RIS324171 Reactie Rapportage over Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040 van raadsrapporteurs

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Co Engberts Wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10984555 RIS324171 Contactpersoon

Kim Uittenbosch Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Projecten Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

18 december 2025

kim.uittenbosch@denhaag.nl Aantal bijlagen

Onderwerp

Reactie Rapportage over Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040 van raadsrapporteurs

Geachte voorzitter, Hierbij ontvangt u de reactie van het college op de brief van de raadsrapporteurs van 26 september 2025 “Rapportage over Structuurvisie Den Haag Zuidwest 2040; Groen, stedelijk en vitaal Zuidwest’ (RIS323354). Tijdens de behandeling van de voortgang van de gebiedsontwikkeling Zuidwest in de commissie van 2 oktober 2025 is toegezegd dat het college hierop schriftelijk reageert. Algemeen Bij het instellingsbesluit van de raadsrapporteurs (RIS320428) is vastgesteld dat de rapporteurs rapporteren aan de collega-raadsleden. Het college leest de rapportage daarom als een aanbeveling van de rapporteurs aan de gemeenteraad. En dus niet direct aan het college. We hebben toegezegd met een reactie te komen. Die treft u hieronder. In de rapportage wordt het beeld geschetst dat de structuurvisie van Den Haag Zuidwest een hoge ambitie stelt en complex is. Er zijn zorgen over de voortgang. Die zorgen kunnen we begrijpen. We erkennen de complexiteit van de opgave. Deze complexiteit maakt dat resultaten niet direct zichtbaar zijn. Tegelijkertijd is dit een kwestie van de lange adem en zijn we nog maar net begonnen. De eerste resultaten worden geboekt. In Q4 2025/Q1 2026 worden ongeveer 1300 nieuwe woningen opgeleverd (Schaloen, Berensteinlaanblok, Maestro en Steenzicht).

In het rapport wordt terecht geconstateerd dat het later boeken van resultaten ook veroorzaakt wordt door externe factoren, maar het kan natuurlijk altijd beter. Dank voor de aanbevelingen. In de rapportage wordt op een aantal punten gevraagd om (extra) monitoring o.a. gebaseerd op het Voortgangsbericht van januari 2025. Zoals ook in de Rapportage wordt geschetst, wordt op uiteenlopende manieren gewerkt aan verbetering en professionalisering. We herkennen de behoefte aan inzicht die wordt geuit en hebben daartoe al stappen gezet in de Voortgangsrapportage gebiedsontwikkeling Zuidwest van september 2025. In deze voortgangsrapportage wordt ook aangegeven dat de monitoring – en dus ook de rapportage – nog niet helemaal compleet is. Dit komt omdat we dit type gegevens voor het eerst op deze manier monitoren en de systemen daarvoor nog moeten worden opgebouwd. Dit heeft tijd nodig.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10984555

Tegelijk constateren wij dat er in de rapportage om nog meer monitoring wordt gevraagd, zoals op de kwaliteit van grond, waterberging en ov. Een deel van die aanbevelingen kunnen we overnemen. Een deel van het gevraagde is moeilijk te monitoren. Ook is niet altijd een direct verband te leggen tussen bijvoorbeeld de kwaliteit van groen en de kwaliteit van leven van de bewoners. Dat type gegevens wordt wel gemonitord door het Nationaal Programma Zuidwest, waarover ook een rapportage is verschenen (RIS323400). Vanaf 2026 willen we deze voortgangsrapportages tegelijkertijd beschikbaar stellen, zodat een goed integraal beeld wordt gegeven van de voortgang. Inhoudelijke reactie Mobiliteit en parkeerbeleid OV-ontsluiting en bredere ontwikkelingen en koppeling aan woningbouwontwikkeling • De rapporteurs verzoeken om inzicht in (pré-)verkenningen m.b.t. ov-ontsluiting en bredere ontwikkelingen. Op 9 april 2025 is een brief over de (pré-)verkenningen van bredere ov-projecten, waaronder de Zuidwestlandcorridor met de Raad gedeeld. In de afdoening van de motie “ZuidWestlandcorridor onmisbaar voor leefbare groei Zuidwest” (RIS323545) wordt ook ingegaan op recente ontwikkelingen van de ZuidWestlandcorridor, zoals toegezegd tijdens het debat op 2 oktober 2025 over de Voortgangsrapportage Zuidwest.

• In de voortgangsrapportages Zuidwest zijn de ov-ontwikkelingen opgenomen, zodat de balans tussen woningbouw en ov-ontwikkelingen kan worden beoordeeld. Gezien het stijgende aantal inwoners en voorzieningen in Den Haag Zuidwest aankomende jaren, onderschrijven we de behoefte aan het in samenhang doorontwikkelen van het ov. • Er worden al maatregelen genomen om de ov-ontsluiting te verbeteren. Deze zijn ook benoemd in de voortgangsrapportage Dreven-Gaarden-Zichten (RIS321724): o De capaciteit van het openbaar vervoer in het gebied is vanaf het begin van dit jaar vergroot door toevoeging van tramlijn 10 die in de spitstijden rijdt als aanvulling op de tramlijnen 9 en 16. De verbinding Vrederust – station Moerwijk is hierdoor versterkt en er is een directe verbinding met Scheveningen. o Voor buslijn 25 wordt de inzet van verlengde (gelede) bussen voorbereid, waarmee anderhalf keer zoveel zitplaatsen geboden worden. o Voor RandstadRail lijn 4 wordt gewerkt aan capaciteitsvergroting door middel van gekoppeld rijden (rijden met dubbele voertuigen). Gereguleerd parkeren: planning en transparantie • Sinds 1 november 2025 is in vrijwel geheel Zuidwest het parkeerregime met betaald parkeren ingevoerd. Recent zijn ook de informatiebijeenkomsten geweest voor invoering van betaald parkeren op het ZKD. Het voornemen is om betaald parkeren op het ZKD per 1 mei 2026 in te voeren.

Het opnemen van een verdere planning in de voortgangsrapportage lijkt daarmee overbodig. • De parkeerdruk in de openbare ruimte is als indicator opgenomen in de jaarlijkse voortgangsrapportage. Deelmobiliteit en parkeerdruk in Dreven en Zichten • De raadsrapporteurs verwijzen naar het GAD-onderzoek uit 2022 (RIS313621) voor de risico’s in relatie tot deelmobiliteit en parkeren. In dit onderzoek worden drie risico’s rond dit thema benoemd die in de opvolgende jaren zijn beheerst: 1. Afhankelijkheid van een nog in te voeren betaald parkeerregime Inmiddels is het parkeerregime per 1 november 2025 ingevoerd. 2. Exploitatie deelauto’s Zoals de raadsrapporteurs zelf constateren wordt binnen DGZ gerekend met zeer bescheiden deelmobiliteitspercentages.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10984555

3.

•

Risico parkeerbalans 1e fase DGZ De ontwikkeling van de parkeerhub in Zichten 7 is al naar voren gehaald om deze reden en zal onderdeel vormen van het investeringsvoorstel. De raadsrapporteurs geven aan dat meer inzet op deelmobiliteit in andere gebieden ook gevolgen kan hebben voor de parkeerdruk in Dreven 1 en Zichten 2, 3 en 7 (mogelijk waterbedeffect). Dit risico is echter beperkt omdat de huishoudens in de nieuwbouw geen recht op een parkeervergunning op straat krijgen. Het regime wordt in één keer voor heel Bouwlust Vrederust ingevoerd. Er bestaat dus geen mogelijkheid voor bewoners uit andere buurten tot parkeren op straat in de Dreven.

Exploitatie van parkeerhubs • Binnen DGZ is het een contractueel uitgangspunt dat een ontwikkelende partij zelf verantwoordelijk is voor de realisatie van de parkeervraag die gegenereerd wordt door het bouwplan. Ook als dit in een parkeerhub is. Zoals in de voortgangsrapportage DGZ uitgelegd zitten er grote voordelen aan de exploitatie van solitaire collectieve voorzieningen voor zowel bewoners als bezoekers en voorzieningen (de zogenaamde “parkeerhubs”) onder te brengen bij de gemeente, maar dit is een keuze van de gemeente. • Eind dit jaar wordt de motie Parkeerbedrijf voor de stad Zuidwest (RIS320694) afgedaan. In het verlengde hiervan ontvangt u voor 1 maart 2026 een investeringsvoorstel voor de parkeerhub Dreven 1D. Parallel daaraan wordt ook een voorstel voor tariefstelling uitgewerkt. Groen en biodiversiteit • Bij het opstellen van de structuurvisie is uitgegaan van de toen geldende definitie voor de maatschappelijke referentienormen. Daarbij is alleen openbaar groen (exclusief sportvelden volkstuinen en grote groengebieden) meegenomen in de berekeningen, waarop de streefnorm van 22 m² per woning is gebaseerd. Volgens de meer recente maatschappelijke referentienormen rekenen we nu openbaar toegankelijke, niet afgesloten binnentuinen (corporatieterrein) op maaiveld (in de volle grond) wel mee voor de groennorm.

Daktuinen, ook al zijn ze openbaar toegankelijk, rekenen we niet mee. Zo zijn ook de berekeningen voor Morgenstond, in het ambitie document, opgesteld. In de gebiedsprogramma’s wordt de invulling van de structuurvisie nader uitgewerkt. Het gebiedsprogramma bevindt zich op het niveau van een wijk wat een goede schaal is om m² groen te monitoren. We maken in 2026 een gebiedsprogramma voor Morgenstond en zo snel als mogelijk een gebiedsprogramma voor Moerwijk. Conform de nieuwe maatschappelijke referentienormen, nemen we daarbij ook maatwerkoplossingen en kwalitatieve aspecten nadrukkelijk mee. • De rapporteurs stellen dat “bewoners juist het toegankelijke, publieke groen het meest waarderen”. Het meeste van het huidige groen is publiek toegankelijk corporatie groen. In de nieuwe plannen is daarom ook uitgangspunt dat collectieve binnentuinen ook overdag publiek toegankelijk blijven. Dit is geborgd in de erfpachtvoorwaarden. Wel wordt uit veiligheidsoverwegingen de mogelijkheid opengehouden om de binnentuinen ’s-nachts af te sluiten. Dit is ook een uitdrukkelijke wens van bewoners. • Bij de voortgangsrapportage zitten twee schetsontwerpen Openbare Ruimte (Zichten en Dreven). Hierin zijn groenstructuur, principes biodiversiteit, profielen en doorsnedes van openbaar groen en ecozone, bomenbalans, etc. veel verder uitgewerkt dan ten tijde van het MER-advies. U kunt deze o.a.

terugvinden in Bijlage 3 SO Openbare Ruimte De Zichten en Bijlage 4 SO Openbare Ruimte De Dreven. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de oproep van de Commissie m.e.r. De exacte uitwerking in beplantingsplannen volgen in de VO-fase. Er zijn binnen de grondexploitatie voor Dreven-Gaarden-Zichten middelen gereserveerd voor de openbare ruimte waarmee onder andere invulling wordt gegeven aan de ambities voor groen en biodiversiteit.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10984555

•

• •

•

•

•

•

• •

De rapporteurs vragen om inzicht in de maatregelen “om recreatiedruk in parken te beperken”. U kunt dit o.a. terugvinden in Bijlage 3 SO Openbare Ruimte De Zichten en Bijlage 4 SO Openbare Ruimte De Dreven. Met het toevoegen van 11.000 woningen gaat het om de juiste zonering en balans. Op sommige plekken zal de reactiedruk toenemen om de inwoners te voorzien in hun recreatiebehoefte. Op andere plekken zal er juist ruimte worden gereserveerd voor rust en de natuur. In het kader van het NPZW is via de Woondeal geld beschikbaar gesteld voor de aanpak van 55 binnentuinen in Zuidwest. Op dit moment wordt in overleg met de corporaties onderzocht hoe invulling kan worden gegeven aan die kwaliteitsslag. Bij het gebiedsprogramma Morgenstond wordt een buitenruimteplan gevoegd, waarin wordt ingegaan op de kwaliteit van het groen. De financiering van groen komt inderdaad in grote mate uit middelen voor de gebiedsontwikkeling, of individuele bouwprojecten. Er bestaat geen afzonderlijk investeringsplan dat garandeert dat de ambities voor groen en biodiversiteit worden waargemaakt. Voor buitenruimteprojecten worden vaak middelen van DSB, DSO en subsidies bijeengebracht op projectniveau. We werken momenteel wel aan een meerjarenbegroting die laat zien wat de komende jaren nodig is voor alle fysieke ingrepen in Zuidwest.

Het aantal m² openbaar groen neemt niet af in Zuidwest, maar neemt (licht) toe. Het aantal m² corporatiegroen neemt af. Vanwege de flinke toename van het aantal woningen, neemt het aantal m² per woning af. Dat is vanzelfsprekend bij een netto toevoeging van 10.000 woningen. Nog steeds wordt de referentienorm gehanteerd van minimaal 22 m² per woning. Bestemmingsplannen borgen maar ten dele de kwaliteit van het groen, dit wordt gedaan in beleidskaders. In de huidige Groenmonitor Den Haag wordt de kwaliteit van het openbaar groen gemonitord. De kroonoppervlakte is in de Groenmonitor wel meegenomen, maar we kunnen pas bij een volgende meting vaststellen of dit voldoende nauwkeuring kan plaatsvinden. Aan die meting wordt momenteel gewerkt. In de Groenmonitor vindt u informatie over het beheer van de stadsbomen, de stand van onze stadsnatuur en het wijk- en buurtgroen. Dit is de basis van de monitoring op dit onderwerp voor de voortgangsrapportage Zuidwest. Deze monitor vullen we, indien mogelijk en noodzakelijk, aan om de voortgang op de doelen uit de Structuurvisie Den Haag Zuidwest te rapporteren. Jaarlijks wordt een inwonersonderzoek uitgevoerd, dat plaatsvindt op stadsdeelniveau. Daarbij wordt onder meer de “Waardering van het groen in de buurt” uitgevraagd.

Een monitor van de effecten van groen op de gezondheid en leefbaarheid in het gebied past meer bij de rapportage van het Nationaal Programma Zuidwest.

Het college wil tenslotte de raadsrapporteurs Zuidwest danken voor hun tijd en inzet en hun bijdrage aan de gezamenlijke opgave die we hebben voor Den Haag Zuidwest. Met vriendelijke groet, de wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest Co Engberts

4/4