RIS324255 Voorstel van het college inzake Vaststelling Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor

Datum

Ons Kenmerk

16 december 2025

DSO/10988326 RIS324255

Voorstel van het college inzake Vaststelling Buitenruimteplan Laakhavens Hollands

Spoor Onderdeel Toekomstplan Laakhavens Hollands Spoor Voorliggende Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor is een uitwerking van de in december 2022 vastgestelde Ontwikkelvisie "Dynamisch Laakhavens!" (RIS 311821) en het Beeldkwaliteitsplan Laakhavens Hollands Spoor (RIS319121). Tezamen met de Ontwikkelstrategie Laakhavens Hollands Spoor, zijn deze vier documenten het Toekomstplan Laakhavens Hollands Spoor. Dit Toekomstplan is de komende jaren, naast het vigerend gemeentelijk beleid, het toetsingskader voor alle nieuwe ontwikkelingen in het gebied.

Afbeelding: Onderdelen Toekomstplan

Het Buitenruimteplan Bij een gebiedsontwikkeling met de omvang en programma intensiteit van Laakhavens Hollands Spoor is het vanzelfsprekend dat er een enorme druk en claim gelegd gaat worden op de openbare ruimte. Enerzijds vanuit de behoefte aan o.a. groen, ontmoeten, verblijven, sport en spel, en anderzijds vanuit de inpassing van noodzakelijke voorzieningen zoals fiets parkeren, afval en logistiek. Het Buitenruimteplan draagt zorg voor een evenwichtige kwalitatieve inrichting en doordachte kwantitatieve verdeling van de openbare ruimte, zowel onder- als bovengronds. Het waarborgt hiermee een aantrekkelijke en toekomstbestendige openbare ruimte.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10988326

Het Buitenruimteplan is een kader waarbinnen de ontwerpen openbare ruimte gemaakt moeten worden. Daarnaast zullen ook de ontwerpen voor de gebouwen moeten passen binnen het kader van dit Buitenruimteplan (denk aan aansluiting gebouw op maaiveld, toegankelijkheid, afval, laden en lossen, verkeercirculatieplan etc.). Het Buitenruimteplan is nog geen schetsontwerp maar wordt ingezet als programma van eisen die in het begin van een ontwerptraject wordt meegegeven en dient ook als toets document voor ontwerpen. Het Buitenruimteplan verbeeldt de ruimtereservering die nodig is (zowel boven als ondergronds) voor alle gebruikssystemen die in het gebied een plek moeten krijgen en die nodig zijn om het een gezond, leefbaar en goed functionerend gebied te maken. Het Buitenruimteplan is integraal opgesteld. Het Buitenruimteplan is opgesteld door continu de 3 begrippen: ruimtelijke structuur, gebruik en kwaliteit, met elkaar af te wegen. Met deze aanpak vinden alle ambities, onderliggende thema’s en eisen, of het nu gaat om het thema groen, mobiliteit of klimaateisen, een plek in de (ontwerp)principes en zijn deze voor de toekomst geborgd. In bijgevoegde figuur is dit schematisch weergegeven.

Inhoud Buitenruimteplan Context van het gebied Laakhavens Hollands Spoor bevat momenteel vooral een groot onderwijsprogramma, bedrijvigheid en (woon)winkels, maar het mist levendigheid en sociale veiligheid in de avonduren. De bereikbaarheid per auto en OV is goed, terwijl voetgangers en fietsers te maken hebben met barrières en onveilige routes. De buitenruimte is vooral verhard en ingericht voor verkeer, met weinig groen en verblijfskwaliteit. Dit leidt tot hittestress en wateroverlast bij hevige buien. Er liggen kansen om het gebied groener en aantrekkelijker te maken, onder meer langs de Waldorpstraat en Rijswijkseweg en om het water van het Laakkanaal en de Trekvliet beter te benutten voor recreatie.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10988326

Het stedenbouwkundige concept en thema’s Het stedenbouwkundige concept geeft aan wat we zowel programmatisch als ruimtelijk willen bereiken: 1) Interactie met de buurt, 2) Ruimte voor de voetganger 3) Samenhang in de wijk in een duidelijke ruimtelijke structuur en 4) Verbonden met de stad. Onderstaande kaart geeft dit weer:

Het stedenbouwkundige concept vertaalt zich in een ruimtelijke structuur die bestaat uit: 1. verbeterde en extra dwarsverbindingen (verticale lijnen); 2. groene stadstraten; 3. drie lange lijnen – (de Waldorpstraat, de interne hoofdroute via de Van der Kunstraat en de kade langs het Laakkanaal en de Trekvliet); 4. twee aantrekkelijke parken met een eigen karakter (Campuspark en Park Laakhaven Centraal); 5. levendige pleinen met ruimte voor activiteiten - Liggen langs de interne hoofdroute; 6. uitnodigende plekken en tussenstraten die ontmoeting en gebruik stimuleren. In het Buitenruimteplan zijn zes thema’s (waarvan de eerste vier ook onderdeel zijn van het beeldkwaliteitsplan) uitgewerkt in tekst en kaarten: 1. Voetgangersvriendelijk gebied, 2. Gemengd programma, 3. Tactiele omgeving, 4. Groen, gezond en innovatief, 5. Ondergrond als basis en 6. Duurzaam beheer. Ruimtelijke uitwerking en ontwerpprincipes Het stedenbouwkundige concept en de verschillende thema’s krijgen een ruimtelijke vertaling in de principe profielen en randvoorwaarden die zijn opgesteld voor de openbare ruimte. De principes en voorwaarden zijn uitgerold over het gehele gebied Laakhavens. Dit leidt tot een integrale raamwerkkaart die een mogelijke inrichting van de buitenruimte verbeeldt. Onderstaand is de ruimtelijke raamwerkkaart weergegeven:

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10988326

De drie begrippen ruimtelijke structuur, gebruik en kwaliteit zijn gebruikt om alle ambities, onderliggende thema’s en eisen, een plek in de principes te geven. Naast de totale raamwerkkaart zijn zeven representatieve principe straatprofielen uitgewerkt. Voor de twee parken, pleinen en civiele kunstwerken zijn de ruimtelijke randvoorwaarden uitgewerkt. Bij de ontwerpprincipes wordt ook de materialisatie toegelicht. Het uitgangspunt voor de materialisatie is ‘Intensiviteit en Identiteit bepaalt kwaliteit’. Basis is te werken vanuit Residentiekwaliteit, daar waar nodig in verband met gebruiksintensiteit en/ of identiteit van de openbare ruimte kan een plus (extra kwaliteit of afwijkend materiaal) toegepast worden die past bij de gestelde ambities. In het kader van duurzaamheid en beheerbaarheid wordt in Laakhavens ingezet op hergebruik. Nog te borgen beleidsuitgangspunten Binnen de ruimtelijke opgave hebben we speciale aandacht voor een paar onderwerpen waarvoor we met het buitenruimteplan anticiperen op toekomstig beleid: Afval Huidige beleid met betrekking tot afval is inpandige inzameling met rolcontainers. Echter gezien de woningdichtheid in dit gebied zijn rolcontainers geen goed inpasbare optie in verband met ruimtebeslag en aantallen. Er is beperkt ruimte beschikbaar voor het opstellen en aanbieden van afval in de buitenruimte.

Daarom worden alternatieve opties voor afvalsystemen onderzocht. Het buitenruimteplan gaat uit van een twee sporenbeleid: Perscontainers (mini of standaard) als basis, Ondergronds Afval Transport (OAT) als alternatief. Uitgangspunt is en blijft inpandig inzamelen van afval. Fietsparkeren Met de programma opgave alleen al voor Laakhaven Centraal is er een fiets parkeerbehoefte voor bezoekers van circa 5.400 plekken. Deze passen onmogelijk in de openbare ruimte. Daarom is in samenwerking met de ontwikkelaars besloten te kiezen voor gebouwde collectieve fietsvoorzieningen die zowel in de mobiliteitshub als in de bouwblokken gerealiseerd worden. Enkel voor kort parkeren (minder dan 15 min) kunnen op aangewezen plekken zeer selectief, fietsnietjes in de openbare ruimte komen.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10988326

Groenopgave Voor Laakhavens Hollands Spoor wordt qua groen ingezet op kwaliteit waarbij vergroening leidend is bij ontwerpkeuzes (“groen tenzij” principe conform wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig). De prioriteit komt op kwaliteit door het maken van krachtige groenplekken (gebruiksgroen, robuuste structuren, biodiversiteit). Risico groen opgave Groen mag geen "kind van de rekening" worden. Om ook kwantitatief te voldoen aan de hoeveelheid groen in het buitenruimteplan is het van essentieel belang om gedurende het ontwerp- en uitvoeringsproces de opgave integraal en breed te ontwikkelen. Immers ondergrondse infra is een ruimtelijke concurrent voor de wortels van de bomen. Bewaking integraliteit kabels en leidingen en bijbehorende kosten zijn van groot belang. Coördinatie van dit proces moet gericht zijn op het bewaken van de hoeveelheid en kwaliteit van het groen. Daarnaast is de positionering van de parkeergarage/hub incl. in- en uitritten is nog onzeker, deze kunnen ook impact hebben op het groen. Realisatie van het park kan pas na verwerving gronden. Monitoring en bijsturen op de groennorm op CID niveau is zeer belangrijk. Kabels en leidingen Ondergrondse infra en het maken van een goede buitenruimte, hebben zoals hierboven gezegd een belangrijke relatie met elkaar.

Vandaar dat in het Buitenruimteplan al een eerste opzet is gedaan om kabels en leidingen dusdanig in te passen dat er bovengronds voldoende ruimte is. Het opschonen, vernieuwen en bundelen van kabels en leidingen vóór de grote bouwactiviteiten is een aandachtspunt en zal integraal gecoördineerd worden. Fasering De transformatie van het gebied Laakhavens betreft een grootschalige binnenstedelijke gebiedsontwikkeling. Om in de transformatiefase grip te houden op een goed leefbare en bereikbare buitenruimte, ook in tijdelijke situaties, is het Technisch Fasering Draaiboek (TFD) in het leven geroepen. Het doel van het TFD is het verkrijgen van inzicht in (noodzakelijke) volgordelijkheid en samenhang van fysiek ruimtelijke claims in de transitiefase. Het biedt een toetsingskader om de veiligheid, leefbaarheid, bereikbaarheid, functionaliteit en beheerbaarheid binnen en rondom het gebied op peil te houden. Kwaliteitsniveau en beheer Uitgangspunt voor het toe te passen kwaliteitsniveau in het Buitenruimte is dat de identiteit en de intensiteit van gebruik hiervoor bepalend is. Als basis wordt daarom uitgegaan van Residentiekwaliteit, en daar waar nodig in verband met gebruiksintensiteit en/ of identiteit van de openbare ruimte kan een plus (extra kwaliteit of afwijkend materiaal) toegepast worden die past bij de gestelde ambities.

Deze afwijkingen worden weergegeven en gemotiveerd in de paragraaf materialisatie. Niet Hofstad- of Residentiekwaliteit, maar de gebruikersintensiteit bepaalt het budget voor dagelijks onderhoud. Hofstad of residentiekwaliteit heeft wel impact op de beheerkosten m.b.t. vervanging, omdat kapotte onderdelen door gelijke materialen worden vervangen. De beheerkosten voor de openbare ruimte worden opgesteld op basis van een voorontwerp.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10988326

Participatie De eerder vastgestelde delen van het Toekomstplan, de Ontwikkelvisie en het Beeldkwaliteitsplan zijn met participatie met de omgeving tot stand gekomen. Voor het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor is een zorgvuldig participatietraject doorlopen om bewoners, ondernemers, studenten en andere belanghebbenden te betrekken. Via ontwerp- en inloopbijeenkomsten, straatgesprekken met een digitale vragenlijst en een inspiratietour naar twee campussen (TU Delft en Erasmus) zijn wensen en zorgen opgehaald. De belangrijkste thema’s waren sociale veiligheid, bereikbaarheid, groen en water, ontmoetingsplekken, sport en spel, en kunst en cultuur. Bewoners gaven onder meer aan behoefte te hebben aan veilige routes met goede verlichting, meer groen en water, voldoende prullenbakken, ontmoetingsplekken en activiteiten voor verschillende doelgroepen. Ook werd meegedacht over kunst in de openbare ruimte. Deze input is verwerkt in het plan en teruggekoppeld tijdens meerdere momenten, waaronder de CID-dag en een informatiemarkt. Niet alle wensen konden worden meegenomen, zoals specifieke horeca-invulling of exacte sportvoorzieningen, maar er blijft ruimte voor co-creatie in vervolgfases. Het participatietraject heeft geleid tot een gedragen plan dat aansluit bij de ambities van het Central Innovation District.

Het verslag van dit participatietraject is als bijlage van het Buitenruimteplan opgenomen en gepubliceerd op de project website. Financiën Op basis van het Buitenruimteplan is een inschatting gemaakt van de kosten voor de herinrichting van de openbare ruimte. Deze kosten zijn verwerkt in de financiële analyse opgesteld bij de Ontwikkelstrategie. Vervolgtraject Na de vaststelling van de voorliggende Ontwikkelstrategie en het Buitenruimteplan is het Toekomstplan voor Laakhavens Hollands Spoor gereed. Voor de uitwerking van de projecten over de inrichting van de openbare ruimte geldt het Buitenruimteplan als kader, waarbij op basis van de voorlopige ontwerpen per deelgebied de besluiten over de bijbehorende dekking zullen worden voorgelegd. Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 16 december 2025,

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10988326

besluit: I.

in te stemmen met het Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor als kaderstellend plan voor de verdere uitwerking van de openbare ruimte in het gebied Laakhavens Hollands Spoor;

aldus besloten in de openbare raadsvergadering van … De griffier,

De voorzitter,

7/7