Document · PDF

RIS323974 Bijlage Najaarsnota 2025

Gemeenteraad 18 december 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Voorstel van het college inzake Najaarsnota 2025 (RIS323974)9.493 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Najaarsnota 2025

Pagina 1 van 25

1. Inleiding Voor u ligt de Najaarsnota 2025. Het doel van de najaarsnota is tweeledig. Enerzijds bevat de najaarsnota een begrotingswijziging met betrekking tot het lopende jaar. Deze begrotingswijziging is beleidsarm en vooral bedoeld om begrotingsrechtmatigheden tegen te gaan. Anderzijds bevat de najaarsnota ook een prognose van het verwachte resultaat bij de programmarekening. Aanvullend op deze twee onderdelen worden er een aantal ontwikkelingen geschetst die relevant zijn voor de gemeentefinanciën. Dit is de eerste keer dat de gemeente Den Haag een najaarsnota heeft opgesteld. Voorheen werd in de tweede helft van het jaar de achtmaandsrapportage uitgebracht. Daarnaast is vorig jaar, aanvullend op de achtmaands, een slotwijziging opgesteld waarmee de begroting kon worden aangepast met als doel onrechtmatigheden bij de programmarekening te voorkomen. In de najaarsnota worden deze twee producten samengebracht. De najaarsnota bestaat uit vijf hoofdstukken. In het vervolg van dit eerste hoofdstuk wordt het beeld van de najaarsnota op hoofdlijnen geschetst en ingegaan op de sturing en financiële controle. In hoofdstuk 2 wordt een update gegeven over de ontwikkelingen met betrekking tot het gemeentefonds. Hoofdstuk 3 bevat de begrotingswijziging 2025. In hoofdstuk 4 wordt een prognose afgegeven van het verwachte resultaat over 2025.

In hoofdstuk vijf wordt kort ingegaan op de aanbestedingsrechtmatigheid. Tot slot is in de bijlage een overzicht van de realisatie tot en met 31 oktober opgenomen. 1.1 De najaarsnota op hoofdlijnen De najaarsnota bevat zowel een begrotingswijziging als een prognose. De begrotingswijziging heeft uitsluitend betrekking op het jaar 2025 en bevat technische mutaties. Het gaat hierbij om saldo neutrale wijzigingen, dat betekent dat de mutaties die worden voorgesteld geen invloed hebben op het uiteindelijke financiële resultaat, of om begrotingswijzigingen die een vertaling van eerdere besluitvorming zijn. De begrotingswijzigingen zijn onderverdeeld in vier categorieën: 1. 2. 3. 4.

Mutaties binnen een programma. Bijvoorbeeld het verhogen van zowel de baten als de lasten, op grond van een specifieke uitkering vanuit het Rijk; Verschuiving tussen programma’s. Bijvoorbeeld het verschuiven van een budget, omdat werkzaamheden binnen een ander programma worden uitgevoerd; Mutaties op reserves. Bijvoorbeeld het bijstellen van een reserveonttrekking, omdat een deel van de uitgaven van een project doorschuiven naar volgend jaar; Taakmutaties septembercirculaire. Het verwerken van de septembercirculaire gemeentefonds.

De prognose in de najaarsnota heeft betrekking op zowel de begroting als het investeringsprogramma. In de eerste helft van het jaar is in de voorjaarsnota ook een prognose afgegeven. Toen werd er een nadeel verwacht en op grond daarvan is het lopende jaar 2025 in de programmabegroting bijgesteld. De prognose in deze najaarsnota is gemaakt ten opzichte van de bijgestelde begroting. Het verwachte resultaat over het jaar 2025 is € 33 mln. positief; dit is minder dan 1% van de begroting. Het gaat hier om het resultaat voor resultaatbestemming, bij de resultaatbestemming wordt dit resultaat, op basis van de financiële verordening, verrekend met diverse reserves. Het nettoresultaat zal dus lager zijn dan deze € 33 mln. De verwachting ten aanzien van het investeringsprogramma is een onderbesteding van € 42 mln. Dit wordt veelal veroorzaakt door vertraging in projecten, deze bestedingen zullen in de komende jaren veelal alsnog plaatsvinden. Los van de begrotingswijziging en de prognose wordt in de najaarsnota ook stilgestaan bij enkele ontwikkelingen met betrekking tot het gemeentefonds en wordt een update gegeven van de maatregelen die getroffen zijn om de aanbestedingsrechtmatigheid te verbeteren en de stand van zaken hiervan, vooruitkijkend naar de programmarekening.

1.2 Sturing en financiële controle Bij de programmarekening 2023 is afgesproken om in elk P&C-product expliciet stil te staan bij vier onderwerpen: grondexploitaties, jeugdhulp, Wmo en parkeren. Grondexploitaties De grondexploitaties worden in voorbereiding op de programmarekening 2025 geactualiseerd, conform de verordening Beheersregels Grondexploitaties en Strategisch Bezit, gemeente Den Haag 2025. Van de 22

Pagina 2 van 25

operationele grondexploitaties is het voornemen om bij de jaarrekening 2025 van 5 projecten winstneming te rapporteren. 1 project wordt naar verwachting afgesloten. Enkele projecten hebben door lopende procedures en/of vertraging in afgifte van vergunningen vertraging in de uitvoering opgelopen. In die gevallen worden er minder lasten gemaakt dan geraamd. De middelen blijven beschikbaar voor de betreffende projecten. Jeugd In de voorjaarsnota is toegelicht op welke manier de adviezen uit het adviesrapport ‘Groeipijn’ van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (commissie Van Ark) door het Rijk zijn verwerkt. In de begroting van Den Haag zijn de volgende mutaties verwerkt: 1. 2. 3.

Compensatie voor tekorten op de jeugdzorg: € 13,4 mln. structureel vanaf 2025 Verzachting van het ingroeipad voor de maatregelen uit de Hervormingsagenda voor 2026 en 2027: respectievelijk € 16,15 mln. en € 14,45 mln. Besparingen als gevolg van verschillende maatregelen structureel vanaf 2028: eigen bijdrage op jeugdhulp (€ 8,3 mln.); sturing op trajectduur (€ 2,2 mln.) en indexering van de besparingen uit de Hervormingsagenda (€ 16,2 mln.).

Voor de periode 2025-2027 worden de tekorten door het Rijk hiermee verzacht, terwijl het Rijk voor de periode vanaf 2028 juist extra besparingen oplegt zonder deze voldoende uit te werken. Het Rijk heeft met de VNG afgesproken dat de commissie Van Ark begin 2027 een tweede advies uitbrengt over het financieel kader vanaf 2028. In de miljoenennota is duidelijk geworden dat het Rijk alsnog het advies van de commissie Van Ark volgt om de tekorten uit 2023 en 2024 voor de helft te compenseren. Van dit bedrag van € 23,6 mln. wordt € 10,75 mln. ingezet om de negatieve programmareserve weer naar nul te brengen. Voor het restant van deze middelen (€ 12,8 mln.) wordt voorgesteld om een reserve voor jeugdzorg in te stellen die als risicobuffer kan dienen voor eventuele toekomstige tekorten. Naast de mutaties vanuit het Rijk is bij de begrotingsbehandeling 2026-2029 voor het jaar 2025 door de gemeenteraad incidenteel € 24 mln. toegevoegd ter dekking van het in 2025 verwachte tekort. Halverwege het jaar was, na jaren van trendmatige groei, voor het eerst een trendbreuk in de kosten voor regionale jeugdzorg zichtbaar. Dit kan duiden op de eerste positieve effecten van contractmanagement en de nieuwe lokale contracten, waarmee wordt ingezet op preventie en het voorkomen van zware hulp.

Door het voordeel in 2025 is de huidige prognose dat de extra toegevoegde middelen niet volledig benodigd zullen zijn en er een beperkt overschot bij de programmarekening zal resteren. Zie hoofdstuk 4 van deze najaarsnota voor een toelichting op de prognose. Wmo In de achtmaandsrapportage 2024 is toegelicht waarom het eerdere voordeel op de Wmo – waardoor dit één van de 4 onderwerpen van ‘verhoogde dijkbewaking’ is – een stuk kleiner is geworden. Door de verder stijgende kosten voor gezinsopvang is het voordeel inmiddels omgeslagen in een per saldo nadeel van een paar miljoen. Voor 2025 komen de totale kosten van gezinsopvang naar verwachting uit tussen de € 15 en € 17 miljoen, terwijl de kosten in 2023 nog € 2,1 miljoen bedroegen. Zie ook de voortgangsrapportage 2024 ‘Den Haag geeft thuis’ (RIS322995). Zoals ook in de voortgangsrapportage staat wordt € 6 mln. van het tekort op gezinsopvang gedekt door een onderbesteding bij Wmo maatwerkarrangementen. De verwachting is dat het resterende tekort op gezinsopvang in 2025 gedekt kan worden door voordelen elders op het programma. Zie hoofdstuk 4 van deze najaarsnota voor een toelichting op de prognose. Parkeren De prognose voor 2025 komt zowel voor de baten als de lasten lager uit dan begroot.

De lagere baten (€ 1,8 mln.) worden vooral veroorzaakt door de werkzaamheden rondom de Spuigarage en doordat de inkomsten uit parkeren op straat lager zijn dan verwacht. Dit heeft een aantal oorzaken, bijvoorbeeld uitstel van betaald parkeren in Morgenstond en minder parkeertransacties en een lagere gemiddelde opbrengst per transactie. De lagere lasten (€ 2,2 mln.) hangen deels samen met het uitstel van betaald parkeren dat ook tot lagere baten leidt en daarnaast is sprake van vacatureruimte en van herfasering van onderhoud van stallingsgarages.

Pagina 3 van 25

1.3 Herstelplannen De afgelopen periode zijn er herstelplannen opgesteld voor de programmareserves die na de resultaatbestemming 2024 negatief waren. Het gaat dan om de programma's Cultuur en Bibliotheek (RIS323361), Buitenruimte (RIS323337) en Stadsontwikkeling en Wonen (RIS323382). Deze herstelplannen zijn op 01-10-2025 met de raad gedeeld. In deze najaarsnota wordt het deel van deze herstelplannen dat betrekking heeft op 2025 financieel verwerkt.

Pagina 4 van 25

2. Ontwikkelingen gemeentefonds Op 16 september is de Miljoenennota 2026 uitgekomen, evenals de financiële doorvertaling hiervan naar gemeenten: de septembercirculaire. De belangrijkste ontwikkelingen die volgen uit de septembercirculaire worden hieronder uitgelicht; ook wordt kort ingegaan op de stand van zaken van de herverdeling van het gemeentefonds. In aanvulling hierop is op 4 november de analyse Miljoenennota 2026 (RIS323571) naar de raad gestuurd, waarin de beleidsinhoudelijke wijzigingen uit de Miljoenennota die betrekking hebben op de gemeente zijn toegelicht. Bijstelling accres-tranches Het accres over het gemeentefonds wordt elk jaar, voor het lopende jaar, in de meicirculaire vastgesteld. In aanvulling hierop wordt twee keer per jaar een raming van de meerjarige ontwikkeling van het accres gegeven. Dit wordt gebaseerd op de CPB-ramingen van de ontwikkeling van het BBP. Op basis van de meest recente raming van het CPB is het accres neerwaarts bijgesteld ten opzichte van een half jaar geleden. Het effect hiervan loopt op van € 3 miljoen in 2026 naar € 13 miljoen in 2030. Over een half jaar raamt het CPB de BBP-ontwikkeling opnieuw en wordt het accres 2026 definitief. Die raming wordt verwerkt in de meicirculaire en vormt de basis voor de Haagse begroting. De bijstelling uit de septembercirculaire leidt dus niet direct tot een nadeel voor de gemeentebegroting.

Maar, als de raming van de BBP-ontwikkeling over een half jaar in lijn is met de raming uit deze circulaire – en hier geen andere voordelen tegenover staan – dan is dit wel het geval. Overheveling specifieke uitkeringen (SPUK’s) In het landelijke hoofdlijnenakkoord 2024 is opgenomen dat een groot aantal specifieke uitkeringen wordt overgeheveld naar de algemene uitkering. Deze overheveling gaat gepaard met een budgetkorting van 10%. De afgelopen periode is onderzocht welke specifieke uitkeringen hiervoor in aanmerking komen en in de septembercirculaire zijn de eerste vijf SPUK’s overgeheveld. Het gaat om middelen voor capaciteit voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE), de regeling heroïnebehandeling, de informatiepunten digitale overheid (IDO), het bureau regioburgemeesters en middelen voor erfgoedregistratie. Deze laatste twee hebben betrekking op één specifieke gemeente: Den Haag, respectievelijk Amsterdam. Met uitzondering van de middelen voor het bureau regioburgemeesters is de aangekondigde korting van 10% toegepast. De overgehevelde middelen worden ter beschikking gesteld van het beleidsterrein waar deze betrekking op hebben. Per overgehevelde SPUK wordt binnen het betreffende beleidsterrein bekeken hoe invulling kan worden gegeven aan deze korting.

Herverdeling gemeentefonds In 2023 is het nieuwe verdeelmodel van het gemeentefonds ingevoerd, als gevolg hiervan ontvangt Den Haag minder geld. De herverdeling van het gemeentefonds wordt stapsgewijs middels een ingroeipad doorgevoerd. In de programmabegroting 2023-2026 is de eerste stap van de herverdeling van het gemeentefonds verwerkt. Na deze eerste stap is de herverdeling voor alle gemeenten gepauzeerd. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft in een Kamerbrief aangegeven dat 1 januari 2027 een volgende stap gezet zal worden in het ingroeipad naar de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Omdat de herverdeling voor Den Haag negatief uitpakt, resulteert dit in een financieel risico wat in een periode van 10 jaar op kan lopen tot maximaal € 90 mln. structureel. De omvang van dit bedrag is onzeker, omdat nadere analyses naar het verdeelmodel plaatsvinden die kunnen leiden tot aanpassingen. De verwachting is dat begin 2026 de resultaten van deze nadere analyses bekend zijn. Den Haag is samen met de G4 nauw betrokken bij dit proces en eventuele aanpassingen aan het verdeelmodel. Vanwege de omvangrijke financiële impact voor Den Haag wordt middels een ambtelijke en bestuurlijke lobby tegelijkertijd ingezet op het zoveel mogelijk inperken van het negatieve effect voor Den Haag.

Pagina 5 van 25

3. Begrotingswijziging 2025 De begrotingswijziging in deze najaarsnota bevat technische en beleidsarme mutaties en heeft enkel betrekking op het jaar 2025. Het gaat hierbij om saldo neutrale wijzigingen, dat betekent dat de mutaties die worden voorgesteld geen invloed hebben op het uiteindelijke financiële resultaat, of om begrotingswijzigingen die een vertaling van eerdere besluitvorming zijn. De wijzigingen zijn onderverdeeld in vier categorieën: 1. 2. 3. 4.

Mutaties binnen een programma. Bijvoorbeeld het verhogen van zowel lasten als baten op grond van een specifieke uitkering vanuit het Rijk. Verschuiving tussen programma’s. Bijvoorbeeld een verschuiving van budget, omdat werkzaamheden binnen een ander programma worden uitgevoerd. Mutaties op reserves. Bijvoorbeeld het bijstellen van een reserveonttrekking, omdat een deel van de uitgaven van een project doorschuiven naar volgend jaar. Taakmutaties septembercirculaire. Het verwerken van de septembercirculaire gemeentefonds.

In onderstaande tabel is per categorie zichtbaar wat het effect van de begrotingswijziging is en ook wat dit betekent voor de totale stand van de begroting 2025. Bedragen x € 1.000 Mutaties najaarsnota 2025 Vastgestelde begroting 2025 Lasten Baten Toevoegingen Onttrekkingen Saldo

3.663.622 3.513.611 321.860 471.871 0

Beleidsarme Beleidsarme mutaties mutaties binnen tussen programma's programma's -15.604 -15.604 0 0 0

0 0 0 0 0

Mutaties reserves

September circulaire

Actuele begroting 2025

-12.330 2.088 9.405 -5.013 0

6.577 32.039 25.462 0 0

3.642.265 3.532.134 356.727 466.858 0

Per categorie is een tabel opgenomen met een uitsplitsing naar de verschillende programma’s, onder deze tabel worden vervolgens de begrotingswijzigingen ook toegelicht. 3.1 Mutaties binnen een programma

Programma

Bedragen x € 1.000 Lasten Baten

02 - College en Bestuur 03 - Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie 04 - Openbare orde en Veiligheid 05 - Cultuur en Bibliotheek 06 - Onderwijs 07 - Werk en Inkomen 08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid 09 - Buitenruimte 14 - Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening Eindtotaal

2.186 -4.500 650 962 -3.409 -1.788 -8.067 -546 -1.092 -15.604

Programma 2 – College en bestuur Voorziening pensioenen € 2,2 mln. De gemeente heeft een bedrag ontvangen van ASR voor oud-bestuurders die in 2025 met pensioen zijn gegaan. Het ontvangen bedrag wordt toegevoegd aan de voorziening Pensioenen APPA. Het gespaarde kapitaal voor gepensioneerde wethouders wordt via deze voorziening beheerd en uitgekeerd.

Pagina 6 van 25

Programma 3 – Duurzaamheid, milieu en energietransitie Specifieke uitkeringen duurzaamheid € - 4,5 mln. Op de inzet van rijksmiddelen wordt een onderschrijding verwacht. Het vervallen van landelijke verplichtingen (zoals de uitfasering van de energielabels EFG) en privacybeperkingen vertragen pilots en de uitvoering van het EFG-beleid. Door deze vertragingen zijn de kosten in 2025 lager, omdat het om een specifieke uitkering gaat, geldt dit ook voor de inkomsten. Beiden zijn met € 4,5 mln. verlaagd. Programma 4 – Openbare orde en veiligheid Actualisatie specifieke uitkeringen veiligheid € 0,65 mln. De gemeente ontvangt van het rijk een specifieke uitkering van € 0,55 mln. voor de aanpak van High Impact Crimes (HIC) en digitale veiligheid, en een subsidie van € 0,1 mln. voor de inzet van een regionaal netwerk coördinator radicalisering en extremisme. Programma 5 – Cultuur en bibliotheek Ontvangen bijdragen bibliotheek € 1,0 mln. De bibliotheek voert een aantal taken uit, waarvoor de gemeente een specifieke bijdrage ontvangt. Zo ontvangt de gemeente een specifieke uitkering voor het informatiepunt digitale overheid en een bijdrage vanuit Probiblio voor de bibliotheek op school. Op basis van de definitieve beschikkingen zijn deze bijdragen in totaal € 1,0 mln. hoger dan waar in de begroting rekening mee is gehouden. Daarom worden zowel de baten als de lasten met € 1,0 mln.

verhoogd. Werkzaamheden cultuurpanden budgetneutraal Er wordt een bedrag van € 0,57 mln. verschoven van de activiteit cultuur naar de activiteit ‘accommodaties voor kunstbeoefening’ voor de uitvoering van werkzaamheden aan verschillende cultuurpanden. Programma 6 – Onderwijs Ontvangen bijdragen onderwijs € - 3,4 mln. De gemeente ontvangt bijdragen vanuit het Rijk voor verschillende specifieke uitkeringen. Voor de specifieke uitkeringen Kansrijke Wijk en Onderwijsachterstandenbeleid ontvangt de gemeente in totaal € 4,0 mln. minder dan eerder begroot, o.a. vanwege vertraging in de uitvoering. Voor de SPUK Educatie ontvang de gemeente vanwege indexatie € 0,65 mln. meer dan begroot. Per saldo worden hierom zowel de lasten als de baten met € 3,4 mln. verlaagd. Programma 7 – Werk en inkomen Specifieke uitkering kansrijke wijk € - 3,3 mln. De gemeente ontvangt geld voor interventies die bijdragen aan re-integratie, het voorkomen van geldzorgen en het vergroten van de kansengelijkheid voor kinderen en jongeren. Omdat er sprake is van onderbesteding en verschillende projecten doorlopen tot in volgend jaar, worden zowel de lasten als de baten naar beneden bijgesteld. Specifieke uitkeringen inburgering € - 4,5 mln. De gemeente ontvangt geld voor het organiseren van inburgering.

Het aantal inburgeraars op basis waarvan de rijksbijdrage bepaald wordt, ligt echter een stuk lager dan het aantal inburgeraars dat daadwerkelijk geholpen wordt. Dit komt bijvoorbeeld doordat inburgeraars vaak langer nodig hebben dan de termijn van 3 jaar waar het Rijk van uitgaat. In de begroting was uitgegaan van compensatie op basis van het werkelijke aantal inburgeraars, maar omdat dit niet het geval is, worden zowel de baten als de lasten naar beneden bijgesteld. Specifieke uitkering kinderopvangtoeslag € 3,0 mln. De gemeente ontvangt geld voor de kinderopvangtoeslag, deze bijdrage is gebaseerd op de werkelijke kosten die een gemeente maakt. Aangezien deze kosten € 3,0 mln. hoger zijn dan waar in de begroting rekening mee werd gehouden, worden zowel de lasten als de baten nu met € 3,0 mln. verhoogd. Bijstelling BUIG € 3,0 mln. Op basis van de definitieve vaststelling van de rijksbijdrage BUIG die de gemeente ontvangt en de daadwerkelijke kosten voor de bijstand in 2025, worden zowel de lasten als de baten met € 3,0 mln. verhoogd.

Pagina 7 van 25

Programma 8 – Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid Ontvangen bijdragen Nieuwkomers € - 7,7 mln. De gemeente ontvangt bijdragen vanuit het Rijk voor de SPUK Nieuwkomers voor het realiseren van nieuwe opvanglocaties. Zowel de lasten als de baten zijn verlaagd op basis van de werkelijke voortgang. Ontvangen bijdragen Gezondheidszorg € - 0,3 mln. De gemeente ontvangt bijdragen vanuit het Rijk voor de SPUK Kansrijke wijk. Op basis van onderbesteding op deze activiteit is de bijdrage voor 2025 verlaagd. Programma 9 – Buitenruimte Single Use Plastic € - 1,0 mln. De gemeente ontvangt € 1,0 mln. minder van het Rijk voor Single Use Plastics dan verwacht. Hierdoor is de begroting met € 1,0 mln. verlaagd. Degeneratieopbrengsten € 0,5 mln. De baten en lasten zijn opgehoogd met € 0,5 mln. vanwege een inhaalslag voor degeneratiebaten van asfalt. Dit zijn baten die de gemeente van externe partijen ontvangt als na werkzaamheden van die partij herstelkosten nodig zijn. Programma 14 – Stadsdelen, integratie en dienstverlening Onderbesteding SPUK kansrijke wijk € - 0,7 mln. De specifieke uitkering kansrijke wijk wordt ingezet binnen Den Haag Zuidwest. Een deel van de activiteiten die vanuit deze specifieke uitkering betaald worden, schuift door naar 2026. Daarom worden zowel de lasten als de baten met € 0,7 mln. verlaagd, zodat dit in 2026 ingezet kan worden.

Verlaging inkomsten burgerzaken € - 0,4 mln. Op basis van de meest recente prognose is de verwachting dat er in 2025 minder paspoorten en rijbewijzen worden uitgegeven dan waar in de begroting rekening mee was gehouden. Hierdoor zijn de legesopbrengsten en de bijbehorende kosten ongeveer € 0,4 mln. lager dan begroot en worden deze naar beneden bijgesteld.

Pagina 8 van 25

3.2 Verschuivingen tussen programma’s

Programma 02 - College en Bestuur 07 - Werk en Inkomen 08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid 09 - Buitenruimte 14 - Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening 15 - Financiën 16 - Overhead Totaal

Bedragen x € 1.000 Lasten Baten 1.000 0 -30 -30 30 30 -496 0 -104 -1.000 600 0 0

Programma 2 – College en bestuur Overheveling reservering verkiezingen € 1,0 mln. In de programmabegroting 2025 was € 1,0 mln. gereserveerd voor de extra tweede Kamerverkiezingen die op 29 oktober hebben plaatsgevonden. Dit budget was gereserveerd in afwachting van een eventuele tegemoetkoming van het Rijk in de kosten voor deze verkiezingen. In de septembercirculaire is hiervoor € 1,9 mln. toegekend. Met de middelen uit de circulaire en de gedane reservering konden de kosten van de verkiezingen worden gedekt. Het budget van € 1,0 mln. was gereserveerd binnen programma 15, financiën, en wordt met deze wijziging overgeheveld naar programma 2 waar de lasten van de verkiezingen gemaakt zijn. De middelen voor verkiezingen vanuit de septembercirculaire worden in hoofdstuk 3.4 van deze najaarsnota verwerkt. Programma 7 – Werk en inkomen Overheveling middelen Krajicek Foundation € - 0,03 mln. De middelen die de gemeente ontvangt vanuit de Krajicek Foundation worden ingezet vanuit programma 8, in plaats van programma 7. Daarom worden zowel de lasten als de baten overgeheveld. Programma 8 – Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid Overheveling middelen Krajicek Foundation € 0,03 mln. De middelen die de gemeente ontvangt vanuit de Krajicek Foundation worden ingezet vanuit programma 8, in plaats van programma 7. Daarom worden zowel de lasten als de baten overgeheveld.

Programma 9 – Buitenruimte Staat van de buitenruimte € - 0,5 mln. In de begroting 2026 zijn extra middelen toegekend voor de staat van de buitenruimte. Een deel van deze middelen wordt ingezet binnen de stadsdelen en voor het onderhoud van het strand. Hierom wordt € 0,5 mln. overgeheveld van programma 9 naar programma 14. Programma 14 – Stadsdelen, integratie en dienstverlening Overheveling budget dienstverleningsapplicaties € - 0,6 mln. De kosten voor een aantal van de applicaties die cruciaal zijn voor het contact met inwoners zijn begroot binnen het programma overhead. Een voorbeeld van zo’n applicatie is de digitale omgeving MijnDenHaag. De kosten voor deze applicaties zijn in 2025 hoger dan begroot; ter dekking van deze kosten wordt er € 0,6 mln. overgeheveld van programma 14, waar het budget voor dienstverlening begroot is, naar het programma overhead. Staat van de buitenruimte € 0,5 mln. In de begroting 2026 zijn extra middelen toegekend voor de staat van de buitenruimte. Een deel van deze middelen wordt ingezet binnen de stadsdelen en voor het onderhoud van het strand. Hierom wordt € 0,5 mln. overgeheveld van programma 9 naar programma 14. Programma 15 – Financiën Overheveling reservering verkiezingen € - 1,0 mln. In de programmabegroting 2025 was € 1,0 mln. gereserveerd voor de extra tweede Kamerverkiezingen die

Pagina 9 van 25

op 29 oktober hebben plaatsgevonden. Dit budget was gereserveerd binnen programma 15, financiën en wordt met deze wijziging overgeheveld naar programma 2 waar de lasten van de verkiezingen gemaakt zijn. Programma 16 – Overhead Overheveling budget dienstverleningsapplicaties € 0,6 mln. De kosten voor een aantal van de applicaties die cruciaal zijn voor het contact met inwoners zijn begroot binnen het programma overhead. Een voorbeeld van zo’n applicatie is de digitale omgeving MijnDenHaag. De kosten voor deze applicaties zijn in 2025 hoger dan begroot; ter dekking van deze kosten wordt er € 0,6 mln. overgeheveld van programma 14, waar het budget voor dienstverlening begroot is, naar het programma overhead.

Pagina 10 van 25

3.3 Mutaties op reserves

Programma

Lasten

03 - Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie 05 - Cultuur en Bibliotheek 07 - Werk en Inkomen 08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid 09 - Buitenruimte 10 - Sport 12 - Mobiliteit 13 - Stadsontwikkeling en Wonen 15 - Financiën Totaal

-3.000 -70 -5.943 -2.000 -1.837 480 -2.160 2.200 0 -12.330

Bedragen x € 1.000 ToeOntBaten voegingen trekkingen 500 0 0 0 0 0 -5.943 0 0 2.088 -2.000 2.088 0 160 0 0 0 0 -1.160 0 0 4.200 0 0 7.317 -770 0 2.088 9.405 -5.013

Programma 3 – Duurzaamheid, milieu en energietransitie Reserve ‘Duurzaamheid en Energietransitie’ € - 3,5 mln. Er vindt een bijstelling plaats in verband met een lagere onttrekking uit de reserve ‘Duurzaamheid en Energietransitie’ van € 3,5 mln. Binnen de programmalijn ‘verduurzaming en realisatie van energiebronnen, -netten en-opslag’ heeft het aanbestedingstraject collectorsvelden meer tijd gekost dan vooraf was ingeschat. Tegelijk was er de aankondiging van (forsere) netcongestie waardoor de uitvraag, het gewenste systeem, moest worden aangepast. Daarnaast loopt solar carport vertraging op o.a. vanwege de vergunningverlening, en zorgt het verplantingsseizoen voor de te herplanten bomen en de verwachte bezwaren voor vertraging. Tot slot is bij de programmalijn ‘verduurzaming van woningen’ sprake van onderbesteding. Hierdoor dalen de lasten op programma 3 en vindt een lagere onttrekking uit de reserve plaats op programma 15. Reserve ‘Toegekende (gemeentelijke) revolverende investeringsmiddelen’ € 0,5 mln. Uit de reserve ‘Toegekende (gemeentelijke) revolverende investeringsmiddelen’ vindt een extra onttrekking plaats van € 0,5 mln. In 2025 zijn een aantal grotere geldleningen door het Duurzaamheidsfonds VvE’s Den Haag C.V.

verstrekt aan appartementencomplexen met meer dan zeven appartementen, waarvoor Stichting HEID extra middelen heeft verstrekt aan het Duurzaamheidsfonds VvE’s Den Haag C.V. Programma 5 – Cultuur en bibliotheek Herstelplan programma 5 € - 0,07 mln. Op basis van het herstelplan (RIS323361) voor de negatieve programmareserve wordt € 0,07 mln. overgeheveld van de activiteit archief naar de programmareserve van dit programma. Programma 7 – Werk en inkomen Bijstelling onttrekkingen aan reserves € - 5,9 mln. Voor meerdere projecten en activiteiten binnen Programma 7 wordt onderbesteding verwacht of is inmiddels duidelijk dat een deel van de uitgaven pas in 2026 zal plaatsvinden. Het gaat hierbij om de volgende onderdelen: De aanvragen voor Haaglanden Leert Door vallen € 0,3 mln. lager uit dan begroot. De uitgaven voor de aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven zijn € 0,6 mln. lager dan begroot. Voor ICT was een onttrekking van € 1,6 mln. geraamd, omdat de verwachting was dat de kosten de reguliere begroting zouden overstijgen. Dit blijkt echter niet het geval, de kosten blijven binnen de begroting en daarom wordt deze onttrekking teruggedraaid. De uitgaven voor het beleidsplan participatie zijn € 1,0 mln. lager dan begroot, doordat de formatie pas later in het jaar ingevuld konden worden. De geplande uitgaven aan het Talentenfonds van € 0,5 mln. worden doorgeschoven naar 2026.

De aanvragen voor de energietoeslag aan studenten vallen € 1,9 mln. lager uit dan begroot. In totaal leidt dit tot € 5,9 mln. aan lagere onttrekkingen aan de reserve armoede, inkomen en werk.

Pagina 11 van 25

Programma 8 – Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid Ambulancepost Harnaschpolder € 0,2 mln. Vanuit de jaarlijkse bijdrage van de zorgverzekeraar wordt, vanaf dit jaar, jaarlijks € 0,2 mln. toegevoegd aan de reserve regiofunctie MO, VO en Ambulancezorg ter dekking van de investering die de gemeente heeft gedaan in de ambulancepost Harnaschpolder. Opvanglocaties nieuwkomers € - 2,0 mln. Door vertraging in de aanschaf/verbouwing van nieuwe locaties voor opvang van nieuwkomers worden zowel de lasten als de onttrekking aan de reserve nieuwkomers verlaagd met € 2,0 mln. Eindafrekening specifieke uitkering nieuwkomers € 1,9 mln. Door een hogere eindafrekening van de specifieke uitkering voor nieuwkomers worden de baten en de toevoeging aan de reserve nieuwkomers verhoogd met € 1,9 mln. Programma 9 – Buitenruimte Herstelplan programma 9 € - 2,0 mln. Op basis van het herstelplan voor de negatieve programmareserve (RIS323337) worden de uitgaven op diverse onderdelen op dit programma verlaagd, deze middelen worden toegevoegd aan de programmareserve. Reserve vrijval ondergrondse kruising Zwolsestraat € 0,16 mln. Op de reserve vrijval ondergrondse kruising Zwolsestraat wordt een onttrekking van € 0,16 mln. gedaan voor het opstellen van een projectplan, waarvan eerder verwacht werd dat dit in 2026 gerealiseerd zou worden. Programma 10 – Sport Hockeyveld Wateringseveld € 0,5 mln.

Ter dekking van het hockeyveld in Wateringseveld wordt er € 0,5 mln. onttrokken aan de middelen die voor Den Haag Zuidwest gereserveerd zijn binnen het cofinancieringsfonds. Deze onttrekking was per abuis niet verwerkt in de programmabegroting 2026-2029 en wordt daarom nu alsnog gedaan. Programma 12 – Mobiliteit Reserve Centrum Noord € - 1,16 mln. Aan de reserve Centrum Noord wordt minder onttrokken vanwege vertraging die is ontstaat door gebrek aan capaciteit in de uitvoering. Het gaat om een bedrag van € 1,16 mln. Reserve verbetering duurzame mobiliteit € - 1,0 mln. Bij de reserve duurzame mobiliteit is sprake van vertraging door te weinig capaciteit (programma Schaalsprong) en daarnaast is de besteding van het project Oude Lijn – Knoop Laan van NOI in de beoordelingsfase lager dan geraamd. In totaal gaat het om een bedrag van € 1,0 mln. Programma 13 – Stadsontwikkeling en Wonen Herstelplan programma 13 € 2,0 mln. Op basis van het herstelplan (RIS323382) voor de negatieve programmareserve wordt er € 2,0 mln. onttrokken uit de reserve Stedelijke Ontwikkeling en toegevoegd aan de programmareserve. Onttrekking reserve woonwagens € 2,2 mln. De gemeente heeft vier woonwagens aangekocht om te plaatsen op de Henri Faasdreef en de verhuizing van de Energiestraat mogelijk te maken.

Tevens is op de Henri Faasdreef de ondergrond verdicht met zandzakken, waarmee deze geschikt wordt gemaakt voor het plaatsen van woonwagens. De kosten hiervan bedragen € 2,2 mln.; dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Woonwagens. Met deze acties is invulling gegeven aan de motie ‘pak ruimte voor verhuizing’ (RIS321847), waarmee het college wordt opgeroepen om de maximale bestuurlijke ruimte te nemen om vertraging te beperken.

Pagina 12 van 25

Programma 15 – Financiën Herstelplan programma 13 € 3,3 mln. Als onderdeel van het herstelplan van programma 13 (RIS323382) wordt € 3,25 mln. onttrokken aan de reserve Grote Projecten. Herstelplannen negatieve programmareserves € 7,3 mln. De programmareserves zijn gekoppeld aan programma financiën en het aanvullen van deze reserves op basis van de herstelplannen vindt daarom via dit programma plaats. Op basis van de herstelplannen wordt € 7,3 mln. toegevoegd aan programmareserves. Bijstellen onttrekkingen gemeentebrede reserves € - 4,0 mln. De onttrekkingen uit de eneco-reserves ‘duurzaamheid en energietransitie’ (€ 3,5 mln.) en ‘verbetering duurzame mobiliteit’ (€ 1,0 mln.), worden naar beneden bijgesteld. Deze mutaties zijn toegelicht bij programma 3 en 12. Daarnaast wordt er € 0,5 mln. onttrokken uit de reserve cofinanciering voor het hockeyveld Wateringseveld.

Pagina 13 van 25

3.4 Taakmutaties septembercirculaire In de circulaires van het gemeentefonds kan door het Rijk geld aan gemeenten worden verstrekt op grond van bepaalde taken die de gemeente moet uitvoeren. Dit wordt een taakmutatie genoemd. Binnen Den Haag hanteren we de spelregel dat taakmutaties vanuit het Rijk ter beschikking worden gesteld van het bijbehorende beleidsterrein. In dit onderdeel van de begrotingswijziging, worden de taakmutaties die in de septembercirculaire 2025 zijn toegekend verwerkt in de begroting.

Programma 02 - College en Bestuur 03 - Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie 04 - Openbare orde en Veiligheid 07 - Werk en Inkomen 08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid 15 - Financiën Eindtotaal

Lasten

Baten

3.014 66 300 1.009 2.188 0 6.577

0 0 0 0 0 32.039 32.039

Bedragen x € 1.000 ToeOntvoegingen trekkingen 0 0 0 0 0 12.804 12.658 25.462

0 0 0 0 0 0

Programma 2 – College en bestuur Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen € 1,9 mln. De gemeente ontvangt € 1,894 mln. voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Deze middelen worden toegevoegd aan het budget voor verkiezingen binnen programma 2, college en bestuur. Samen met de € 1,0 mln. die in de programmabegroting 2026-2029 gereserveerd is voor verkiezingen, is hiermee in totaal € 2,9 mln. beschikbaar waarmee de kosten voor de verkiezingen gedekt kunnen worden. Kiezers buiten Nederland € 1,1 mln. De gemeente ontvangt € 1,1 mln. voor her organiseren van de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen onder kiezers buiten Nederland. Programma 3 – Duurzaamheid, milieu en energietransitie Versterking omgevingsdiensten en register externe veiligheid € 0,066 mln. De gemeente ontvangt € 0,066 mln. voor de versterking van de omgevingsveiligheidsdiensten en als tegemoetkoming voor het inregelen van de beheerwerkzaamheden voor kwetsbare gebouwen en locaties binnen het register externe veiligheid. Programma 4 – Openbare orde en veiligheid Ondermijning zeehavens € 0,3 mln. De gemeente ontvangt € 0,3 mln. voor de aanpak van drugssmokkel via de haven van Scheveningen. Programma 7 – Werk en inkomen Impulsbudget sociale infrastructuur € 0,06 mln. De gemeente ontvangt € 0,06 mln.

voor loon- en prijsontwikkeling van de decentralisatie uitkering 'impulsbudget sociale infrastructuur'. Participatie € 0,95 mln. De gemeente ontvangt € 0,9 mln. voor het verbeteren van de werking van loonkostensubsidie (LKS) binnen het beschut werk. Programma 8 – Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid Jeugd € 12,8 mln. De gemeente ontvangt € 23,6 mln. als compensatie voor tekorten die in 2023 en 2024 zijn opgetreden, op basis van het advies van de commissie van Ark. Het ontvangen bedrag wordt in eerste instantie ingezet om de negatieve programmareserve van programma 8 aan te vullen. Hier is € 10,75 mln. voor nodig en dit wordt verwerkt binnen programma 15. De resterende € 12,8 mln. wordt toegevoegd aan een nieuw te vormen bestemmingsreserve, die als risicobuffer kan dienen voor eventuele toekomstige tekorten.

Pagina 14 van 25

Overige taakmutaties programma 8 € 2,2 mln. Daarnaast zijn er nog diverse kleinere taakmutaties die betrekking hebben op dit programma. In totaal tellen deze mutaties op tot € 2,2 mln. Het gaat hierbij om: -

Rijksvaccinatieprogramma: Spreidingswet: Pilot dakloze EU-burgers: Pilot wijkgerichte vaccinatieaanpak: Volume-indexatie 2026 Beschermd Wonen (IU):

€ 0,1 mln. € 0,2 mln. € 1,2 mln. € 0,5 mln. € 0,2 mln.

Ook zijn er twee negatieve bijstellingen op het budget voor vrouwenopvang (-€ 0,02 mln.) en maatschappelijke opvang (-€ 0,06 mln.). Programma 15 – Financiën Taakmutaties septembercirculaire € 32,0 mln. Alle inkomsten vanuit het gemeentefonds worden begroot binnen programma financiën. Op basis van de taakmutaties die in deze septembercirculaire zijn toegekend worden de baten met € 32 mln. verhoogd. Toevoeging reserve taakmutaties € 1,9 mln. Aan twee van de toegekende taakmutaties wordt dit jaar geen invulling meer gegeven. Deze middelen worden toegevoegd aan de reserve taakmutaties. Het gaat om de middelen voor de implementatie van de participatiewet in balans (€ 1,87 mln.) en voor ‘Work in NL’ (€ 0,035 mln.). Aanvullen negatieve reserve programma 8 € 10,75 mln. Om de negatieve programmareserve van programma 8 aan te vullen wordt hier € 10,75 mln. aan toegevoegd. Dit wordt gedekt vanuit de taakmutatie jeugd, zoals toegelicht onder programma 8.

Pagina 15 van 25

4. Prognose 2025 Dit hoofdstuk bevat de prognose van het verwachte resultaat over het jaar 2025. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen een prognose over de begroting en een prognose over het investeringsprogramma. 4.1 Prognose begroting In onderstaande tabel is de prognose van de begroting opgenomen. Voor het opnemen van een prognose is een grensbedrag van € 2,5 mln. (positief of negatief) op de lasten, baten of het saldo gehanteerd. Als bij een programma geen prognose is opgenomen, dan betekent dit niet dat de prognose 0 is, maar dat verwacht wordt dat het resultaat zich binnen een bandbreedte van € 2,5 mln. zal bevinden. De prognose resulteert in een verwacht voordeel van ongeveer € 33 miljoen; dit is minder dan 1% van de totale begroting. Daarnaast is dit het resultaat voor resultaatbestemming. Bij resultaatbestemming vinden er, conform de financiële verordening, diverse specifieke verrekeningen plaats op basis waarvan het nettoresultaat lager dan deze € 33 miljoen zal zijn. Onder de tabel zijn de prognoses per programma toegelicht. Bij deze toelichting zijn ook een aantal risico’s opgenomen. Dit zijn ontwikkelingen die op dit moment nog met de nodige onzekerheden zijn omgeven, maar die mogelijk een financiële impact kunnen hebben. Prognose resultaat 2025 Programma omschrijving

Lasten

Baten

Saldo

01 - Gemeenteraad

02 - College en Bestuur

03 - Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie

04 - Openbare orde en Veiligheid

05 - Cultuur en Bibliotheek

06 - Onderwijs

07 - Werk en Inkomen 08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid

6.300

3.300

0 - 5.000*

9.600

V V

0 - 5.000*

09 - Buitenruimte

10 - Sport

11 - Economie

3.000

-2.100

900

12 - Mobiliteit

4.100

-350

3.750

6.000

13 - Stadsontwikkeling en Wonen

6.000

14 - Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening

15 - Financiën

800

8.000

8.800

16 - Overhead

2.500

-800

1.700

19.200

14.050

33.250

Totaal *in de totaaltelling is uitgegaan van het gemiddelde: € 2,5 mln.

Programma 2 – College en Bestuur Risico pensioenen (oud-)wethouders Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Vanaf 1 januari 2028 gaan deze pensioenen over naar het nieuwe pensioenstelsel en moeten hiervoor pensioenrechten en -aanspraken worden ingekocht bij ABP. Het risico bestaat dat het bedrag dat het ABP hiervoor rekent hoger is dan de huidige pensioenopbouw. In dat geval moet de gemeente het tekort aanvullen middels een toevoeging aan de voorziening pensioenen, wat kan resulteren in een nadeel binnen dit programma.

Pagina 16 van 25

Programma 7 – Werk en inkomen De prognose voor dit programma wijkt op verschillende onderwerpen af van de begroting, wat per saldo leidt tot een verwacht voordeel van 9,6 mln. Sociale werkvoorziening € 3,8 mln. V Bij de sociale werkvoorziening wordt een voordeel verwacht van € 3,8 mln. Dit komt doordat de salarislasten lager zijn uitgevallen dan begroot. Inburgering € 4,3 mln. N De kosten voor inburgering worden gedekt vanuit een specifieke uitkering van het Rijk. Het aantal inburgeraars waar deze rijksbijdrage op gebaseerd is, ligt echter lager dan het daadwerkelijk aantal inburgeraars dat begeleid wordt. Dit komt bijvoorbeeld doordat een groot deel van de doelgroep langer dan de geldende termijn van 3 jaar nodig heeft om in te burgeren. Hierdoor is een deel van de kosten ongedekt en is een tekort van € 4,3 mln. ontstaan. Schuldhulpverlening € 2,7 mln. V Door een gunstige rentestand en goudprijs, zijn de inkomsten vanuit de Gemeentelijke Kredietbank (GKB) € 1,5 mln. hoger dan begroot. Aanvullend hierop zijn er diverse meevallers in de lasten bij schuldhulpverlening die optellen tot € 1,2 mln. Inkomen € 6,9 mln. V Begin oktober is het definitieve budget voor de BUIG vastgesteld. Deze definitieve rijksbijdrage is hoger dan de eerdere voorlopige bijdragen en op basis daarvan wordt nu een voordeel van € 6,9 mln. verwacht. Overig

€ 0,5 mln. V

Programma 8 – Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid De prognose voor dit programma wijkt op verschillende onderwerpen af van de begroting, wat per saldo leidt tot een verwacht voordeel van tussen de € 0 en € 5,0 mln. Jeugd € 3,0 tot 7,0 mln. V Bij jeugd wordt een voordeel verwacht van € 3,0 mln. tot € 7,0 mln. In de begroting is € 24 mln. extra ingezet om het tekort Jeugd in 2025 te dekken. Halverwege het jaar was, na jaren van trendmatige groei, voor het eerst een trendbreuk in de kosten voor regionale jeugdzorg zichtbaar. Dit kan duiden op de eerste positieve effecten van contractmanagement en de nieuwe lokale contracten, waarmee wordt ingezet op preventie en het voorkomen van zware hulp. Van het Rijk hebben we in de septembercirculaire € 23,6 mln. ontvangen ter dekking van tekorten 2023 en 2024, o.b.v. het advies van de commissie Van Ark. Zoals aangekondigd in de begroting 2026 wordt daarmee de negatieve programmareserve van € 10,75 mln. gedekt. Voor het restant van deze middelen (€ 12,8 mln.) wordt voorgesteld om een reserve voor jeugdzorg in te stellen die als risicobuffer kan dienen voor eventuele toekomstige tekorten. Maatschappelijke Opvang € 6,0 tot 7,0 mln. N Op het onderdeel maatschappelijk opvang wordt een nadeel verwacht van tussen de € 6,0 en € 7,0 mln. Hierover bent u eerder geïnformeerd in de voortgangsrapportage aanpak dakloosheid (RIS322995).

De voornaamste redenen voor dit nadeel zijn de stijgende kosten van verschillende vaste opvanglocaties, de winteropvang en de hotelopvang. De toestroom naar de gezinsopvang is groot en de doorstroom naar (huur)woningen minimaal. Veel gezinnen worden opgevangen in hotelmatige voorzieningen, die zorgen voor een aanzienlijke stijging van de uitgaven voor de maatschappelijke opvang, veelal bekostigd vanuit incidentele middelen. De nieuwe richtlijn (RIS320151) heeft tot op heden niet geleid tot een lager aantal gezinnen dat door de gemeente wordt opgevangen. Wmo (incl. GGZ en Sociale basis) € 3,0 tot 5,0 mln. V Per saldo wordt een voordeel verwacht van € 3,0 mln. tot € 5,0 mln., op verschillende Wmo-onderdelen. Dit voordeel wordt onder andere veroorzaakt door een verwacht voordeel van € 2,0 mln. op de Wmo voorzieningen (onderbesteding bij Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo van € 1,0 mln. en een lager

Pagina 17 van 25

aantal afgehandelde indicaties voor trapliften € 0,7 mln.). Daarnaast is er een verwacht voordeel van circa € 1,5 mln. op het onderdeel GGZ, waarvan € 1,0 mln. omdat er meer tijd nodig is voor het realiseren van een extra multidisciplinair team dat ambulante hulpverlening biedt aan mensen met ernstige psychiatrische problemen (factteam PG) en € 0,5 mln. vanwege het later realiseren van woningen bijzonder thuis. Programma 9 – Buitenruimte Risico op hogere kosten baggeren Op dit programma is sprake van een risico vanwege baggeren. Bij de programmabegroting 2026-2029 is voor het jaar 2025 een bedrag van 1,0 mln. beschikbaar gesteld vanwege hogere kosten voor baggeren door hoogheemraadschap Delfland. Recent is duidelijk geworden dat de kosten voor dit jaar mogelijk nog hoger uitvallen. Momenteel loopt overleg met Delfland en wordt bezien of hier nog op bij te sturen is en zo nee; of een tegenvaller elders in het programma kan worden opgevangen. Programma 11 – Economie Onderbesteding realisatie kleinschalige bedrijfsruimte en Den Haag Zuidwest € 0,9 mln. V Om meer kleinschalige, betaalbare werkruimte te realiseren kost het, vanwege onderzoek en afstemming, meer tijd om te bepalen welk instrumentarium het best ingezet kan worden. Daarnaast zijn de plintenaanpak en de verbouwing van de zorginnovatiehub vertraagd in Zuidwest.

Het betreft hier projecten die met name gedekt worden vanuit de Regiodeal ZuidWest en vanuit de reserve ‘Stedelijke Ontwikkeling Economie’. De vertraging leidt daarom zowel tot lagere lasten (€ 3,0 mln.) als tot lagere baten (€ 2,1 mln.). Een deel van de kosten voor de projecten in Zuidwest wordt gedekt vanuit de reserve cofinanciering en wordt daarom verantwoord in programma 15. Programma 12 – Mobiliteit Pilot gratis ov voor kinderen € 0, 9 mln. V Vanwege de latere start worden niet alle in 2025 beschikbare middelen voor de pilot gratis ov voor kinderen “Kids voor Niks” uitgegeven. Het gaat om een bedrag van € 0,9 mln. Parkeren € 2,2 mln. V Er is een voordeel van € 1,1 mln. op parkeren op straat opgetreden, onder andere door uitgestelde invoering van betaald parkeren en lagere exploitatielasten. Daarnaast vallen de personele lasten op de handhaving parkeerbelasting € 1,1 mln. lager uit vanwege vacatures en lagere externe inzet. Overig

€ 0,65 mln. V

Programma 13 – Stadsontwikkeling en wonen Vrijval voorziening Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) Den Haag Zuidwest € 6,0 mln. V De meerjarenraming van de WOM Den Haag Zuidwest is minder negatief dan eerder verwacht. Deze verbetering leidt tot een vrijval van de hiervoor gevormde voorziening van € 6 mln. Dit heeft een positief effect op het resultaat van dit programma. Bij de resultaatbestemming gaan deze middelen terug naar de reserve grondbedrijf van waaruit de voorziening gevormd is en welke als risicobuffer dient. Risico op lagere inkomsten omgevingsvergunningen Bij de programmarekening 2024 is een negatief resultaat op de activiteit bouwleges gerealiseerd en was de voorziening niet toereikend om dit negatieve resultaat op te vangen. Dit werd deels veroorzaakt, doordat de tarieven voor bouwleges niet kostendekkend zijn. Om de kostendekkendheid te verbeteren is een tariefsverhoging voorgesteld in de Programmabegroting 2026-2029. Een andere oorzaak van het negatieve resultaat was het achter blijven van aanvragen voor grote bouwplannen. Ook in dit jaar blijven de aanvragen voor grote bouwplannen tot nu toe enigszins achter. Kans op vertraging grote projecten Bij een aantal projecten is sprake van vertraging in de uitvoering of vertraging bij de start van het project. Dit resulteert dit jaar in financiële voordelen op grote projecten.

In de jaarrekening wordt hierdoor mogelijk een voordeel gepresenteerd. De middelen blijven via resultaatbestemming aan de achterliggende reserve

Pagina 18 van 25

(bijvoorbeeld de reserve grote projecten) beschikbaar voor de uitvoering van de projecten in de komende jaren. Risico op hogere uitgaven door nadeelcompensatie Op dit programma zijn verzoeken voor nadeelcompensatie ingediend en in behandeling. Het is op dit moment niet duidelijk hoeveel aanvragen zullen worden gehonoreerd en welke bedragen zullen worden toegekend. Ondernemers kunnen nog steeds besluiten (tot vijf jaar na afloop van een project) tot het indienen van een verzoek om nadeelcompensatie. De aanvragen en de uiteindelijk toegekende bedragen kunnen leiden tot een nadeel. Programma 15 – Financiën Vrijval btw-compensatiefonds € 6,5 mln. V Het btw-compensatiefonds en het gemeentefonds zijn communicerende vaten. Als het btwcompensatiefonds niet volledig wordt benut, dan wordt het resterende deel toegevoegd aan het gemeentefonds en op die manier over gemeenten verdeeld. Als het compensatiefonds wordt overvraagd, dan wordt dit juist aangevuld vanuit het gemeentefonds. Dit jaar is het btw-compensatiefonds niet volledig benut, de resterende middelen vallen daarom vrij in het gemeentefonds en dit resulteert voor Den Haag in een voordeel van € 6,5 mln. Hogere belastinginkomsten € 2,2 mln. V De inkomsten vanuit de verschillende belastingen zijn in 2025 per saldo € 2,2 mln. hoger dan begroot.

Het gaat hierbij om voordelen op de onroerendzaakbelasting (€ 2,0 mln.), omdat de waardestijging van woningen groter was dan verwacht, hogere inkomsten vanuit toeristenbelasting (€ 0,5 mln.) vanuit de afwikkeling van eerdere jaren en hogere inkomsten vanuit reclame (€ 1,5 mln.). Hiertegenover staat een nadeel op de parkeeropbrengsten van ongeveer € 1,8 mln. De lagere baten worden vooral veroorzaakt door de werkzaamheden rondom de Spuigarage en doordat de inkomsten uit parkeren op straat lager zijn dan verwacht door uitstel van betaald parkeren in Morgenstond en minder parkeertransacties en een lagere gemiddelde opbrengst per transactie. Lagere lasten heruitgiftes erfpacht € 1,3 mln. V In de begroting van de activiteit erfpacht is rekening gehouden met kosten voor onder andere taxaties en heruitgiftes. Aangezien de besluitvorming voor het toekomstige erfpachtstelsel nog moet plaats vinden, zullen deze kosten niet gerealiseerd worden in 2025. De verwachting is dat deze opgave doorschuift naar 2026. Lagere inzet reserve cofinanciering € 0,9 mln. N Een aantal projecten die vanuit het programma economie binnen Den Haag Zuidwest worden uitgevoerd is vertraagd. Hierdoor wordt er ook minder onttrokken aan de reserve cofinanciering. Omdat de reserve cofinanciering via programma financiën loopt, zorgt dit voor een nadeel op dit programma.

Hier staat een voordeel door onderbesteding op programma economie tegenover. Overig

€ 0,3 mln. N

Risico voorziening verlofsparen Een aantal jaar geleden is in de cao-gemeenten het verlofsparen geïntroduceerd. Bovenwettelijk verlof kan worden omgezet in spaarverlof, waardoor het niet meer vervalt. Dit geeft medewerkers de mogelijkheid om uren op te sparen voor bijvoorbeeld een lange reis, of vervroegd pensioen. Voor deze uren is, op grond van het BBV, een voorziening gevormd. De hoogte van deze voorziening wordt elk jaar opnieuw berekend op grond van een aantal vaste parameters, zoals het aantal medewerkers en het openstaand verlofsaldo. Op basis van een voorlopige berekening is het risico dat er dit jaar geld aan de voorziening moet worden toegevoegd. Programma 16 – Overhead Werkzaamheden gevel Leyweg € 1,2 mln. V Een deel van de werkzaamheden aan de brandwerende laag van Stadsdeelkantoor Leyweg worden in 2026 uitgevoerd. Hierdoor worden dit jaar € 1,2 mln. minder kosten gemaakt. Gewijzigde planning projecten €0,5 mln. V Door wijzigingen in de timing van diverse projecten wordt in 2025 € 0,5 mln. minder kosten gemaakt.

Pagina 19 van 25

Modernisering Bedrijfsvoeringssystemen (MBS) budgetneutraal Een deel van de voor 2025 begrootte kosten (€ 0,8 mln.) voor de uitvoering van fase 1 van MBS wordt pas in 2026 gemaakt. Hierdoor wordt de onttrekking aan de bestemmingsreserve MBS in 2025 ook met hetzelfde bedrag verlaagd waardoor het saldo op het programma gelijk blijft.

Pagina 20 van 25

4.2 Prognose investeringsprogramma Onderstaande tabel geeft een overzicht van het investeringsbedrag per programma en de verwachte prognose voor de jaarschijf 2025. Een voordeel op investeringen wordt veelal veroorzaakt door vertragingen. De geplande investering vindt dan in latere jaren plaats. De voordelen op de jaarschijf 2025 betekenen dus geen vrijval en de middelen kunnen niet voor andere doeleinden worden ingezet. Investering (bedragen in €1.000)

Investering 2025

Verwachte uitgaven

Prognose resultaat

V/N

01 - Gemeenteraad

2.977

03 - Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie

11.646

9.378

2.268

05 - Cultuur en Bibliotheek

10.622

6.311

4.311

06 - Onderwijs

35.819

07 - Werk en Inkomen

5.620

08 - Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid

7.709

09 - Buitenruimte

110.324

102.377

7.947

10 - Sport

24.757

9.940

14.817

11 - Economie

1.911

12 - Mobiliteit

18.247

13 - Stadsontwikkeling en Wonen

12.580

14 - Stadsdelen, Integratie en Dienstverlening

7.054

4.473

2.581

15 - Financiën

15.175

16 - Overhead

29.682

21.064

8.619

294.125

251.723

42.402

Totaal

V V

Programma 3 – Duurzaamheid, milieu en energietransitie Verduurzaming vastgoed € 1,5 mln. V De onderbesteding op diverse projecten van gemeentelijke vastgoed wordt voornamelijk veroorzaakt door vertraging in de ondertekening van de allonges (€ 0,6 mln.) op huurcontracten. De besparing op energie door verduurzaming van het pand wordt voor een deel doorberekend aan de huurders door middel van een huurverhoging. De berekening hiervan en de overleggen met de huurders vergt tijd. Deze huurverhoging is onderdeel van het budget. Als de huurders het niet eens zijn met de verhoging en niet tekenen kan het project niet starten. Het project ledverlichting Spui is vertraagd doordat de materialen later zijn geleverd als gevolg van een importheffing. Het project aan de Prinsegracht heeft vertraging doordat de vergunningen 3 maanden later zijn afgegeven. Hierdoor verschuiven de uitvoeringskosten (€ 0,4 mln. voor ledverlichting Spui en € 0,5 mln. voor Prinsegracht) deels naar 2026. Walstroom € 0,8 mln. V Voor de walstroominstallatie is een aparte aansluiting van Stedin nodig. Deze grootverbruik aansluiting is aangevraagd, maar door de afgekondigde netcongestie door Stedin, maar ook door Tennet afgekondigde netcongestie voor de provincie Zuid-Holland wordt daarvoor geen vergunning afgegeven door Stedin.

In de omgeving van de derde haven is gezocht naar alternatieven, bijvoorbeeld het gebruiken van bestaande aansluitingen of het ‘schuiven’ met gecontracteerd vermogen. Dit heeft niet geresulteerd in het verkrijgen van vermogen voor het project Walstroom.

Pagina 21 van 25

Programma 5 – Cultuur en Bibliotheek Noodzetel € 1,6 mln. V In het Meerjaren Investeringsplan wordt het budget van de Noodzetel per abuis hoger gepresenteerd dan de beschikbaar gestelde middelen. Bij de eerstvolgende actualisatie van de begroting zal dit administratief worden gecorrigeerd, wat zal leiden tot een verlaging van het budget met € 1,2 mln. Daarnaast wordt voor dit project een onderbesteding van € 0,4 mln. verwacht. Musea € 1,4 mln. V Er is vertraging ontstaan op diverse projecten en dit leidt tot onderbesteding in 2025. Het gaat om de volgende projecten: Escher paleis Lange Voorhout (€ 0,2 mln.), Amerikaanse Ambassade (€ 0,5 mln.), Kunstmuseum (0,25 mln.), fotomuseum(0,15 mln.) en Museon (0,25 mln.). Overig

€ 1,3 mln. V

Programma 9 – Buitenruimte Meerjarenprogramma kunstwerken € 6,0 mln. V De werkzaamheden aan het viaduct bij afrit Raamweg zijn naar achteren verplaatst in de planning, omdat deze pas na de oplevering van de Hubertustunnel plaats kunnen vinden. De oplevering van de Hubertustunnel staat gepland voor 30 april 2026. Vissershavenstraat € 1,8 mln. V Er is vertraging opgetreden bij de werkzaamheden Vissershavenstraat omdat er een extra onderzoek moest plaatsvinden. Overig

€ 0,1 mln. V

Programma 10 – Sport IHP Sport € 10 mln. V Bij het IHP Sport wordt een onderbesteding van 10 mln. verwacht door verschuiving van onder andere de volgende projecten naar 2026: -

Renovatie Lindoduin (€ 3,5 mln.) door vertraging in het ontwerpproces. Sportterrein Escampcarre (€ 1,4 mln.) door vertraging in het voorbereidingsproces. Veiligheid zwembad Zuiderpark (€ 4,0 mln.) doordat het nog niet gelukt is om een omgevingsvergunning te verkrijgen, uitvoering zal plaatsvinden in 2026 en 2027. Het eerste voorlopige ontwerp is afgekeurd door de welstandscommissie. Op dit moment wordt gewerkt aan aanpassing van het ontwerp, waarna een nieuwe vergunning wordt aangevraagd.

Sport en spelaccommodaties € 3,6 mln. V Hierbij gaat het met name om het project Verduurzaming sportcomplex Overbosch (2,4 mln.). Dit is een totaalverduurzamingsproject, oftewel een zeer groot project met veel voorbereidingstijd. De uitvoering van dit project is uitgesteld naar 2026. Overig

€ 1,2 mln. V

Programma 14 – Stadsdelen, integratie en dienstverlening KCC Portaal burgerzaken € 1,0 mln. V De overgang van de applicatie Key2Burgerzaken naar de nieuwe applicatie CentricBurgerzaken heeft vertraging opgelopen. Dit heeft een onderbesteding in 2025 van € 1,0 mln. tot gevolg. Speelvoorzieningen € 1,0 mln. V Door vertraging in het aanbestedingsproces voor twee raamcontracten aangaande de aanleg van speelvoorzieningen is er een onderbesteding van € 1,0 mln. in 2025 ontstaan. Overig

€ 0,6 mln. V

Pagina 22 van 25

Programma 16 – Overhead Klantgebonden investeringen ambtelijke huisvesting € 2,4 mln. V Door een wijziging in de verhuurplannen voor het Forum worden een aantal investeringsprojecten ten behoeve van deze verhuur uitgesteld of herijkt. Verduurzaming vastgoed € 2,0 mln. V Het vervangen van installaties in de Loudonstraat is vertraagd, vanwege de benodigde besluitvorming rondom het aanbestedingsproces. Ook loopt het organiseren van vervangende huisvesting vertraging op. Aanschaf hardware & software € 1,8 mln. V Door marktomstandigheden is vertraging ontstaan in de vervanging van een aantal hard- en softwarecomponenten. Pandgebonden investeringen ambtelijke huisvesting € 1,7 mln. V Door de afkeur van een sloopmelding voor de renovatie van het dak van het stadhuis loopt het project (€ 1,3 mln.) vertraging op. Ook andere projecten liepen om diverse redenen vertraging op. Overig

€ 0,7 mln. V

Pagina 23 van 25

5. Rechtmatigheidsverantwoording Bij de behandeling van de programmarekening 2024 in de gemeenteraad is uitvoerig gesproken over de rechtmatigheidsverantwoording en de geconstateerde onrechtmatigheden in de navolging van de regelgeving rondom aanbestedingen. Om dergelijke onrechtmatigheden zoveel mogelijk in te perken, wordt al langere tijd gewerkt aan het verbeteren van de inkoopprocessen en het contractmanagement. Hierin is in eerste instantie ingezet op een uniforme en volledige registratie van contracten en inkooporders. Vanuit deze registratie is meer inzicht ontstaan in de inkoopbehoefte en contractuitnutting binnen de gemeente als geheel. Via dashboards wordt dit nu gemonitord. Naast monitoring wordt, waar mogelijk, gebruik gemaakt van systeemondersteuning. Er waren reeds signalen ingericht bij 70% van de maximale contractwaarde en 9, 6 en 3 maanden voor de einddatum van een contract. De afgelopen periode is, mede op verzoek van de rekeningencommissie, onderzocht of het mogelijk en wenselijk is om ook eerdere signalering in te bouwen. Naar aanleiding daarvan wordt op dit moment gewerkt aan het instellen van signalen op het moment dat 50% van de contractwaarde is bereikt en 12 maanden voor het einde van een contract. Deze signalen zijn erop gericht tijdig een nieuwe aanbesteding te kunnen starten, waarmee een toekomstige overschrijding kan worden voorkomen.

Het effect van de verbeteringen die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd in het proces van inkoop en contractmanagement zijn merkbaar. Waar in voorgaande jaren de nadruk lag op rechtmatigheidsfouten, omdat inkopen niet aanbesteed waren terwijl dit wel had gemoeten, is dit type fout tegenwoordig veel minder aan de orde. Het type fouten dat nu het meest van toepassing is, zijn situaties waarbij de maximale waarde van een (raam)contract is overschreden. Dit is het gevolg van een betere en volledigere registratie, maar laat ook zien dat er bij het aanbesteden van deze (raam)overeenkomsten beter rekening gehouden moet worden met de gemeentebrede inkoopbehoefte. Daar wordt nu breed op ingezet. Vanuit de versterkte monitoring en de ingebouwde signalering zijn er dit jaar dan ook diverse interventies gepleegd op contracten waarvan de maximale waarde is overschreden, of waar dit dreigde te gebeuren. In deze gevallen is kritischer gekeken naar het aangaan van nieuwe verplichtingen ten laste van het bestaande contract, en in een aantal gevallen zijn nieuwe aanbestedingsprocedures opgestart.

Dit leidt er echter niet per direct toe dat een onrechtmatige overschrijding stopt, aangezien het zorgvuldig en volledig doorlopen van een aanbestedingsprocedure gemiddeld zes tot negen maanden kost en gedurende deze periode is er niet altijd een ander alternatief dan gebruik te blijven maken van de contracten. Dit heeft tot gevolg dat er over 2025 en mogelijk ook 2026 een verhoogd risico is op onrechtmatigheden ten aanzien van de navolging van de aanbestedingsregels.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16326894/1