RIS324450 Nieuwe eigenbijdragesystematiek maatschappelijke opvang

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/11008580 RIS324450 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Jet Huugen Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Datum

Telefoonnummer

30 januari 2026

14070 E-mailadres

jet.huugen@denhaag.nl Onderwerp

Nieuwe eigenbijdragesystematiek maatschappelijke opvang

De gemeente Den Haag kent geen eenduidige eigenbijdragesystematiek voor maatschappelijke opvang. Dit zorgt voor onduidelijkheid bij mensen die gebruik (willen) maken van opvang en zorgverleners. Aansluitend bij de ambitie zoals omschreven in het coalitieakkoord1, adviseert dit raadsvoorstel een (op)nieuw vormgegeven, eenduidige eigenbijdragesystematiek2. Deze raadsmededeling geeft aanvullende informatie over het raadsbesluit “Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Den Haag 2018” (RIS324449). Het gaat in op hoe dit het raadsbesluit tot stand is gekomen, welke overwegingen en alternatieven zijn meegewogen en hoe Gemeente Den Haag de mensen, die gebruik maken van de maatschappelijke opvang, informeert over de nieuwe systematiek. Context van de eigen bijdrage voor maatschappelijke opvang binnen de Wmo2015 Binnen de Wmo bestaan verschillende eigen bijdragen. Deze zijn hieronder schematisch weergegeven. Dit raadvoorstel omvat de maatwerkvoorzieningen3 van maatschappelijke opvang, inclusief de opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld. We vragen geen eigen bijdrage voor de algemene voorzieningen van maatschappelijke opvang4. Dit voorstel gaat niet over beschermd wonen. De eigen bijdrage voor beschermd wonen wordt namelijk door het Rijk vastgesteld. Het CAK berekent en int die eigen bijdrage.

1

Coalitieakkoord+Den+Haag+2022_2026

2

Aanpak dakloosheid 2023-2030, Den Haag geeft thuis

3

Maatwerk voorziening: Op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon afgestemd geheel

van diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen 4

Algemene voorziening: aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften,

persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11008580

Eigen bijdragen binnen de Wmo Algemene voorzieningen Maatwerkvoorzieningen De gemeente kan Voorbeelden: Bij verordening kan worden Voorbeeld: een eigen bijdrage Haags ontmoeten, bepaald dat een cliënt een Huishoudelijke vragen voor een Winterkouderegeling, bijdrage in de kosten hulp algemene Permanente verschuldigd is voor een voorziening. Deze Winteropvang en maatwerkvoorziening, dan mag niet hoger zijn onafhankelijke wel een persoonsgebonden dat de kostprijs van cliëntondersteuning budget. Dit is het de voorziening5 abonnementstarief: € 21,80,- in 20266 Voor het gebruik De berekening van de eigen Voorbeeld: van de algemene bijdrage voor beschermd Beschermd wonen voorziening wonen is dezelfde als voor de cliëntondersteuning Wet langdurige zorg8 is geen bijdrage De gemeente kan een eigen Voorbeelden: verschuldigd7 bijdrage vragen voor opvang, Nachtopvang, 24deze moet minimaal voldoen uurs opvang, aan artikel 3.20 van het inclusief Uitvoeringsbesluit Wmo9 gezinsopvang en opvang voor slachtoffers huiselijk geweld Huidige situatie De gemeente Den Haag kent verschillende eigen bijdragen. Deze lopen uiteen zonder dat hier een duidelijke visie onder ligt. Zo betaalt men in de nachtopvang al jaren € 2,- per nacht zonder dat dit bedrag geïndexeerd is.

Ook zijn er een aantal locaties die ten tijde van de coronapandemie zijn gestopt met het innen van de eigen bijdrage, zodat er geen enkele financiële drempel meer zou zijn om gebruik te maken van de opvang. Hier betalen mensen die gebruik maken van de opvang nog altijd geen eigen bijdrage. Echter, er zijn ook locaties waar alleenstaande dakloze mensen wél een eigen bijdrage betalen. Verder betalen gezinnen in de gezinsopvang een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. De huidige situatie is onduidelijk, wat tot frustratie leidt bij mensen die gebruik maken van de opvang en bij zorgverleners. Ook zijn er ongewenste ongelijke situaties ontstaan, doordat het uitmaakt in welke opvang je geplaatst wordt en of hier een eigen bijdrage gevraagd wordt. Bovendien bestaan er knelpunten in het innen en handhaven van betalingen die opgelost dienen te worden. De nieuwe systematiek moet eraan bijdragen dat de eigen bijdrage duidelijk en versimpeld is, zodat onduidelijkheid weggenomen wordt en knelpunten in het inningsproces opgelost worden.

5

Artikel 2.1.4 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015

6

Artikel 2.1.4a Wet maatschappelijke ondersteuning 2015

7

Artikel 2.1.4 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015

8

§ 3 Uitvoeringsbesluit Wmo 2015

9

Artikel 3.20 Uitvoeringsbesluit Wmo 2015

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11008580

Visie op de eigen bijdrage De gemeente Den Haag vraagt een eigen bijdrage voor maatschappelijke opvang, omdat dit recht doet aan het principe van wederkerigheid. Bovendien kost het organiseren van opvang kost geld en draagt het vragen van een eigen bijdrage bij aan het betaalbaar houden van het zorgsysteem. Het vragen van een eigen bijdrage mag er echter niet toe leiden dat mensen een financiële drempel ervaren om gebruik te maken van de maatschappelijke opvang of in financiële problemen komen. Hierom moet de eigen bijdrage betaalbaar zijn en is het belangrijk dat personen die gebruik maken van de opvang, na het betalen van de bijdrage, genoeg geld overhouden om van te leven. Voorstel: een vaste eigen bijdrage voor maatwerkvoorzieningen maatschappelijke opvang opgebouwd uit componenten Het college stelt voor om een vaste eigen bijdrage te hanteren voor maatschappelijke opvang die opgebouwd is uit componenten. Zo is het voor zorgverleners en mensen die gebruik (willen) maken van opvang duidelijk hoe hoog de eigen bijdrage is en waar dit op gebaseerd is. Tegelijkertijd houden mensen die gebruik maken van de opvang genoeg geld over om van te leven. Het bedrag per maand als bijdrage voor de opvang is opgebouwd uit de basishuur en de Nibudbedragen voor gas, elektriciteit en water.

Het bedrag per maand voor maaltijden is gebaseerd op de gemiddelde kosten voor voeding per dag voor een persoon tussen de 14 en 50 jaar oud volgens het Nibud. De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Component

Alleenstaande

Gezin: twee ouders

€ 362,-

Gezin: alleenstaande ouder € 386,-

Vast bedrag per maand als bijdrage voor de opvang Vast bedrag per maand voor maaltijden

€ 247,-

€ 247,-

€ 247,-

€ 402,-

Alleenstaanden met een Participatiewet-uitkering (hierna PW-uitkering) houden in een opvang met maaltijden € 792,50,- over en in een opvang zonder maaltijden € 1.039,50,-. Gezinnen (alleenstaande ouder) met een PW-uitkering houden € 1.015,50,- over. Aanvullend ontvangen zij een kindgebondenbudget en kinderbijslag. Gezinnen (twee ouders) met een PW-uitkering houden € 1.600,13,- over. Ook zij ontvangen aanvullend kindgebondenbudget en kinderbijslag 10. De bijdrage voor maaltijden wordt alléén gevraagd wanneer een opvangvoorziening alle maaltijden (ontbijt – lunch – diner) aanbiedt. Bij gezinsopvang is er geen locatie die dit doet. Hierom zal er in de praktijk geen eigen bijdrage voor maaltijden gevraagd worden bij gezinsopvang. De opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld onderscheidt zich hiervan doordat in de eerste 6 weken van de opvang geen eigen bijdrage gevraagd wordt. In deze 6 weken is er een andere prioriteit dan het innen van een eigen bijdrage en wordt er nog onderzoek gedaan naar de situatie en ondersteuningsbehoefte van mensen. Ook wordt in deze periode het inkomen van deze mensen in kaart gebracht.

10

Omdat er in het voorgestelde scenario een eigen bijdrage wordt gehanteerd, is de berekening niet uitgegaan van de woonkostenkorting

op de PW-uitkering

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11008580

Na deze periode wordt, afhankelijk van de samenstelling van het huishouden, er voor de eigen bijdrage bij de maatwerkvoorziening opvang slachtoffers huiselijk geweld aangesloten op bovenstaand schema. In de opvang voor slachtoffers huiselijk geweld worden geen maaltijden geboden. Aan de hand van wet- en regelgeving en de input uit gesprekken met belanghebbenden (de Achterban van het Straatconsulaat, zorgaanbieders en verschillende interne teams. Zie hiervoor het participatieplan en participatieverslag) zijn een aantal aanvullende aspecten opgesteld. Deze aspecten geven invulling aan de wettelijke kaders, zorgen ervoor dat de eigen bijdrage geen drempel opwerpt voor opvang, voorkomen dat de eigen bijdrage leidt tot schulden en bieden duidelijkheid aan mensen die gebruik (willen) maken van maatschappelijke opvang: • de eigen bijdrage systematiek voldoet minimaal aan artikel 3.20, eerste lid van het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015; • de eigen bijdrage is nooit hoger dan de kostprijs van de voorziening; • voor de nachtopvang wordt geen eigen bijdrage gevraagd. Ook wordt in de crisisperiode van de opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld geen eigen bijdrage gevraagd, dit is namelijk een algemene voorziening; • zolang geen inkomen bekend is, wordt geen eigen bijdrage gevraagd.

De eigen bijdrage wordt niet met terugwerkende kracht opgelegd; • de hardheidsclausule kan worden toegepast wanneer situaties hierom vragen; • de eigen bijdrage wordt in de verordening vastgelegd. Daarnaast wordt het op verschillende plekken onder de aandacht gebracht. Bijvoorbeeld de gemeentelijke website, de Straatwijzer van het Straatconsulaat en fysieke flyers op de Fruitweg11. Een vaste eigen bijdrage doet recht aan het principe van wederkerigheid en biedt tegelijkertijd ruimte om te sparen voor de toekomst buiten de maatschappelijke opvang. Ook loont het om te werken. Daarnaast is het voor mensen die gebruik (willen) maken van opvang duidelijk hoe hoog de eigen bijdrage zal zijn en waar deze op gebaseerd is, bestaan er geen grote verschillen tussen locaties en is er ruimte voor maatwerk. Hoewel mensen op sommige locaties een hogere eigen bijdrage zullen gaan betalen, houden zij genoeg over voor persoonlijke uitgaven en maaltijden (wanneer deze niet door de opvanglocatie worden aangeboden). Dit voorstel is in ieder gesprek met belanghebbenden naar voren gekomen als het voorkeursscenario. Financiën Op dit moment ontvangt de gemeente jaarlijks € 2,58 miljoen aan eigen bijdragen. Een deel hiervan wordt geïnd door de aanbieders en verrekend in de subsidieaanvraag. Een ander deel wordt geïnd door gemeente Den Haag zelf.

In het voorgestelde scenario wordt verwacht dat de gemeente Den Haag jaarlijks € 4,11 miljoen zal innen. De gemeente zal dus € 1,53 miljoen meer ontvangen dan in de huidige situatie. Dit komt doordat we op een aantal locaties een hogere eigen bijdrage gaan vragen dan dat wij nu doen. Ook vragen wij momenteel op een aantal locaties geen eigen bijdrage waar dat in de toekomst wel gebeurt. Het inningsproces naar de gemeente Den Haag halen brengt kosten met zich mee. Voor een aantal locaties is de gemeente Den Haag op dit moment al verantwoordelijk voor het innen van de eigen bijdrage. Dit proces wordt momenteel geëvalueerd en verbeterd. Ook dit brengt mogelijk extra kosten met zich mee. Deze kosten kunnen gedekt worden uit de extra inkomsten uit eigen bijdragen.

11

Uiteraard worden de mensen die gebruik maken van de opvang ook geïnformeerd over de wijziging. Dit wordt

meegenomen in het implementatieplan.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11008580

Communicatie Mensen die gebruik maken van maatschappelijke opvang worden tijdig geïnformeerd over de nieuwe verandering. Kort nadat het raadsbesluit wordt vastgesteld, worden de huidige gebruikers van de maatschappelijke opvang middels een brief geïnformeerd over de nieuwe systematiek. Ook worden aanbieders en het dak- en thuislozenloket vanaf het openbaar worden van het voorstel voorbereid en ondersteund bij het beantwoorden van vragen die hieruit kunnen voortkomen. De implementatieperiode wordt benut om een zorgvuldige overgang naar de toekomstige situatie te waarborgen. Er zal veel aandacht zijn voor de mensen die gebruik maken van de maatschappelijke opvang in deze overgang. Sommige mensen gaan een lagere eigen bijdrage betalen, anderen een hogere. Wanneer mensen een hogere eigen bijdrage gaan betalen, kan dit stress met zich mee brengen. Welke begeleiding naar de nieuwe situatie nodig is, kan per persoon verschillen en is hierom maatwerk. In de overgang naar de nieuwe situatie wordt gekeken naar de draagkracht van mensen om de eigen bijdrage te betalen en er wordt maatwerk geleverd wanneer een situatie hierom vraagt. Verder zal informatie over de nieuwe eigenbijdrage systematiek moeten landen op de gemeentelijke website en ander informatiemateriaal bij het dak- en thuislozenloket en ketenpartners.

Overwogen alternatieven Een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor maatwerkvoorzieningen zoals beschreven in het uitvoeringsbesluit Wmo2015 In dit scenario hanteert de gemeente Den Haag een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zoals omschreven in het Uitvoeringsbesluit Wmo2015. Personen die gebruik maken van de opvang houden, na het innen van de eigen bijdrage, alleen het strikt noodzakelijke over. Dit is in een opvang waarin maaltijden worden verzorgd de zak- en kleedgeld norm. Dit is voor een alleenstaande of alleenstaande ouder € 433,76,- en voor een gezin € 690,27,-. Alleenstaande ouders en gezinnen ontvangen aanvullend kindgebondenbudget en kinderbijslag. In een opvang waarin geen maaltijden worden verzorgd, moet daarbovenop een bedrag voor maaltijden overgehouden worden. Hoewel de eigen bijdrage volgens juridische kaders te betalen zou moeten zijn, kan deze als erg hoog ervaren worden. Dit kan een drempel vormen voor de toegang. Een alleenstaande met een inkomen van € 1.401,- houdt in dit scenario € 433,76,- over. Daarbij houdt een alleenstaande met een inkomen van netto € 2000,- per maand ook € 433,76,- over. Werken loont op deze wijze niet en mensen kunnen niet sparen voor hun toekomst buiten de maatschappelijke opvang.

Het niet betalen van de eigen bijdrage leidt, door de hoogte van de eigen bijdrage, sneller tot negatieve financiële consequenties en mogelijk schulden. Daarnaast is in dit scenario voor ieder persoon een individuele berekening van de eigen bijdrage nodig. Hierdoor blijft onduidelijkheid over de eigen bijdrage bestaan. Het is namelijk vooraf niet duidelijk hoe hoog de eigen bijdrage zal zijn en bij iedere inkomenswisseling zal de eigen bijdrage gecorrigeerd moeten worden. In dit scenario stijgen de opbrengsten voor de gemeente uit de eigen bijdrage van € 2,58 miljoen naar € 5,27 miljoen. Geen eigen bijdrage In dit scenario wordt geen eigen bijdrage gevraagd voor de maatschappelijke opvang. Dit heeft als effect dat personen met een PW-uitwerking worden teruggezet naar de zak- en kleedgeldnorm. Dit is voor een alleenstaande of alleenstaande ouder € 433,76,- en voor een gezin € 690,27,-. Personen met een ander inkomen verblijven gratis in de maatschappelijke opvang. De financiële drempel om gebruik te maken van de maatschappelijke opvang wordt voor personen met een ander inkomen dan een PW-uitkering weggenomen. Zij kunnen aan de ene kant sparen voor hun toekomst buiten de maatschappelijke opvang, aan de andere kant worden zij niet financieel voorbereid op het betalen van huur.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/11008580

Personen met een PW-uitkering ervaren dezelfde financiële drempel als bij de inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Het scenario zonder eigen bijdrage leidt dan ook tot ongelijke situaties tussen groepen. Het niet vragen van een eigen bijdrage voor welke opvangvoorziening dan ook druist daarnaast in tegen het idee van wederkerigheid en draagt niet bij aan het betaalbaar houden van zorgsysteem. De opvangvoorzieningen kosten immers geld en de verwachting is dat in dit scenario het tekort voor maatschappelijke opvang zal oplopen met € 2,58 miljoen. Beide scenario’s laten zien dat zowel een inkomensafhankelijke eigen bijdrage als het volledig afschaffen ervan aanzienlijke nadelen met zich meebrengen. Geen van beide opties biedt daarmee een evenwichtige oplossing. Dit onderstreept het belang van een vaste eigen bijdrage opgebouwd uit componenten. Deze doet recht aan de visie op de eigen bijdrage, is uitvoerbaar en balanceert de nadelen van de andere overwogen scenario’s uit.

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

6/6