiteiten gepland, waaronder video’s met peer influencers, reportages met niet-stemmers, een 'Kiezerskapsalon' en een groot slotdebat in het Atrium van het stadhuis, de huiskamer van de stad, op zaterdag 14 maart 2026. Deze initiatieven moeten kiezers informeren en motiveren om hun stem uit te brengen. Ze hebben daarbij speciale aandacht voor jongeren, twijfelende kiezers en mensen met afstand tot politiek.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/11012262

Uitbreiding persoonlijke uitnodiging Kiezers die sinds de vorige verkiezing van 29 oktober jl. 18 jaar zijn geworden en op de verkiezingsdag mogen stemmen, ontvangen een persoonlijke uitnodiging van de burgemeester per post. De doelgroep voor deze uitnodiging wordt uitgebreid naar alle kiezers die sinds de laatste gemeenteraadsverkiezing in 2022 18 jaar zijn geworden. VerkiezingsNâch Om met name jonge inwoners en belangstellenden op een toegankelijke manier te betrekken bij de verkiezingen wordt op de Grote Markt op de avond van 17 maart 2026 de VerkiezingsNâch georganiseerd, met aansluitend het Nachtstemmen (vanaf middernacht). Het programma omvat live entertainment, presentaties en politiek debat. Het programma wordt in februari bekend gemaakt, de nachtburgemeester zal een rol in het programma vervullen, zowel bij de opening als bij het uitbrengen van de eerste stem. De communicatie over en promotie van deze avond wordt ontwikkeld door het communicatiebureau dat ook de opkomst bevorderende campagne voor Den Haag ontwikkelt. Nachtstemmen Tijdens de VerkiezingsNâch kan er in de nacht voorafgaand aan de verkiezingsdag al op een enkel stembureau worden gestemd. We koersen op openingstijden tussen 0.00 en 2.00 uur. Er wordt een afweging gemaakt tussen een locatie binnen en een buitentent, in afstemming met de rest van het VerkiezingsNâch programma.

Informatie over het nachtstemmen wordt gedeeld via alle gebruikelijke kanalen. 2) Toegankelijkheid van verkiezingsinformatie en stembureaus Verhogen bereikbaarheid en toegankelijkheid Ruim 92% van de 270 stembureaus in Den Haag is toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking. Dit betekent dat ca. 20 stembureaus nog fysiek minder goed toegankelijk zijn. Daar waar een stembureau niet toegankelijk is voor mensen met een fysieke beperking is in de meeste gevallen wel een toegankelijk stembureau binnen een straal van 200 meter. Gedetailleerde informatie over de ontwikkeling van de toegankelijkheid van stembureaus leest u ook in de voortgangsrapportage (RIS322963). Mobiel stemmen De praktische uitwerking van deze motie, ‘Opkomst verhogen dmv mobiel stemmen’ (RIS321624), is opgenomen in de verkiezingsplanning. We richten ons op een mobiel stembureau dat op verkiezingsdag verschillende locaties aandoet. Zo kunnen bijvoorbeeld ouderen of mensen die slechter ter been zijn dichter bij huis stemmen. De locaties en openingstijden worden vooraf duidelijk gecommuniceerd. Verkiezingsbalie Escamp Op het stadhuis wordt zoals gebruikelijk een verkiezingsbalie ingericht. Opvolgend op de motie 'Opkomst verhogen door extra verkiezingsloket op stadsdeelkantoor Escamp’ (RIS321622) wordt ook op stadsdeelkantoor Escamp een verkiezingsbalie ingericht.

Kiezers kunnen hier een vervangende stempas aanvragen of een volmachtstem regelen.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/11012262

Faciliteren verkiezingsdebatten Vanuit verschillende (bewoners)organisaties in de stad worden in aanloop van de gemeenteraadsverkiezing verkiezingsdebatten georganiseerd. Daarvoor zijn geen extra middelen beschikbaar. Een financiële tegemoetkoming voor stadsdeelinitiatieven kan worden aangevraagd via de regeling Leefbaarheid en Bewonersparticipatie. Bewoners en organisaties kunnen hiervoor een aanvraag doen op de website van de gemeente. De organisatie wordt gevraagd alle politieke partijen die in de Haagse gemeenteraad vertegenwoordigd zijn en/of minimaal één zetel in de peilingen krijgen uit te nodigen om aan deze debatten deel te nemen. Vanaf 2026 worden alle verkiezingsdebatten die bij de griffie worden aangemeld inzichtelijk gemaakt op de website van de gemeente. Stemhulpen Zoals in de eerdere voortgangsberichten staat beschreven is er gekozen voor een combinatie van algemene en doelgroepgerichte stemhulpen. De algemene stemhulpen waarvan de gemeente gebruik maakt zijn de Stemwijzer en het Kieskompas. Daarnaast worden drie specifieke varianten ingezet: YoungVoice voor jongeren, een Engelstalige versie van het Kieskompas, en Steffie – een toegankelijke stemhulp voor mensen die moeite hebben met lezen, een lichte verstandelijke beperking hebben of politiek ingewikkeld vinden.

Hiermee worden de doelgroepen bereikt die in het actieplan opkomstbevordering expliciet zijn genoemd: jongeren, anderstaligen en laaggeletterden. Op 18 februari worden de twee algemene stemhulpen, de Engelstalige stemhulp en Steffie gelanceerd. Op 25 februari wordt YoungVoice gelanceerd. In onder andere de verkiezingseditie van de stadkrant en op de website denhaag.nl/komop en sociale media worden de stemhulpen gepromoot. Inzicht in partijplannen per stadsdeel Op de website denhaag.nl/komop worden de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen weergegeven, indien deze bekend zijn. Op de gemeentelijke website wordt ook, indien door politieke partijen bekendgemaakt, inzichtelijk gemaakt welke plannen en prioriteiten de verschillende partijen hebben voor elk stadsdeel. Communicatie over het stemproces In het afgelopen jaar is onderzoek gedaan naar de informatie die over het stemproces wordt verstuurd. Daarvoor hebben kiesgerechtigden uit Den Haag deelgenomen aan focusgroepen en zijn expertgesprekken gevoerd. In juli is dit onderzoek afgerond. De aanbevelingen zijn waar mogelijk verwerkt in de materialen voor de Tweede Kamerverkiezing. Voor de gemeenteraadsverkiezing worden de verbeteringen verder doorontwikkeld. Wijzigingen zijn bijvoorbeeld het anders bedrukken van de envelop zodat het duidelijker is dat deze de stempas bevat.

Ook wordt gewerkt aan het anders indelen van de verkiezingskrant die bij de kandidatenlijst wordt verzonden. Deelnemers aan het onderzoek gaven aan dat de informatie sneller te lezen en begrijpen moet zijn. De teksten worden daarop herzien. 3) Betrokkenheid bij verkiezingen Schoolbezoeken en betrekken van jongeren bij de verkiezingen Aan het begin van elk schooljaar ontvangen alle scholen een brief waarin ze worden uitgenodigd voor het educatieprogramma van de gemeenteraad. Deze maand hebben de scholen een extra brief gekregen met een specifiek aanbod rondom de gemeenteraadsverkiezingen. Daarnaast wordt er in de opzet van een aantal reguliere evenementen (zoals Raad in de Stad voor jongeren in oktober, het kindervragenuur in januari en de studentendebatdag in maart) ook extra aandacht besteed aan de aankomende gemeenteraadsverkiezingen.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/11012262

Bij de raadzaal is een simulatie van een stembureau gemaakt die tijdens de schoolbezoeken te zien is. De simulatie omvat een stemhokje, een publicatiebord, een stembus en een beachflag. Ook zijn er stempotloden en speciaal voor kinderen ontworpen stembiljetten. Als kinderen hebben gestemd, ontvangen ze een kaartje voor thuis, waarbij ook ouders/verzorgers de oproep krijgen om te stemmen. Stemoefendagen We organiseren de stemoefendagen in de periode van eind februari tot en met begin maart. Vanaf dit moment zie je de verkiezingen meer terug in het straatbeeld. De stemoefendagen zijn te verdelen in twee soorten activiteiten. Enerzijds in diverse stadsdelen voorbijgangers informeren en de mogelijkheid bieden om te oefenen met stemmen in een echt stemhokje. Anderzijds bij specifieke doelgroepen op bezoek gaan om te oefenen met stemmen en uitleg geven over het stemproces. Own Your Stembureau Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezing van 2025 heeft de Unit Verkiezingen het contact opgepakt met de vijf Haagse welzijnsorganisaties en onderwijsinstellingen die eerder bij het project Own Your Stembureau actief waren. Voor de komende gemeenteraadsverkiezing gaat de samenwerking met de vijf organisaties door. Ook wordt er uitgebreid met drie nieuwe enthousiaste organisaties. Onze nieuwe partners zijn Wijkz Morgenstond, de Universiteit Leiden (Universiteitscampus Spui), en WeZijnTransvaal.

De jongeren van deze acht locaties zullen op verkiezingsdag een stembureau bemensen, daarnaast promoten ze hun eigen stembureau en krijgen ze de kans om een bezoek te brengen aan de Haagse gemeenteraad. Tenslotte organiseren we ook een simulatiedag voor de jongeren, zodat ze goed voorbereid aan de slag kunnen op het stembureau. De acht locaties zijn gelegen in de volgende vijf stadsdelen: Centrum, Escamp, Haagse Hout, Leidschenveen-Ypenburg en Laak. We hadden graag uitgebreid naar alle 8 de stadsdelen. Echter bleek dit niet realistisch. Own Your Stembureau is een project wat is ontstaan vanuit de stad. Niet in elk stadsdeel is er een geschikte welzijnsorganisatie of onderwijsinstelling om deel te nemen aan dit project. Alle Haagse vrouwen naar de stembus en betrekken maatschappelijke organisaties In het kader van de plannen uit het actieplan opkomstbevordering, met name de opkomstcampagne, worden maatschappelijke en vrouwenorganisaties uit de stad benaderd met het verzoek samen werk te maken van het verhogen van de opkomst. De toolkit met kant-en-klaar promotiemateriaal kan hiervoor worden ingezet. 45 zetels van Den Haag Bij het uitwerken van het verzoek uit de motie ‘Opkomst verhogen dmv het plaatsen van 45 ‘zetels’ in de stad’ (RIS321626) staan 8 reuzestoelen centraal, één per stadsdeel, die symbool staan voor de 45 raadszetels.

De stoelen zijn ontworpen door studenten van de Haagse Hogeschool in samenwerking met wijkbewoners en vervolgens gebouwd door Haagse meubelmakers. Voorafgaand aan de laatste raadsvergadering van 2025 was er een tentoonstelling op de entresol van het stadhuis waar politici en andere geïnteresseerden de prototypen van de stoelen konden bekijken. Medio februari wordt in elk stadsdeel de stoel op een drukbezochte locatie geplaatst. Elke stoel is voorzien van een QR-code die leidt naar informatie over stemmen, de gemeenteraad, de kandidaten, en de gemeenteraadsverkiezing. De communicatie wordt in dezelfde stijl van de opkomstcampagne opgezet. Onderzocht wordt of de stoelen kunnen eindigen bij de Verkiezingsnâch op de Grote Markt.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/11012262

Bijeenkomst na verkiezingsdag voor organisatie Als dank voor de inzet tijdens de verkiezingsdag worden stembureauleden, tellers en anderen die bij de organisatie van de verkiezing betrokken zijn uitgenodigd voor een feestelijke bijeenkomst. Organisatie van dit evenement is begin 2026 gestart. 4) Tot slot Beschikbare middelen De beschikbaar gestelde middelen vallen zowel binnen programma 1 (€ 200.000,-) als programma 2 (€ 220.000,-) in het begrote budget. Naast deze middelen heeft uw raad met het amendement ‘Extra geld voor opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing 2026’ (RIS320449) € 299.999,- beschikbaar gesteld. Totaal is er € 719.999,- beschikbaar gesteld voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Evaluatie Tijdens het bespreken van het actieplan opkomstbevordering heeft uw raad het belang benadrukt van het inzichtelijk maken van de resultaten van ingezette acties. Het college en het presidium onderschrijven dit. Aan de samenwerkingspartners – zoals de makers van stemhulpen en de peilingen, de website allekandidaten.nl en lokale omroepen – wordt gevraagd, waar mogelijk, inzicht te geven in de effecten van hun inzet en activiteiten. Ipsos I&O zal na afloop van de verkiezing onderzoeken welke activiteiten en communicatiemiddelen daadwerkelijk zijn opgemerkt door de inwoners van Den Haag.

Daarmee krijgen we enig inzicht in de effectiviteit en bekendheid van de opkomstbevorderende acties. Na de verkiezing worden alle verkregen inzichten voor u overzichtelijk op een rij gezet en aan u toegezonden. Jan van Zanen, burgemeester Ralf Sluijs, voorzitter presidium

7/7