RIS324230 Stand van zaken Jeugd- en gezinshulp

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10991929 RIS324230 Contactpersoon

Mariame Hmani Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

19 december 2025

mariame.hmani@denhaag.nl

Onderwerp

Stand van zaken Jeugd- en gezinshulp

Geachte voorzitter, Met deze brief informeer ik u over de laatste ontwikkelingen in de lokale jeugd en gezinshulp. We zijn als gemeente bijna twee jaar onderweg met de nieuwe contracten voor de lokale jeugdhulp, die in lijn zijn met de landelijke Hervormingsagenda. In deze periode hebben we belangrijke stappen gezet richting een jeugdhulpstelsel dat toegankelijker, preventiever en meer passend is georganiseerd. Tegelijkertijd zitten we midden in de implementatie van de verandering en zie ik ook de uitdagingen die deze transformatie met zich meebrengt. Ook brengt de budgettaire druk op het stelsel extra uitdagingen met zich mee. De ervaringen van de afgelopen twee jaar laten zien dat deze transformatie vraagt om stevig te sturen vanuit de gezamenlijke visie op onze jeugdhulppartners. Dat doen we vanaf het begin af aan in partnerschap, want alleen samen kunnen we de gewenste beweging realiseren. De Jaarrapportage Jeugd (RIS322734) laat zien dat de wachtlijsten en de doorlooptijden voor lokale jeugdhulp extra aandacht vragen. Daarnaast zijn er signalen en klachten over gebrekkige communicatie en zie ik dat het zaak blijft om (keten)partners en betrokkenen blijvend mee te nemen in de beweging.

Dit heeft geresulteerd in een aanscherping van de werkafspraken en –processen; een aanscherping van de verordening (RIS324252); en een verstevigde faciliterende gemeentelijke rol richting (keten)partners. Dit gebeurt in de context van het bredere jeugdstelsel en het vooralsnog onveranderde landelijk wettelijk kader. Dat betekent dat er geen snelle en makkelijke oplossingen voorhanden zijn. We handelen binnen de mogelijkheden die er zijn, en doen wat nodig is om tot een gedegen aanpak te komen. Dit laat onverlet dat dit een aanpak zal zijn van de lange adem, waar we de komende jaren vol op in blijven zetten. Met deze brief breng ik u op de hoogte van hoe we nu bezig zijn, welke voortgang is geboekt en welke vervolgstappen wij samen met de ketenpartners zetten om de Haagse jeugdhulp verder te versterken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10991929

1. Wachttijden Huidige stand van zaken (ontwikkeling wachttijd) Er is in 2024 inzicht in wachttijden voor Haagse jeugdigen gekomen met de komst van twee samenwerkingsverbanden. Landelijk, en op veel andere plekken in Nederland, ontbreekt een dergelijk inzicht. Verschillende definities van wachttijden en versnipperde registratiesystemen die privacy technisch niet gekoppeld kunnen worden, spelen daarin mee. Dit inzicht geeft onherroepelijk een extra dimensie aan de verantwoordelijkheid die wij als college en de samenwerkingsverbanden in de jeugdhulp in het bijzonder dragen. Op 1 oktober 2025 telden de samenwerkingsverbanden Kracht en rondomJou, 2640 wachtenden voor jeugdhulp. Bij de toegang voor ondersteuning wachtten 139 jeugdigen voor een eerste triagegesprek. In vergelijking met november 2024 is het aantal wachtenden bij de toegang gedaald, het aantal wachtenden bij basiszorg gestegen en bij specialistische jeugdhulp nagenoeg gelijk gebleven. Aantal wachtenden bij de samenwerkingsverbanden op peildatum Peildatum Toegang Basiszorg Spec jh November 2024 685 1280 728 1/10/2025 139 1900 740 De wachttijd bij de toegang en de basiszorg1 zijn toegenomen ten opzichte van november 2024. Op 1 oktober is de wachttijd bij de toegang gemiddeld 44 dagen en bij de basiszorg gemiddeld 220 dagen.

Voor het in beeld brengen van de wachttijd specialistische jeugdhulp wordt de tijd berekend vanaf het moment dat specialistische jeugdhulp wordt toegewezen tot start van de zorg: gemiddeld wachten jeugdigen 31 dagen tot dat de specialistische jeugdhulp start. Gewogen gemiddelde wachttijd bij samenwerkingsverbanden op peildatum Peildatum Toegang Basiszorg Spec jh December 2024 19 dagen 187 dagen 117 dagen2 1/10/2025 44 dagen 220 dagen 31 dagen3 Redenen voor gestegen wachttijden is een aanhoudende toestroom van urgente en spoedcasussen, die met voorrang worden opgepakt, waardoor andere vragen langer moeten wachten. Ook blijft de druk op de toegang hoog met individuele aanvragen voor jeugdhulp vanuit wettelijk verwijzers. Intensieve samenwerking en een gezamenlijke inzet op transformatie vraagt van hen een andere manier van verwijzen en aanmelden. Dit kost ruimte en tijd. Daarnaast blijft het een uitdaging om (ervaren en deskundig) personeel te vinden en te behouden. De krapte op de arbeidsmarkt is hierin een belemmerende factor.

1

Wachttijd voor toegang is de wachttijd vanaf aanmelding tot eerste triagegesprek. Wachttijd voor basiszorg is de wachttijd vanaf

aanmelding tot start basiszorg. 2

Dit is ‘geschatte tijd’ vanaf aanmelding tot start specialistische jeugdhulp.

3

Voor 2025 geldt een uniforme definitie voor het berekenen van de wachttijd van de specialistische jeugdhulp: dit is de wachttijd vanaf

toewijzing tot start zorg. De wachttijd voor specialistische jeugdhulp vanaf aanmelding kan (nog) niet berekend worden omdat aanmelddatum in een ander systeem wordt geregistreerd dan de toewijzing en start zorg. Beide systemen kunnen (vooralsnog) niet aan elkaar gekoppeld worden. Aanmelddatum in een ander systeem wordt geregistreerd dan de toewijzing en start zorg. Beide systemen kunnen (vooralsnog) niet aan elkaar gekoppeld worden.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10991929

Aanpak van terugdringen wachttijden Voor een beter grip op de wachtlijsten, en het sturen op het terugdringen daarvan, bleek het nodig om meer inzicht te hebben in de data. Hier is de afgelopen periode veel inzet op gepleegd en zijn nadere afspraken gemaakt. Belangrijk is dat de data zich nu beter laten vergelijken en het eenvoudiger maken om te prioriteren. Vanzelfsprekend met de hoogste prioriteit voor jeugdigen met ernstige veiligheidsrisico ‘s zoals huiselijk geweld en suïcidaliteit. Dit heeft geleid tot een uniform kader, gericht op het structureel terugdringen van de wachttijden en te transformeren naar een duurzame, effectieve jeugdhulp. Leidende principes hierin zijn: Te allen tijde een vangnet bieden wanneer veiligheid in het geding is. Vroegtijdige signalering, ondersteuning en een sterk preventief en onderwijskader moeten voorkomen dat lichte vragen onnodig doorstromen naar zwaardere jeugdhulp. Eenduidige urgentiebepaling op basis van de problematiek in een gezin aan de hand van een uniform afwegingskader. Gebiedsgerichte inzet op: collectief tenzij ..., ondersteuning vanuit informeel netwerk, blended ondersteuning. Uniforme wachttijdnormen zijn opgesteld (voor aanmeldwachttijd en wachttijd tot start zorg) om de huidige wachttijden voor ondersteuning terug te dringen.

Streefnorm is dat van 80% van de gezinnen de ondersteuning binnen de landelijke afgesproken normen (van 14 weken) gestart is, ongeacht welke vorm van ondersteuning dit is. De komende periode gaan we intensiever, halfjaarlijks, de voortgang hierop monitoren via de kwantitatieve rapportages op de wachttijdnormen en kwalitatieve analyses op de voortgang. 2. Verordening Naast de acties om de wachttijden terug te dringen constateer ik na twee jaar werken met de huidige verordening dat aanscherpingen van het juridische kader behulpzaam zijn om de transformatie te bereiken en de samenwerking met ketenpartners te verbeteren. Eerder duidelijkheid scheppen over wie waarvan is en wat we van elkaar mogen verwachten, zijn daarbij het uitgangspunt. Hiertoe stelt het college voor definities als 'andere voorziening' en 'overige voorziening' aan te passen om duidelijk te maken dat deze voorliggend zijn op jeugdhulp. Daarnaast wordt in de verordening vastgelegd dat collectieve ondersteuning, indien passend, voorliggend is op individuele hulp, zodat de staande praktijk van meer groepsgericht en preventief werken ook juridisch wordt geborgd. Het antwoord op een hulpvraag is vaker collectief van aard, wanneer dat mogelijk en passend is. Er blijft hier ruimte voor maatwerk, bijvoorbeeld wanneer het gaat om jongeren die actief zijn in problematische jeugdgroepen.

We zijn bezig met ‘anders denken en doen’, omdat we willen dat problemen duurzaam worden opgelost, en de ondersteuning in verbinding staat met de leefwereld van jeugdigen en gezinnen. Deze aanscherping gaat de professionals in de praktijk helpen om dit gesprek beter te voeren. In lijn met de bovenstaande aanpassing van meer collectieve voorzieningen en ‘anders denken en doen’ is het nodig meer naar de oorzaken van problemen in gezinnen te kijken en die – waar mogelijk – aan te pakken. Daarom zetten we met de gemeentelijke Gezinsgerichte aanpak het hele instrumentarium van het sociaal domein in. Ook is het belangrijk dat Kracht en rondomJou meer gezinsgericht gaat werken en dat zij aanwezig zijn op plekken waar kinderen en ouders dagelijks komen, zoals de school. Zo kunnen we kinderen en gezinnen sneller en beter helpen. Als jeugdzorg dan toch nodig is, dan is deze zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig en van goede kwaliteit.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10991929

Dit betekent dat we op een andere manier naar hulpvragen moeten kijken en ook op zoek moeten naar oplossingen buiten de jeugdzorg. Dit vraagt anders werken van zowel de partijen en professionals, als de samenleving als geheel. 3. Samenwerkingspartners die aandacht behoeven Ik zie dat de wenselijke versnelde uitbreiding van meer collectief en preventief aanbod wordt vertraagd doordat sommige gezinnen maar ook professionals uit de beste bedoelingen vasthouden aan de vertrouwde werkwijzen. Professionals hebben in de praktijk te maken met complexe casuïstiek, wat in combinatie met de druk vanuit het veld (ouders én ketenpartners) zwaar weegt. Soms krijgt men nu ook een andere vorm van ondersteuning dan men eerder verwachtte, wat spanning kan opleveren. Wij moeten ons ervan bewust zijn dat deze spanningen bij onze hulpverleners en ketenpartners op de werkvloer samenkomen. Daarom zet ik naast de aanpassing van de verordening vol in op praktisch samenwerken vanuit het Manifest Samen opvoeden en opgroeien in Den Haag (RIS320461) en de samenwerking met in het bijzonder partners in de veiligheidsketen, het onderwijsveld en de huisartsenzorg. We hebben de gemeentelijke regierol een impuls gegeven.

3.1 Veiligheidsdomein Mede door de wachttijden (zowel bij Kracht en rondomJou als bij Veilig Thuis en de GI's), in combinatie met verschillende werkwijzen is een soepele samenwerking niet altijd vanzelfsprekend. Samen met de netwerkpartners werk ik aan een extra impuls met meer regie vanuit de gemeente om de ketensamenwerking hier te versterken. Hierbij is er ook aandacht voor jongeren die risico lopen

om af te glijden in de criminaliteit, en de pre-forensische doelgroep. Zo is het afgelopen jaar geïnvesteerd in opleidingen van medewerkers, toevoegen van expertise aan de buurt- en basisteams, en de aansluiting bij de regionale proeftuin Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Als sprake is van onveiligheid bij kinderen dan is er vaak samenwerking met veiligheidspartners als Veilig Thuis, de Gecertificeerde Instellingen (GI’s), Raad voor de Kinderbescherming, de Jeugdbeschermingstafel, de politie, de Stedelijke Teams, het Crisis Interventie Team. Met al deze partners is er geregeld overleg met rondomJou en Kracht om samenwerking, knelpunten en ontwikkelingen te bespreken. Er is gewerkt aan procesbeschrijvingen voor de overdrachten en samenwerking, zodat men weet wat je van elkaar kunt verwachten en hoe je samenwerkt. In de gebieden is eraan gewerkt dat medewerkers en management elkaar rondom gezinnen weten te vinden en waar nodig op te schalen. Ook is de samenwerking met de GI’s versterkt. 3.2 Onderwijs Ook in het onderwijs is de druk als gevolg van het lerarentekort en een toename van kinderen met zorgvragen onverminderd hoog. De beweging naar meer inclusief onderwijs en de transformatie van de jeugdhulp vragen daarin veel van scholen, besturen en professionals.

Het is daarom belangrijk dat we gezamenlijk realistische prioriteiten stellen, goed blijven monitoren wat haalbaar is in de praktijk en waar nodig het tempo of de fasering bijstellen, zodat de kwaliteit van ondersteuning voor kinderen en jongeren geborgd blijft en we toch stapjes voorwaarts blijven maken. Dit doe ik onder andere met de recent gepubliceerde Haagse Educatieve Agenda 2026 – 2032 (RIS323937). Deze verstevigt de inzet op nauwere samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, Kracht, rondomJou en de gemeente om ondersteuning doelgericht in te zetten voor kinderen en jongeren die dit daadwerkelijk nodig hebben.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10991929

Het gaat onder meer om de inmiddels goed verlopen overgang van het schoolmaatschappelijk werk+ en de Onderwijs Jeugdhulp Arrangementen naar Kracht en rondomJou (RIS322912), de start van inclusieve (gespecialiseerde) kinderopvang categorie 3 (RIS317605, RIS319368) en de verdere ontwikkeling van zgn. “hybride vormen”, waarbij onderwijs en jeugdhulp gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor het leren en ontwikkelen van kinderen (RIS317605). Dit moet ertoe leiden dat kinderen en jongeren eerder de juiste ondersteuning krijgen, zo dicht mogelijk bij hun eigen school en leefomgeving, met zo min mogelijk schotten tussen onderwijs en jeugdhulp, en met minder thuiszitters. Deze ontwikkeling wordt integraal en domeinoverstijgend ondersteund vanuit het gemeentelijke programma Inclusief Onderwijs en Jeugdhulp. Daarnaast wordt intensief samengewerkt rondom het plan ’Sterke basis, samen voor elk kind’ (RIS322740). Dit doen we binnen de kaders die vastgesteld zijn in het manifest ‘Samen opvoeden en Opgroeien’ (RIS320461). Een belangrijke stap om samen met het onderwijs deze ontwikkeling te versnellen, is de tool OndersteunSamen (RIS321647).

Deze helpt professionals uit onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp om gestructureerd te bepalen welke ondersteuning nodig is, wie waarvoor verantwoordelijk is en via welke route dit wordt georganiseerd, juist in het ‘grijze gebied’ tussen onderwijs en zorg. Voor deze tool wordt een gezamenlijk bestuurlijk team ingericht (waarin gemeente, onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp samen sturen op koers, verantwoordelijkheden en doorontwikkeling). Deze sturing gaat kansen bieden om komend jaar, ondanks alle uitdagingen die er zijn in de jeugdhulp (o.a. wachttijden) en in het onderwijs (o.a. lerarentekort) vast te houden aan een gezamenlijke ontwikkeling. 3.3 Medische sector /Huisartsen Ook met de huisartsen is de afgelopen tijd veelvuldig contact geweest. Het is van belang dat de samenwerking tussen de samenwerkingsverbanden en de huisartsen en jeugdartsen sterk is, zodat ze elkaar eenvoudig kunnen vinden en een goede analyse mogelijk is welke ondersteuning passend is en in welke vorm. Hiervoor is nodig dat er goed samengewerkt kan worden tussen artsen en de lokale teams van Kracht en rondomJou op basis van een gedeelde inhoudelijke visie en vertrouwen in elkaars kennis en kunde. De intentie hiervan is bekrachtigd met de ondertekening van het manifest in 2024.

Succesfactoren voor huisartsen hierin zijn goede bereikbaarheid van de toegang, stevige consultatiemogelijkheden (met GGZ expertise), vaste contactpersonen in de lokale teams en de mogelijkheden voor triage, consultatie en kortdurende ondersteuning in de huisartsenpraktijk4. De afgelopen periode zijn er concrete afspraken gemaakt over o.a. de dienstverlening van de toegang en vaste contactpersonen voor huisartsen. Landelijk hebben de Landelijke huisartsenvereniging (LHV), Artsen Jeugdgezondheidszorg Nederland (AJN) het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de gemeenten (VNG) nieuwe afspraken gemaakt om de samenwerking rondom jeugdhulp te verbeteren5. Ik wil met de huisartsenkoepels en de samenwerkingsverbanden bezien hoe we deze landelijke afspraken lokaal uitwerken. Het doel ervan is dat huisartsen, jeugdartsen, Kracht, rondomJou en de gemeente ieder vanuit eigen kennis, kunde en meerwaarde (samen-)werken aan de transformatieopgave waar we voor staan. 4. Conclusie Met de ingezette beweging naar een toegankelijker, preventiever en duurzamer jeugdhulpstelsel in Den Haag hebben we de afgelopen twee jaar belangrijke stappen gezet. Deze koers is noodzakelijk om

4

Door een Ondersteuner Jeugd en Gezin (OJG).

5

LHV heeft op 7 oktober met de nieuwe afspraken ingestemd. Naar verwachting besluit de VNG op 11 december over deze afspraken. Deze

afspraken maken deel uit van de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10991929

kinderen en gezinnen nu én in de toekomst passende ondersteuning te kunnen bieden. Tegelijkertijd constateer ik dat de transformatie in de praktijk uitdagingen kent. De wachttijden, de druk op professionals en de spanning die gezinnen ervaren laten zien dat niet alles goed gaat en dat verandering niet vanzelfsprekend is. Juist daarom kies ik ervoor om steviger te sturen en de ketensamenwerking te versterken daar waar nodig. Ik doe dit in nauwe samenwerking met onze partners, maar wel met duidelijke normen, strakkere afspraken en intensievere monitoring. Zo zorgen we ervoor dat capaciteit beter wordt benut, urgentere hulpvragen sneller worden opgepakt en we gezamenlijk toewerken naar een stelsel dat tijdige, passende ondersteuning biedt. In de voorjaarsnota (RIS319191) bent u geïnformeerd dat een deel van de extra rijksmiddelen o.b.v. het advies van commissie Van Ark nodig is om ook in 2025 (het uitblijven van) de ontwikkelingen in de landelijke Hervormingsagenda, die deels doorwerken in contracten met jeugdhulpaanbieders, op te vangen. De uitdagingen zijn groot en er bestaan geen snelle oplossingen. Maar met een heldere gezamenlijke visie, realistische prioriteiten en stevige regie blijven we gericht bouwen aan een jeugdhulpstelsel dat werkt voor alle Haagse kinderen en gezinnen.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening Hilbert Bredemeijer

6/6