RIS324207 Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto's 2025

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10953129 RIS324207 Contactpersoon

Mark van Dissel Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB Stedelijk beheer Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 december 2025

mark.vandissel@denhaag.nl

Onderwerp

Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto's 2025

Geachte voorzitter, Sinds het vaststellen van het Uitvoeringsplan openbare laadinfrastructuur voor personenauto’s 2021-2024 (RIS311235), geeft het college tweejaarlijks een update over de status van de laadinfrastructuur in Den Haag. Den Haag zet zich sinds 2012 in voor de realisatie van openbare laadinfrastructuur in de stad. Laadinfrastructuur is niet meer weg te denken uit onze stad en is een belangrijke randvoorwaarde voor het waarmaken van de Haagse ambities en transities. Een dekkend laadnetwerk is noodzakelijk voor het behalen van de doelstellingen van de energietransitie. Onze laadinfrastructuur is een belangrijke factor om elektrische deelmobiliteit en de recent ingevoerde Zero Emissiezone mogelijk te maken. Ook ter verbetering van de luchtkwaliteit in Den Haag is de laadinfrastructuur noodzakelijk. Elektrisch rijden is stiller en zorgt voor reductie van CO2- en stikstofuitstoot. Toename laadpalen Den Haag is nog altijd koploper als het gaat om het aantal openbare reguliere laadpunten per inwoner in de G4. De laadinfrastructuur in Den Haag wordt steeds intensiever gebruikt door onze inwoners, ondernemers en bezoekers. In vier jaar tijd is de stroomafname verdrievoudigd op het openbaar laadnetwerk van reguliere laadpalen Sinds de vorige herijking (RIS316608) hebben we grote stappen gezet om met extra snellaadpunten de Haagse laadmix te versterken.

De Haagse laadmix is een mix van verschillende laadpalen met verschillende laadsnelheden, zoals de openbare laadpaal, de kort parkeersnellader en de laadpalen bij snellaadstations. We zien dat de behoefte aan elektriciteit voor mobiliteit toe blijft nemen. De komende jaren blijven we het openbaar laadnetwerk uitbouwen om hierin te kunnen faciliteren. Eind 2025 hebben we circa 550 laadpalen geplaatst en circa 530 bestaande laadpalen vervangen, waarmee we inlopen op de achterstand van 2024. Tot 2030 blijft de gemeente gemiddeld 400 openbare laadpalen per jaar realiseren. Netcongestie Zoals toegelicht in de Impactanalyse Netcongestie (RIS322780) heeft netcongestie invloed op projecten die een grootverbruikaansluiting nodig hebben. Totdat er meer capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar is, komen nieuwe grootverbruikaansluitingen of de uitbreiding van bestaande grootverbruikaansluitingen op een wachtlijst te staan. De wachtlijst kan pas worden

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10953129

ingelopen als meer capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar is. De verwachting is dat de beperkte capaciteit op het netwerk ook de verdere uitrol zal raken. Samen met onze concessiehouders, de netbeheerder en andere stakeholders kijken we naar oplossingsrichtingen om met de beperkte netcapaciteit om te gaan en de bestaande capaciteit beter te benutten. Eén van deze richtingen is het flexibel omgaan met de beschikbare netcapaciteit van de laadinfrastructuur. Het wordt mogelijk om slimme sturing toe te passen op de Haagse openbare laadpalen waarmee pieken in het stroomverbruik van het laadnetwerk afgevlakt kunnen worden. Het college is voornemens de toepassing van deze mogelijkheden verder uit te werken en te implementeren in Den Haag op momenten van congestie op het elektrisch net.

Huidige situatie van de laadinfrastructuur in Den Haag Den Haag heeft een goed dekkend laadnetwerk dat meegroeit met de laadbehoefte in de stad. Zoals in figuur 1 te zien is, groeit het aantal geladen kWh via het Haagse openbaar laadnetwerk van reguliere laadpalen in een hoog tempo. In vier jaar tijd is de afname van elektriciteit door elektrische voertuigen op ons laadnetwerk verdrievoudigd. Naar verwachting zet deze groei de komende jaren door en zien we een intensivering van het gebruik van het laadnetwerk. In 12 maanden (juli 2024 t/m juni 2025) hebben elektrische rijders ongeveer 10% meer stroom afgenomen per laadpaal dan in de 12 maanden daarvoor. Om in de groeiende laadvraag te kunnen blijven voorzien, blijft de gemeente het openbaar laadnetwerk de komende jaren uitbreiden.

De volgende tabel geeft de stand van zaken weer van zowel Den Haag, als andere G4 steden. Iedere reguliere laadpaal telt twee laadpunten. Binnen de G4 heeft Den Haag de meeste openbare laadpunten per inwoner. Daarbij geldt binnen de hele stad één marktconform tarief, iets wat Den Haag onderscheidt van andere grote steden.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10953129

Amsterdam

Den Haag

Rotterdam

Utrecht

Inwoners

935.000

569.000

673.000

377.000

Aantal laadpunten

9.312

6.276

7.190

3.874

Inwoners per laadpunt

100

91

94

97

Gemiddeld geladen hoeveelheid kWh per laadpunt per jaar Gemiddelde hoeveelheid geladen kWh per laadsessie

4.872

5.634

5.646

6.456

20,2

18,9

20,4

23,8

Haagse inwoners, ondernemers en bezoekers hebben diverse mogelijkheden om te laden naar behoefte. Onderstaande tabel geeft de laadpunten weer die in gemeentelijk beheer zijn. Type Openbaar publieke laadpalen

Aantal laadpunten in gemeentelijk beheer per 1 september 2025 6.276

Snelladers

22

Naast deze laadpunten die door de gemeente in beheer zijn, komen er ook steeds meer snellaadpunten in de stad die door marktpartijen zijn aangelegd op semipubliek terrein. Semipubliek terrein is openbaar toegankelijk en wordt niet beheerd door de gemeente, bijvoorbeeld parkeerterreinen bij bouw- en winkelcentra. Den Haag sluit hiermee aan bij het principe van de ‘ladder van laden’: wanneer mogelijk laad men op eigen terrein, daarna op semipubliek terrein, en dan in de publieke ruimte. Openbaar publieke laadpalen In 2025 maken we goede stappen met het plaatsen van openbare laadpalen. De gemeente Den Haag telt per 1 september 2025, 3.138 openbare laadpalen (6.276 laadpunten). Openbare laadpalen worden op twee manieren geplaatst, als laadpaal met een eigen netaansluiting of als een laadplein. Een laadplein bestaat uit minimaal twee laadpalen die zijn aangesloten op dezelfde netaansluiting. Vanuit planologisch oogpunt zijn laadpleinen aantrekkelijk, bijvoorbeeld op plekken met veel parkeerplaatsen en weinig ruimte elders in de wijk voor openbare laadpalen. Ze zijn een efficiënte manier om meerdere laadpunten tegelijk toe te voegen aan de openbare ruimte. Daarnaast dragen laadpleinen bij aan een doelmatig gebruik van de beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet.

We plaatsen laadpleinen op locaties waar dat ruimtelijk kan en passend is bij het parkeergedrag en de laadbehoefte van de omgeving. Een laadplein met maximaal 4 laadpalen (8 laadpunten) wordt op een kleinverbruikaansluiting aangesloten. Meer dan vier laadpalen vereist een grootverbruikaansluiting. Omdat grootverbruikaansluitingen vanwege de afgekondigde netcongestie lastig te verkrijgen zijn, kiest de gemeente ervoor om laadpleinen voorlopig tot maximaal vier laadpalen aan te leggen. Waar mogelijk wordt alvast voorwerk gedaan, zodat een laadplein in de toekomst eenvoudig verder uitgebreid kan worden. In Den Haag bevinden zich momenteel twee laadpleinen met meer dan vier laadpalen die door de gemeente worden beheerd. Eén bij het voetbalstadion van ADO Den Haag en de andere bij de Uithof.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10953129

Snelladers Den Haag heeft drie gemeentelijke snellaadstations, met in totaal 12 snellaadpunten. De locaties bij Kijkduin en Beatrixkwartier zijn opgewaardeerd naar Ultra High Power Charging (UHPC), waardoor er tot 350 kW geladen kan worden. Op deze laders kan de nieuwste generatie elektrische personenauto’s, afhankelijk van de accugrootte, in 5 tot 15 minuten een volle accu laden. Bijkomend voordeel is dat het aantrekkelijk is voor logistieke en zware voertuigen om gebruik te maken van UHPC. Dat het een aantrekkelijke manier van laden is, blijkt ook uit de gebruiksgegevens: sinds de snellaadstations over UHPC beschikken, wordt er ongeveer 3,5 keer zoveel kWh afgenomen dan voorheen. Het derde snellaadstation op locatie Ten Bosch wordt ook opgewaardeerd naar UHPC. Netbeheerder Stedin begint in Q1 2026 met werkzaamheden aan de aansluiting om de opwaardering mogelijk te maken. Ook zijn in Den Haag de eerste 5 kortparkeersnelladers geplaatst. In Q4 2025 is dit aantal verhoogd naar 9. Hiermee is Den Haag 18 snellaadpunten rijker. Bij deze laadpunten kan met vermogens van tussen de 50 kW en 150 kW worden geladen. Voor de gebruiker betekent dit een laadsnelheid die 5 tot 14 keer sneller is dan op een reguliere laadpaal. Dit maakt ze aantrekkelijk voor mensen die tijdens een korte stop snel hun actieradius willen vergroten.

Prognoses laadinfrastructuur ElaadNL is een kennis- en innovatiecentrum, opgericht door netbeheerders, dat slimme en duurzame laadtechnieken test voor het laden van elektrische voertuigen. Eén van de taken van ElaadNL is het voorspellen van de verwachte groei van verschillende vormen van elektrisch vervoer. Op basis hiervan maakt ElaadNL prognoses voor de groei van de benodigde laadinfrastructuur. Hoewel de prognoses voor de meeste regio’s accuraat zijn, constateert de regio G4 van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL G4) dat er voor dichtbebouwde steden, zoals in de G4, aanvullend onderzoek nodig is om goede voorspellingen te kunnen doen van de benodigde laadinfrastructuur. Om die reden zijn er onderzoeken uitgezet binnen de NAL G4 om de prognoses scherper te maken voor onder andere Den Haag. De resultaten van dit onderzoek worden verwacht in 2026.

Voortgang pilots en ontwikkelingen Pilot 1: Netbewust laden Het college ziet kansen om via laadinfrastructuur flexibel om te gaan met de beschikbare netcapaciteit. Eén van die kansen is de toepassing van netbewust laden. Naar verwachting wordt het begin 2026 technisch mogelijk om netbewust laden toe te passen in Den Haag. Dat betekent dat het vermogen dat de reguliere openbare laadpalen leveren tijdelijk verlaagd wordt om te voorkomen dat het net overbelast raakt. Voor de elektrische rijder geldt dat het laden iets langer zal duren. Dit afvlakken van de piekvraag gebeurt voornamelijk in de avond waardoor het merendeel van de EV-rijders hier niets van merkt. Netbewust laden wordt alleen toegepast op reguliere openbare laadpalen. Dankzij de grote hoeveelheid van deze laadpalen, is de positieve impact van netbewust laden hiermee het grootst. Snelladers moeten in korte tijd veel vermogen leveren, waardoor deze minder geschikt zijn voor netbewust laden. Met netbeheerder Stedin zijn verschillende vormen van netbewust laden besproken. De meest interessante vorm biedt een goede balans tussen enerzijds laadzekerheid voor gebruikers en anderzijds

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10953129

maatregelen die passen bij de ernst van de congestie: hoe meer congestie, hoe meer het vermogen van de laadpaal wordt gereduceerd. Dit wordt gedaan om ervoor te zorgen dat er toch geladen kan worden zonder dat er gereduceerd wordt tot nul. Deze vorm wordt ook in de overige G4-steden toegepast. In 2026 wordt de praktische uitvoering van netbewust laden in de stad getest. Zodra er meer bekend is hoe we deze test gaan vormgeven, wordt de raad daar separaat over geïnformeerd met nadrukkelijke aandacht voor de communicatie naar de EV-rijders. Voor het stadsbreed implementeren van netbewust laden is het nodig dat de netbeheerder Stedin en de concessiehouder Vattenfall tot een overeenkomst komen in de vorm van een capaciteitsbeperkend contract (CBC). De ervaring bij andere G4-steden leert dat dit een proces is dat een lange doorlooptijd kent. De gemeente is bij deze onderhandelingen niet direct betrokken, maar wordt continu geïnformeerd. Bij relevante ontwikkelingen wordt de raad geïnformeerd. Met bovenstaande tekst is voldaan aan toezegging nummer 751. Pilot 2: Laadpalen voeden vanuit HTM-net De HTM beschikt over overcapaciteit op haar elektrische tramnetwerk, die kan worden ingezet voor het voeden van laadinfrastructuur.

In 2024 heeft de gemeente in samenwerking met de HTM een onderzoek uitgevoerd onder welke juridische voorwaarden laadinfrastructuur kan worden aangesloten op het elektrisch net van HTM. Naar aanleiding van dit onderzoekt heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een informele zienswijze gepubliceerd1, die mogelijk maakt om te beginnen met een pilot. Deze is pilot is tevens opgenomen in het Haags Klimaat Akkoord (RIS318479). In samenwerking met de gemeente is een locatiescan uitgevoerd om geschikte plekken te identificeren voor het aansluiten van een laadplein op het elektrische netwerk van de HTM. De HTM werkt momenteel de technische details uit om op één van deze locaties tot realisatie van het laadplein over te gaan. De rol van de gemeente in dit proces is locatiefaciliterend. De HTM is nu aan zet om tot de realisatie over te gaan. De gemeente is daarbij actief betrokken. Pilot 3: Matching lokaal opwekken en gebruiken van elektriciteit, en pilot 4: Samenwerking met buurtenergiecoöperatie. De gemeente werkt samen met de lokale energiecoöperatie Sterk op Stroom en de deelautocoöperatie DEELt aan de ontwikkeling van een slim laadplein in de Vruchtenbuurt. Ook netbeheerder Stedin is hierbij betrokken.

Deze pilot gaat de gemeente inzicht geven of dergelijke samenwerkingen met buurtenergiecoöperaties mogelijk een manier is om duurzaam lokaal opgewekte energie te gebruiken voor het laden van elektrische voertuigen in de openbare ruimte. De wensen van de buurt, namelijk het slim omgaan met lokale energie door slim te laden met zoveel mogelijk lokale zonnestroom, zijn door de gemeente verwerkt in een voorstel. Het doel is om een laadplein te realiseren en de vorm van slimladen toe te passen, afhankelijk van nog uit te zoeken juridische kaders. We maken gebruik van de kennis en ervaring van het project Slim Strandnet in Scheveningen. Mogelijk kan de daar toegepaste technologie ook worden gebruikt bij deze pilot. Pilot 5: Multifunctionele Assets (laadlichtmasten) Laadlichtmasten zijn assets die een dubbele functie hebben, in dit geval een lichtmast waar ook aan wordt geladen door elektrische voertuigen. Sinds de vorige herijking heeft de gemeente een verkenning gedaan met een aantal marktpartijen die dergelijke assets aanbieden.

1

Brief over verbinden van laadpalen met traminfrastructuur van HTM | ACM

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10953129

Hoewel het idee van assets met een dubbele functie nog altijd interessant is, blijkt het op dit moment niet haalbaar te zijn om bestaande lichtmasten uit te rusten met een laadmodaliteit. Dat heeft nadelen voor de uniformiteit aan lichtmasten in het straatbeeld. Ook zijn dergelijke assets storingsgevoelig en brengt het uitdagingen met zich mee wat betreft het beheren ervan. Bijkomend gegeven is dat Den Haag in het grootste gedeelte van de stad een eigen elektrisch net heeft voor openbare verlichting. Zonder verzwaring is dat niet geschikt voor het aansluiten van laadmodaliteiten. Het college heeft de afgelopen jaren de focus gelegd op andere opgaven, zoals het vormgeven van netbewust laden, het inlopen van de plaatsingsachterstand van openbare laadpalen, het plaatsen en upgraden van snelladers en het vormgeven van de eerste vier pilots. We blijven de ontwikkelingen rondom laadlichtmasten op nauwe voet volgen. Deelmobiliteit en laadinfrastructuur Deelmobiliteit is in de Strategie Mobiliteitstransitie (RIS310664) meermaals genoemd als oplossingsrichting om bij te dragen aan een leefbare, bereikbare en verkeersveilige stad. Meer gebruik van deelmobiliteit kan leiden tot minder eigen bezit van voertuigen, wat ruimte oplevert in de openbare ruimte en zorgt voor een reductie van CO2 uitstoot bij elektrisch rijden.

Omdat veel aanbieders van deelmobiliteit gebruik maken van duurzame en schone elektrische voertuigen, de gemeente Den Haag daar profijt van heeft en er in de vergunningseisen wordt opgenomen dat nieuwe deelaanbieders CO2 -neutraal moeten zijn, faciliteert de gemeente Den Haag actief de oplaadpunten voor deelauto’s. Bidirectioneel laden Bidirectioneel laden is een innovatie waarbij een elektrisch voertuig niet alleen stroom kan ontvangen, maar deze ook kan leveren aan energiesystemen, zoals een huis of het elektriciteitsnet. In potentie kunnen elektrische voertuigen via deze manier helpen om het elektriciteitsnet in balans te houden op congestiepiekmomenten. Er is op dit moment slechts één model elektrische auto op de markt die technisch geschikt voor bidirectioneel laden op openbare laadpalen, die alleen inzetbaar is onder strikte voorwaarden van de fabrikant. Een tweede model komt binnenkort op de markt. Andere autofabrikanten lijken vooralsnog geen modellen op de markt te brengen die bidirectioneel laden op publieke palen ondersteunen. De toepassing van de benodigde techniek op openbare laadpalen is nog niet volledig uitontwikkeld en er zijn geen duidelijke standaarden voor het gebruiken van de toepassing. Dat bemoeilijkt de implementatie.

Wel bereidt de gemeente zich voor op deze techniek: alle laadpalen die we plaatsen, voldoen aan de nieuwste technische eisen die nodig zijn om bidirectioneel laden potentieel mogelijk te maken. We volgen de ontwikkelingen in onder andere Utrecht actief.

Afsluitend Steeds meer mensen stappen over op elektrisch rijden, waarmee ook de vraag naar laadinfrastructuur groeit. Om adequaat in te spelen op deze ontwikkeling, blijft de gemeente Den Haag het laadnetwerk uitbreiden en ontwikkelen. Er zijn grote stappen gezet in het optimaliseren van de Haagse laadmix. De gemeente neemt actief deel aan innovatieve samenwerkingsverbanden en zet zich in voor een toekomstbestendige, efficiënte en duurzame laadinfrastructuur. Deze optimalisatieslag kent uitdagingen vanwege het omgaan met de gevolgen van netcongestie en aanpassingen in wet- en

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10953129

regelgeving. Samen met onze partners in de G4, onderzoeks- en kennisinstellingen blijft het college zoeken naar oplossingen om met deze uitdagingen om te gaan. Daarbij volgen we de laatste (technische) ontwikkelingen nauwlettend op de voet. Op deze wijze werken we verder aan een solide, betrouwbaar en toekomstbestendig Haags laadnetwerk. De ontwikkelingen rondom laadinfrastructuur gaan snel. Uw raad wordt over de ontwikkelingen geïnformeerd in de volgende herijking in 2027. Met vriendelijke groet, de wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

7/7